Ka Naupan Têt Aṭangin Jehova’n Min Zirtîr

Ka chhun zawm hmain, ka chanchin a tîr aṭangin ka’n sawi ang e. Khawvêl Indopui II chhûngin Canada ram, Calgary-ah ka piang a. Kum 1940 tâwp lamah, Donald Fraser tia an koh ṭhalai pioneer unaupa pakhat hian kan kawngkhâr a rawn kik a, ka nu chuan Bible a zir ṭan ta a. Thutak chu a duh hle a; mahse, natna khirh takte a neih avângin kohhranah duh angin a inhmang thei lo a ni. Chuti chung chuan, thlarau lamah hma sâwn chhovin kum 1950-ah baptisma a chang a. Lungchhiatthlâk takin, a hnu kum hnih pawh rei lovah min boralsan a ni. Chutih lai chuan, ka pa chu ring lo mi la ni mah se, Thuhretute chu ka nu vuina hunserh kaihhruaitîr a remti a ni.

Ka nu kan vui hnu ni rei lo têah, Alice-i tia an koh kum upa lam hriak thih unaunu pakhat hian kohhran inkhâwma tel tûrin min sâwm a. Tûn hma chuan ka nu a dam chak deuhte hian chawlhkâr tâwp inkhâwmah ka zui ṭhîn a; chuta ṭanga min hria chu a ni. Ka kal theih leh theih loh ka pa ka zâwt a. Ka kal a phal mai bâkah, ka nu vuinaa thusawitu unaupa hnênah lâwmthu hrilh a duh avângin “vawi khat chauh” zui min duh thu sawiin ka rualin a kal ve a. Kan inkhâwm zân chuan, Theocratic Ministry School leh Service Meeting-te neih a ni a. A vawi khat inkhâwmna atân khami zân aia ṭha a awm theih ka ring lo. Vântlâng thusawina lamah zirtîrna a lo dawn tawh avângin, inkhâwma a thu hriatte chuan a hneh hle a. Chuvângin, chawlhkâr tin inkhâwma tel a tum ta a. Ni danga inkhâwm kan neihahte pawh zâwi zâwiin a rawn tel ṭan a ni.

Chûng hun lai chuan, Theocratic Ministry School kaihruaitu chuan school-a tel unaute hming lamin inkhâwm a ṭan ṭhîn a, anni chuan “Ka awm e,” tiin an lo chhâng ṭhîn a ni. Zan khat chu, inkhâwm neih leh tûrah ka hming lam ni ve tûrin ka dîl a. Unaupa chuan thinlung takin min fak a; mahse, ka thil dîl awmzia ka hriatthiam leh thiam loh erawh min zâwt lo.

School-a thusawi tûra inpe ka ni tih rêng ka inhre lo—ka hming lam ni ve se tih ka duh mai a ni! Chawlhkâr lehah chuan, ka hming lam a ni ta rêng a; “Ka awm e,” tiin inchhuang takin ka lo chhâng a. Inkhâwm zawh chuan, unaute’n thinlung takin min fak a. Chawlhkâr eng emaw zât hnuah, thuziak tîr lama ka târ lan tâk thusawi chanvo kha ka dawng ta a.

Ka rilru a hah hle! Chutih hun lai chuan, chanvo neite chu minute ruk aṭanga minute riat awh thusawi inbuatsaih tûra tih kan ni a. Bible chhiar atâna chanvo pêk a la awm lo. Ka pa’n ka thusawi inbuatsaihnaah min ṭanpui a, ka sawi tak tak hmain vawi 20 tih chhinna min neihtîr a. A hnuah, thurâwn ṭha tak ka dawng bawk a. Chuta ṭang chuan, ka pa, unau mi puitling takte leh A inawpna pâwl hmangin Jehova’n min zirtîr a ni.

