NUN KAWNG CHANCHIN
Mi Zakzum Tak Aṭanga Missionary Rawngbâwlna Lamtluang
KA NAUPAN lai chuan ka zakzumin mite ka tlângnêl lo va. Mahse, hunte a liam zêl chuan, mite ngai pawimawhtu missionary rawn ni tûrin Jehova’n min ṭanpui a ni. Engtin nge? A hmasain, ka pa kaihhruaina hmangin a ni a. Tichuan, ṭhalai unaunu entawn tûr siam ṭha tak hmangin a ni leh a. A tâwp berah chuan, ngilnei tak leh dawhthei taka ka pasal thu min hrilhte hmangin a ni. Chu ka zin kawng chu ka’n hrilh ang che u.
Kum 1951-ah Austria rama Vienna khawpuia piangin, Catholic chhûngkuaah ka seilian a ni. Ka zakzum hle a. Mahse, Pathian ka ring a; a hnênah ka ṭawngṭai fo ṭhîn a ni. Kum kaw mi ka nihin, ka pa chuan Jehova Thuhretute nên Bible a zir ṭan a; rei lo te hnuah, ka nu pawhin a zir ṭan ve a ni.
Ka nau Elisabeth-i nên (vei lam)
A hnu lawkah, Vienna khuaa Döbling Kohhranah kan awm a. Kan chhûngkuain thil tam tak kan tiho ṭhîn a ni. Bible chhiarin kan zirho va; kohhran inkhâwmahte telin inkhâwmpuiahte ṭanpui tûrin kan inpe bawk ṭhîn. Chûng hun lai chuan, ka pain ka thinlungah Jehova hmangaihna thûk tak a tuh a. Kan unauva pioneer thawk thei tûrin min ṭawngṭaisak reng ṭhîn. Mahse, chutih hun lai chuan pioneer thawh chu thil tumah ka nei ngai lo.
FULL-TIME-A RAWNGBAWL ṬANNA
Kum 1965-ah, kum 14 mi ka nihin baptisma ka chang a. Mahse, rawngbâwlnaa hmêlhriat lohte pan chu harsa ka ti a. Mi dangte aia hnuaihnung zâwka inngaihna leh ka rualpuite pawm nih duhna nasa tak ka nei a ni. Chuvângin, baptisma ka chan aṭanga rei lo têah Jehova be lotute ka kâwm ṭan a. Anmahni kawm chu nuam ka ti a; mahse, Pathian hmangaih lotute nêna hun tam tak hman chu thil ṭha a ni lo tih ka hriat avângin, ka chhia leh ṭha hriatna a thiang thei lo va. Inthlâk danglam tûrin erawh chakna ka nei si lo. Engin nge min ṭanpui?
Dorothée-i hnên aṭangin thil tam tak ka zir (vei lam)
Chutih hun lai chuan, kum 16 mi Dorothée-i chu kan kohhranah a rawn insawn a. In tina rawngbâwlnaa a ṭhahnemngaihna chuan ka rilru a khawih hle a. Ka û deuh zâwk nain, rawngbâwlnaah ka tel lutuk lo va. ‘Ka nu leh pate Thuhretu an ni a, Dorothée-i erawh amah chauh a ni. A nu dam lo a chênpui chung pawhin rawngbâwlnaah hian ṭhahnem a va ngai tak êm!” tiin ka inngaihtuah a. A entawn tûr siam chuan Pathian Jehova hnêna tam lehzuala inpêk duhna min neihtîr a ni. Tichuan, a hnuah ka pioneer thawhpui a rawn ni a. Auxiliary pioneer nia bul ṭanin; a hnuah, regular pioneer kan thawk dûn a ni. Dorothée-i ṭhahnemngaihna chuan min hneh hle a. Bible zirpui hmasa ber nei thei tûrin min ṭanpui a. Hunte a liam zêl chuan, inah te, kawngah te leh, hmun dangahte mite va pana biak chu awlsam ka ti ṭan a ni.
