കംബോ​ഡിയ—അതിഭ​യാ​ന​ക​മായ ഒരനു​ഭ​വത്തെ മറിക​ട​ക്കു​ന്നു

ഖെം സോ പറഞ്ഞ​പ്ര​കാ​രം

നിരവധി വർഷങ്ങ​ളാ​യി കംബോ​ഡി​യ​യിൽ (അലെങ്കിൽ കമ്പൂച്ചി​യ​യിൽ) സമാധാ​ന​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. പക്ഷേ 1970-ൽ ലഫ്‌റ്റ​നൻറ്‌ ജനറൽ ലോൻ നോൾ അധികാ​രം പിടി​ച്ചെ​ടു​ത്ത​തോ​ടെ ഖെമർ റോഗ്‌ അല്ലെങ്കിൽ റെഡ്‌ ഖെമെർ എന്നറി​യ​പ്പെ​ടുന്ന കമ്മ്യൂ​ണി​സ്‌റ്റു​കൾ മത്സരി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ലോൻ നോൾ കമ്മ്യൂ​ണി​സ്‌റ്റു​കൾക്കെ​തി​രെ പോരാ​ടാൻ കംബോ​ഡി​യ​യി​ലു​ട​നീ​ളം തനിക്കാ​വു​ന്നത്ര ആളുകളെ സജ്ജരാക്കി.

ആ സമയത്ത്‌ ഞാൻ ഫ്‌നോം പെൻ സർവ്വക​ലാ​ശാ​ല​യിൽ വൈദ്യ​ശാ​സ്‌ത്ര​വും നിയമ​ശാ​സ്‌ത്ര​വും പഠിക്ക​യാ​യി​രു​ന്നു. കൂടാതെ, ഒരു എഴുത്തു​കാ​രൻ എന്നനി​ല​യിൽ എനിക്ക്‌ ഒരു ജോലി​യു​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. എനിക്ക്‌ കേവലം 15 വയസ്സു​ള്ള​പ്പോൾ ഞാൻ അനാഥ​രു​ടെ ദുഃഖങ്ങൾ എന്ന ആദ്യത്തെ എന്റെ പുസ്‌ത​ക​മെ​ഴു​തി. അത്‌ മുഖ്യ​മാ​യും എനിക്ക്‌ ഏഴ്‌ വയസ്സു​ള്ള​പ്പോൾ മുതൽ ഞാൻ സമാഹ​രിച്ച കുറി​പ്പു​ക​ളാ​യി​രു​ന്നു. വളരെ​യ​ധി​കം പുസ്‌തകം വിറ്റ​ഴി​ഞ്ഞു. എനിക്ക്‌ പണത്തി​നാ​വ​ശ്യ​മി​ല്ലാ​തി​രു​ന്ന​തി​നാൽ, അതിൽനി​ന്നു​കി​ട്ടിയ പ്രതി​ഫലം ഞാൻ അനാഥാ​ല​യ​ത്തിന്‌ സംഭാവന ചെയ്‌തു.

ഞാൻ സർവ്വക​ലാ​ശാ​ല​യിൽ പഠിക്കു​മ്പോൾ ഞാൻ ഒരു ഗായക​നും ഗാനകൃ​ത്തും ലേഖക​നു​മെ​ന്ന​നി​ല​യിൽ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. ഞാൻ മൊത്തം 20 പുസ്‌ത​ക​ങ്ങ​ളും നിരവധി ഗാനങ്ങ​ളും എഴുതി. ഫ്‌നോം പെൻ സർവ്വക​ലാ​ശാ​ല​യി​ലെ ഒരു ഫ്രഞ്ച്‌ സാഹിത്യ പ്രൊ​ഫ​സ്സ​റാ​യി​രുന്ന എന്റെ അമ്മയുടെ സ്വാധീ​നം നിമിത്തം എഴുതാ​നുള്ള എന്റെ വാസന പരി​പോ​ഷി​പ്പി​ക്ക​പ്പെട്ടു. ഞാൻ ഒരു വക്കീലാ​യി​ത്തീ​ര​ണ​മെന്ന്‌ അമ്മ ആഗ്രഹി​ച്ചു.

എങ്കിലും, ലോൻ നോൾ കമ്മ്യൂ​ണി​സ്‌റ്റു​കൾക്കെ​തി​രെ പോരാ​ടാൻ ആളുകളെ സജ്ജരാ​ക്കി​യ​പ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ പഠനം നിർത്തി​യിട്ട്‌ മിലി​റ്റ​റി​യി​ലോ പോലീസ്‌ സേനയി​ലോ ചേരണ​മെന്ന്‌ തീരു​മാ​നി​ച്ചു. എന്റെ വളർത്തു​പി​താവ്‌ മിലി​റ്റ​റി​യി​ലെ ഒരു ഉയർന്ന ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥ​നാ​യി​രു​ന്ന​തി​നാൽ ഞാൻ മിലി​റ്റ​റി​യിൽ ചേരാൻ ആഗ്രഹി​ച്ചില്ല. അതിനാൽ ഞാൻ പോലീസ്‌ സേനയിൽ ചേർന്നു. 1973-ൽ, 22-ാമത്തെ വയസ്സിൽ, ഞാൻ പ്രഥമ ലഫ്‌റ്റ​നൻറ്‌ സ്ഥാന​ത്തെത്തി.

പോലീ​സു​ദ്യോ​ഗം ചെയ്യു​മ്പോൾതന്നെ, ജീവി​ത​ത്തി​ലെ എന്റെ അസംതൃ​പ്‌തി വർദ്ധിച്ചു. ജീവി​ത​ത്തിന്‌ ഉദ്ദേശ്യ​മില്ല എന്ന ഒരു പുസ്‌ത​ക​മെ​ഴു​താൻ ഞാൻ പ്രേരി​ത​നാ​യി. ദുഃഖ​ക​ര​മെന്നു പറയട്ടെ, ബുദ്ധമ​ത​സി​ദ്ധാ​ന്ത​ങ്ങ​ളും നിരവധി ഫ്രഞ്ച്‌ സിദ്ധാ​ന്ത​ങ്ങ​ളും പരിചി​ന്തി​ക്കു​ക​യും ഒരു ലേഖക​നും ഒരു പോലീ​സു​കാ​ര​നും എന്നനി​ല​യിൽ ജോലി നോക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത​ശേഷം എനിക്കു​ണ്ടായ അഭി​പ്രാ​യ​മി​താ​യി​രു​ന്നു.

യൗവന​കാ​ലം

കുട്ടി​ക്കാ​ലത്ത്‌ ഞാൻ എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളോ​ടു​കൂ​ടെ​യാ​യി​രു​ന്നില്ല. മറിച്ച്‌ എന്റെ വല്യമ്മ​യോ​ടും ഒരപ്പാ​പ്പ​നോ​ടും രണ്ട്‌ കൊച്ച​മ്മ​മാ​രോ​ടും​കൂ​ടെ​യാ​യി​രു​ന്നു. പിന്നീട്‌ എന്റെ അമ്മ പുനർവി​വാ​ഹം ചെയ്‌തു. അതിനാൽ എനിക്ക്‌ 12 വയസ്സു​ള്ള​പ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ അമ്മയോ​ടും എന്റെ വളർത്തു​പി​താ​വി​നോ​ടും രണ്ട്‌ സഹോ​ദ​രി​മാ​രോ​ടു​മൊ​പ്പം താമസി​ച്ചു തുടങ്ങി.

എന്റെ വല്യമ്മ എന്നെ ബുദ്ധമ​ത​വി​ശ്വാ​സ​പ്ര​കാ​രം വളർത്തി​ക്കൊ​ണ്ടു​വന്നു. എനിക്ക്‌ 10 വയസ്സു​ള്ള​പ്പോൾ മൂന്ന്‌ മാസത്തെ മതപരി​ശീ​ല​ന​ത്തി​നാ​യി എന്നെ ഒരാ​ശ്ര​മ​ത്തി​ലേ​ക്ക​യച്ചു. അവിടത്തെ സന്യാ​സി​മാർ ആശ്രമ​ത്തി​നു വെളി​യിൽ സൗമ്യ​ത​യു​ടെ വലിയ പ്രകട​ന​വു​മാ​യി എളിമ​യോ​ടെ ചുറ്റി​ക്ക​റ​ങ്ങു​ന്ന​തും അതേസ​മയം ആശ്രമ​ത്തി​നു​ള്ളിൽ എന്നും അന്യോ​ന്യം വഴക്കടി​ക്കു​ന്ന​തും ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചു.

ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേത്ര​ത്തിൽ ബുദ്ധന്റെ ഒരു സ്വർണ്ണ വിഗ്രഹം ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. അത്‌ കാലാ​കാ​ല​ങ്ങ​ളിൽ അപ്രത്യ​ക്ഷ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. ആ അവസര​ങ്ങ​ളിൽ അത്‌ എവി​ടെ​യാ​യി​രു​ന്നു? ആ വിഗ്ര​ഹ​ത്തിന്‌ പറക്കാൻ കഴിയു​മെ​ന്നും അത്‌ ആ പ്രദേ​ശത്തെ മറ്റ്‌ പല ബുദ്ധമ​ത​ക്ഷേ​ത്ര​ങ്ങ​ളും സന്ദർശി​ക്കു​ന്നു​വെ​ന്നും സന്യാ​സി​മാർ അവകാ​ശ​പ്പെട്ടു. അവധാ​ന​പൂർവ്വം ശ്രദ്ധി​ച്ചു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ, ഒരു സന്യാസി വിഗ്രഹം തൽസ്ഥാ​ന​ത്തു​നിന്ന്‌ മാറ്റി മറ്റൊ​രു സ്ഥാനത്ത്‌ മറച്ചു​വെ​ക്കു​ന്നു​വെന്ന്‌ ഞാൻ കണ്ടെത്തി. സന്യാ​സി​മാർ ഇത്തരം വഞ്ചന പ്രയോ​ഗി​ക്കു​ന്ന​തിൽ ഞാൻ അസ്വസ്ഥ​നാ​യി. ഞാൻ ഇക്കാര്യം എന്റെ വല്യമ്മ​യോ​ടു പറഞ്ഞ​പ്പോൾ വല്യമ്മ എന്നോട്‌ ദേഷ്യ​പ്പെട്ടു. കാരണം വല്യമ്മ​യ്‌ക്ക്‌ ‘പറക്കും പ്രതിമ’യിൽ വിശ്വാ​സ​മാണ്‌.

ആശ്രമം വിടു​ക​യിൽ എന്റെ അവിശ്വാ​സം വളർന്നു. ബുദ്ധമതം വ്യത്യസ്‌ത ചിന്താ​ഗ​തി​ക​ളാ​ണെ​ന്നും അത്‌ വെറും ഒരു സിദ്ധാ​ന്ത​മ​ല്ലാ​തെ മറ്റൊ​ന്നു​മ​ല്ലെ​ന്നും ഹൈസ്‌കൂ​ളി​ലെ മതാദ്ധ്യാ​പ​കൻപോ​ലും ഞങ്ങളെ പഠിപ്പി​ച്ചു. ജീവനെ സംബന്ധിച്ച എന്റെ നിരവധി ചോദ്യ​ങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരം ലഭിക്കു​മെ​ന്നുള്ള പ്രത്യാ​ശ​യിൽ ഞാൻ പല ഫ്രഞ്ച്‌ തത്വജ്ഞാ​നി​ക​ളി​ലേക്ക്‌ തിരിഞ്ഞു. എന്നാൽ ഇത്‌ വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ആസ്‌തി​ക്യം സംബന്ധിച്ച എന്റെ സംശയങ്ങൾ വർദ്ധി​പ്പി​ച്ചു. ഒരു വ്യക്തി വിശ്വ​സി​ക്കേ​ണ്ട​തെ​ന്താണ്‌? എനിക്ക്‌ ഗ്രഹി​ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നാൽ ഞാൻ ജീവി​ക്കു​ന്ന​തെ​ന്തു​കൊണ്ട്‌ എന്ന്‌ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നോ​ടു​തന്നെ ചോദി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നു.

ലോൻ നോളി​ന്റെ പതനം

1973-74-ൽ കലാപങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചു. ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ എല്ലാ തുറക​ളി​ലു​മുള്ള ആളുകൾ അന്നത്തെ അനീതി​കൾ കണ്ട്‌ അസ്വസ്ഥ​രാ​യി. ഒരു പോലീ​സു​കാ​ര​നെ​ന്ന​നി​ല​യിൽ എനിക്ക്‌ മനുഷ്യ​രു​ടെ സങ്കടങ്ങൾ ദൂരീ​ക​രി​ക്കു​ന്ന​തി​നാ​യി കാര്യ​മാ​യി ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാ​ഞ്ഞ​തി​നാൽ ഞാൻ ഒരു ലേഖകൻ എന്നനി​ല​യിൽ എന്തെങ്കി​ലും ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചു. ഞാൻ ആകാശം ഇരുണ്ടത്‌ എന്നൊരു നിരൂപണ സാമൂഹ്യ നോവൽ എഴുതി.

ഞാൻ എഴുതിയ അവസാ​നത്തെ പുസ്‌തകം അതായി​രു​ന്നു. അതു നിമിത്തം എന്നെ ജയിലി​ലാ​ക്കി. എന്റെ ശിക്ഷ രണ്ടു വർഷ​ത്തേ​ക്കാ​യി​രു​ന്നു. എന്നാൽ ചുരുക്കം ദിവസ​ങ്ങൾക്കു​ശേഷം ഞാൻ വിമോ​ചി​ത​നാ​യി. അതിനു​വേണ്ടി ഞാൻ രാജകു​ടും​ബ​ത്തോ​ടും സമീപ ഏഷ്യൻ രാജ്യത്തെ ഒരു കംബോ​ഡി​യൻ സ്ഥാനപ​തി​യോ​ടും നന്ദിയു​ള്ള​വ​നാണ്‌. സ്ഥാനപതി എനിക്കു​വേണ്ടി അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ സ്വാധീ​നം ഉപയോ​ഗി​ച്ചു.

തടവി​ലാ​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​നേ​ക്കാൾ സ്വത​ന്ത്ര​നാ​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ ഞാൻ തികച്ചും ഇഷ്ടപ്പെട്ടു. എന്നിരു​ന്നാ​ലും എനിക്ക്‌ യഥാർത്ഥ സ്വാത​ന്ത്ര്യം തോന്നി​യില്ല. പ്രത്യേക ആശയങ്ങ​ളോ ജീവി​ത​രീ​തി​ക​ളോ മറ്റു​ള്ള​വ​രിൽ അടി​ച്ചേൽപ്പി​ക്കാൻ ശ്രമി​ക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ തികച്ചും വെറു​പ്പാ​യി, ഒരു ജയിലാ​യി എനിക്കു തോന്നി. എന്റെ ജൻമ നാടായ ഫ്‌നോം പെൻ തലസ്ഥാന നഗരി വളരെ അപ്രാ​കൃ​ത​മാ​യി എനിക്ക്‌ കാണ​പ്പെട്ടു. ദുഷി​ച്ച​തും ഭൗതി​കോൻമ​ത്ത​വും ഉല്ലാസ​പ്രി​യ​വു​മായ ഈ സമുദാ​യം എന്നെ അസ്വസ്ഥ​നാ​ക്കി. അതു​കൊണ്ട്‌ ഞാൻ അതിൽനിന്ന്‌ രക്ഷപ്പെ​ടാൻ ആഗ്രഹി​ച്ചു. അങ്ങനെ, പോലീസ്‌ സേനയിൽ തുടരാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹി​ക്കാ​ഞ്ഞ​തി​നാൽ ഞാൻ രാജി​വച്ചു.

അതിനു​ശേ​ഷം പെട്ടെ​ന്നു​തന്നെ ഞാൻ തായ്‌ല​ണ്ടി​ന്റെ അതിർത്തി​ക്കു സമീപ​മുള്ള പൈലിൻ പ്രവി​ശ്യ​യി​ലേക്ക്‌ നീങ്ങി. അവിടെ എന്റെ ജീവി​ത​ച്ചി​ല​വു​കൾക്കാ​യി ഞാൻ രത്‌നങ്ങൾ ഖനനം ചെയ്യുന്ന ഒരു കമ്പനി​യിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. ഗ്രാമ​ജീ​വി​തം എനിക്ക്‌ അല്‌പം ആകർഷ​ക​മാ​യി​ത്തോ​ന്നി. എന്നാൽ അധികം നാൾ എനിക്ക​താ​സ്വ​ദി​ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. കാരണം 1975 ഏപ്രി​ലിൽ കമ്മ്യൂ​ണി​സ്‌റ്റ്‌ ഖെമെർ റോഗ്‌ ഫ്‌നോം പെനിൽ പ്രവേ​ശിച്ച്‌ ലോൻ നോളി​നെ അധികാ​ര​ഭ്ര​ഷ്ട​നാ​ക്കി. തുടർന്ന്‌ അവർ തികച്ചും വ്യത്യ​സ്‌ത​മായ ഒരു നവസമു​ദാ​യം കെട്ടി​പ്പ​ടു​ക്കാൻ ശ്രമി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു.

