മതത്തിന്റെ ഭാവി അതി​ന്റെ​ക​ഴി​ഞ്ഞ​കാ​ല​ത്തി​ന്റെ കാഴ്‌ച​പ്പാ​ടിൽ

ഭാഗം 7: ക്രി. മു. ഏതാണ്ട്‌ 1500നു ശേഷം ഹൈന്ദവ മതമേ നിങ്ങളു​ടെ പേരല്ലോ സഹിഷ്‌ണു​ത

“ഏതൊരു മനുഷ്യ​നും തന്റെ സ്വന്തം മതം പിന്തു​ട​രേണം.”

പത്തൊ​മ്പ​താം നൂററാ​ണ്ടി​ലെ ഹിന്ദു​പ​രി​ഷ്‌കർത്താ​വായ രാമകൃ​ഷ്‌ണൻ

സഹിഷ്‌ണുത പ്രായേണ ഒരു സൽഗു​ണ​മാ​യി ഗണിക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. എന്തുത​ന്നെ​യാ​യി​രു​ന്നാ​ലും, ഹൈന്ദ​വ​മതം എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ടുന്ന വൻ ലോക​മ​തത്തെ ഇത്‌ നന്നായി വർണ്ണി​ക്കു​ന്നു. ആയിര​ത്തി​തൊ​ള്ളാ​യി​രത്തി എൺപത്തി​യ​ഞ്ചിൽ ലോക​ജ​ന​സം​ഖ്യ​യു​ടെ റിപ്പോർട്ടു ചെയ്യപ്പെട്ട 13.5 ശതമാനം വരുന്ന ഏകദേശം 65,00,00,000 പേർ ‘തങ്ങൾ ഹൈന്ദ​വ​രാണ്‌’ എന്ന്‌ അവകാ​ശ​പ്പെട്ടു. ഹൈന്ദ​വ​മതം, “അനേകം വ്യത്യസ്ഥ കൈവ​ഴി​ക​ളുള്ള സമ്മിശ്ര ദേശീയ മതമായി” വിവക്തി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. അത്‌ ഇൻഡ്യ​യി​ലെ “എല്ലാ മതങ്ങളു​ടെ​യും ആദിമ നാമ​ധേ​യ​മാ​യി” കേവലം കരുത​പ്പെ​ടു​ന്നു. “ഹൈന്ദ​വ​മ​ത​ത്തിന്‌ ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട നിർവ​ചനം നൽകാ​നുള്ള ഏതു ശ്രമവും ഒരു വിധത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ മറെറാ​രു വിധത്തിൽ അതൃപ്‌തി​ക​ര​മാ​യി​ട്ടാണ്‌ തെളി​ഞ്ഞി​ട്ടു​ള്ളത്‌; അധിക​വും അതങ്ങനെ ഭവിച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​നു കാരണം ഹിന്ദു​ക്കൾതന്നെ ഉൾപ്പെ​ടുന്ന ഹൈന്ദ​വ​മ​ത​ത്തി​ന്റെ അതി​ശ്രേ​ഷ്‌ഠ​രായ ഇൻഡ്യൻ പണ്ഡിതൻമാർ ആകെത്തു​ക​യു​ടെ വ്യത്യസ്ഥ വശങ്ങ​ളെ​യാണ്‌ ഊന്നി​പ്പ​റ​ഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ എന്നതാണ്‌,” എന്ന്‌ ദ ന്യൂ എൻ​സൈ​ക്ലോ​പ്പി​ഡി​യാ ബ്രിട്ടാ​നി​ക്കാ സമ്മതിച്ചു പറയു​മ്പോൾ അത്‌ കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാ​ക്കാൻ ഒട്ടും ഉപകരി​ക്കു​ന്നില്ല.

ഏതായാ​ലും ഹിന്ദു​മതം ഒരു പുരാ​ത​ന​മ​ത​മാണ്‌. ഇത്‌ ഇപ്പോൾ പാകി​സ്ഥാ​ന്റെ ഭാഗത്തുള്ള സിന്ധു​ന​ദീ​ത​ട​ത്തി​ലാണ്‌ ആവിർഭ​വി​ച്ചത്‌. ആര്യൻമാർ എന്നറി​യ​പ്പെ​ടുന്ന ഒരു ഇൻഡോ​യൂ​റോ​പ്യൻ ജനത ഏതാണ്ട്‌ ക്രി. മു. 1,500ൽ ഈ പ്രദേ​ശത്ത്‌ കുടി​യേറി. അവരുടെ കൃതി​ക​ളിൽ ചിലത്‌ പാവന ജ്ഞാനമാ​യി (വേദം) പരിഗ​ണി​ച്ച​തി​നാൽ അവരുടെ മതം വേദാ​ന്ത​മ​ത​മാ​യി അറിയ​പ്പെ​ടാൻ തുടങ്ങി. അവയിൽ ഇന്നത്തെ ഇറാൻകാ​രു​ടെ പൂർവ്വീ​ക​രു​ടെ മതത്തിൽ നിന്നും എടുക്ക​പ്പെട്ട ചില ഘടകങ്ങൾ അടങ്ങി​യി​രു​ന്നു. ബാബി​ലോ​ന്യ സ്വാധീ​ന​ത്തി​ന്റെ സാദ്ധ്യത പോലും നിലനിൽക്കു​ന്നുണ്ട്‌. എൻ​സൈ​ക്ലോ​പ്പീ​ഡി​യാ ഓഫ്‌ റിലിജൻ ആൻഡ്‌ എത്തിക്‌സ്‌, “ബാബി​ലോ​ന്യ​രും ആദിമ ഹിന്ദു​സം​സ്‌ക്കാ​ര​വും തമ്മിലുള്ള നിരവധി സാധർമ്മ്യ​ങ്ങ​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌” സംസാ​രി​ക്കവെ ഇത്‌ വിശദ​മാ​ക്കു​ന്നു. ഈ വൈ​ദേ​ശിക ഘടകങ്ങ​ളിൻമേൽ കെട്ടി​പ്പ​ടു​ക്ക​പ്പെട്ട ആ മൂലകു​ടി​പാർപ്പു​കാ​രു​ടെ മതം, മററു​മ​ത​ങ്ങ​ളു​ടെ വർഷങ്ങ​ളി​ലൂ​ടെ​യുള്ള സ്വാധീ​ന​ത്തിന്‌ വിധേ​യ​മാ​യ​പ്പോൾ വിശ്വാ​സ​ങ്ങ​ളും ആചാര​ങ്ങ​ളും ഒന്നുകിൽ കൂട്ടി​ച്ചേർക്കു​ക​യോ അല്ലെങ്കിൽ വിട്ടു​ക​ള​യു​ക​യോ ചെയ്‌തു​കൊണ്ട്‌ വളർന്നു. അങ്ങനെ അനേകം ഉറവി​ട​ങ്ങ​ളിൽ നിന്നും ഉരുത്തി​രിഞ്ഞ എണ്ണമററ ഘടകങ്ങ​ളു​ടെ ഒരു നിരന്തര സംഗമ​ത്തി​ന്റെ ഫലമാണ്‌ ഹൈന്ദവ മതം.