Regular pioneer nia rawng ka bâwl hmasak ber kum chuan, Austrian unaupa Heinz-a chu kan kohhranah a rawn insawn a. Canada-a Thuhretu a unaupa tlawh tûra a zin laiin thutak a hmu a ni. Vienna-a kan kohhranah special pioneer nia rawngbâwl tûra chanvo pêk a ni a. Ka hmuh phat aṭangin ka lo duh tawh a. Missionary nia rawngbâwl chu a duh a; chu chu ka tui zâwng a nih ve loh avângin, ka rilru awm dânte chu ka hrilh duh mai lo. Mahse, a hnuah, kan inngaizâwng ta tho va. Kan inneih hnuah, Austria-ah pioneer kan thawk dûn ta a ni.
MISSIONARY RAWNGBAWLNA THILTUMA NEIH
Heinz-a chuan missionary nih a châk thu a sawi fo va. Min nawrlui ngai lo nain, “Fa kan nei si lova, Jehova rawngbâwlnaah tam leh zualin kan tel thei lo vang maw?” tih ang chi ngaihtuahna chawk tho thei zawhnate chu min zâwt ṭhîn a ni. Mi zakzum tak ka nih avângin missionary nih chu ka hlau va. Ni e, pioneer chu ka thawk ngei mai; mahse, missionary nia rawngbâwl chu tum tinah pawh ka tin ngai lo. Chuti chung chuan, ka pasal chuan dawhthei takin min sawipui reng ṭhîn a. Ka huhphurhna chauh ngaihtuah reng lova mi dangte ngaihsak theih dân ngaihtuah zâwk tûrin min fuih bawk a. A thurâwn min pêk chuan min pui hle a ni.
Kum 1974, Austria Salzburg-ah Yugoslavian ṭawng hmang kohhran têa Heinz-a’n Vênnainsâng zirna a kaihhruai lai
Tichuan, zawi zawiin missionary nih duhna chu ka rawn nei chho va, Gilead School kal dîlna chu kan theh lût ta a ni. Mahse, branch kaihruaitu chuan sâp ṭawnga hmasâwn chho phawt tûrin thu min râwn a. Kum thum chhûng theih tâwpa ka inzir hnuah, kan beisei loh takin Austria ram, Salzburg-a Yugoslavian kohhrana rawngbâwl tûrin min ti a ni. Kum khat chhûng bial kan hna pawh tiamin, kum sarih chhûng chutah chuan rawng kan bâwl a. Serbo-Croatian ṭawng chu har hle mah se, Bible zirpui tam tak kan nei a ni.
Kum 1979-ah chuan Bulgaria rama “chawlh hmang” tûrin min ti a. Chutah chuan rawngbâwlna chu khapbeh a ni. Chuvângin, chumi ṭum chuan thu kan hril lo. Mahse, a ram khawpui Sofia-a chêng unaunu pangate chu a rûkin thu leh hla chhuah tê chi kan kensak a. Chutianga tih chu hlauhawm duh hle mah se, Jehova’n min ṭanpui a ni. Chûng unaunute huaisenna leh lung in tâng thei reng chunga hlimna an vawng tih hmuhna chuan, Jehova inawpna pâwlin tih tûr min pêk apiang ṭha taka ti tûrin inrintâwkna min pe a ni.
Chutih rualin, Gilead kal chu kan dîl nawn leh a, min lo pawmsak ta a. School chu United States-ah sâp ṭawngin kan kal dâwn emaw kan ti a. Mahse, kum 1981 November-ah chuan Gilead Extension School chu Germany, Wiesbaden branch-a neih ṭan a ni a. Chuvângin, ka tâna hriatthiam awl zâwk German ṭawngin kan kal thei ta a ni. Khawia rawngbâwl tûra tirh nge kan nih ang le?