ഈ ലക്ഷ്യത്തിൽ, മുൻഭ​ര​ണ​കാ​ലത്ത്‌ ജോലി ചെയ്‌തി​രുന്ന എല്ലാ ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥൻമാ​രും റിപ്പോർട്ടു ചെയ്യേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നു—പുനഃ​പ​രി​ശീ​ലനം നൽകു​ന്ന​തി​നു​വേണ്ടി പക്ഷേ ഞാൻ റിപ്പോർട്ടു ചെയ്‌തില്ല. കാരണം ഞാൻ വീണ്ടും ഒരു പോലീ​സു​ദ്യോ​ഗ​സ്ഥ​നാ​യി​ത്തീ​രാൻ ആഗ്രഹി​ച്ചില്ല. എന്റെ പക്ഷത്തെ ഈ വീഴ്‌ച എന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചു. “പുനഃ​പ​രി​ശീ​ലനം” വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ കഴുത്തു​വെ​ട്ട​ലാ​യി​രു​ന്നു​വെന്ന്‌ ഞാൻ പിന്നീട്‌ മനസ്സി​ലാ​ക്കി. റിപ്പോർട്ടു ചെയ്‌ത എല്ലാവ​രും കൊല്ല​പ്പെട്ടു.

ഭ്രമാ​കു​ല​മായ ഒരു സമയം

കണക്കു​ക​ള​നു​സ​രിച്ച്‌, പിൻവന്ന മാസങ്ങ​ളിൽ 10-20 ലക്ഷം കംബോ​ഡി​യ​ക്കാർ കൊല്ല​പ്പെട്ടു. ഞാൻ സ്വന്ത കണ്ണുകൾകൊണ്ട്‌ വധശിക്ഷ ദർശി​ക്കു​ക​യും ശവങ്ങളും ചുവന്ന രക്തവും നിറഞ്ഞ തടാക​ങ്ങ​ളും നദിക​ളും സമൂഹ സ്‌മശാ​ന​ങ്ങ​ളും കാണു​ക​യും ചെയ്‌തു. കുടും​ബാം​ഗ​ങ്ങളെ തങ്ങളുടെ ഭവനത്തിൽനി​ന്നും നാട്ടിൽനി​ന്നും ചിതറി​ച്ചു​ക​ളഞ്ഞു. അപ്രതീ​ക്ഷി​ത​മായ ഒരു വിപ്ലവം രണ്ടായി​ര​ത്തി​ല​ധി​കം വർഷത്തെ കംബോ​ഡി​യൻ പാരമ്പ​ര്യം തകർത്തു​ക​ളഞ്ഞു. ഇത്തര​മൊ​രു സമൂല പരിവർത്തനം ഉണ്ടാകു​മെന്ന്‌ ഒരു കംബോ​ഡി​യ​ക്കാ​ര​നും ഒരിക്ക​ലും ചിന്തി​ച്ചി​രി​ക്കാ​നി​ട​യില്ല.

ഇത്തര​മൊ​രു പ്രാകൃത സമുദാ​യ​ത്തിൽ എന്തെങ്കി​ലും ഒരു ജീവി​ത​ല​ക്ഷ്യ​മു​ണ്ടോ എന്ന്‌ ഞാൻ ഉൽക്കണ്‌ഠ​യോ​ടും ഭീതി​യോ​ടും​കൂ​ടെ എന്നോ​ടു​തന്നെ ചോദി​ച്ചു. അതു​കൊണ്ട്‌ ഞാൻ മറ്റൊ​രു രാജ്യ​ത്തേക്ക്‌ ഓടി​പ്പോ​കാൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചു. റെഡ്‌ ഖെമെർ ഗ്രൂപ്പ്‌ അതിനു​മു​മ്പു​തന്നെ എന്നെ അന്വേ​ഷി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. ഞാൻ അവരുടെ നോട്ട​പ്പു​ള്ളി​യാ​യി​രു​ന്നു. പോലീസ്‌ സേന വിട്ടു​ക​ഴി​ഞ്ഞു ഞാൻ എനിക്കു​തന്നെ മറ്റൊ​രു പേര്‌ നൽകി. അതു​കൊണ്ട്‌ അവർക്ക്‌ എളുപ്പ​ത്തിൽ എന്നെ കണ്ടുപി​ടി​ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നിരു​ന്നാ​ലും ഞാൻ ഒരു എഴുത്തു​കാ​ര​നും ഗാനകൃ​ത്തു​മെ​ന്ന​നി​ല​യിൽ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്ന​തി​നാൽ ഞാൻ ആരാ​ണെന്ന്‌ അനേക​രും അറിഞ്ഞി​രു​ന്നു. ചിലർ എന്നെ എന്റെ സ്വന്തം പേര്‌ വിളി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യു​മാ​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌ ഞാൻ വലിയ അപകട​ത്തി​ലാ​ണെന്ന്‌ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു.

എങ്കിൽത​ന്നെ​യും തായ്‌ല​ണ്ടി​ലേ​ക്കുള്ള പലായന തീരു​മാ​നം അത്ര എളുപ്പമല്ല. ആര്‌ ഭരിച്ചാ​ലും ഞാൻ എന്റെ ജൻമനാ​ടി​നെ സ്‌നേ​ഹി​ച്ചി​രു​ന്നു. മാത്രമല്ല ഒരിക്കൽ ഞാൻ രാജ്യം വിട്ടാൽ മടങ്ങി​വന്ന്‌ എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളെ​യും എന്റെ സഹോ​ദ​ര​നെ​യും സഹോ​ദ​രി​മാ​രെ​യും കാണുക അസാദ്ധ്യ​മാ​ണെ​ന്നും എനിക്ക​റി​യാ​മാ​യി​രു​ന്നു. കൂടാതെ, തായ്‌ല​ണ്ടി​ലേ​ക്കുള്ള വഴി കണ്ടുപി​ടി​ക്കാൻ യാതൊ​രു പോം​വ​ഴി​യു​മി​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു. എനിക്കാ​രോ​ടും ചോദി​ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. രാജ്യം വിടാൻ ശ്രമിച്ച മറ്റൊ​രാ​ളെ അവർ വെടി​വെ​ച്ചു​കൊ​ന്നു. അയാളു​ടെ ശവം നിലത്തു കിടക്കു​ന്നത്‌ ഞാൻ എന്റെ സ്വന്ത കണ്ണു​കൊണ്ട്‌ കാണു​ക​യും ചെയ്‌തു. (g87 2/22)

പലായ​ന​വും—ദൈവ​വി​ശ്വാ​സ​വും

റെഡ്‌ ഖെമർ അധികാ​ര​മേ​റ്റ്‌ കൃത്യം രണ്ട്‌ മാസം കഴിഞ്ഞ്‌ ഞാനും മറ്റൊ​രാ​ളും പലായനം ചെയ്യാൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചു. എന്നിരു​ന്നാ​ലും, വഴിയ​റി​യാ​തെ ഞങ്ങൾക്ക്‌ മടങ്ങേ​ണ്ടി​വന്നു. എങ്കിലും ഞാൻ എന്റെ ശ്രമം ഉപേക്ഷി​ച്ചില്ല. ചുരുക്കം ദിവസ​ങ്ങൾക്കു​ശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും ഒരു പൂർവ്വ​കാല പോലീസ്‌ സഹകാ​രി​യോ​ടൊ​പ്പം പലായ​ന​ത്തിന്‌ തുടക്ക​മി​ട്ടു. പിന്നീട്‌ മൂന്ന്‌ വയസ്സുള്ള ഒരു കുട്ടി​യുൾപ്പെടെ മറ്റ്‌ ഏഴ്‌ പേർ ഞങ്ങളോ​ടു​കൂ​ടെ ചേർന്നു.

വനത്തിൽ ഞങ്ങൾ രക്തദാ​ഹി​ക​ളായ കടുവ​ക​ളു​ടെ ഗർജ്ജനം കേട്ടു. എന്നാൽ റെഡ്‌ ഖെമെ​റി​ന്റെ പിന്തു​ണ​ക്കാർ കടുവ​ക​ളെ​യും വിഷപ്പാ​മ്പു​ക​ളെ​യും കാൾ ഭീഷണ​മാ​യി​രു​ന്നു. അവർ വനങ്ങളിൽ അഭയാർത്ഥി​കളെ തുടർച്ച​യാ​യി തിരഞ്ഞു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നു. ചില​പ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക്‌ അവരെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌. ചെറിയ ശബ്ദം പോലും അവർ ശ്രദ്ധി​ക്കു​ക​യും അത്‌ മരണം കൈവ​രു​ത്തു​ക​യും ചെയ്യും. ചില​പ്പോൾ ഭീതി നിമിത്തം ഞങ്ങൾക്ക്‌ ഉറങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞി​ട്ടില്ല.