സിദ്ധാ​ന്ത​ങ്ങ​ളും ആചാര​ങ്ങ​ളും

ഹൈന്ദവ ജാതി​വ്യ​വ​സ്ഥക്ക്‌ അടിസ്ഥാ​നം ഇടാൻ ആര്യൻമാർ സഹായി​ച്ചു. നാലു മൂലജാ​തി​കൾ അനേകാ​യി​രം ഉപവി​ഭാ​ഗ​ങ്ങളെ പിന്നീട്‌ ഉൾക്കൊ​ള്ളാൻ ആകും​വി​ധം എണ്ണത്തിൽ പെരുകി. ഈ നാലു ജാതികൾ മാനു​ഷ​ജാ​തി​യു​ടെ മൂലപി​താ​വി​നെ പരാമർശി​ക്കുന്ന “വ്യക്തി” എന്നോ ഒരു മനുഷ്യൻ എന്നോ അർത്ഥം വരുന്ന ഒരു സംസ്‌കൃത പദമായ “പുരു​ഷന്റെ” വ്യത്യസ്ഥ ശരീര​ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളിൽ നിന്നും ഉത്ഭവി​ച്ച​താ​യി സങ്കൽപ്പി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു.

ബ്രാഹ്മണർ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ വായിൽ നിന്നും ജനിച്ച​താ​യും അതു​കൊണ്ട്‌ അവർ മതനേ​താ​ക്ക​ളാ​യും അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ഭുജങ്ങ​ളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ക്ഷത്രിയർ സൈനിക രാഷ്‌ട്രീയ നേതാ​ക്ക​ളും; അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ തുടക​ളിൽ നിന്നു ജനിച്ച വൈശ്യർ കൃഷി​ക്കാ​രും കരകൗശല വിദഗ്‌ദ്‌ധ​രും വ്യാപാ​രി​ക​ളും; അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പാദങ്ങ​ളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശൂദ്രർ അടിമ​ക​ളു​മാ​യും സങ്കൽപ്പി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. “തൊട്ടു​കൂ​ടാ​ത്തവർ, മതപര​മായ അശുദ്ധ​പ്ര​വർത്ത​ന​ങ്ങ​ളു​മാ​യി ബന്ധപ്പെട്ട ജീവി​ത​രീ​തി​യു​ള്ള​വ​രോ കർത്തവ്യ​ങ്ങൾ ചെയ്യു​ന്ന​വ​രോ ആയിരു​ന്നു. ഇൻഡ്യ​യും പാകി​സ്ഥാ​നും ഹൈന്ദ​വ​ജാ​തി​വ്യ​വ​സ്ഥ​യു​ടെ രൂക്ഷമായ രൂപങ്ങൾ ഏകദേശം 40 വർഷങ്ങൾക്കു​മുമ്പ്‌ നിയമ​വി​രു​ദ്ധ​മാ​ക്കി​യെ​ങ്കി​ലും അതിന്റെ ഘടകങ്ങൾ തുടർന്നും നിലനിൽക്കു​ന്നു.

ഒരു കാലം വരെ മൃഗയാ​ഗങ്ങൾ ആരാധ​ന​യു​ടെ ഒരു പ്രമു​ഖ​ഭാ​ഗ​മാ​യി​രു​ന്നു. അത്‌ അവശ്യ ചടങ്ങുകൾ നിർവ​ഹി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ ഒരു പൗരോ​ഹി​ത്യം ആവശ്യ​മാ​ക്കി​ത്തീർത്തു. “ബ്രാഹ്മ​ണ്യം എന്നറി​യ​പ്പെ​ടുന്ന ഒരു മതശാഖ ഉളവാ​യി​ത്തീ​ര​ത്ത​ക്ക​വണ്ണം ബ്രാഹ്മണർ അത്ര പ്രബല​രാ​യി​ത്തീർന്നു. “പുരോ​ഹി​തൻമാർക്ക്‌ കേവലം ചില ആചാര​ക്രി​യ​ക​ളു​ടെ മാററി​മ​റി​ക്ക​ലി​ലൂ​ടെ ശത്രു​ക്കളെ നിഗ്ര​ഹി​ക്കാൻ കഴിയു​മാ​യി​രു​ന്നു എന്നതി​നാൽ പുരോ​ഹി​തൻമാ​രെ ദേവൻമാ​രെ​ക്കാ​ളേറെ ഭയപ്പെ​ടു​ക​യും ബഹുമാ​നി​ക്ക​യും ചെയ്‌തു​പോ​ന്നി​രു​ന്നു,” എന്ന്‌ ററി. ഡബ്‌ള്യൂ. ഓർഗൻ പറയുന്നു. ബലി​ക്രി​യകൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണ​മാ​യി​ത്തീർന്ന​പ്പോൾ തപശ്ചര്യക്ക്‌ അഥവാ ജഢനി​ഗ്ര​ഹ​ത്തിന്‌ ഊന്നൽ നൽകുന്ന ഒരു പ്രവണ​തക്ക്‌ തുടക്കം കുറി​ക്ക​പ്പെട്ടു.