INDONA HMUNA RAWNGBAWLNA
Kenya rama tirh kan ni a. Mahse, Kenya branch office chuan a ram ṭhenawm Uganda-a rawngbâwl kan inhuam leh huam loh min zâwt a ni. Kum sâwm chuang kal ta khân, General Idi Amin-a chuan sipai chakna hmangin Uganda sawrkâr chu a lo paih thla tawh a. A hnu kumahte chuan, a rorêlna hnuaiah mi a sâng têl thiin, mi maktaduai têlte chu harsa takin an awm a. Kum 1979-ah Uganda sawkâr chu paih thlâk a ni leh a. Chutiang indona hmuna insawn chu ka hlau dâwn tih a chiang reng a. Mahse, Gilead chuan Jehova rinchhan tûra min buatsaih tawh avângin kan kal ta a ni.
Uganda rama nun chu a harsa hle a. Heinz-a’n 2010 Yearbook-ah heti hian a sawi: “Hna thawh tam tak, . . . tui pêkna leh inbiak pawhna ang chi chu a tâwp ta vek a. . . . A bîk takin, zânahte hian inkahnate leh insuamnate chu a thleng reng a. . . . Mite chu in chhûnga tawmin, zâna sâwm loh mi khual an rawn kal loh nân nasa takin an ṭawngṭai ṭhîn a ni,” tiin. Chûng harsatnate kârah chuan tualchhûnga unaute chu thlarau lamah an ṭhang chho zêl a ni.
Waiswa te ina ei rawngbâwl lai
Kum 1982-ah Heinz-a nên Uganda khawpui Kampala-ah kan thleng a. Thla nga chhûng chu, an fa panga leh an chhûngkhat pali nêna khawsa Sam-a leh Christina Waiswa-i te inah kan thleng a. Unau Waiswa-a te chhûngkua chuan ni khatah chaw vawi khat chauh ei châng an nei ṭhîn a, chutiang kâra khualchhâwn thiamna an lantîr chu a ropui hle. An bula kan khawsak chhûng chuan ka pasal nên missionary nun kawnga min ṭanpui thei thil tam tak kan zir a ni. Entîr nân, tui tlêm tê chauhva inbuala, chu tui hman tawh sa hmanga inthiarna ti faiin tui renchem dân kan zir a. Kum 1983-ah chuan in kan zawng hmu ve ta a, a him thawkhat viau a ni.
Rawngbâwlna chu nuam kan ti hle a. Thla khat chhûngin magazine 4,000 chuang kan sem chhuak thei a nih chu! Mahse, nuam kan tih chhan ber erawh a mihringte vâng a ni a. Pathian an zahin Bible chungchâng sawiho nuam an ti a. A tlângpuiin, Bible zirpui 10 aṭanga 15 vêl kan nei ve ve a. Kan zirpuite hnên aṭangin thil tam tak kan zir bawk a ni. Entîr nân, chawlhkâr tin inkhâwmahte kêa an rawn kal a ngai a. Mahse, an phunnawi ngai lo va, an nui sâng reng ṭhîn a ni.
Kum 1985 leh 1986 inkârah, Uganda-ah chuan indona pahnih a thleng a. Naupang sipaite’n silai kenga checkpoint an vêng chu kan hmu fo a ni. Chutih chhûng chuan, rawngbâwlnaa ngaihventute kan zawn hmuh theih nân finna leh rilru hahdamna dîlin kan ṭawngṭai ṭhîn a. Kan ṭawngṭaina chu Jehova’n a chhâng a ni. Lalram thuchah ṭha taka lo dawngsawngtu kan tawh hian kan hlauhnate chu a reh leh huai ṭhîn.
Heinz-a leh Tatjana-i nên (a lai)
Ram dang mite hnêna thu hrilh pawh nuam kan ti hle a. Entîr nân, Tatarstan (Central Russia) aṭanga lo kal Murat-a leh Dilbar Ibatullin-i te nupa nêna intawngin Bible kan zirpui a. Murat-a chu doctor a ni a. Thutaka rawn lûtin rinawm takin rawng an bâwl zêl a ni. A hnuah, Ukraine aṭanga lo kal mahni intih hlum tum Tatjana Vileyska-i nên kan intawng leh a. Baptisma a chan hnu chuan Ukraine-a lêt lehin kan thu leh hla chhuahte lehlinna lamah a ṭanpui a ni.