ഞങ്ങളുടെ പലായ​ന​ത്തി​ന്റെ മൂന്നാം ദിവസം ഞങ്ങൾ അതിർത്തി കടന്നു കഴി​ഞ്ഞെന്നു തെറ്റി​ദ്ധ​രി​ച്ചു. അതു​കൊണ്ട്‌ ഞങ്ങൾ വളരെ സന്തോ​ഷി​ക്കു​ക​യും ഞങ്ങളുടെ പക്കലു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന അരി മുഴുവൻ പാകം ചെയ്‌തു കഴിക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. അത്‌ വലി​യോ​രു പിശകാ​യി​രു​ന്നു! കാരണം അടുത്ത നാല്‌ ദിവസം ഞങ്ങളുടെ പക്കൽ യാതൊ​രു ഭക്ഷണവും ഉണ്ടായി​രു​ന്നില്ല. ഞങ്ങളുടെ കായ​ശേ​ഷി​യും പ്രത്യാ​ശ​യും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഒരു കൂട്ടം കുരങ്ങൻമാ​രെ കണ്ടു. അവർ പഴങ്ങളു​മാ​യി മരങ്ങളി​ലൂ​ടെ ചാടി​ന​ട​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. ഞങ്ങൾ വിശന്നി​രു​ന്ന​തി​നാൽ ആ പഴം ലഭിക്കു​ന്ന​തി​നു​വേണ്ടി ഞങ്ങൾ കുരങ്ങൻമാ​രോട്‌ കെഞ്ചി. നിങ്ങൾ വിശ്വ​സി​ച്ചാ​ലും ഇല്ലെങ്കി​ലും, ഒരു കുരങ്ങച്ചൻ ഞങ്ങൾക്ക്‌ ഒരു പഴം ഇട്ടുതന്നു. അപ്പോൾ മറ്റു​ള്ള​വ​രും അങ്ങനെ അനുക​രി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ ഞങ്ങൾക്ക്‌ മൊത്തം 20 എണ്ണം ലഭിച്ചു.

അന്നത്തെ നിരാ​ശാ​ജ​ന​ക​മായ സംഭവങ്ങൾ നിമിത്തം ആ രാത്രി എനിക്ക്‌ ഉറങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഞാൻ തെളിഞ്ഞ ആകാശ വിതാ​ന​ത്തി​ലേക്ക്‌ ഉറ്റു​നോ​ക്കി​യ​പ്പോൾ ഇരുണ്ട നീലാ​കാ​ശ​ത്തിൽ പൂർണ്ണ​ച​ന്ദ്രനെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. ആയിര​ക്ക​ണ​ക്കിന്‌ നക്ഷത്രങ്ങൾ മിന്നി​ത്തി​ളങ്ങി. അത്‌ മറക്കാ​നാ​വാത്ത ഒരു രാത്രി​യാ​യി​ത്തീർന്നു.

കുറെ നേര​ത്തേക്ക്‌ എന്റെ ചിന്തകൾ ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ആസ്‌തി​ക്യം സംബന്ധിച്ച ചോദ്യ​ങ്ങ​ളിൽ കേന്ദ്രീ​ക​രി​ച്ചു. ഞാൻ അത്ഭുത​ക​ര​വും സങ്കീർണ്ണ​വു​മായ പ്രകൃ​തി​യി​ലെ ക്രമീ​ക​ര​ണങ്ങൾ നിരീ​ക്ഷി​ച്ച​പ്പോൾ നമുക്ക്‌ ജ്ഞാനി​യായ സ്രഷ്ടാ​വിന്‌ ഇതിന്റെ ബഹുമതി നൽകി​ക്കൂ​ടേ എന്ന്‌ ചിന്തിച്ചു. ആ രാത്രി​യു​ടെ രമണീയത വിലമ​തി​ക്കു​ക​യിൽ എനിക്ക്‌ പ്രാർത്ഥി​ക്കാ​നുള്ള ഒരു പ്രേര​ണ​യു​ണ്ടാ​യി. ദൈവം ആകാശ​ത്തിൽനി​ന്നും വളരെ ദൂരത്തി​ലാ​ണെന്ന്‌ കരുതി​ക്കൊണ്ട്‌ ഞാൻ ആകാശ​ത്തി​ലേക്ക്‌ ഉറ്റു​നോ​ക്കി ജീവി​ത​ത്തി​ലാ​ദ്യ​മാ​യി ഹൃദയം തുറന്ന്‌ പ്രാർത്ഥി​ച്ചു. ഞാൻ എന്റെ സ്വന്ത പിതാ​വി​നോട്‌ സംസാ​രി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലുള്ള ഒരു അനുഭൂ​തി​യോ​ടെ പ്രാർത്ഥി​ച്ചു. ആ പ്രാർത്ഥന എന്റെ ജീവി​ത​ത്തി​ലെ ഒരു പ്രമുഖ വഴിത്തി​രി​വാ​യി​ത്തീർന്നു.

ഞാൻ ഹൃദയം തുറന്ന്‌ ദൈവ​ത്തോട്‌ സംസാ​രി​ച്ചു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ എനിക്ക്‌ സകലതും സ്‌പഷ്‌മാ​യി കാണ​പ്പെ​ടാൻ തുടങ്ങി. ദൈവം സ്ഥിതി​ചെ​യ്യു​ന്നു​ണ്ടെ​ന്നും ജീവി​ത​ത്തിന്‌ ഒരർത്ഥ​മു​ണ്ടെ​ന്നും എനിക്ക്‌ ബോദ്ധ്യ​മാ​യി. പ്രകൃ​തി​യി​ലെ എല്ലാ രൂപക​ല്‌പ​ന​ക​ളും ഒരു ബുദ്ധി​ശ​ക്തി​യുള്ള രൂപസം​വി​ധാ​യ​ക​നു​ണ്ടെന്ന്‌ തെളി​യി​ക്കു​ന്ന​താ​യി ഞാൻ മനസ്സി​ലാ​ക്കി. അങ്ങനെ​യെ​ങ്കിൽ ഈ അർത്ഥവ​ത്തായ ക്രമീ​ക​ര​ണ​ങ്ങ​ളു​ടെ സംഘാ​ടകൻ ഒരു പ്രത്യേ​കോ​ദ്ദേ​ശ്യ​ത്തി​ലല്ലേ മനുഷ്യ​നെ ഇവിടെ ആക്കി​വെ​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌?

തുടർന്ന്‌, ഈ ചോദ്യം മനസ്സി​ലേക്ക്‌ വന്നു: ദൈവ​ത്തിന്‌ സ്‌പഷ്ട​മാ​യും മാനുഷ കഷ്ടപ്പാ​ടു​കൾ നീക്കാ​നുള്ള ശക്തിയും ജ്ഞാനവും ഉണ്ടായി​രി​ക്കെ, അവൻ ഇതുവരെ ഇത്രയ​ധി​കം അരിഷ്ട​തകൾ അനുവ​ദി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തെ​ന്തു​കൊണ്ട്‌? ഏത്‌ മതം ജീവനുള്ള ദൈവത്തെ സത്യമാ​യി ആരാധി​ക്കു​ന്നെ​ന്നും അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹി​ച്ചു. ഈ നീറുന്ന പ്രശ്‌ന​ങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങ​ളു​ടെ അന്വേ​ഷ​ണ​മാ​യി​രു​ന്നു എന്റെ ജീവി​ത​ത്തി​ലെ പ്രമുഖ സംഗതി. ഇവയുടെ ഉത്തരങ്ങൾ മനുഷ്യ​രിൽനിന്ന്‌ മറച്ചു​വെ​ക്കാൻ തക്കവണ്ണം ദൈവം അത്ര സ്‌നേ​ഹ​ര​ഹി​ത​നാ​ണെന്ന്‌ എനിക്ക്‌ വിശ്വ​സി​ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

ഞങ്ങൾ വനത്തി​ലൂ​ടെ നീങ്ങവെ, ഞാൻ എന്റെ അമ്മയെ ഓർത്തു. എന്റെ അമ്മ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വ​ത്തിൽ കുറെ താല്‌പ​ര്യം കാണി​ച്ചി​രു​ന്നു. ഫ്രാൻസിൽനി​ന്നുള്ള മിഷന​റി​മാർ ഞങ്ങളുടെ ഭവനത്തി​ലെ നിരന്തര സന്ദർശ​ക​രാ​യി​രു​ന്നു. രക്തം ഭക്ഷിക്കാത്ത സഭാം​ഗ​ങ്ങ​ളുള്ള വിചി​ത്ര​മായ ഒരു മതത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ അമ്മ എന്നോട്‌ പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌ ദൈവം കൈവ​രു​ത്തുന്ന പരദീസാ സമാന​മായ നീതി​യുള്ള അവസ്ഥക​ളെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള “സുവാർത്ത”യും എന്നോട്‌ പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌. അക്കാലത്ത്‌ ഞാൻ അതിൽ ഒരു വാക്കു​പോ​ലും വിശ്വ​സി​ച്ചി​ട്ടില്ല. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്നോ​ടു​തന്നെ ചോദി​ച്ചു: ‘അവിശ്വ​സി​ക്കാൻ എനിക്ക്‌ എന്തെങ്കി​ലും കാരണ​മു​ണ്ടോ? എന്റെ അമ്മ ഇക്കാര്യ​ങ്ങൾ പരി​ശോ​ധി​ക്കു​ക​യും വിലയി​രു​ത്തു​ക​യും ചെയ്യുന്ന ബുദ്ധി​മ​തി​യായ ഒരു സ്‌ത്രീ​യല്ലേ?’ ഞാൻ അത്‌ കണ്ടുപി​ടി​ക്കാൻ ആഗ്രഹി​ച്ചു. എന്നാൽ അതിനു​മു​മ്പേ ഞാൻ ജീവ​നോ​ടെ കംബോ​ഡിയ വിടേ​ണ്ടി​യി​രി​ക്കു​ന്നു.