JEHOVA’N MIN ZIRTIR ZAWM ZEL

Ka târ lan tâk unaunu Alice-i khân rawngbâwlnaa ka tel ṭan aṭangin min zirtîr a. Chûng hun lai chuan, in neitu hnêna Bible châng pathum chhiarsak a, chumi hnua lehkhabu pe tûra fuih kan ni a. Ka sawi hun a thlen hian, Alice-i chuan a inhmêlhriattîr a; inneitu chu tîtîpui ṭanin, Bible châng hmasa ber min chhiartîr ṭhîn a. Chuta ṭang chuan ka tîtîpui zawm a; Bible châng pahnihna leh pathumna ka chhiarsak a; tichuan, lehkhabu chu ka pe ṭhîn a ni. A hnuah chuan, inneitu hnêna a tîr aṭanga mahnia inhmêlhriattîr dân ka thiam chho va. Kum 1954 hnu lama ka pa’n baptisma a chan hnuah chuan, thlawhhma rawngbâwlnaah min zirtîr chhunzawm a ni. Pa mal ṭan ni mah se, thutaka min enkawl seilen tumin a theih tâwp a chhuah a. Theocratic thil tihte nêna inkûngkaih thilahte chuan thil ti thlap thlap mi a ni a. Chuvângin, inkhâwm zân, Inrinni leh Chawlhni zînga kan thil tih tûrte chu ka lo hre sa diam ṭhîn.

School-ah chuan zirlai pângngai ve mai ka ni a; mahse, kum 12 chhûng chuta zirtîrna ka dawnte chu ka nun pumin ka hlâwkpui a ni. Entîr nân, number tam tak belh khâwm dânte ka zir a. English grammar lamah pawh bul ṭhut nghet tak ka nei phah bawk. English ṭawng leh lehkha ziah lama zirtîrna ka dawnte chuan tûna Writing Department-a ka chanvo thawh mêkah nasa takin min ṭanpui a ni.

Rimawi lam ka tui thu hi mite’n min zâwt fo va. Ka nu leh pate pawh khân rimawi lam an tui a. Kum sarih mi ka nihin, hun eng emawti chhûng piano ka zir a; mahse, min zirtîrtu chuan thiam min tih vak loh avângin, zir zawm tawh lo tûrin ka pa thu a lo râwn a. Mahse, ka hrethiam—khatih hun lai khân ka tui vak lo êm bawk a ni.

Thla rei lote hnuah, ka pa chuan zirtîrtu dang min zawnsak leh a. Chumi ṭumah zet chuan, piano leh zai ka zir a, ka thiam chak ve hle. Soprano sa mi ka nih angin, ka aw a thiang ṭha a, inelna-ahte pawh lâwmman ka dawng bawk. Rimawi lam ka zir chhan ber chu rimawi lam zirtîr thei tûra degree lâk a, hunbi kima rawngbâwl thei tûra mahni inchâwm a ni a. Mahse, degree ka lâk dâwn hnaih chuan, harmony te, rimawi chanchin te, leh hla phuah dân chungchâng zirna atân hun tam tak ka pêk a ngai dâwn tih ka hre ta a. Chuvângin, ka zirna chu bânsanin, regular pioneer ka thawk ṭan a. Chu chu kum 1963 kha a ni.

PIONEER THAWHNAIN HLIMNA MIN NEIHTIR

Pioneer kum khat ka thawh hnu chuan, Ontario biala Kapuskasing khua-ah special pioneer thawk tûra tirh ka ni a. Ka pioneer thawhpui Daniel Skinner-a chu ka kum zât lêt hniha upa a ni a. Kohhran thil tih dân chungchâng thil tam tak min zirtîr a. Kum 20 mi ka nihin, Kohhran Service Committee-a rawngbâwl tûra ruat ka ni a, zir tûr ka ngah hle. Inawpna pâwlin ṭhalai unaupate zirtîrna lam a ngai pawimawh leh hi a phûrawm ka ti. Ṭhalai unaupate an inhmang duh a nih phawt chuan, kum naupang tak ni mah se, Jehova tân an ṭangkai thei a ni.

Kapuskasing khuaah chuan harsatna neuh neuh kan nei a. Thlasikah hian, zero Celsius hnuai degree 44 (-47°F) thleng a tla hniam a, a chânga a rawn “lum” ve deuh chuan, zero hnuai degree 33 (-27°F) a rawn kai chho ve ṭâwk a ni. Dan-a nên kein kan vâk kual tlângpui a. Mahse, ka chanvo dawna min ti hlimtu tam tak zînga pakhat chu, a hnua Linda Splane-i rawn ni ta, Linda Cole-i tia an koh unaunu ka tawng kha a ni.

