I “Chhandam Beiseina” Tinung Reng Rawh!
“Chhandam beiseina chu lukhuma hmangin.”—1 THESSALONIKA 5:8.
1. Engtin nge “chhandam beiseina” chuan chhelna kawngah a ṭanpui?
CHHANDAM nih beiseina chuan, mi chu dinhmun râpthlâk berah pawh ding nghet tûrin a ṭanpui thei a. Tuipuia lawng chhiatna tuartu chhanchhuahna lawnglênga awmte chuan ṭanpuina a lo kal mêk tih an hriat chuan hun rei tak chhûng an tuar thei ṭhîn. Chutiang bawkin, kum sâng engemaw zât chhûng chu “LALPA chhandamna” beiseina chuan rinna neitute chu hun harsaah a lo chhawmdâwl tawh a; tin, he beiseina hian beidawnnaah mi a hruai ngai lo. (Exodus 14:13; Sâm 3:8; Rom 5:5; 9:33) Tirhkoh Paula chuan “chhandam beiseina” chu Kristian thlarau lam râlthuam, ‘lukhum’ nên a tehkhin a. (1 Thessalonika 5:8; Ephesi 6:17) A ni, Pathianin min chhanhim ang tih kan rinnghehna chuan kan ngaihtuahna te a vênghim a; harsatna, dodâlna, leh thlêmnate kan tâwk chung pawhin kan thinlung vawng ṭha tûrin min ṭanpui ang.
2. Eng kawngin nge “chhandam beiseina” chu biakna dik bulpui ber a nih?
2 “Nakin hun beiseina chu ramhuai bia khawvêl mizia a ni lo,” tiin The International Standard Bible Encyclopedia chuan a sawi a. Chu ramhuai bia khawvêl mizia chuan kum zabi pakhatna Kristiante chu a hualvêl a ni. (Ephesi 2:12; 1 Thessalonika 4:13) Amaherawhchu, “chhandam beiseina” chu biakna dik bulpui ber a ni thung. Engtin nge a nih? A bul berah chuan, Jehova chhiahhlawhte chhandamna chu a hming nên a inthlunzawm tlat a. Fakna hla phuahtu Asapha chu: “Aw min chhandamtu Pathian, i hming ropui nân min ṭanpui la: i hming avângin min chhanhim la,” tiin a ṭawngṭai a ni. (Sâm 79:9; Ezekiela 20:9) Chu bâkah, Jehova nêna inlaichînna ṭha neih nân a thutiam malsâwmnaa rinnghehna neih a pawimawh bawk. Paula chuan hetiang hian a sawi: “Rinna lovin ama lâwmzâwng mi nih rual a ni lo; Pathian hnêna lo kal chuanin, ani chu a awm tih leh zawngtute hnêna lâwmman pêk hmang a ni tih rin tûr a ni,” tiin. (Hebrai 11:6) Chu mai bâkah, Paula chuan inlamlêtte chhandam chu Isua leia a lo kal chhan bul ber a ni tih hetiang hian a sawi a: “‘Krista Isua mi sualte chhandam tûrin khawvêlah hian a lo kal,’ tih hi a rinawmin a pawm tlâk êm êm a ni,” tiin. (1 Timothea 1:15) Tin, tirhkoh Petera pawhin, chhandamna chu ‘rinna tâwpna [emaw, tâwpna rahchhuah]’ niin a sawi bawk. (1 Petera 1:9, NW) Chuvângin, chhandamna beisei chu a âwm hle a ni. A nih leh chhandamna chu eng chiah nge ni? Chu mi nei tûr chuan eng nge ṭûl?
Chhandamna chu Eng nge Ni?
3. Hmân laia Jehova chhiahhlawhte’n eng ang chhandamna nge an tawn?
3 Hebrai Pathian Lehkha Thuah chuan “chhandamna” tih awmzia chu nêkchêpna ata emaw, tharum thawhna, hun lo taka thihna ata chhanchhuahna emaw, chhanhimna emaw tihna a ni ber. Entîr nân, Davida chuan Jehova chu “chhanhimtu” tia kovin hetiang hian a sawi a: “Ka lungpui Pathian . . . Ka inhumhimna a ni; ka chhandamtu, nangin pâwngnawrna lak ata min chhandam ṭhîn a. Fak tlâk LALPA chu ka ko vang a: Chutichuan mi dotute lakah chhandamin ka awm ang,” tiin. (2 Samuela 22:2-4) A chhiahhlawh rinawmte’n ṭanpui an ngenin Jehova chuan a chhâng ṭhîn tih Davida chuan a hre reng a ni.—Sâm 31:22, 23; 145:19.