എന്റെ പക്കൽ ഒരു ഉടുവ​സ്‌ത്രം മാത്ര​മേ​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു​ള്ളു. അതു​കൊണ്ട്‌ കഷ്ടിച്ച്‌ ശരീരം മറച്ചി​രു​ന്നു. ഇതി​നോ​ടകം എന്റെ നഗ്നമായ പാദങ്ങ​ളും കാലു​ക​ളും വീർത്ത്‌ വീങ്ങു​ക​യും ഞങ്ങളെ​ല്ലാ​വ​രും തളർന്ന്‌ അർദ്ധ പട്ടിണി​യി​ലാ​വു​ക​യും ചെയ്‌തു. ജീവൻ നിലനിർത്താൻ വേണ്ടി ഞങ്ങൾ മരത്തിന്റെ ഇല ചവച്ചി​രു​ന്നു. ഞങ്ങളുടെ പലായ​ന​ത്തി​ന്റെ പത്താം ദിവസം ഞങ്ങൾക്ക്‌ ഒരു മല കയറേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നു. മലയുടെ മുകളിൽ നിന്ന്‌ ഞങ്ങൾ താഴേക്ക്‌ നോക്കി. അത്‌ തായ്‌ല​ണ്ടാ​ണെന്ന്‌ ഞങ്ങൾ കരുതി. പക്ഷേ മലയിൽനിന്ന്‌ ഇറങ്ങി വരു​മ്പോൾ ചീഞ്ഞഴു​കിയ മാംസം സൂക്ഷി​ച്ചി​രുന്ന ഒരു കുടിൽ കണ്ടു. അതിന​കത്ത്‌ പകുതി അഴുകിയ ഒരു മനുഷ്യ​ശ​രീ​ര​വും ഒരു അസ്ഥികൂ​ട​വും കണ്ടു! ആ കുടി​ലി​നു​ചു​റ്റും റെഡ്‌ ഖെമെർ ഗ്രൂപ്പിൽപ്പെ​ട്ട​യാ​ളു​ക​ളു​ടെ ഷൂസിന്റെ ഗുപ്‌ത​മായ പാടുകൾ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. ഭയപര​വ​ശ​രാ​യി ഞങ്ങൾ ഓടി! എങ്കിലും ഞങ്ങൾ സുരക്ഷി​ത​ര​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു. അവ കംബോ​ഡിയ വിടാൻ ശ്രമി​ച്ച​വ​രു​ടെ ശവങ്ങളാ​യി​രി​ക്കണം.

പിന്നീട്‌ വനത്തിൽ ഒരു നദിയു​ടെ തീര​ത്തെത്തി. അതായി​രി​ക്കും അതിർത്തി​യെന്ന്‌ ഞങ്ങൾ കരുതി. താഴേ​യ്‌ക്ക്‌ ഏതാണ്ട്‌ 27 മീറ്റർ ഒഴുകി പോയാൽ അവിടെ ഒരു വെള്ളച്ചാ​ട്ട​മുണ്ട്‌! ഞാനും എന്റെ കൂട്ടു​കാ​ര​നും തമ്മിൽ ഒരു വാദ​പ്ര​തി​വാ​ദം നടന്നു. അപകട​സാ​ദ്ധ്യ​ത​ക​ളു​ടെ വീക്ഷണ​ത്തിൽ പ്രായ​മാ​യവർ മാത്രമേ അത്‌ കടക്കാൻ ശ്രമി​ക്കാ​വൂ എന്ന്‌ അയാൾ നിർബ്ബ​ന്ധി​ച്ചു. എന്നിരു​ന്നാ​ലും അയാളു​ടെ വാക്ക്‌ വകവെ​ക്കാ​തെ ഞാൻ രാത്രി​യാ​കാൻ കാത്തി​രു​ന്നു. രാത്രി​യിൽ ഞാൻ കൊച്ചു​കു​ട്ടി​യെ പുറത്തു​കെട്ടി മറുക​ര​യി​ലേക്ക്‌ നീന്തി. ആഴത്തിൽ വെള്ളമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ഞാൻ താഴേ​ക്കു​പോ​യി. എങ്കിലും അന്തിമ​മാ​യി ഞാൻ മറുക​ര​യി​ലെത്തി! ഞങ്ങൾക്കാർക്കും അപകട​മു​ണ്ടാ​യില്ല!

പിറ്റേ​ദി​വ​സം ഞങ്ങൾ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമ​ത്തി​ലെത്തി. അവിടെ ചോളം വിളയുന്ന വയലു​ക​ളു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ഞങ്ങളുടെ വിശപ്പ്‌ ശമിപ്പി​ക്കു​ന്ന​തി​നു​വേണ്ടി ഞങ്ങൾ പച്ചച്ചോ​ളം അകത്താക്കി. അതിന​ടുത്ത്‌ ഒരു ചെറിയ കുടിൽ കണ്ടു. അവിടെ ഞങ്ങൾ ഒരു തീപ്പെട്ടി കണ്ടെത്തി. ആ തീപ്പെ​ട്ടി​യു​ടെ പുറത്തെ ലേബലിൽനി​ന്നും അത്‌ കംബോ​ഡി​യ​യി​ലല്ല മറിച്ച്‌ തായ്‌ല​ണ്ടിൽ ഉണ്ടാക്കി​യ​താണ്‌ എന്ന്‌ ഞങ്ങൾ മനസ്സി​ലാ​ക്കി. അപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക്‌ എന്തു തോന്നി​യെ​ന്നാണ്‌ നിങ്ങൾ വിചാ​രി​ക്കു​ന്നത്‌? ഇതായി​രു​ന്നു തെളിവ്‌! ഞങ്ങൾ തായ്‌ല​ണ്ടി​ലെത്തി!

ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക്‌ പർവ്വത​ങ്ങ​ളും നദിക​ളും എത്ര മനോ​ഹ​ര​മാ​യാണ്‌ തോന്നു​ന്നത്‌! അധികം താമസി​യാ​തെ എനിക്ക്‌ ഒരു പനിപി​ടിച്ച്‌ ഞാൻ മൂന്ന്‌ ദിവസ​ത്തേക്ക്‌ അബോ​ധാ​വ​സ്ഥ​യി​ലാ​യി. എനിക്ക്‌ വനത്തിൽ വച്ച്‌ മലമ്പനി പിടി​ച്ചി​രു​ന്നു. എങ്കിൽത​ന്നെ​യും, ലോക​ത്തി​ലെ ഏറ്റവും സന്തുഷ്ട​രായ മനുഷ്യർ ഞങ്ങളാ​യി​രി​ക്ക​ണ​മെന്ന്‌ ഞങ്ങൾ കരുതി. (g87 2/22)

ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ ഉദ്ദേശ്യം കണ്ടെത്തൽ

തായ്‌ല​ണ്ടി​ലെ അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പിൽ മറ്റ്‌ 200 കംബോ​ഡി​യ​ക്കാ​രോ​ടൊ​പ്പ​മാ​യി​രു​ന്നു ഞങ്ങളും അധിവ​സി​പ്പി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടത്‌. ഇവിടെ ദൈവ​മക്കൾ എന്നറി​യ​പ്പെ​ടുന്ന ഒരു പ്രൊ​ട്ട​സ്‌റ്റൻറ്‌ വിഭാ​ഗ​ത്തി​ന്റെ അംഗവു​മൊത്ത്‌ ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ എനിക്ക്‌ കഴിഞ്ഞു. ഈ കൂട്ടം ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വ​ത്തി​ലുള്ള എന്റെ താത്‌പ​ര്യം നിരീ​ക്ഷി​ച്ചിട്ട്‌ എന്നെ അവി​ടെ​വച്ച്‌ ഉടനെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്താൻ തുനിഞ്ഞു. എനിക്ക​പ്പോ​ഴും ബോദ്ധ്യ​ത്തി​ന്റെ അഭാവ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ ഞാൻ സ്‌നാനം ഏൽക്കാൻ വിസമ്മ​തി​ച്ചു. കംബോ​ഡി​യ​ക്കാ​രിൽ നിരവ​ധി​പേർ പെട്ടെന്ന്‌ സ്‌നാനം ഏറ്റു. കാരണം, സ്‌നാ​ന​ശേഷം അവർക്ക്‌ വസ്‌ത്രങ്ങൾ സമ്മാനി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു.