Linda-i chu thuchhuahtu ṭhahnemngai tak niin, tlawhkîr tûr ṭha tam tak a nei ṭhîn a. Ani chu a thilphal a, a ngilnei a, ṭhenrual pâwl nuam ti mi a ni bawk. A nu Goldie-i chu unaunu rinawm tak a nih rualin, a pa Allen-a ve thung chuan a tîrah thutak a dodâl a. A pasal dodâlna kârah, Goldie-i chuan Linda-i leh a nau John-a leh Gordon-a te chu Kingdom Hall-ah a hruai ṭhîn a, thlawhhma rawngbâwlnaah te pawh a zirtîr bawk. A hnuah, Goldie-i, Linda-i, John-a leh Gordon-a te chuan pioneer an thawk vek a. Kum eng emaw zât hnuah, Allen-a pawh thutak rawn pawmin, kohhranah a inhmang nasa hle.

Kum 1965-ah, zirtîrna dawng belh tûrin Canada Bethel-ah Kingdom Ministry School thla khat chhûng kal tûra sâwm ka ni a. School ka kal lai chuan, Gilead kal tûra dîlna lehkha theh lût tûra tih ka ni. Missionary thawh chu ka ngaihtuah ngai lo vin, ka tlin pawh ka ring ngai lo; mahse, lehkha chu ka theh lût ta tho va. Class 42-na kal tûra tih ka ni. Gilead-ah chuan, min zirtîrtute hnên aṭangin kan hmasâwnna chungchâng report kan dawng reng ṭhîn a. Report ka dawn hmasak ber chuan school ka kal chhûnga inawpna pâwl chungchâng a tam thei ang ber zir tûrin min fuih a. Chu chu kei ang kum 21 mi tân fuihna inâwm tak a ni tak zet.

Gilead-a kan thil zir pakhat chu radio station, television station leh chanchinbu mite ang chi media-te nêna kan indâwr dân tûr chungchâng a ni a. Ngaihvenawm ka ti hle. Khatih hun laia ka thil zirte kha nakina ka hlâwkpui dân tûr rêng erawh ka ngaihtuah thiam lo. Chumi chungchâng chu nakinah ka la hrilhfiah ang che u.

SENEGAL RAMA TIRH KAN NI

Kan graduate zawh chuan, ka missionary thawhpui Michael Höhle-a nên kan rawngbâwlna bial thar Africa khawmuala awm Senegal ram lam kan pan a. Chutih lai chuan, a ram chhûngah thuchhuahtu 100 vêl chauh an awm a ni.

Ka chanvo thara thla eng emaw zât ka thawh hnu chuan, chawlhkâr khatah ni khat branch office-a ṭanpui tûra sâwm ka ni a. “Branch office” chu missionary in-a room pakhat ve mai a ni. Chuta kan hnathawh chu mâwlmang hle mah se, branch servant nia rawngbâwl unau Emmanuel Paterakis-a chuan branch chu ram chhûnga Jehova inawpna pâwl aiawhtu a ni tih theihnghilh lo tûrin min hrilh reng a. Ṭum khat chu, Unau Paterakis-a chuan missionary-te hnêna fuihna lehkha kan ziah a ngaih thu a sawi a. Chutih hun lai chuan, lehkhate chu copy-a siam chhuah a awlsam loh avângin, mi mal tinte tân typewriter-in kan chhu chhuak vek a. Hawrawp pakhat lek pawh chhut sual theih a nih loh avângin, a hautak khawp mai!

Chumi tlai lama ka missionary ina haw tûra ka intintuah laiin, Unau Paterakis-a chuan lehkha ip pakhat hi min pe a. “David, Society aṭangin lehkha i dawng a nia,” tiin a sawi a. Lehkha ip ka han hawn chuan, ka lehkha chhut chhuah ngei kha a lo ni zu nia! Chu thiltawn chuan ram chhûnga inawpna pâwl thil tihte chu a lian emaw, a tê emaw zah tûrin min zirtîr a ni.