4. Kristian hun hmaa Jehova chhiahhlawhte chuan eng nakin nun beiseina nge an lo neih?
4 Christian hun hmaa Jehova chhiahhlawh rinawmte pawhin nakina nun lo awm tûr beiseina chu an lo nei a. (Joba 14:13-15; Isaia 25:8; Daniela 12:13) Dik tak chuan, Hebrai Pathian Lehkha Thua chhanhimna thutiam tam takte chu chhandamna ropui zâwk hrilh lâwkna a ni—chatuan nunnaa hruaitu chhandamna chu. (Isaia 49:6, 8, 9; Tirhkohte 13:47; 2 Korinth 6:2) Isua hun lai chuan, Juda mi tam takte chuan chatuan nunna an beisei a; mahse, an beiseina lo thlenna tûra mi pawimawh ber Isua chu an pawm si lo. Isua chuan a hun laia sakhaw hruaitute hnênah: “Pathian Lehkha in chhiar ngun ṭhîn, a chhûngah chatuana nunna awmin in rin avângin: chûng Lehkha chu ka chanchin hriattîrtu chu a ni si a,” a ti a.—Johana 5:39.
5. Chhandamna nihna tak chu eng nge ni?
5 Pathian chuan Isua hmangin chhandamna awmze chi hrang hrang a hailang vek a. Chûngah chuan, sualna aṭang te, sakhaw dik lo phuarna aṭang te, Setana thunun khawvêl aṭang te, mihring hlauhna aṭang te, leh thihna hlauhna aṭang tea zalenna a tel a ni. (Johana 17:16; Rom 8:2; Kolossa 1:13; Thu Puan 18:2, 4) A nihna takah chuan, Pathian chhiahhlawh rinawmte tân chuan, Pathian chhandamna awmzia chu hrehawmna leh nêkchêpna ata chhuahna mai ni lovin, chatuana nun neihna pawh a ni. (Johana 6:40; 17:3) Isua’n “pâwl tlêmte” tân chhandamna awmzia chu Lalrama Krista rorêlpui tûra vân nunna neia kaihthawh nihna thlentu a ni tih a zirtîr a. (Luka 12:32) Mi dang zawngte tân chuan, chhandamna awmzia chu, Adam leh Evi’n suala an tlûk hmaa Eden huana an lo chen ang nun ṭha famkim leh Pathian nêna inlaichînna neih lehna a ni. (Tirhkohte 3:21; Ephesi 1:10, 11) Chutiang dinhmun hlimawm tak hnuaia chatuana nun chu mihringte tâna atîra Pathian thiltum chu a ni. (Genesis 1:28; Marka 10:30) Mahse, chutiang dinhmun chu engin nge awmtîrleh thei?
Tlanna—Chhandamna Bulpui Chu
6, 7. Kan chhandamnaa Isua chanvo chu eng nge ni?
6 Chatuan chhandamna chu Krista tlanna inthawina kaltlang chuahvin a awm thei. Engvâng nge? Bible chuan Adama a lo sual khân, ani chuan amah ngei leh a thlah lo la awm tûr zawng zawng, keinite pawh hi sualah a “hralh tawh” a—chuvângin, mihringte’n beiseina nei thei tûr chuan tlanna a ngai ta a ni. (Rom 5:14, 15; 7:14) Pathianin mi zawng zawng tâna tlanna a pêk tûr chu Mosia Dân hnuaia rana inthawina chuan a lo entîr lâwk a. (Hebrai 10:1-10; 1 Johana 2:2) Chûng entîr lâwk inthawinate tifamkimtu chu Isua inthawina a ni. Jehova vântihkoh chuan Isua pian hmain heti hian a lo puang lâwk a: “Ani chuan a mite an thil tihsual lakah a chhandam dâwn si a,” tiin.—Matthaia 1:21; Hebrai 2:10.
7 Isua chu nula thianghlim Mari’n mak tak maiin a hring a, Pathian Fapa a nih angin Adama thihna a rochung ve lo. He thudik leh a rinawmna nun kawng ṭha famkim chuan sual leh thihna ata mihringte leileh nâna mamawh hlutna a neihtîr a ni. (Johana 8:36; 1 Korinth 15:22) Mi dang ang lo takin, Isua chu a sual avânga thi tûra thiamlohchantîr a ni lo. ‘Mi tam tak tlan nâna a nun pe tûra’ he leia lo kal a ni zâwk. (Matthaia 20:28) Chutiang chu a tih zawh avângin, kaihthawh leh lalṭhutthlênga ṭhu tawh Isua chu, Pathian thil phût hlentu zawng zawngte hnêna chhandamna pe thei dinhmunah a ding ta a ni.—Thu Puan 12:10.