CHONA THARTE
Kum 1991-a Heinz-a nêna Austria rama chawlh kan hman laiin, tualchhûng branch chuan Bulgaria rama rawngbâwl tûra chanvo thar pêk kan nih thu min rawn hrilh a. Eastern Europe-a communism a tlûk chhiat hnu chuan, Jehova Thuhretute rawngbâwlna chu Bulgaria ramah dân ang taka phal a ni ta a ni. Sawi tawh angin, rawngbâwlna khapbeh a nih lai kha chuan Heinz-a nên thu leh hla chhuahte chu a rûkin kan la lût ṭhîn a. Mahse, tûnah chuan thu hril tûra tirh kan ni.
Uganda-a lêt tawh lo tûrin min ti a. Chuvângin, kan thil neihte la tûrin emaw, kan ṭhiante chibai tûrin emaw kîr tawh lovin, Germany branch-ah kan kal a, motor leiin Bulgaria-ah kan kal ta a. Sofia khawpuia thuchhuahtu 20 vêl awmna group-a rawngbâwl tûra tih kan ni.
Bulgaria-ah chuan chona tharte kan tâwk a. Pakhatah, ṭawng kan thiam lo va. Chu bâkah, Bulgarian ṭawnga thu leh hla chhuah awm chhun chu The Truth That Leads to Eternal Life leh Ka Bible Thawnthu Lehkhabu te a ni. Bible zirpui neih pawh a harsa êm êm a. Mahse, kan group tê tak leh ṭhahnemngai tak chuan hma a sâwn chho ve zêl a. Orthodox Church-in chu chu a lo hriat chuan buaina tak tak chu a rawn inṭan a ni.
Kum 1994-ah, sawrkâr chuan Thuhretute chu sakhaw pâwl hlauhawm anga thlîrin a pawm ta lo va. Unau ṭhenkhatte chu man an ni. Media chuan Jehova Thuhretute’n an fate chu thihtîrin, an Thuhretupuite chu mahni inti hlum tûrin an fuih nia sawiin dâwt thu tenawm tak tak an theh darh a. Thu hrilh pawh a harsa ta hle a. Mite chuan min ân khumin, police-te an ko va; thilte’n min vawm hial a ni. Ram chhûnga thu leh hla chhuah ken luh chu a theih tawh lo va, inkhâwmna tûr hmun luah hawh pawh a harsa ta hle. Ṭum khat phei chu police-te’n kan inkhâwmpui min rawn tih tâwpsak a. Heinz-a nên chutiang khawpa inhuatna chu kan la tawng ngai lo va. Uganda-a rawngbâwlna nuam tak leh ṭhangduang tak nên chuan a va inang lo ngai êm! Chu inthlâk danglamna hmachhawn thei tûr chuan engin nge min ṭanpui?
Tualchhûnga unaute nêna inkawmhona chuan min ti chak hle a. Thutak an hmangaihin ṭanpuina kan pêkte chu an ngaihlu a. Kan inngaihsak tawnin kan inṭanpui tawn a. Mite kan ngaih pawimawh tlat chuan eng chanvo pawh dawng ila, kan hlim thei tih chûng thiltawnte aṭang chuan kan zir a ni.
Kum 2007, Bulgaria branch-ah
A hnuah, dinhmun chu a rawn ṭha chho va. Kum 1998-ah sawrkâr chuan kan inawpna pâwl chu sakhaw pakhat anga pawm lehin, thu leh hla chhuah tam tak chu Bulgarian ṭawngin kan nei thei ta thuai a. Tichuan, 2004-ah branch thar chu hlan a ni ta a ni. Tûnah chuan, Bulgaria-ah kohhran 57 awmin, thuchhuahtu 2,953 lai an awm tawh a. 2024 rawngbâwl kum chhûng khân, Hriatrengnaa tel zât chu mi 6,475 an ni. Sofia khawpuiah unaunu pangate aṭanga bul ṭanin, tûnah chuan kohhran pakua lai kan nei tawh! “Hnam tê ber pawh hnam ropui tak” a rawn nih chu kan hmu a ni.—Is. 60:22.