Kohhrana thuchhuahtu ṭhenkhatte nên ṭhian ṭha kan rawn ni a, inrinni tlai lam a tam zâwk chu tualchhûng unaute nên hun kan hmangho ṭhîn a. A hlimawm thei hle! Tûnah pawh, kan la inbe pawh reng a. Chu bâkah, khawvêl puma branch hrang hrang ka tlawh te hian ka French ṭawng thiamna chu ka hmang ṭangkai hle a ni.

Kum 1968-ah Linda-i nên kan inhual a. Thla eng emaw zât a liam hnu chuan, Senegal-ah Linda-i nên pioneer kan thawh dun theih nân hunbi neia thawh theih tûr hna ka zawng a; mahse, hnathawhna pute chu ram dang mite aia tualchhûng mite ngai pawimawh zâwk tûra tih an ni a. A tâwpah, Canada-ah lêt lehin Linda-i nên kan innei a. Quebec bial ramrîa awm, New Brunswick biala khawpui lian vak lo Edmunston-ah special pioneer nia rawngbâwl tûrin chanvo kan dawng a ni.

NEW BRUNSWICK LEH QUEBEC-AH PIONEER KAN THAWK

Kan awmna khua-ah chuan thuchhuahtu an awm lo va, Bible zirpui pawh kan nei tlêm hle. Catholic sakhua chuan mite nun kawng hrang hrang chu a thunun a ni deuh ber mai. In tin deuhthawah hian “Jehova Thuhretute Kan Duh Lo,” tih sign hi an târ a. Chutih hun lai chuan, chûng sign-te chu tûn ang tluka ngaih pawimawh a nih loh avângin, sign an târ emaw, târ lo emaw in tinah kan kal a. Chawlhkâr tin hian, Catholic pâwl pakhat chuan tualchhûng chanchin bu-ah: “Jehova Thuhretute i veh ang u,” tih hriattîrna an târ chhuak ṭhîn a. Khuaah chuan Victor Norberg-a, Velda Norberg-i leh keini nupa tih loh chu Thuhretu dang an awm loh avângin an mi veh chu tute nge an nih tih hai rual a ni lo!

Bial kantu min rawn tlawh hmasak ber ṭum kha ka theihnghilh thei ngai lo vang. Chawlhkâr khat hun min hmanpui hnuah, bial kantu chuan, “Heta inawm chhûnga in tih theih ṭha ber nia lang chu inpâwng huatna tih reh a ni,” tiin min hrilh a. Chuta ṭang chuan chu chu thiltumah kan nei a, a hlawhtling rêng bawk a! Mite chuan Jehova Thuhretu inngaitlâwm takte leh Catholic sakhaw hruaitu chapo takte danglamna chu zâwi zâwiin an rawn hmu thiam ṭan a. Tûnah chuan, chu khuaah chuan kohhran lian vak lo pakhat din a ni tawh.

Chuta kum khat bâwr vêl kan thawh hnu chuan, Quebec khawpuia kohhran lian tak pakhata rawngbâwl tûra tih kan ni a. Chu kohhrana khual chhâwn thiam tak unaute nên thla ruk chhûng nuam taka hun kan hman hnuah, bial kan hna thawk tûra sâwm kan ni leh a ni.

A hnu kum 14 chhûng chu Quebec bialah bial kan hna thawkin rawng kan bâwl a. A phûrawm ṭhîn hle! Quebec biala rawngbâwlna chu a ṭhang duang hle a, a chhûngkua kuaa baptisma changte chu kohhranah hmuh tûr an awm reng bawk!

KAN UNAU THAWKRIM TAKTE KHA KAN HRE RENG

Canada rama awm French ṭawng hmang unaute hmangaih chu a awlsam hle a. Tlang takin thu an sawi ṭhîn a, an hlimin, an phûr thei hle bawk. Mahse, chhûngkua aṭanga dodâlna a nasat theih êm avângin thutak pawm chu an tân a awlsam reng lo. Kum la naupang tak unaute chu ring lotu an nu leh pate chuan “Jehova Thuhretute nên i zir zawm dâwn nge ni a, in aṭang i chhuak dâwn,” tiin an vau ṭhîn a. Mahse, chûng dodâlnate kârah pawh an rinawm tlat a ni. Jehova’n a va chhuang dâwn tak êm!