Chhandam Nih nân Eng nge Ngai?
8, 9. (a) Rorêltu naupang takin chhandamna chungchâng a zawh chu Isua’n engtin nge a chhân? (b) Chu mi hun chu a zirtîrte zirtîr nân Isua’n engtin nge a hman?
8 Ṭumkhat chu, Israel rorêltu naupang tak chuan: “Chatuan nunna ka chan theih nân engtin nge ka tih ang?” tiin Isua a zâwt a. (Marka 10:17) A zawhna chuan a hun laia Judate ngaihdân tlânglâwn tak chu a târlang a ni thei ang—Pathian chuan thil ṭha tih eng engemaw a phût a, chûng thil phûtte tihna aṭangin miin Pathian hnên ata chhandamna a thawk chhuak thei tih ngaihdân chu. Mahse, chutiang inpêkna narân chu mahni hmasial rilru put hmang aṭang pawhin a lo chhuak thei. Chutiang thiltihte chuan chhandam nih a tichiang thei lo; mihring ṭha famkim lo tumahin Pathian tehnate mila a nun theih dâwn loh avângin.
9 Chu pa zawhna a chhânnaah Isua chuan Pathian thupêkte a zâwm tûr a ni tih a hriatnawntîr ringawt mai a. Rorêtu naupang tak chuan chûng chu a naupan têt ata a zawm ṭhin thuin Isua chu a chhâng vat a. Chu chhânna avâng chuan Isua chuan a hmangaih ta a. A hnênah: “Kawng khat i la bâk e; kal la i neih apiang hralh la, pachhiate hnênah pe rawh, chutichuan vânah ro i nei ang; tin, lo kal la, mi zui ang che,” a ti a. Mahse, chu tlangvâl chu “sum tam tak nei mi a nih avângin” lungngai takin a kal bo ta a. Chu mi hnu chuan, Isua’n a zirtîrte hnênah he khawvêl thil ngainat lutukna chuan chhandamna kawng a dâl ṭhîn tih a sawi uar a. Tumah hi mahni theihnain chhandam a nih theih loh tih a sawi belh a. Mahse, Isua’n heti hian anni chu a tiam nawn a ni: “Chu chu mihring tân tih rual a ni lo va, Pathian tân erawh chu tih rual loh a ni lo; Pathian nên engkim tih theih a ni si a,” tiin. (Marka 10:18-27; Luka 18:18-23) Chhandamna chu engtia awm thei nge ni?
10. Chhandam ni tûrin eng intiamkamna nge kan zawm ngai?
10 Chhandamna chu Pathian thilthlâwnpêk a ni a; mahse, neih nghâl theih mai a ni lo. (Rom 6:23) Chu thilthlâwnpêk dawng tûr chuan mi tinin intiamkamna thu bul eng engemaw an zâwm tûr a ni. Isua chuan ti hian a sawi a: “Pathianin khawvêl a hmangaih êm êm a, chutichuan a Fapa mal neih chhun a pe a, amah chu tupawh a ring apiang an boral loh va, chatuana nunna an neih zâwk nân,” tiin. Tihkoh Johana pawhin: “Tupawh Fa ring apiangin chatuana nunna an nei tawh; nimahsela tupawh Fa thu âwih lo apiangin nunna an nei lo vang,” tiin a sawi belh bawk. (Johana 3:16, 36) Dik takin, Pathianin chatuan chhandamna neih inbeiseitu mi mal tinte hnênah rinna leh thuawihna a phût a ni. Isua tlanna pawm tûr leh a hniaka zui tûra thutâwp chu mi tinin an siam tûr a ni.
11. Engtin nge mi ṭha famkim lovin Jehova pawmna a dawn theih?
11 Famkim lo kan nih avângin, thu zawm duhna rilru chu kan nei sa lo va; tin, sawisêl bova thu zawm chu kan tân thil theih a ni lo bawk. Chuvângin Jehova’n kan sualte khuh nân tlanna a ruahhman a ni. Nimahsela, Pathian kawngte mila nun chu kan tum reng tûr a ni. Isua’n rorêltu naupang hausa tak a hrilh ang khân, Pathian thupêkte kan zâwm tûr a ni. Chutiang tihna chuan Pathian pawm tlâk nihna chang ni lo, hlimna nasa tak pawh a thlen ṭhîn, “a thupêkte chu a khirh si lo va”; chûngte chu ‘ruh atâna thlîng’ ang a ni si a. (1 Johana 5:3; Thufingte 3:1, 8) Mahse, chhandam beiseina vawn ngheh chu a la awl-ai lo cheu mai.
