Stress Hmachhawn Theih Dân

A Tûk Atân Lungkham Suh

“A tûk atân lungkham ngai suh u, a tûk chuan ama tân a lungkham chawp dâwn si a.”—MATTHAIA 6:34.

A awmzia: Kan nî tin mamawh lungkhamnate hi kan nuna bet tlat a ni a. Mahse, thil lo la thleng lote atâna i lungkhamna chu vawiina i lungkhamna belhchhahtu nihtîr suh ang che. A tûk atân lungkham suh.

• Stress chuan lungkhamna a thlen thei a. Chuvângin, hei hi rilruah vawng reng ang che: Pakhatna, stress ṭhenkhat chu pumpelh theih a ni lo tih pawm rawh. I dan theih loh thilte ngaihtuah hahna chuan i stress a tipung thei a ni. Pahnihna, kan hlauhthâwn lâwk angin thilte chu a thleng lo fo ṭhîn tih hre reng ang che.

A Awm Tâwk Beisei Rawh

“Chung lam aṭanga finna lo chhuak [chuan] . . . a âwm tâwk a hria.”—JAKOBA 3:17.

A awmzia: I duhthusâm thlapa thil a kal reng beisei suh. Mahni leh mi dangte chungah beisei sâng lutuk lo bawk ang che.

• Thuhnuairawlhna nei la, a âwm tâwk beiseiin, mi tin hian tlin tâwk kan nei ṭheuh tih hria ang che. Chutianga i tih chuan, nangmah leh i bul hnaia awmte’n stress in nei tlêm lehzual ang a, in thil tihna kawng engkimah in hlawhtling lehzual bawk ang. Chu bâkah, eng lai pawhin thutak rûn lo la, fiamthu duh tak ni ang che. I beisei anga thil a kal loh hunah pawh ni se, i nuih hian i rilru tâwt lutuk i tiziaawm a, i intizângkhai bawk a ni.

Stress Neihtîrtu Che Chu Hriat Tum Rawh

“Rilru dam mi chuan hriat thiamna a nei.”—THUFINGTE 17:27.

A awmzia: A thim zâwnga thil ngaihtuahna chuan rilru a tihfîm loh theih avângin rilru dam taka awm tum tlat ang che.

• Stress neihtîrtu che chu hriat tum la, i lo chhân lêt dân chu chhinchhiah ang che. Entîr nân, stress i neih laia i thil ngaihtuah dân te, i rilru awm dân te leh, i miziate chu chhinchhiah la, a theih phei chuan ziak chhuak hial ang che. Stress i chhân lêt dân i hriat chian poh leh ṭha lehzualin i hmachhawn thei ang. Chu bâkah, stress neihtîr theitu che chu paih bo dân ngaihtuah bawk ang che. I paih bo thei lo a nih pawhin, a tlêm thei ang bera a nghawng theih dân tûr che chu ngaihtuah rawh. Chutianga i tih theih dân kawng khat chu, i hnate leh i hun hman dânte siamrem hi a ni.

• I thil thlîr dân thlâk tum rawh. Kan thil thlîr dân a inan ṭhin loh avângin, stress neihtîrtu che chu mi dang tân stress neihna khawp a tling lo pawh a ni thei. Hêng rawtna pathumte hi han ngaihtuah teh:

  1. A ṭha lo zâwngin ngaih dân nei zung zung suh. Eng emaw ti tûra intlarnaah, tu emaw chu i hmaah rawn inzep lût thut ta se, a chêt dân chu thil tih âwm lo tak anga i ngaih chuan, chu chuan a tithinrim thei che a ni. Chu aiin, chhan ṭha tak neia chutianga ti a nih theih dânte chu engvângin nge i ngaihtuah loh vang? I lo ring dik reng pawh a ni thei asin!