“ദൈവ​മ​ക്ക​ളിൽ”നിന്ന്‌ എനിക്ക്‌ എന്റെ മാതൃ​ഭാ​ഷ​യായ കംബോ​ഡി​യൻ ഭാഷയിൽ ഉള്ള ഒരു ബൈബിൾ ലഭിച്ചു. ഇതിൽ നിന്ന്‌ ദൈവ​ത്തിന്‌ യഹോവ എന്ന വ്യക്തി​പ​ര​മായ ഒരു നാമു​ണ്ടെ​ന്നും പുരാതന യഹൂദൻമാർക്ക്‌ ഒരു പ്രത്യേക വിധത്തിൽ തന്നെത്തന്നെ വെളി​പ്പെ​ടു​ത്തിയ ഈ ദൈവ​മാണ്‌ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ക​ളു​ടെ​യും ദൈവം എന്നും ഞാൻ മനസ്സി​ലാ​ക്കി. ഞാൻ ഏറെ തികവാ​യി അറിയാ​നാ​ഗ്ര​ഹി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌ ഈ ദൈവ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചാ​യി​രു​ന്നു.

ഞാൻ തായ്‌ല​ണ്ടി​ലാ​യിട്ട്‌ അഞ്ചുമാ​സ​ങ്ങൾക്കു​ശേഷം 1975 ഡിസം​ബ​റിൽ റെഡ്‌​ക്രോ​സ്സി​ന്റെ അന്തർദ്ദേ​ശീയ കമ്മിറ്റി ആസ്‌ത്രി​യ​യി​ലേക്ക്‌ കുടി​യേ​റാൻ എന്നെ സഹായി​ച്ചു. ആദ്യം എന്നെ ഒരു അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പി​ലാ​ക്കി. അവിടെ വച്ച്‌ ഞാൻ ജർമ്മൻ ഭാഷ പഠിച്ചു. ആറ്‌ മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്‌ എന്നെ ലിൻസി​ലേക്ക്‌ സ്ഥലം മാറ്റി അവിടെ ഞാൻ ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു മുറി​യിൽ താമസം ആരംഭി​ച്ചു. ഞാൻ രാത്രി​കാ​ല​ങ്ങ​ളിൽ ജർമ്മൻ ഭാഷ പഠിക്കു​ക​യും പകൽ ഒരു പാക്കേ​ജിംഗ്‌ ഫാക്ടറി​യിൽ ജോലി​നോ​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു.

ഈ കാലയ​ള​വിൽ ഞാൻ ഇവാൻജ​ലി​ക്കൽ, കത്തോ​ലി​ക്കാ സഭകളു​മാ​യി പരിച​യ​പ്പെ​ടാ​നി​ട​യാ​യി. പക്ഷെ, “മരണത്തി​നു​ശേഷം എന്തു സംഭവി​ക്കു​ന്നു?” “ദൈവ​രാ​ജ്യം എന്നാൽ എന്ത്‌?” എന്നിങ്ങ​നെ​യുള്ള ചോദ്യ​ങ്ങൾക്ക്‌ ഉത്തരം നൽകാൻ ഒരുത്ത​രെ​ക്കൊ​ണ്ടും കഴിഞ്ഞില്ല. ഞാനൊ​രു കത്തോ​ലിക്ക പുരോ​ഹി​ത​നോട്‌ “സുവാർത്ത” എന്നു പറഞ്ഞാൽ എന്താണ്‌ എന്നും “സുവാർത്താ​മതം എന്നൊ​ന്നു​ണ്ടോ?” എന്നും ചോദി​ച്ചു. അയാൾക്ക്‌ ഉത്തരമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നില്ല “എന്റെ അമ്മ എന്നോട്‌ പറയു​മാ​യി​രുന്ന ആ സുവാർത്ത എന്തായി​രി​ക്കു​മോ?” എന്ന്‌ ഞാൻ ആലോ​ചി​ച്ചു.

ഞാൻ വീട്ടിൽ ഒറ്റക്കാ​യി​രി​ക്കെ രണ്ടു പ്രാവ​ശ്യം യഹോ​വ​യോട്‌ പ്രാർത്ഥി​ച്ചു, ഓരോ പ്രാവ​ശ്യ​ത്തെ​യും പ്രാർത്ഥ​ന​ക്കു​ശേഷം എന്റെ വാതി​ലിന്‌ കീഴി​ലൂ​ടെ ലഘു​ലേ​ഖകൾ അകത്തേക്ക്‌ വീഴു​ന്നതു ഞാൻ കണ്ടു. അവ രണ്ടും യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ രാജ്യ​ഹോ​ളു​കൾ എന്നറി​യ​പ്പെട്ട ഒരിടത്തെ യോഗ​ങ്ങൾക്കു സംബന്ധി​ക്കു​ന്ന​തി​നുള്ള ക്ഷണങ്ങളാ​യി​രു​ന്നു. യഹോവ എന്ന്‌ പേരിന്‌ ഞാൻ അർത്ഥം കൽപ്പി​ച്ചി​രു​ന്നു. പക്ഷെ “യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ” ആരാണ്‌? അവർ എന്തിനാ​യി​ട്ടുള്ള സാക്ഷി​ക​ളാ​യി​രി​ക്കും? നിറയെ ചോദ്യ​ങ്ങ​ളും ആകാം​ക്ഷ​യു​മാ​യി രാജ്യ​ഹോൾ കണ്ടെത്താൻ ഞാൻ രണ്ടു​പ്രാ​വ​ശ്യം ഇറങ്ങി​ത്തി​രി​ച്ചു. രണ്ടു പ്രാവ​ശ്യ​വും ഒടുവിൽ പള്ളിക​ളി​ലാണ്‌ ചെന്നു​പെ​ട്ടത്‌ രാജ്യ​ഹോൾ സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തത്‌ ഒരു ഡിസ്‌ക്കോ​ഹോ​ളി​ന്റെ മുകളി​ലെ രണ്ടാം നിലയി​ലാ​യി​രു​ന്നു, അത്‌ കണ്ടുപി​ടി​ക്കാൻ എനിക്ക്‌ കഴിഞ്ഞു​മില്ല.

എന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഉദ്യമ​ത്തിന്‌ അല്‌പ​നാ​ളു​കൾക്ക്‌ ശേഷം തായ്‌ല​ണ്ടിൽ നിന്നുള്ള എന്റെ ഒരു സ്‌നേ​ഹി​തന്റെ ഭവനം സന്ദർശി​ച്ച​പ്പോൾ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ എന്ന്‌ സ്വയം തിരി​ച്ച​റി​യി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ രണ്ടുപേർ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ വീട്ടു​വാ​തിൽക്കൽ വന്നു. എന്റെ സ്‌നേ​ഹി​തൻ അവരെ തിരി​ച്ച​യ​ക്കു​ന്നത്‌ കണ്ടപ്പോൾ അവരോട്‌ സംസാ​രി​ക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹി​ക്കു​ന്നു​വെന്ന്‌ അദ്ദേഹ​ത്തോട്‌ പറഞ്ഞു. ആദ്യമാ​യി, ദൈവ​രാ​ജ്യം എന്താ​ണെന്ന്‌ ഞാനവ​രോട്‌ ചോദി​ച്ചു. അവർ ബൈബി​ളിൽ നിന്ന്‌, അത്‌ ഭൂമിയെ ഭരിക്കാ​നി​രി​ക്കുന്ന ക്രിസ്‌തു​വി​നാ​ലുള്ള സ്വർഗ്ഗീയ രാജ്യ​മാ​ണെന്ന്‌ വിശദീ​ക​രി​ച്ചു. മരണത്തി​നു​ശേ​ഷ​മുള്ള മനു​ഷ്യ​ന്റെ അവസ്ഥയെ സംബന്ധി​ച്ചുള്ള എന്റെ അടുത്ത ചോദ്യ​ത്തി​നു​ത്തരം നൽകു​ന്ന​തിന്‌ അവർ വീണ്ടും ബൈബിൾ ഉപയോ​ഗി​ച്ചു. അവരുടെ ബൈബിൾ ആധാര​മാ​ക്കി​യുള്ള യുക്തി​സ​ഹ​മായ ഉത്തരങ്ങൾ എന്നിലു​ള​വാ​ക്കിയ മതിപ്പ്‌ ഹേതു​വാ​യി ഉടനടി ഒരു ബൈബിൾ അദ്ധ്യയ​ന​ത്തിന്‌ ഞാൻ ആവശ്യ​പ്പെട്ടു. അതേ ദിവസം തന്നെ ഞാനും എന്റെ കൂട്ടു​കാ​ര​നും രാജ്യ​ഹോ​ളി​ലെ യോഗ​ത്തിന്‌ പോയി.