‘Rinna Atân Ṭhahnemngai Takin Bei Rawh’
12. Chhandam beiseina chuan Kristian chu nungchang bawlhhlawh thlêmnate do tûrin engtin nge a tihchak?
12 Zirtîr Juda chuan Kristian hmasate hnênah “[an] chan tlân chhandamna” thu chu ziah a duh a. Mahse, nungchang ṭha lo tlânglâwn tak mai chuan ‘rinna atâna ṭhahnemngai taka bei tûra’ a unaute fuih tûrin a chêttîr ta zâwk a ni. Ni e, chhandam ni tûr chuan, rinna neih mai, Kristian dik rinna vawn mai, leh tluan laia thu âwih mai chu a tâwk lo. Jehova hnêna kan inpumpêkna chu thlêmna leh nungchang bawlhhlawh thununna do thei tûra min ṭanpui thei khawpin a chak tâwk tûr a ni. Mahse, hur herhna leh mipat hmeichhiatna lam a hleihluaka hmanna te, rorêltute zah loh te, awm hranna te, leh rinhlelhna te chuan kum zabi pakhatna kohhranho rilru put hmang leh nungchang dinhmun chu a la tichhe cheu va. Chûng rilru put hmangte an dona ṭanpui tûrin, Juda chuan an thiltum chu nghet taka vawng tûrin a Kristianpuite chu a fuih a: “Duh takte u, nangni zawngin in rin chhan thianghlim ber chungah chuan nangmahni leh nangmahni inrem chhovin, thlarau thianghlimah ṭawngṭaiin, chatuan nunna neihtîrna khawp kan Lalpa Isua Krista khawngaihna chu nghâk chungin, Pathian hmangaihnaah chuan invawng ṭha rawh u,” tiin. (Juda 3, 4, 8, 19-21) Chhandam beiseina chuan nungchang thianghlim vawng tûra an beihnaah anmahni chu a tichak thei a ni.
13. Pathian khawngaihna thiltum chu sâwtpui lovin kan awm lo tih engtin nge kan lantîr theih?
13 Pathian Jehova chuan chhandamna a pêk tûrte lakah nungchang ṭha entawn tlâk hmuh a beisei a. (1 Korinth 6:9, 10) Mahse, Pathian nungchang tehna vawn chu mi dangte ro rêlsak tûr tihna a ni lo. Kan mihringpuite chatuan hmun tûr rêlsaktu kan ni lo bawk. Athen khuaa Greek mite hnêna Paula thusawi: “Chu mi niah chuan a mi ruata [Isua Krista] chu, leia mite fel takin a ngaihtuahtîr ang” tih nêna inmilin a mi ruat hmangin Pathianin a rêl zâwk ang. (Tirhkohte 17:31; Johana 5:22) Isua tlannaa rinna nên kan nun chuan rorêlna ni lo thleng tûr chu kan hlauh a ṭûl lo. (Hebrai 10:38, 39) Thil pawimawh chu ngaihtuahna dik lo leh nungchang ṭha lo thlêm thlûka awmin, ‘Pathian khawngaihna [tlanna avânga amah nêna inremna] sâwtpui lova’ awm ngai loh chu a ni. (2 Korinth 6:1) Chu bâkah, mi dangte chhandam ni tûra ṭanpuina hmangin, Pathian zahngaihna chu sâwtpui lovin kan awm lo tih kan lantîr thei bawk. Engtin nge i ṭanpui theih?
Chhandam Beiseina Hrilhna
14, 15. Chhandamna chanchin ṭha thehdarh tûrin Isua’n tute nge a ruat?
14 Zâwlnei Joela thu sawi chhawngin, Paula chuan: “Tupawh [Jehova] hming lam apiangte chu chhandamin an awm ang,” tiin a ziak a. Tichuan, “A nih leh, an rin lohva chu engtin nge an lam ang? A thu an hriat lohva chu engtin nge an rin ang? Thu hrilru awm lovin engtin nge an hriat ang?” tiin a ziak belh a ni. A hnu lawkah Paula chuan rinna chu amahin a lo awm mai lo va; “hriatna avângin a lo awm ṭhîn a,” chu chu “Krista thu” hriatna a ni tih a kawhhmuh a ni.—Rom 10:13, 14, 17; Joela 2:32.