സംസാര ഒരു അടിസ്ഥാന വിശ്വാ​സ​മാ​യി​രു​ന്നു. അത്‌ സാദ്ധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ ക്രി. മു. ഒന്നാം സഹസ്രാ​ബ്ദ​ത്തി​ന്റെ ആദ്യപ​കു​തി​യിൽ ആവിർഭ​വിച്ച ഹൈന്ദ​വ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു സംഹി​ത​യായ ഉപനി​ഷ​ത്തു​ക​ളിൽ പ്രതി​പാ​ദി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. മരണാ​ന​ന്തരം സ്വർഗ്ഗ​ത്തി​ലെ​യോ നരകത്തി​ലെ​യോ ഒരു ജീവിത ഇടവേ​ള​ക്കു​ശേഷം വ്യക്തികൾ കർമ്മ​പ്ര​മാ​ണം അനുസ​രിച്ച്‌ അവർ നേരത്തെ ആസ്വദി​ച്ചി​രുന്ന ജീവി​ത​ത്തെ​ക്കാൾ ഉയർന്ന​തൊ താഴ്‌ന്ന​തോ ആയ തലത്തിൽ മനുഷ്യ​രു​ടെ​യൊ മൃഗങ്ങ​ളു​ടെ​യൊ രൂപത്തിൽ പുനർജൻമം പ്രാപി​ക്കു​മെന്ന്‌ അവ പഠിപ്പി​ക്കു​ന്നു. ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ ലക്ഷ്യം, ജൻമത്തി​ന്റെ​യും പുനർജൻമ​ത്തി​ന്റെ​യും അനന്തമായ ചക്രത്തിൽ നിന്ന്‌ വിടുതൽ പ്രാപിച്ച്‌ ബ്രഹ്മം എന്നു വിളി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന പ്രപഞ്ച​വ്യ​വ​സ്ഥ​യു​ടെ പരമ​സ്രോ​ത​സ്സിൽ ലയിച്ചു​കൊണ്ട്‌ മോക്ഷം പ്രാപി​ക്കുക എന്നതാണ്‌.

വേദാ​ന്ത​മ​തം അനേകം ദേവൻമാർ ഉൾപ്പെ​ടു​ന്ന​താ​യി​രു​ന്നു. എന്നാൽ ഇൻഡ്യൻ തത്വശാ​സ്‌ത്ര സങ്കൽപ്പ​നങ്ങൾ എന്ന പുസ്‌തകം പറയു​ന്ന​ത​നു​സ​രിച്ച്‌ അതിന്റെ അനുയാ​യി​കൾക്ക്‌ ഇത്‌ അതൃപ്‌തി​ക​ര​മാ​യി​തോ​ന്നും. അതു​കൊണ്ട്‌ “അവർ ദേവമൂർത്തി​യു​ടെ ഏക​ദൈ​വ​സ​ങ്കൽപ്പ​ത്തി​ലേക്ക്‌ സാവകാ​ശം മാറി. . . . ഒരു പ്രക്രിയ എല്ലാ ദേവൻമാ​രെ​യും ഒരുമി​ച്ചു ചേർക്ക​ലാ​യി​രു​ന്നു. . . . ഒരു സങ്കൽപ്പ സൃഷ്ടി​യായ ദേവനെ ഉളവാ​ക്കു​ന്ന​തി​നു​വേണ്ടി” അതിനാൽ ബ്രഹ്മം ഗുണങ്ങ​ളും യോഗ്യ​ത​ക​ളും കൂടാ​തെ​യുള്ള ഒരു നിർവ്യ​ക്തിക ദൈവ​മാ​യി​ത്തീർന്നു. അതേസ​മയം വിവിധ ദേവമൂർത്തി​ക​ളി​ലൂ​ടെ മൂർത്തി​ഭാ​വം കൈ​ക്കൊ​ള്ളുന്ന ഒരുവൻ തന്നെ.

മോക്ഷം പ്രാപി​ക്കാ​നുള്ള അഭിലാ​ഷം ചരി​ത്ര​കാ​ര​നായ വിൽഡ്യൂ​റൻറ്‌ “ജീവിത വിരക്തി” എന്നു വിളി​ക്കുന്ന ഒന്നിൽ അടിസ്ഥാ​ന​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു. “ഹൈന്ദവ ചിന്താ​ധാ​ര​യി​ലെ​ല്ലാം ഇരുൾ പരത്തി വേരോ​ടി​യി​രി​ക്കുന്ന ഒന്നാണിത്‌.” ഈ മ്ലാനമായ പ്രതി​ലോമ മനോ​ഭാ​വം മൈത്രി ഉപനി​ഷ​ത്തിൽ നന്നായി ചിത്രീ​ക​രി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു. അതിങ്ങനെ ചോദി​ക്കു​ന്നു: “മോഹം, ക്രോധം, കാമം, പ്രലോ​ഭനം, ഭീതി, നൈരാ​ശ്യം, അസൂയ, കാമ്യ​മാ​യ​തിൽ നിന്നുള്ള വിയോ​ഗം, അനഭി​കാ​മ്യ​മാ​യ​വ​യോ​ടുള്ള സംയോ​ഗം, വിശപ്പ്‌, ദാഹം, വാർദ്ധ​ക്യം, മരണം, രോഗം, ദു:ഖം മുതലാ​യവ മഥിക്കുന്ന ഈ ശരീര​ത്തിൽ അഭിലാഷ നിവർത്തി​കൊണ്ട്‌ എന്ത്‌ നൻമയാ​ണു​ള്ളത്‌?”