  2. Dinhmun chu a ṭha zâwngin thlîr rawh. Doctor hmu tûra rei tak i nghah a ngai emaw, airport-ah rei tak i nghah a ngai emaw a nih chuan, i nghah chhûng chu lehkha chhiar nân te, hna thawh nân te leh, email leh message thawn nântea i hman chuan ninawm i ti lutuk lo vang.

  3. Thlîr zau rawh. ‘He buaina hi naktûkah, a nih loh leh kâr leh lamah buaina lian tham a ni kher dâwn em?’ tiin inzâwt la. Buaina tênaute leh lian thamte chu thliar hrang thiam ang che.

Mi Chengvawng Tak Nih Tum Rawh

“Engkim mawi tak leh felfai taka tih ni rawh se.”—1 KORINTH 14:40.

A awmzia: Mi chengvawng tak nih reng tum rawh.

• Mi chengvawng tak nih chu kan duh ṭheuh va. Chutiang min nihtîr thei lotu—stress min neihtîr theitu—pakhat chu vuaichana hi a ni a, chu chuan hna thawh zawh loh tam tak min neihtîr thei a ni. Hêng rawtna pahnihte hi ti chhin rawh.

  1. I zawm theih tûr hun duan siam la, chutiang chuan tih ngei tum ang che.

  2. I vuaicha chhan chu hriat tum la, insiam ṭhat tum ang che.

Inbûk Tâwk Taka Nun Tum Rawh

“Hahdama vei khat neih pawh hi buai phîlîa thawka vei hnih neih ai chuan a ṭha.”—THUHRILTU 4:6.

A awmzia: Hnathawh âtchilhtute chuan “buai phîlîa thawka vei hnih [an] neih,” a nih loh leh rim taka an thawh chhuah rahte chu an chên tak tak hman lo va. Chutianga chên tûr chuan hun leh tha an nei tawh ṭhîn lo a ni.

• Hna leh sum leh pai chungchângah thlîr dân inbûk tâwk nei rawh. Sum leh pai neih tam hi hlim lehzualna emaw, stress neih tlêmna emaw a ni kher lo. A nihna takah chuan, chumi kalh chiah chu a thlen thei zâwk a ni. Thuhriltu 5:12 chuan: “Mi hausa chuan a thil ngah chu a muthilh loh phah zâwk ang,” tiin a sawi. Chuvângin, i dinhmun mila khawsak tum rawh.

• Chawlh hahdam nân hun insiam rawh. I nuam tih zâwng thilte tihna hmangin i stress i tiziaawm thei a ni. Mahse, chawlh hahdam nâna TV en ang chi awm hmuna thil tihte erawh chuan a ṭanpui lo mai thei che.

• Phone leh computer hman dân chin tâwk hre rawh. Eng lai pawha email leh message ena thawnte leh social media khawihte chu pumpelh rawh. Loh theih lohte a nih ngawt loh chuan, hna nêna inkûngkaih email leh message rêng rêng chu hnathawh hun chhûng ni lovah chuan en suh.

I Hrisêlna Ngai Pawimawh Rawh

‘Taksa sawizawi hian hlâwkna a nei.’—1 TIMOTHEA 4:8.

A awmzia: Insawizawi ziahna chuan min tihrisêl lehzual.

• Chîn dân ṭhate nei rawh. Insawizawina chuan i rilru a tizângkhai theiin, i taksain ṭha lehzuala stress a chhân lêt theih nân a ṭanpui thei a ni. Ei tûr ṭha leh hrisêlte ei la, chaw ei loh chîng suh. I mamawh tâwk chawlh hahdamna hun inpe ṭhîn ang che.

• Stress chu hrisêlna khawih pawi thei zial te, damdawi te leh, zûte hmanga “chinfel” tum suh. Khua reiah, chûngte chuan i stress a tizual zâwk mah thei a, i hrisêlna a tichhe theiin, rim taka i thawh chhuah i sum leh paite chu a khawh raltîr thei che a ni.