Quebec biala khâng hun laia rinawm taka rawngbâwl regular leh special pioneer-te ka sawi lang lo a nih chuan a pamhmai dâwn lutuk tlat mai! An zînga a tam zâwkte chu Canada ram hmun dang aṭanga lo kalte an ni a. French ṭawng an zir a ngaih mai bâkah, Catholic sakhuain nasa taka a nghawng tualchhûng hnam dân leh ngaihtuah dânte pawh an hriat a ngai a ni.

Special pioneer-te chu thuchhuahtu awm lohna bial kilkhâwra rawngbâwl tûra tih an ni fo va. Tualchhûnga inpâwng huatnate avângin awmna tûr hmun zawn hmuh chu a harin, hunbi neia thawh tûr hna phei chu zawn hmuh a harsa lehzual a. Senso a ziaawm theih nân innei tharte hial pawh in khatah pali, paruk, a nih loh leh pariat-tein an awm khâwm ṭhîn. Mahnia in luah chu an tlin hlawm lo a ni. Chûng pioneer inpe takte chu an taima tak zet a. Bible zirpui an neih ṭan tawh chuan rilru zawng zawng an pe a ni. Tûnah chuan, Quebec bialah tualchhûng thuchhuahtu tam tak an awm tawh avângin, chûng pioneer tam takte chu mamawh zualna hmunah an insawn hlawm tawh.

Bial kan hna kan thawhnaa kohhran hrang hrang kan tlawh hian, Inrin zîng apiangin tleirâwlte thawhpui kan tum ṭhîn a. Chu chuan an harsatna tawh mêkte hre tûrin min ṭanpui a. Chûng kan thawhpui tleirâwl zînga ṭhenkhat chu tûnah chuan ram dangah missionary-te niin, a nih loh leh mawhphurhna dangte chelhin rawng an bâwl tawh a ni.

Chûng hun lai chuan, kohhran ṭhenkhatin kan zinna sensote min tumsak theih loh avângin, thla tâwpa sum hman tûr kan neih loh chângte a awm ṭhîn a. Chutiang hunah chuan Jehova chu kan dinhmun hretu awm chhun a nih avângin a chungah kan innghat tawp mai zêl a. Ani chuan min ti beidawng ngai lo. Eng emaw titi hian, kohhrante chu kan tlawh kual zawm ve thei zêl a ni.

UNAU MI RINAWM TAKTE HNEN AṬANGA KA THIL ZIR CHU

Media-te nêna indâwr dân tûr chungchânga Gilead-a kan thil zirte ka hlâwkpuizia ka sawi lang tawh a. Khâng hun lai khân, Quebec bialah, radio te, television te leh, chanchinbute kaltlangin thu hrilh theihna hun remchâng tam tak kan nei a. Media-te nêna indâwr thiam tak, keimah ang thova bial kan hna thawk ve unau Léonce Crépeault-a nêna thawk dûn tûra tih kan ni fo va. Media lama mi pawimawh tak takte a biak hunah, ani chuan mi thiam anga dâwr aiin: “Ka pu, kei leh ka ṭhiana hi chu rawngbâwltu ve mai kan ni a. Media lam thil hi hriat kan nei vak lo va. Jehova Thuhretute neih tûr inkhâwmpui lian tak chungchâng mite hriattîr tûrin mawhphurhna kan nei a. Min ṭanpui theih dânte a awm chuan kan lâwm ngawt ang,” tiin a sawi zâwk a. A inngaihtlâwmna avângin media lama thawk mi tam takin min ṭanpui an inhuam phah a ni.

A hnuah, branch chuan kan ukil zînga pakhat Unau Glen How-a nên thawk dûn tûrin min ruat a. Kan pahnih chuan media-te ngaihven hlawh tak thubuai khirh tak takte kan buaipui a. Gilead-a ka thil zirte leh unau Léonce-a nêna kan thawh dunna aṭanga ka thiltawnte chu ka hlâwkpui hle. Unau How-a nêna thawh dun chu ka tân chanvo hlu tak a ni a. Ani chu dân nêna inkûngkaih thilahte chuan mi huaisen tak a ni. Chu ai mahin, Pathian ṭih mi a ni a. Jehova a hmangaih tak zet bawk.