ഈ അസന്തു​ഷ്ടാ​വസ്ഥ ഒഴിവാ​ക്കാ​നുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം പുരാ​ണ​ങ്ങ​ളിൽ നൽക​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. പുരാ​ണങ്ങൾ പൊതു​യു​ഗ​ത്തി​ന്റെ ആദിമ​ശ​ത​ക​ങ്ങ​ളിൽ രചിക്ക​പ്പെട്ട പാഠങ്ങ​ളു​ടെ ഒരു ശൃംഖ​ല​യാണ്‌. പുരാ​ണ​ക​ഥകൾ എന്നർത്ഥ​മുള്ള ഇവക്ക്‌ വലിയ ജനപ്ര​ചാ​രം സിദ്ധി​ക്കു​ക​യും സാധാരണ മമനു​ഷ്യ​ന്റെ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​കൾ എന്നറി​യ​പ്പെ​ടാൻ ഇടയാ​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. ഗരുഡ പുരാണം ഇങ്ങനെ അവകാ​ശ​പ്പെ​ടു​ന്നു: “യഥാർത്ഥ സന്തുഷ്ടി എല്ലാ വികാ​ര​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും നിഗ്ര​ഹ​ത്തിൽ കുടി​കൊ​ള്ളു​ന്നു.  . . . എവിടെ വികാ​ര​മു​ണ്ടോ അവിടെ ദു:ഖം ഉണ്ട്‌.  . . . വികാരം പരിത്യ​ജി​ക്കുക. അപ്പോൾ നിങ്ങൾ സന്തുഷ്ട​രാ​കും.” നിർഭാ​ഗ്യ​വ​ശാൽ ഈ പരിഹാ​രം ഏത്‌ അസന്തു​ഷ്ടി​യെ ഇല്ലായ്‌മ ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേ​ശി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​ട്ടു​ള്ള​താ​ണോ അതേ അസന്തു​ഷ്ടി​യു​ടെ അവസ്ഥ​പോ​ലെ അസുഖ​ക​ര​മാണ്‌. ഇതിനു​മുമ്പ്‌ ഭഗവത്‌ഗീത, ഒരുപക്ഷേ ഇൻഡ്യ​യിൽ എക്കാല​ത്തും രചിക്ക​പ്പെട്ട ഏററവും പ്രധാ​ന​പ്പെട്ട പുസ്‌തകം എന്നു വിളി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന ഭഗവാന്റെ ഗീതം വിമുക്തി പ്രാപി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ മൂന്നു മാർഗ്ഗങ്ങൾ നിർദ്ദേ​ശി​ച്ചു. “കർത്തവ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ പാത” ആചാര​പ​ര​വും സാമൂ​ഹ്യ​വു​മായ കടപ്പാ​ടു​കൾ നിർവ​ഹി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ ഊന്നൽ നൽകി. “ജ്ഞാനത്തി​ന്റെ പാത”യിൽ ധ്യാന​വും യോഗാ​ഭ്യാ​സ​വും ആചരി​ക്കു​ന്നത്‌ ഉൾക്കൊ​ള്ളു​ന്നു. “ഭക്തിയു​ടെ പാതയിൽ ഒരു വ്യക്തി​ഗ​ത​ദൈ​വ​ത്തോ​ടുള്ള ഭക്തി അടങ്ങി​യി​രി​ക്കു​ന്നു. ഭഗവദ്‌ഗീ​തക്ക്‌ ക്രൈ​സ്‌ത​വ​ലോ​ക​ത്തി​ന്റെ “പുതിയ നിയമ”ത്തോട്‌ സമാനത കൽപ്പി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു. മിക്ക ഇൻഡ്യാ​ക്കാർക്കും അതിന്റെ ശ്ലോക​ങ്ങ​ളിൽ ചിലത്‌ ഹൃദി​സ്ഥ​മാണ്‌. അവരിൽ മിക്കവ​രും മന:പ്പാഠമാ​ക്കിയ ഭാഗങ്ങൾ ദിവസേന ചൊല്ലു​ക​യും ചെയ്യുന്നു.

ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉൾക്കൊ​ള്ളു​ന്ന​തും തൻമൂലം ലോക​ത്തി​ലെ ഏററവും ദീർഘ​മായ കാവ്യം എന്ന സ്ഥാനം അനായാ​സം കൈവ​രി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​മായ മഹാഭാ​രതം എന്ന ഹൈന്ദവ മഹാകാ​വ്യ​ത്തി​ന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്ര​മാണ്‌ യഥാർത്ഥ​ത്തിൽ ഭഗവദ്‌ഗീത. ഭഗവദ്‌ഗീത മഹാഭാ​ര​ത​ത്തിൽ ഉൾപ്പെ​ടു​ത്ത​പ്പെ​ട്ട​തി​നെ തുടർന്ന്‌ (ഒരുപക്ഷേ പൊതു​യു​ഗ​ത്തി​ന്റെ മൂന്നാം നൂററാ​ണ്ടിൽ) ഹൈന്ദ​വ​മതം ഒടുവിൽ വേദാ​ന്ത​മ​ത​ത്തിൽ നിന്നും ബഹ്മണ്യ​ത്തിൽ നിന്നും വേറിട്ട്‌ ഒരു വ്യതി​രി​ക്ത​മ​ത​മാ​യി​ത്തീർന്നു.

നിരന്തര പരിഷ്‌ക്ക​ര​ണം

പ്രാരം​ഭം മുതൽക്കേ ഹൈന്ദ​വ​മതം നിരന്തര പരിഷ്‌ക്ക​ര​ണ​ത്താൽ ശ്രദ്ധേ​യ​മാ​യി​തീർന്നു. പരിഷ്‌കർത്താ​ക്ക​ളിൽ പ്രമു​ഖൻമാർ യഥാ​ക്രമം ബുദ്ധമ​ത​ത്തി​ന്റെ​യും ജൈന​മ​ത​ത്തി​ന്റെ​യും സ്ഥാപക​രായ സിദ്ധാർത്ഥ ഗൗതമ​നും വർദ്ധമാന മഹാവീ​ര​നും ആയിരു​ന്നു.