• I stress chu thunun theih loh khawpa nasa a nih chuan doctor pan vat ang che. Mi thiamte pan chu thil zahthlâk a ni lo.

Ngaih Pawimawh Bîkte Nei Rawh

‘Thil pawimawh zâwkte fiah rawh u.’—PHILIPPI 1:10.

A awmzia: I thil ngaih pawimawh bîkte chu ngun takin endik rawh.

• I thil tih tûrte chu a pawimawh dân indawtin ziak thla rawh. Chu chuan thil pawimawh zâwkte dah hmasa tûrin a ṭanpui che ang a, nakina tih theih te, mi dangte hnêna hlan chhâwn theih te leh, tih kher ngai lo hnate thliar thiam tûrin a ṭanpui ang che.

• Kâr khat chhûnga i hun hman dân chu ziakin chhinchhiah la. Insiamrem i ngaihna laite chu hriat tum ang che. I hun hman dân i thunun theih poh leh stress i nei tlêm lehzual ang.

• Chawlh hahdam nân hun insiam rawh. Rei lo te chhûng lek chawlh hahdamna pawhin a tiharhvâng thei chein, i stress a tiziaawm thei a ni.

Ṭanpuina Dawng Rawh

“Lungkham neih hian mi a tihrehawm a, thu ṭha erawh chuan mi a tilâwm ṭhîn.”—THUFINGTE 12:25.

A awmzia: Khawngaihna leh hriatthiamna nei tak thute chuan rilru a tizângkhai thei.

• Hriatthiamna nei tak tu emaw hnênah i rilrua awmte chu hrilh rawh. Ani chuan i dinhmun chu kawng danga thlîr thiam tûr leh i lo ngaihtuah ngai miah loh a chinfel dânte hre tûrin a ṭanpui thei che a. Chutianga i rilrua awmte sawi chhuahna chuan a tihahdam thei che a ni.

• Ṭanpuina dîl rawh. I hna ṭhenkhat chu mi dangte hnêna i hlan chhâwn loh pawhin i sem ṭhen thei ang em?

• I thawhpui tu emaw avânga stress i nei a nih chuan, a chinfel dân kawng zawng ang che. Entîr nân, a ṭawngkam leh thil tih avânga i awm dân chu zaidam takin i hrilh thei ang em? (Thufingte 17:27) Chutianga i tih hnuah pawh i la chingfel thei lo a nih chuan, a bula awm tam loh tum ang che.

I Thlarau Lam Mamawh Ngai Pawimawh Rawh

“Pathian kaihhruaina mamawh nia inhriate chu an hlim e.”—MATTHAIA 5:3.

A awmzia: Mihringte hian ei tûr te, thawmhnaw te leh, chênna tûr inte chauh kan mamawh lo va. Thlarau lam mamawh pawh kan nei a ni. Hlimna nei tûr chuan, chu kan mamawh chu kan hriat a, kan ngaih pawimawh a ngai a ni.

• Ṭawngṭaina hian nasa takin a ṭanpui thei che. Pathian chuan ‘a ngaihsak che avângin, i lungkhamna zawng zawng a chunga nghat vek’ tûrin a sâwm che a ni. (1 Petera 5:7) Ṭawngṭaina leh thlarau lama min tichak thei thilte ngaihtuahna chuan chhûng rila thlamuanna nasa tak a pe thei che a ni.—Philippi 4:6, 7.

• Thlarau lama min tichak thei thute chu chhiar rawh. He magazine-a târ lan thute hian i thlarau lam mamawhte phuhru tûra ziah Bible thu bulte a ṭanchhan a. Chûng thute chuan “finna leh ngaihruat thiamna” nei lehzual tûrin a ṭanpui thei che a ni. (Thufingte 3:21) Chuvângin, nî tina Bible chhiar chu thiltumah nei ang che. Thufingte bu aṭanga chhiar ṭan chu i hlâwkpui ngei ang.