15 “Krista thu” chu hnamte hnênah tuin nge thlen ang? Isua’n chu hna chu a zirtîrte hnênah a pe a ni—chu “thu” zirtîr lo ni tawhte hnênah chuan. (Matthaia 24:14; 28:19, 20; Johana 17:20) Lalram thuhrilhna leh zirtîr siam rawngbâwlnaa kan tel hian, tirhkoh Paula’n Isaia ziak a sawi chhâwn: “Thil ṭha chanchin lâwmawm thlentute ke chu a va mawi êm!” tia a sawi chiah chu kan ti a ni. Mi tam takin kan chanchin ṭha ken chu pawm lo mah se, kan kete chu Jehova tân chuan a “mawi” reng tho a ni.—Rom 10:15; Isaia 52:7.
16, 17. Kan thuhrilh rawngbâwlna hian eng thilpawimawh pahnih nge a thawh?
16 He hna hlenchhuahna hian tum pawimawh tak pahnih a nei a. Pakhatnaah chuan, Pathian hming fak nân leh chhandamna duhtute’n an kalna tûr an hriat theih nân chanchin ṭha chu hrilh tûr a ni. Paula chuan he hna hmêlhmang hi a hre thiam a. Ani chuan hetiang hian a sawi a ni: “Chutiang chuan [Jehova’n] thu min pe a ni, ‘Jentailte tiêngtuah ka ruat a che, kâwlkil thlenga chhandamtua i awm theihna tûrin’” tiin. Chuvângin, Krista zirtîrte angin, kan zain mite hnêna chhandamna thuchah thlennaah kan tel ṭheuh tûr a ni.—Tirhkohte 13:47; Isaia 49:6.
17 A pahnihnaah chuan, chanchin ṭha hrilhna chuan Pathian rorêlna fel lungphûm chu a phûm a. Chu rorêlna chungchâng chu Isua’n ti hian a sawi a: “Mihring Fapa hi chu, a vântirhkohte zawng zawng nên, a ropuinaa inthuama a lo kal hunah chuan, a ropuina ṭhutphahah a ṭhu ang a; a hmaah chuan hnam tin an inkhâwm ang a: berâm vêngtuin kêl zîng ata a berâmte a hlîr angin anniho chu a hlîr ang,” tiin. Rorêlna leh hlîrna chu ‘mihring Fapa a ropuinaa inthuama a lo kal huna’ neih chauh tûr ni mah se, thuhrilh rawngbâwlna chuan tûn lai mite hnênah Krista thlarau lam unaute hria a, mahni chatuan chhandamna atâna ṭanpuina an pêk theihna tûrin hun remchâng a pe a ni.—Matthaia 25:31-46.
“Beiseina Famkim” Vawng Rawh
18. Engtin nge kan “chhandam beiseina” chu kan tihnun reng theih ang?
18 Thuhrilh rawngbâwlnaa taima taka kan telna chu kan beiseina tinung reng tûra min ṭanpuitu a ni bawk. Paula chuan: “Tâwp thlenga beiseina famkim hmu tûrin in taihmâk pângngai ang khân taihmâk chhuah ṭheuh fo ula kan ti êm êm mai,” tiin a ziak a ni. (Hebrai 6:11) Chutichuan, “Pathianin thinurna tuar tûr ni lovin, kan Lalpa Isua Krista zâra chhandamna hmu tûr zâwkin min ruat a ni” tih hre rengin, ‘chhandam beiseina lukhum’ chu i khum ṭheuh ang u. (1 Thessalonika 5:8, 9) Petera fuihna: “In rilru puan vengin ngaihven ula, . . . khawngaihna a rawn kensak tûr che u chu beidawng lovin beisei zêl rawh u,” tih hi i vawng reng bawk ang u. (1 Petera 1:13) Chutiang titu zawng zawngte chuan an “chhandam beiseina” thlen famkimna chu an hmu ngei ang!
19. Thuziak lehah eng nge kan sawiho vang?
19 Chu mi a thlen hma chuan, he kalhmang tâna hun la awm kan thlîr dân tûr chu eng nge ni? Kan tân leh mi dangte tân chhandamna a nih theih nân chûng hun chu engtin nge kan hman theih? Thuziak lehah hêng zawhnate hi kan ngaihthuahho vang.
I Hrilhfiah Thei Em?
• Engvângin nge kan “chhandam beiseina” chu kan tihnun reng ang?
• Chhandamnaah eng dang nge tel?
• Chhandamna thilthlâwnpêk dawng tûrin eng nge kan tih ang?
• Pathian thiltum nêna inmilin kan thuhrilh rawngbâwlna chuan eng nge a hlen chhuah?
[Phêk 10-naa milemte]
Chhandamna awmzia chu boralna ata chhanchhuahna mai a ni lo