മഹാവീ​രൻ തന്നെത്തന്നെ ജിനൻമാ​രു​ടെ (ജേതാക്കൾ) ഒരു വംശത്തി​ലെ ഇരുപ​ത്തി​നാ​ലാ​മ​ത്ത​വ​നാ​യി കരുതി. ഇവരുടെ ജീവി​ത​മാ​യി​രു​ന്നു ജൈന​മ​ത​ത്തി​ന്റെ അടിസ്ഥാ​നം. ലോക​മെ​ക്കാ​ല​വും സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​ട്ടുണ്ട്‌ എന്ന സിദ്ധാന്തം മൂലം അത്‌ ഒരു സ്രഷ്ടാ​വി​നെ നിഷേ​ധി​ക്കു​ന്നതു നിമിത്തം ഈ മതം ഹിന്ദു​മ​ത​ത്തിൽ നിന്നു വ്യത്യ​സ്ഥ​മാ​യി​രി​ക്കു​ന്നു. അത്‌ അഹിം​സ​യു​ടെ ഉപദേ​ശ​ത്തി​നു പ്രത്യേക ഊന്നൽ കൊടു​ത്തി​രി​ക്കു​ന്നു. ഇരുപ​താം നൂററാ​ണ്ടി​ലെ ഇൻഡ്യൻ നേതാ​വായ മോഹൻദാസ്‌ ഗാന്ധി തന്റെ ഇൻഡ്യൻ സ്വാത​ന്ത്ര്യ​സമര പോരാ​ട്ട​ത്തിൽ അനുവർത്തിച്ച അഹിം​സാ​മാർഗ്ഗം ഈ മതോ​പ​ദേ​ശ​ത്തി​ന്റെ ഒരു രാഷ്‌ട്രീയ രൂപത്തി​ലുള്ള ബാധക​മാ​ക്ക​ലാ​യി​രു​ന്നു.

ജൈന​മ​തം പറയു​ന്ന​ത​നു​സ​രിച്ച്‌ ശരിയായ വിശ്വാ​സം, ശരിയായ ജ്ഞാനം, ശരിയായ നടത്ത മുതലാ​യ​വ​യോ​ടൊ​പ്പം യോഗാ​നു​ഷ്‌ഠാ​ന​വും ഒത്തു​ചേ​രു​മ്പോൾ അത്‌ വിമോ​ച​ന​ത്തി​ലേക്കു നയിക്കു​ന്നു. അതേ സമയം തന്നെ സകലവും കേവലം ഒരു വീക്ഷണ​ഗ​തി​യു​ടെ കാര്യ​മാണ്‌ എന്നു പഠിപ്പി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ ശരിയു​ടെ​യും തെററി​ന്റെ​യും തികവുള്ള പ്രമാ​ണ​ങ്ങളെ തള്ളിക്ക​ള​യു​ക​യും ചെയ്യുന്നു. ഇത്‌ ജൈന​മതം എവിടെ നിന്നു​ത്ഭ​വി​ച്ചു​വോ ആ ഹിന്ദു​മ​ത​ത്തി​ന്റെ സഹിഷ്‌ണു​താ​മ​നോ​ഭാ​വ​മാണ്‌ എടുത്തു കാണി​ക്കു​ന്നത്‌.

ഏതാണ്ട്‌ രണ്ടായി​രം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം പതിന​ഞ്ചാം നൂററാ​ണ്ടിൽ മറെറാ​രു പരിഷ്‌കർത്താവ്‌ എഴു​ന്നേ​ററു. നാനാക്‌ എന്നു പേരായ ഈ വ്യക്തി ഹിന്ദു​ക്കൾക്കും മുസ്ലീം​ങ്ങൾക്കും ഒരു​പോ​ലെ സ്വീകാ​ര്യ​മായ ഒരു മതം ക്രോ​ഡീ​ക​രി​ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഇതിന്റെ പരിണ​ത​ഫലം സിക്ക്‌ മതമാണ്‌, “സിക്ക്‌” എന്ന പദം “ശിഷ്യൻ” എന്നർത്ഥം വരുന്ന ഒരു സംസ്‌കൃത പദത്തിൽനിന്ന്‌ ഉരുത്തി​രി​ഞ്ഞ​താണ്‌. നാനാ​ക്കാ​യി​രു​ന്നു പത്തു ഗുരു​ക്കൻമാ​രിൽ ഒന്നാമൻ. ഇവരിൽ പത്താമ​ത്തവൻ 1699 ഖൽസ (വിശു​ദ്ധൻമാർ) എന്നു വിളി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന ഒരു സഹോ​ദ​ര​സം​ഘം സ്ഥാപിച്ചു. ജാതി​തി​രി​വു​ക​ളി​ല്ലാ​താ​ക്കു​ന്നതി​നും തങ്ങളുടെ വിശ്വാ​സ​ത്തി​ന്റെ പോരാ​ളി​കൾ ആണ്‌ തങ്ങൾ എന്ന വസ്‌തു​തക്ക്‌ ഊന്നൽ നൽകു​ന്ന​തി​നും അംഗങ്ങൾക്ക്‌ സിംഗ്‌ (സിംഹം) എന്ന പൊതു ഇരട്ട​പ്പേര്‌ നൽക​പ്പെട്ടു. അവർ ‘ക’കാരത്തിൽ ആരംഭി​ക്കുന്ന അഞ്ചുകാ​ര്യ​ങ്ങൾ ആചരി​ക്കാൻ ബാദ്ധ്യ​സ്ഥ​രാ​ക്ക​പ്പെട്ടു: അവരുടെ മുടി​യും ദീക്ഷയും (കേശ്‌) കത്രി​ക്കാ​തി​രി​ക്കുക; തലപ്പാ​വു​കൊണ്ട്‌ പൊതിഞ്ഞ അവരുടെ മുടി ഒരു ചീപ്പു​കൊണ്ട്‌ (കംഗ) ചീകി​യൊ​തു​ക്കി​വെ​ക്കുക; നീണ്ട ട്രൗസ​റു​കൾക്കു​ള്ളിൽ ചെറിയ കാൽച​ട്ടകൾ (കച്ചാകൾ) ധരിക്കുക; ഒരു വാൾകൊ​ണ്ടു നടക്കുക (കൃപാൺ); ഒരു സ്‌ററീൽകൊ​ണ്ടുള്ള കൈത്തള (കാര) ധരിക്കുക. ഗുരു​ക്കൻമാ​രു​ടെ പരമ്പര പത്താമത്തെ ആളിൽ അവസാ​നി​ച്ചു. സിക്ക്‌ മതത്തിന്റെ വിശു​ദ്ധ​ഗ്രൻഥ​മായ ഗുരു​ഗ്രൻഥ സാഹിബ്‌ അതിന്റെ സ്ഥാനവും പിടിച്ചു. ആയിര​ത്തി​അ​റു​നൂ​റ​റി​നാ​ലിൽ ക്രോ​ഡീ​ക​രിച്ച ആ ഗ്രൻഥം ഒരു നൂററാ​ണ്ടി​നു ശേഷം പരിഷ്‌ക്ക​രി​ക്ക​പ്പെട്ടു.a