Kum 1985-ah ka pa chênna bul hnai, Canada thlang lama awm bial pakhatah rawngbâwl tûra ruat kan ni a. Chuvângin, ka pa chu a ṭûl angin kan ṭanpui theih phah a ni. Thla thum hnuah ka pa chuan min boralsan a. Kum 1989 thlengin Canada thlang lam bialah chuan bial kan hna chu kan thawk chhun zawm thei a, chumi kum chuan, beisei loh takin, United States Bethel chhûngkuaa tel tûra sâwmna kan dawng a. Chutiang chuan, kum 19 dâwn lai kan lo thawh bial kan hna chu bânsan a lo ngai ta a ni. Chûng kum chhûngte chuan in a za têlah kan thleng a, khual chhâwn thiam tak unaute nên vawi sâng tel chawhlui kan kîlho va. An inahte min thlentîr a, ei tûr min buatsaihsaktu unau zawng zawngte chungah kan lâwm tak meuh meuh a ni!

UNITED STATES-AH RAWNG KAN BAWL

Brooklyn kan thlen chuan, Service Department-a thawk tûra tih ka ni a. Chuta zirtîrna kan dawnte chu ka ngaihlu reng ang. Ka thil zir pakhat chu thil rêng rêng, rin thu ni lo va, a nihna ang taka hriat chian a pawimawh tih hi a ni. A hnu kum 1998-ah Writing Department-ah thawk tûra tih ka ni leh a, he Department-ah hian vawiin nî thlengin thu ziah dân ka la zir reng. Kum eng emaw zât chhûng chu Writing Committee coordinator Unau John Barr-a ṭanpui theihna chanvo hlu ka nei a. A hnên aṭanga ka dawn zirtîrna leh hun kan hman dun ṭhinte kha ka ngaihlu reng ang. Ani chuan Kristian mize mawi tak a nei a ni.

Writing Department-a thawk unau inngaitlâwm tak takte nêna thawhho hi nuam ka ti hle a. An chanvote an thawhnaah ṭawngṭaiin Jehova an rinchhan a, an thil hlenchhuah eng pawh chu an pianpui theihna vâng ni lovin, Jehova thlarau thianghlim ṭanpuina vâng a ni tih an hre chiang hle.

Linda-i nên ram 110-a kan unau rinawm tak takte kan tlawh kual thei hi chanvo hlu a ni. Missionary te, Branch Committee member te leh, hunbi kima rawngbâwl unau dangte’n Jehova an hmangaihzia chu kan mit ngeiin kan hmu a. Indona te, sum leh pai harsatna te leh, tihduhdahnate kâra an nuna Lalram hmasâwnna dah pawimawhtu tualchhûng thuchhuahtute ṭhahnemngaihna leh rinawmna kan hmu pawh kha malsâwmna a ni tak zet a. Jehova’n a va hmangaih dâwn tak êm!

Kum tam tak chhûng ka chanvo hlen tûra ka ṭan lâknaah Linda-i hian nasa takin min ṭanpui a. Mite a hmangaih tak zetin, anmahni ṭanpui theih dân kawng a zawng reng a. Tawnchawpa mite tîtîpui ṭan dân pawh a thiam hle. Tûn hmaa rawngbâwlnaa tel tawh lo mi ṭhenkhat pawh tiamin, mi tam tak thutakah a lo hîp tawh a ni. Linda-i hi Jehova hnên aṭanga ka dawn thilpêk hlu tak a ni tak meuh mai! Kan rawn upat chhoh zêl ruala, kan zin kualnaah leh mamawh dang danga min puibâwmtu ṭhalai unaute ṭanpuina kan dawng hi thinlung takin kan lâwm a ni.—Mk. 10:29, 30.

Kum 80 liam ta ka han thlîr lêt hian ka lâwm hle a. Fakna hla phuahtuin: “Aw Pathian, ka naupan têt ata chu nangin mi zirtîr a; tûn thlengin i thilmak tihte chu ka hriattîr ṭhîn,” tia a sawi hi ka ṭâwmpui a. (Sâm 71:17) Ka dam chhûngin chutianga tih zawm zêl chu ka tum tlat a ni.