ഞാൻ പ്രസംഗം ശ്രദ്ധി​ച്ചു​വെ​ങ്കി​ലും അതിന്റെ ഏറിയ ഭാഗവും എനിക്ക്‌ ഗ്രഹി​ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. കാരണം അപ്പോ​ഴും ഞാൻ ജർമ്മൻ ഭാഷ പഠിക്കു​ന്നതേ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു​ള്ളു. എങ്കിലും അത്‌ സുവാർത്ത​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌, ദൈവരാജ്യസുവാർത്തയെക്കുറിച്ചായിരുന്നുവെന്ന്‌ ഞാൻ മനസ്സി​ലാ​ക്കി. യഹോ​വ​യു​ടെ രാജ്യം മുഖേന, ജനങ്ങൾ മേലാൽ ദുഃഖ​ത്തിൽ കണ്ണുനീർ പൊഴി​ക്കു​ക​യി​ല്ലാ​ത്ത​തും ദൈവം ‘സകലവും പുതു​താ​ക്കു​ന്നതു’മായ ഒരു പറുദീ​സ​യാ​യി ഭൂമി മാറ്റ​പ്പെ​ടും. (വെളി​പ്പാട്‌ 21:3-5) എന്റെ അമ്മ ഒരിക്കൽ അതേ വചനങ്ങൾ ബൈബി​ളിൽ നിന്ന്‌ എന്നെ വായിച്ച്‌ കേൾപ്പി​ച്ചത്‌ ഞാൻ ഓർക്കു​ന്നു. ഈ ലോക​ത്തി​ലെ സകല തിൻമ​യിൽനി​ന്നും വിമു​ക്ത​മായ ഒരു ലോക​മാ​യി​രു​ന്നു ബലവാ​നും നീതി​മാ​നും ആയ ഒരു ദൈവ​ത്തിൽ നിന്ന്‌ ഞാൻ പ്രതീ​ക്ഷി​ച്ചത്‌.

ഇപ്പോൾ, യഹോവ പണ്ടേ അത്തര​മൊ​രു ലോകം സൃഷ്ടി​ക്കാ​ഞ്ഞത്‌ എന്തു​കൊണ്ട്‌ എന്നറി​യാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹി​ച്ചു. ക്രമായ ബൈബിൾ ചർച്ചക​ളിൽ ഇവയും മറ്റു​ള്ള​വ​യു​മാ​യി നിരവധി ചോദ്യ​ങ്ങൾക്ക്‌ തൃപ്‌തി​ക​ര​മായ ഉത്തരങ്ങൾ എനിക്ക്‌ ലഭിച്ചു. എന്നിൽ നിന്ന്‌ അന്ധമായ വിശ്വാ​സം ആവശ്യ​പ്പെ​ടാത്ത ഒരു മതം കണ്ടെത്തി​യ​തിൽ ഞാൻ ആഹ്ലാദി​ച്ചു. അതിലു​പരി യേശു​വി​ന്റെ പഠിപ്പി​ക്ക​ലു​ക​ളും അവന്റെ ജീവി​ത​ഗ​തി​യും എനിക്ക്‌ വളരെ ആകർഷ​ക​മാ​യി​ത്തോ​ന്നി.

‘ദൈവ​മക്കൾ’ എന്ന കൂട്ടരിൽ നിന്ന്‌ എനിക്കു​ണ്ടായ അനുഭ​വ​ത്തിന്‌ വിപരീ​ത​മാ​യി, സാക്ഷികൾ എന്നോട്‌ അൽപ്പകാ​ലത്തെ പ്രബോ​ധ​ന​ത്തി​നു​ശേഷം സ്‌നാ​ന​മേൽക്കാൻ ആവശ്യ​പ്പെ​ട്ടില്ല. സ്‌നാനം ഒരു ക്രിസ്‌തീയ വ്യവസ്ഥ​യാ​ണെന്ന്‌ ഞാൻ മനസ്സി​ലാ​ക്കി. അതു​കൊണ്ട്‌ അവർ എന്നെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തു​മോ എന്ന്‌ ഞാൻ അവരോട്‌ ചോദി​ച്ചു. ഞാൻ എന്റെ മനസ്സു മാറ്റും മുമ്പേ അവർ അങ്ങനെ ചെയ്യു​മെന്ന്‌ ഞാൻ പ്രതീ​ക്ഷി​ച്ചു. പകരം വേണ്ടത്ര സമയ​മെ​ടുത്ത്‌ ഞാൻ വാസ്‌ത​വ​മാ​യി അങ്ങനെ​യൊ​രു നടപടി ആഗ്രഹി​ക്കു​ന്നു​ണ്ടോ എന്നു നിശ്ചയ​പ്പെ​ടു​ത്താൻ അവർ എന്നോട്‌ ആവശ്യ​പ്പെ​ട്ട​പ്പോൾ എനിക്ക്‌ ആശ്ചര്യം തോന്നി. സാക്ഷി​കളെ സംബന്ധി​ച്ചി​ട​ത്തോ​ളം അളവല്ല ഗുണമാണ്‌ പ്രധാനം എന്ന്‌ ഞാൻ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു. ഒടുവിൽ, ജർമ്മൻ ഭാഷയിൽ ഏഴു മാസങ്ങ​ളോ​ളം ബൈബിൾ പഠിച്ച​തി​നു​ശേഷം, യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ ലിൻസ്‌ സമ്മേള​ന​ത്തിൽ വച്ച്‌ 1977 ജൂ​ലൈ​യിൽ ഞാൻ സ്‌നാ​ന​മേ​റ്റു.

ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ ഉദ്ദേശ്യം കണ്ടെത്തൽ

അതേ സമ്മേള​ന​ത്തിൽ വച്ച്‌ ഒരു പുതിയ പുസ്‌തകം പ്രകാ​ശനം ചെയ്യ​പ്പെട്ടു. ഇതിന്‌ നാലു വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ്‌ ജീവി​ത​ത്തിന്‌ യാതൊ​രു ഉദ്ദേശ്യ​വും ഇല്ല എന്നൊരു പുസ്‌തകം ഞാൻ പ്രസി​ദ്ധീ​ക​രി​ച്ചി​രു​ന്നു. ഇപ്പോ​ഴി​താ മിക്കവാ​റും എന്റെ പുസ്‌ത​ക​ത്തി​നുള്ള ഒരു മറുപടി എന്ന നിലയിൽ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ, ജീവി​ത​ത്തിന്‌ തീർച്ച​യാ​യും ഒരു ഉദ്ദേശ്യ​മുണ്ട്‌ എന്ന ഒരു പുസ്‌തകം പ്രകാ​ശനം ചെയ്യു​ക​യാണ്‌. ഞാൻ എഴുതിയ അബദ്ധങ്ങൾ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു​കൊണ്ട്‌, പുതിയ പുസ്‌ത​കത്തെ മുഴു​ഹൃ​ദ​യ​ത്തോ​ടും കൂടെ ഞാൻ സ്വാഗതം ചെയ്‌തു.

ഈ സുവാർത്ത കംബോ​ഡി​യ​യി​ലെ ദുഃഖാർത്ത​രായ ജനങ്ങ​ളോട്‌ അറിയി​ക്കാൻ ഞാൻ എത്ര ആഗ്രഹി​ച്ചു​വെ​ന്നോ! ഈ സുവാർത്ത അവരുടെ ജീവി​ത​ത്തിന്‌ സുനി​ശ്ചി​ത​മായ ഒരു പ്രത്യാ​ശ​യും ഒരു അത്ഭുത​ക​ര​മായ ലക്ഷ്യവും പ്രദാനം ചെയ്യു​മാ​യി​രു​ന്നു. ആ രാജ്യ​ത്തേക്ക്‌ മടങ്ങുക അസാദ്ധ്യ​മാ​യി​രു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ ഓസ്‌ത്രി​യ​യിൽ ജീവി​ക്കുന്ന കംബോ​ഡി​യ​ക്കാ​രോട്‌ സുവാർത്ത പ്രസി​ദ്ധ​മാ​ക്കാൻ എന്നാലാ​വ​തെ​ല്ലാം ഞാൻ ചെയ്‌തു. യെശയ്യാവ്‌ ചെയ്‌ത​തു​പോ​ലെ ഞാൻ പ്രാർത്ഥി​ച്ചു, “ഇതാ, ഞാൻ! എന്നെ അയക്കേ​ണമെ;” എന്റെ സഹരാ​ജ്യ​ക്കാ​രെ സഹായി​ക്കാൻ യഹോവ എന്നെ ഉപയോ​ഗി​ക്കു​മെന്ന്‌ ഞാൻ പ്രത്യാ​ശി​ച്ചു.—യെശയ്യാവ്‌ 6:8.