പത്തൊ​മ്പ​താം നൂററാ​ണ്ടി​ന്റെ ഉത്തരാർദ്ധ​ത്തിൽ കൽക്കട്ട​യിൽ നിന്നുള്ള പുരോ​ഹി​ത​നായ രാമകൃ​ഷ്‌ണൻ പാശ്ചാ​ത്യ​മ​ത​ചി​ന്ത​യിൽ അത്യു​ത്തമം എന്നു തനിക്കു തോന്നിയ ചിലതു​മാ​യി ഹൈന്ദ​വ​മ​തത്തെ ഇണക്കി​ച്ചേർക്കാൻ ഉദ്യമി​ച്ചു. വെള്ളത്തി​നു പോലും വിവി​ധ​ഭാ​ഷ​ക​ളിൽ വിവി​ധ​പേ​രു​കൾ ഉള്ളതു​പോ​ലെ “നിത്യ-ബൗദ്ധിക-ശ്രേയ​സ്വി​യായ സച്ചിദാ​ന​ന്ദനെ ചിലർ ദൈവ​മെ​ന്നും ചിലർ അല്ലാഹു എന്നും ചിലർ യഹോ​വ​യെ​ന്നും ചിലർ ഹരി​യെ​ന്നും മററു​ചി​ലർ ബ്രഹ്‌മാവ്‌ എന്നും വിളി​ക്കു​ന്നു എന്നേയു​ള്ളു” എന്നദ്ദേഹം വാദിച്ചു. “ഒരു കെട്ടി​ട​ത്തി​ന്റെ മുകളി​ലേക്ക്‌ കയറാൻ ഒരുവന്‌ ഒരു കോവ​ണി​യോ മുളയോ ചവിട്ടു​പ​ടി​യോ ഒരു കയറോ ഉപകരി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലെ ദൈവത്തെ സമീപി​ക്കു​ന്ന​തി​നുള്ള മാർഗ്ഗ​ങ്ങ​ളും വിധങ്ങ​ളും വൈവി​ദ്ധ്യ​മാർന്ന​വ​യാണ്‌. . . . വ്യത്യ​സ്ഥ​മ​ത​ശാ​സ​നങ്ങൾ സർവ്വശ​ക്ത​നി​ലേ​ക്കെ​ത്തി​ച്ചേ​രു​ന്ന​തി​നുള്ള വ്യത്യസ്ഥ പാതകൾ മാത്ര​മാണ്‌.”

ഇപ്രകാ​ര​മു​ള്ള ഒരു സഹിഷ്‌ണു​താ​മ​നോ​ഭാ​വം ഹൈന്ദ​വാ​രാ​ധ​നക്ക്‌ വമ്പിച്ച സൗകര്യ​ങ്ങൾ ഒരുക്കി​കൊ​ടു​ക്കു​ന്നു. അത്‌ ചില വിഭാ​ഗ​ങ്ങൾക്ക്‌ തങ്ങളുടെ ആരാധന പ്രധാ​ന​മാ​യി ബ്രഹ്മാ​വി​ലേക്ക്‌ തിരി​ക്കു​ന്ന​തി​നും (ബ്രാഹ്മ​ണ്യം), മററു ചിലർക്ക്‌ വിഷ്‌ണു​വി​ലേക്ക്‌ തിരി​ക്കു​ന്ന​തി​നും (വൈഷ്‌ണ​വ​മതം) ഇനിയും മററു​ചി​ലർക്ക്‌ ശിവനി​ലേക്കു തിരി​ക്കു​ന്ന​തി​നും സൗകര്യം നൽകുന്നു. അത്‌ നാടോ​ടി​ക​ളായ ഹിന്ദു​വി​ശ്വാ​സി​ക​ളെ​യും ശക്തിമ​ത​ത്തെ​യും താന്ത്രി​ക​മ​ത​ത്തെ​യും അതാതി​ന്റെ സ്വന്തം മാതൃ​ക​യിൽ ഹൈന്ദ​വ​മതം പ്രസം​ഗി​ക്കു​വാൻ അനുവ​ദി​ക്കു​ന്നു. ദൃഷ്ടാ​ന്ത​മാ​യി താന്ത്രി​ക​മതം നാടോ​ടി​ആ​ചാ​ര​ങ്ങ​ളും ഗോ​ത്രാ​ചാ​ര​ങ്ങ​ളും ഉൾക്കൊ​ണ്ട​താണ്‌. ഇതിൽ ഹൈന്ദവ മതചരി​ത്ര​ത്തി​ന്റെ ആദിമ​ദ​ശ​യിൽ കാണ​പ്പെ​ട്ടി​രുന്ന ദേവത​ക​ളു​ടെ ആരാധ​നക്ക്‌ വലിയ​സ്ഥാ​നം നൽക​പ്പെ​ടു​ന്നു. ഇൻഡ്യ​ക്കാർ തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തെ “അമ്മയായ ഇൻഡ്യ” എന്നു വിളി​ക്കു​ന്നു. ഇത്‌ “ഭാരത​മാ​താവ്‌” എന്ന ഒരു ദേവി​യാൽ പ്രതി​നി​ധീ​ക​രി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു.