MI MAL HARSATNATE HMACHHAWNIN
Hrisêl lohna neuh neuh ka nei a. Doctor-te’n ka taksaah vawi tam tak bâwk (tumor) an hmu a; ka thluakah pawh an hmu a ni. Ka inhem bâkah, India-ah kalin dârkar 12 chhûng zai ka tâwk bawk a. Ka dam ṭhat thlenga India branch-a kan awm hnuah, Bulgaria-ah chuan kan lêt leh a ni.
A hnuah, Heinz-a pawhin Huntington’s disease tia koh inthlah chhâwn theih natna danglam tak a nei a. Kea kal te, ṭawng te leh, han chêt vêlte hi a harsat hle a ni. A natnain zual lam a pan zêl chuan ka ṭanpuina a mamawh belh zêl a. Ka rilru a ipikin kan awm zêl dân tûr chu ka lungkham hle a ni. Mahse, ṭhalai unaupa Bobi-a chuan Heinz-a chu rawngbâwlnaah a chhuahpui ṭhîn a. Ani chuan a thusawi dân leh a chêt vêl dân chu a zahpui lo va. Chuvângin, ka pasal ka ṭanpui theih loh apiangin a chungah ka innghat tawp mai a ni. Fate nei lo mah ila, Jehova’n Bobi-a chu fa atân min pe ang mai hian kan hria!—Mk. 10:29, 30.
Heinz-a chuan cancer natna pawh a nei bawk a. Lungchhiatthlâk takin, kum 2015 khân min boralsan a ni. A thih hnu chuan inrintâwkna ka nei lovin, a awm tawh lo tih chu pawm thiam a har khawp mai. Mahse, ka hriatrengnaah chuan a la nung reng! (Lk. 20:38) A ṭawngkam ngilnei takte leh thurâwn min pêkte chu nî tin ka ngaihtuah ṭhîn a. Kum tam tak chhûng rinawm taka rawng kan bâwl dun theih avângin ka lâwm hle a ni.
JEHOVA ṬANPUINA AVANGA LAWMNA
Pathian Jehova chuan harsatna chi hrang hrang ka tawhnaah min ṭanpui tawh a. Mi zakzum tak ni mah ila, mite ngai pawimawhtu missionary rawn ni tûrin min ṭanpui bawk. (2 Tim. 1:7) A ṭanpuina zârah ka nau nên hunbi kimin rawng kan bâwl ve ve thei a. Tûnah chuan, ka nau te nupa chu Europe-a Serbian bialah rawng an bâwl mêk a ni. Hmâna ka pa ṭawngṭaina kha chhânin a awm!
Bible zirna chuan chhûngrila muanna min pe a. Dinhmun khirh taka ka awm hian Isua entawnin “ṭhahnemngai lehzualin” ka ṭawngṭai ṭhîn. (Lk. 22:44, NWT) Ka ṭawngṭainate chhânna chu, Sofia khawpui, Nadezhda kohhrana ka ṭhiante hmangaihna leh ngilneihna ka dawnte aṭangin ka hmu a. Inkawmhonaahte min sâwmin min ngaihhlutzia an sawi lang ṭhîn a; chu chuan hlimna nasa tak min neihtîr a ni.
Thawhlehna chu ka chhût ngun fo va. Ka nu leh pa te chu an inneih lai anga la naupangin kan in hmaa an ding lai ka mitthla a. Ka nau chuan ei tûr a lo buatsaih a. Heinz-a chu a sakawr bulah a ding thung. Chutianga mitthlana chuan a thim zâwnga ngaihtuahna chu la bovin, ka thinlung chu Jehova chunga lâwmnain a khahtîr a ni.
Ka nun ka han thlîr lêta hma lam hun ka ngaihtuah hian, Sâm 27:13, 14-a: “Mi nung ramah hian LALPA ṭhatna hmuh inring suh ila chuan ka chau tawh tûr a ni. LALPA chu nghâk reng rawh; chak takin awm la, i thinlung chu intihuai rawh se; a ni, LALPA chu nghâk reng rawh,” tia Davida thusawite chu thinlung zawng zawngin ka pawm a ni.