ഞാൻ 1980-ൽ വിയന്നാ​യിൽ വച്ച്‌ ഒരു ജാപ്പനീസ്‌ സാക്ഷിയെ വിവാഹം ചെയ്‌തു. അവളെ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ ഒരു വിവാ​ഹ​ത്തി​ങ്കൽ വച്ചായി​രു​ന്നു കണ്ടുമു​ട്ടി​യത്‌. വിയന്നാ സംഗീത അക്കാദ​മി​യി​ലെ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളി​ലൊ​രു​വ​ളായ ഒരു സഹജാ​പ്പ​നീസ്‌ വിദ്യാർത്ഥി​നി ബൈബിൾ ഗ്രഹി​ക്കാൻ അവളെ സഹായി​ച്ച​പ്പോ​ഴാ​യി​രു​ന്നു എന്റെ ഭാര്യ​യും താൻ അന്വേ​ഷി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നത്‌ കണ്ടെത്തി​യത്‌. ഞങ്ങളുടെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടി​യു​ണ്ടാ​യ​തിന്‌ ശേഷം എന്റെ ഭാര്യക്കു ആരോഗ്യ പ്രശ്‌ന​ങ്ങ​ളു​ണ്ടാ​യ​തി​നെ​ത്തു​ടർന്ന്‌ അവൾ ജപ്പാനി​ലേക്ക്‌ മടങ്ങു​ന്ന​താ​യി​രി​ക്കും ഉത്തമ​മെന്ന്‌ തോന്നി. ഞങ്ങൾ 1983-ൽ അങ്ങോട്ട്‌ പോവു​ക​യും ടോക്കി​യോ​വിൽ സ്ഥിരവാ​സം ഉറപ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു.

കംമ്പോ​ഡി​യൻ അഭയാർത്ഥി​കളെ സഹായി​ക്കാ​നുള്ള എന്റെ ആത്മാർത്ഥ​മായ ആഗ്രഹ​ത്തിന്‌ മാറ്റം വന്നിട്ടില്ല. അവരിൽ ഏകദേശം 600 പേർ, ജപ്പാനി​ലുണ്ട്‌. മിക്കവ​രും ടോക്കി​യോ​യു​ടെ പ്രാന്ത​ങ്ങ​ളി​ലാ​യി ചിതറി​പ്പാർക്കു​ന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ പ്രവർത്തി​ക്കു​ന്ന​തും മനുഷ്യ​വർഗ്ഗ​ത്തി​നു​വേ​ണ്ടി​യുള്ള അവന്റെ സ്‌നേ​ഹ​നിർഭ​ര​മായ ഉദ്ദേശ്യ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ഗ്രഹി​ക്കാൻ അവരെ സഹായി​ക്കു​ന്ന​തും എനിക്ക്‌ വലിയ സന്തോഷം കൈവ​രു​ത്തു​ന്നു. കംമ്പോ​ഡി​യാ​ക്കാർക്കു​വേണ്ടി നടത്തുന്ന ഒരു ഡസൻ ഭവന​ബൈ​ബി​ള​ദ്ധ്യ​യ​ന​ങ്ങ​ളിൽ സഹായി​ക്കു​ന്ന​തി​നുള്ള മഹത്തായ പദവി എനിക്കുണ്ട്‌, ഒന്നുകിൽ അദ്ധ്യയ​നങ്ങൾ ഞാൻ തന്നെ നടത്തും അല്ലെങ്കിൽ അദ്ധ്യയന നിർവ്വ​ഹ​ക​രായ ജപ്പാൻകാ​രെ സഹായി​ക്കും. ഒരു മാസത്തിൽ രണ്ടു പ്രാവ​ശ്യം ഞങ്ങളുടെ മുഴു​കു​ടും​ബ​വും ദിവസങ്ങൾ മുഴുവൻ കംമ്പോ​ഡി​യ​ക്കാ​രെ മാത്രം സേവി​ക്കാൻ ചെലവ​ഴി​ക്കാ​റുണ്ട്‌. ഇതിന്‌ 180 മൈലു​കൾ (300 കി. മീ.) വാഹന​മോ​ടി​ക്കേ​ണ്ടത്‌ ആവശ്യ​മാ​യി​വ​രു​ന്നു​വെ​ങ്കി​ലും അവരിൽ ചിലർ വരുത്തുന്ന ക്രമായ ആത്മീയ പുരോ​ഗതി കാണു​മ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക്‌ വർദ്ധിച്ച പ്രോ​ത്സാ​ഹനം ലഭിക്കു​ന്നു.

എന്റെ മാതൃ​രാ​ജ്യ​ത്തുള്ള എന്റെ ബന്ധുക്ക​ളു​മാ​യി ആശയവി​നി​യമം ഇല്ലാതി​രുന്ന ഒരു നീണ്ട ഇടവേ​ള​ക്കു​ശേഷം 1981-ൽ ഞാൻ എഴുതിയ ഒരു കത്തിന്‌ എനിക്ക്‌ മറുപടി ലഭിച്ചു. എന്റെ വളർത്ത​ച്ച​നും ഒരു സഹോ​ദ​രി​യും ആഭ്യന്ത​ര​യു​ദ്ധ​ത്തിൽ കൊല്ല​പ്പെ​ട്ടു​വെന്ന്‌ ഞാനറി​ഞ്ഞു. എന്റെ കുടും​ബ​ത്തി​ലെ മൂന്നു​പേർ എന്റെ അമ്മ, എന്റെ സഹോ​ദരൻ, ഒരു സഹോ​ദരി എന്നിവർ ഇപ്പോ​ഴും ജീവി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു. ഒരു വർഷത്തിൽ പല പ്രാവ​ശ്യം ഞങ്ങൾക്ക്‌ ഇപ്പോൾ കത്തുക​ള​യ​ക്കാൻ അവർക്ക്‌ കഴിയു​ന്നുണ്ട്‌, പക്ഷെ കംബോ​ഡി​യ​യി​ലെ മതാന്ത​രീ​ക്ഷം എങ്ങനെ​യാ​ണെന്ന്‌ അവരുടെ കത്തുക​ളിൽ നിന്ന്‌ ഗ്രഹി​ക്കാൻ വിഷമ​മാണ്‌.

ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ ഉദ്ദേശ്യം കണ്ടെത്തു​ന്ന​തി​നുള്ള എന്റെ അന്വേ​ഷണം തീർച്ച​യാ​യും സമൃദ്ധ​മായ പ്രതി​ഫ​ല​ത്താൽ അനു​ഗ്ര​ഹീ​ത​മാ​യി എന്ന്‌ എനിക്ക്‌ ഉറപ്പോ​ടെ പറയാം. ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥവും ഉദ്ദേശ്യ​വും കണ്ടെത്തി​യി​രി​ക്കെ, നമ്മുടെ മഹാ​ദൈ​വ​മായ യഹോ​വയെ ഐക്യ​ത്തിൽ സ്‌നേ​ഹി​ക്കുന്ന ഒരു സ്‌നേ​ഹ​മുള്ള കുടും​ബം ഉണ്ടായി​രി​ക്കു​ന്ന​തിൽ ഞാൻ അത്യധി​കം സന്തുഷ്ട​നാണ്‌. എന്റെ അമ്മ, സഹോ​ദരൻ, സഹോ​ദരി എന്നിവ​രോട്‌ വീണ്ടും ഒത്തു​ചേ​രാൻ കഴിയുന്ന ദിനത്തി​ലേക്ക്‌ ഞാൻ എത്ര ആകാം​ഷ​യോ​ടെ ഉറ്റു​നോ​ക്കു​ന്നു​വെ​ന്നോ! അതിനി​ടക്ക്‌ ചവിട്ടി​മെ​തി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്ന​വ​രും മർദ്ദി​ത​രും ആയ ആളുക​ളു​ടെ അടു​ത്തേക്ക്‌ ദൈവ​രാ​ജ്യ സുവാർത്ത കൊ​ണ്ടെ​ത്തി​ക്കു​ന്ന​തിൽ ഒരു പങ്കുണ്ടാ​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ എത്ര മഹത്തായ പദവി​യാണ്‌! (g87 2/22)

[16-ാം പേജിലെ ഭൂപടങ്ങൾ]

(പൂർണ​രൂ​പ​ത്തിൽ കാണു​ന്ന​തി​നു പ്രസി​ദ്ധീ​ക​രണം നോക്കുക.)

കംമ്പൂച്ചിയായും സമീപ​രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളും ചെറിയ ഭൂപട​ത്തിൽ തായ്‌ല​ണ്ടി​ലേ​ക്കുള്ള എന്റെ പലായ​ന​മാർഗ്ഗം

തായ്‌ലണ്ട്‌

ബാറ്റംബാംഗ്‌

ചൈന

പൈലിൻ

വിയറ്റ്‌നാം

ലാവോസ്‌

കംമ്പൂച്ചിയ

[ഭൂപടം]

തായ്‌ലണ്ട്‌

ആൻഡമാൻ കടൽ

കംമ്പൂച്ചിയ

[15-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ഫ്‌നോം പെനിലെ ഒരു രാജ​കൊ​ട്ടാ​രം. ഞാൻ ഇവി​ടെ​വച്ച്‌ ചെറു​പ്പ​ത്തിൽ രാജസ​ന്നി​ധി​യിൽ ഡാൻസ്‌ ചെയ്‌തി​ട്ടുണ്ട്‌

[18-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ഞാനും എന്റെ ഭാര്യ​യും ഞങ്ങളുടെ രണ്ടു കുട്ടി​ക​ളോ​ടൊ​പ്പം പഠിക്കു​ന്നു.