സഹിഷ്‌ണുത—നല്ലതോ തീയതോ?

ഹൈന്ദ​വ​മതം പുതിയ സിദ്ധാ​ന്തങ്ങൾ ഉൾക്കൊ​ള്ളു​ന്ന​തിന്‌ പ്രാപ്‌ത​മാ​ണെന്ന്‌ അത്‌ നിരന്തരം തെളി​യി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു എന്ന്‌ ബ്രിട്ടീഷ്‌ ദൈവ​ശാ​സ്‌ത്ര​ജ്ഞ​നും താരത​മ്യ​മ​ത​പ​ഠ​ന​ത്തി​നെ ലക്‌ചൻറ​റു​മായ ജെഫ്‌റി പരിൻഡർ എഴുതു​ന്നു: “ഈ മതാശ​യ​ങ്ങ​ളു​ടെ ക്രോ​ഡീ​ക​രണം അഥവാ മതങ്ങളു​ടെ മിശ്രണം ഇന്നത്തെ ഹൈന്ദവ സിദ്ധാ​ന്ത​ത്തി​ന്റെ സർവ്വസാ​ധാ​ര​ണ​മായ പ്രവർത്തന ശൈലി​യാ​യി​രി​ക്കാം” എന്നദ്ദേഹം തുടർന്നു പറയുന്നു. അനേകം ആളുക​ളും സഹിഷ്‌ണു​ത​യു​ടെ ഈ ഹൈന്ദ​വ​ത​ത്വ​ജ്ഞാ​ന​ത്തോട്‌ പരോ​ക്ത​മാ​യി യോജി​ക്കു​ന്നു. ഫലത്തിൽ ‘നിങ്ങൾക്കു ശരി​യെന്നു തോന്നുന്ന വിധത്തിൽ ദൈവത്തെ സേവി​ക്കുക’ എന്നു പറയു​ന്ന​തു​പോ​ലെ​യാ​ണത്‌.

“എല്ലാ വിശ്വാ​സ​ങ്ങ​ളെ​യും സമതു​ലനം ചെയ്യു​ന്ന​തി​നാൽ നൻമയിൽ നിന്ന്‌ തിൻമയെ വിവേ​ചി​ക്കു​ന്ന​തിൽ ഉള്ള പരാജ​യ​ത്തി​ന്റെ അപകടം ഉണ്ട്‌” എന്ന്‌ പാരിൻഡർ ചൂണ്ടി​ക്കാ​ണി​ക്കു​ന്നു. മതത്തിന്‌ അതു നല്ലതാ​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലെ തന്നെ ദോഷ​ക​ര​വു​മാ​യി​ത്തീ​രാൻ കഴിയു​മെന്ന്‌ ഏറിയ അളവിൽ വ്യക്തമാ​യി​ക്കൊ​ണ്ടി​രി​ക്ക​യല്ലേ? ഒരുവൻ തന്റെ സ്വന്തം മതത്തിൽ ദുഷിച്ച മതഘട​കങ്ങൾ പ്രവേ​ശി​പ്പി​ക്കു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ എന്തെങ്കി​ലും ഗുണമു​ണ്ടോ?

ഇന്ന്‌, അനേകം ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മതങ്ങളിൽ നിരാ​ശി​ത​രാ​യി​രി​ക്കു​ന്നു. രണ്ടായി​രത്തി അഞ്ഞൂറ്‌ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ്‌ ജീവി​ച്ചി​രുന്ന ക്ഷത്രിയ ഭരണവം​ശ​ത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു ഹിന്ദു​വി​ന്റെ​യും കാര്യം അങ്ങനെ​യാ​യി​രു​ന്നു. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ചോദ്യ​ങ്ങൾക്ക്‌ ഉത്തരം നൽകാൻ ഹൈന്ദ​വ​മതം പരാജ​യ​പ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം ആത്‌മീയ പ്രകാ​ശനം തേടി. “വിമോ​ചനം വാഗ്‌ദത്തം ചെയ്‌ത ഒരു ജ്ഞാന​പ്ര​കാ​ശനം” എന്ന ഞങ്ങളുടെ അടുത്ത ലേഖനം കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ വിവരി​ക്കും. (g89 4/8)

[അടിക്കു​റി​പ്പു​കൾ]

[21-ാം പേജിലെ ചതുരം]

നിങ്ങൾ അതിശ​യി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ടാ​യി​രി​ക്കാം

ഹിന്ദുക്കൾ സംസാ​രയെ എങ്ങനെ വിശദീ​ക​രി​ക്കു​ന്നു? ഭഗവദ്‌ഗീത പറയുന്നു: “പഴകി​ദ്ര​വിച്ച വസ്‌ത്രം ഒരു മനുഷ്യൻ ഉരിഞ്ഞു​ക​ളഞ്ഞ്‌ പുതി​യ​വയെ ധരിക്കു​ന്ന​തെ​ങ്ങ​നെ​യോ അങ്ങനെ​തന്നെ ശരീര​ത്തിൽ വസിക്കു​ന്നവൻ ദ്രവിച്ച ശരീരം വിട്ട്‌ പുതു​തായ മററു ശരീര​ങ്ങ​ളിൽ കടന്നു കൂടുന്നു.” ഗരുഡ​പു​രാ​ണം വിശദീ​ക​രി​ക്കു​ന്നത്‌, “ഒരു പൂർവ്വ ജീവി​ത​ത്തിൽ ഒരു ദേഹി ചെയ്യുന്ന കർമ്മമാണ്‌ അടുത്ത ജീവരൂ​പ​ത്തി​ന്റെ സ്വഭാവം നിശ്ചയി​ക്കു​ന്നത്‌. . . ഒരു മനുഷ്യന്‌ ജീവി​ത​ത്തിൽ ലഭിക്കു​ന്നത്‌ അവന്‌ കിട്ടാൻ വിധിച്ച കാര്യ​ങ്ങ​ളാണ്‌, ഒരു ദേവനു പോലും അത്‌ മാററി​മ​റി​ക്കാൻ സാദ്ധ്യമല്ല എന്നാണ്‌.” ഒരു ദൃഷ്ടാന്തം എന്ന നിലയിൽ മർക്കണ്‌ഠേയ പുരാണം ഒരു വ്യക്തി പറഞ്ഞ പിൻവ​രുന്ന പ്രസ്‌താ​വന ഉദ്ധരി​ക്കു​ന്നു: “ഞാനൊ​രു ബ്രാഹ്മ​ണ​നും ക്ഷത്രി​യ​നും വൈശ്യ​നും ശൂദ്ര​നു​മാ​യും വീണ്ടും ഒരു മൃഗവും കൃമി​യും മാനും പക്ഷിയും ആയും ജനിച്ചു.”

ഹിന്ദുക്കൾ പശുക്കളെ പവി​ത്ര​മാ​യി കരുതു​ന്നു​വോ? ഋഗ്വേദവും അവെസ്‌ത​യും ഒരു​പോ​ലെ പശുക്കളെ കൊല്ലാൻ പാടി​ല്ലാത്ത ജീവി​ക​ളാ​യി പരാമർശി​ക്കു​ന്നു. പക്ഷേ ഇത്‌ ഒരു പുനർജൻമ​വി​ശ്വാ​സ​ത്തെ​ക്കാ​ളേറെ അഹിംസാ നയത്തിൽ അധിഷ്‌ഠി​ത​മാ​യി തോന്നു​ന്നു. എന്തായി​രു​ന്നാ​ലും മർക്കണ്‌ഠേ​യ​പു​രാ​ണം ഈ നിയമം പാലി​ക്കു​ന്ന​തി​ലുള്ള പരാജ​യ​ത്തി​ന്റെ ഗൗരവം ചൂണ്ടി​ക്കാ​ണി​ക്കു​ന്നത്‌ “ഒരു പശുവി​നെ കൊല്ലു​ന്നവൻ തുടർച്ച​യായ മൂന്നു ജൻമത്തി​ലൂ​ടെ നരകത്തിൽ പോകും” എന്നു പറഞ്ഞു​കൊ​ണ്ടാണ്‌.

ഹിന്ദുക്കൾ ഗംഗാ​ന​ദി​യെ എങ്ങനെ വീക്ഷി​ക്കു​ന്നു? “ഈ നദിയി​ലെ ജലത്തിൽ സ്‌നാ​ന​പ്പെട്ട്‌ ശുദ്ധീ​ക​രി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്ന​വ​രും കേശവ​നോ​ടുള്ള (വിഷ്‌ണു) ഭക്തിയിൽ മനസ്സ്‌ അർപ്പി​ച്ച​വ​രു​മായ പുണ്യാ​ത്‌മാ​ക്കൾ ആത്യന്തിക വിമോ​ചനം നേടുന്നു. ഈ പുണ്യ​ന​ദി​യെ​ക്കു​റി​ച്ചു കേൾക്കു​ക​യോ, അതിനാ​യി ആഗ്രഹി​ക്കു​ക​യോ, അതിനെ ദർശി​ക്കു​ക​യോ, സ്‌പർശി​ക്കു​ക​യോ അതിൽ സ്‌നാനം ചെയ്‌ക​യോ, അതിനാ​യി സ്‌തു​തി​ഗീ​തം പാടു​ക​യോ ചെയ്യു​മ്പോൾ അത്‌ അനുദി​നം സർവ്വജീ​വി​ക​ളേ​യും ശുദ്ധീ​ക​രി​ക്കു​ന്നു. ഒരു നൂറ്‌ യോജ​നകൾ (900 മൈലു​കൾ) അകലെ താമസി​ക്കു​ന്നവർ പോലും ‘ഗംഗാ ഗംഗാ’ എന്ന്‌ ഭക്തി പാരവ​ശ്യ​ത്തോ​ടെ ഉച്ചരി​ക്കു​മ്പോൾ അവരുടെ മൂന്ന്‌ മുൻ ജൻമത്തി​ലെ​യും പാപങ്ങ​ളിൽ നിന്ന്‌ അവർ മോചി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു.”—വിഷ്‌ണു​പു​രാ​ണം.

ഹരേ കൃഷ്‌ണാ ഭക്തർ ആരാണ്‌? അവർ കൃഷ്‌ണ​ഭ​ക്തൻമാ​രു​ടെ അന്തർദ്ദേ​ശീയ സമിതി​യു​ടെ അംഗങ്ങ​ളാണ്‌. ഹൈന്ദ​വ​മ​ത​ഭക്തി പ്രസ്ഥാ​ന​ത്തി​ന്റെ ഒരു മിഷനറി രൂപമാ​ണിത്‌. അതിന്റെ സ്ഥാപക​നായ പരേത​നായ എ. സി. ഭക്തി​വേ​ദാ​ന്ത​സ്വാ​മി പ്രഭു പാദർ തന്റെ സന്ദേശം 1965ൽ ഐക്യ​നാ​ടു​ക​ളിൽ കൊണ്ടു വന്നു. അത്‌ ഹൈന്ദ​വ​സ​ന്യാ​സ​ത്തി​ന്റെ ചില ഘടകങ്ങൾ നിലനിർത്തു​ക​യും ദേവനായ കൃഷ്‌ണ​നിൽ ആരാധന കേന്ദ്രീ​ക​രി​ക്കു​ക​യും ഹരേകൃഷ്‌ണ മന്ത്രം ചെല്ലു​ന്ന​തിന്‌ ഊന്നൽ കൊടു​ക്കു​ക​യും ചെയ്യുന്നു. ഈശ്വ​ര​നാ​മം കേവലം ചൊല്ലു​ന്നത്‌ മോക്ഷ​ത്തിന്‌ പര്യാ​പ്‌ത​മാ​ണെന്ന്‌ ഭക്തി​വേ​ദാന്ത വിശ്വ​സി​ച്ചി​രു​ന്നു.