Thinlung Chapo Nei Lo Tûrin Invêng Rawh
“Pathianin mi chapote a dodâl.”—JAKOBA 4:6.
1. Inchhuanna ṭha entîrna pe rawh.
THILTHLENG engemaw tak hian thinlunga inchhuanna a neihtîr ngai tawh che em? Kan vai deuh thaw hian chu thil nuam tak chu kan tawng ṭheuh va. Engemaw chena inchhuanna kan nei thei hi thil sual a ni lo. Entîr nân, Kristian nupain an fanu nungchang ṭhatna leh a taihmâkna chungchâng school report an chhiar chuan an hmêlah an fanu thiltihte avânga lungâwina leh inchhuanna a lang a ni. Tirhkoh Paula leh a ṭhiante chuan anmahni ṭanpuinaa din kohhran thara awm unaute’n rinawm taka tihduhdahna an tawrh chhuah avângin chu kohhran chungah chuan an inchhuang a ni.—1 Thessalonika 1:1, 6; 2:19, 20; 2 Thessalonika 1:1, 4.
2. Engvângin nge inchhuanna chu a tlângpui thua a duhawm loh?
2 Kan sawi tâk entîrnate aṭangin, inchhuanna chu thiltih ṭhenkhat emaw, thil neih ṭhenkhat emaw avânga awm hlimna a ni thei tih kan hmu a. Mahse, inchhuanna chuan âwm lo khawpa mahni inngaih hlutna, mahni theihnate, hmêl te, hauhsakna te, leh nihnate avânga mi dangte aia indah chungnunna a kâwk fo. Chu chu mahni invaivûngna rilru put hmanga lantîr a ni fo bawk. Chutiang inchhuanna chu Kristiante kan nih anga kan invên ngeina tûr a ni. Engvângin nge? Min thlahtu Adama hnên aṭanga kan rochun mahni hmasial duhna kan pianpui vâng a ni. (Genesis 8:21) Chu mi avâng chuan, kan thinlung chuan chhan dik lova inchhuannaah awlsam takin min hruai thei a. Entîr nân, Kristiante chuan mi dangte nêna inkhaikhinin, an hnam te, an hausakna te, an lehkha thiamna te, pianpui talent te, a nih loh leh hnathawh thiamnate avânga inchhuan chu an do tlat tûr a ni. Chûng thil aṭanga lo chhuak inchhuanna chu a dik lo va, chu chuan Jehova a tilâwm lo a ni.—Jeremia 9:23; Tirhkohte 10:34, 35; 1 Korinth 4:7; Galatia 5:26; 6:3, 4.
3. Eng nge chapona chu ni a, chu mi chungchângah chuan Isua’n eng nge a sawi?
3 Inchhuanna ṭha lo hnâwl chhan tûr dang a awm a. Chutiang chu kan thinlunga kan ṭhantîr chuan, inchhuanna hmuhsitawm tak, chaponaah a lo chang chho thei a ni. Eng nge chapona chu? Mahni indah chungnunna bâkah, mi chapo chuan a aia hnuaihnung zâwka a ngaihte chu a hmusit a ni. (Luka 18:9; Johana 7:47-49) Isua chuan “chapona” chu ‘thinlung aṭanga chhuak’ ‘mihring tibawlhhlawhtu’ mize ṭha lote zîngah a telh a. (Marka 7:20-23) Chuvângin, Kristiante chuan thinlung chapo neih pumpelh a pawimawhzia an hre thiam a ni.
4. Engtin nge chapona chungchânga Bible entîrnate ngaihtuahna chuan min ṭanpui theih?
4 Chapote chungchânga Bible thuziak ṭhenkhat ngaihtuahna chuan chapona pumpelh tûrin a ṭanpui ang che. Chutiang chuan, inchhuanna ṭha lo i lo neih rûk emaw, nakina i neih mai theih emawte chu i hmu chhuak thei ang. Hei hian chaponaa hruai thei ngaihtuahna emaw, rilru emaw hnâwl tûrin a ṭanpui ang che. Chutianga i tih chuan, Pathianin: “I chhûng ata i mi, chapona hlimpuitute chu ka la bo vang a, ka tlâng thianghlimah hian chapo hmangin i awm tawh lo vang,” tih a vaukhânna hlen chhuak tûra thil a tih hunah chuan, chhiat i tâwk ve lo vang.—Zephania 3:11.
Pathianin Mi Chapote A Dâwr
5, 6. Engtin nge Pharaoa’n chapona a lantîr a, eng nge a rah chhuah?
5 Jehova’n chapona a thlîr dân chu rorêltu thiltithei Pharaoa ang mite a dâwr dân aṭangin i hre thei bawk a ni. Pharaoa’n thinlung chapo tak a nei tih chu rinhlelh rual a ni lo. Mahni ngei pawh chibai bûk phu pathian pakhat anga a inngaih avângin, a bâwih Israelte chu a hmusit a. Israel mite thlalêra Jehova ‘kût hmang’ tûra chhuahtîr a dîlna a chhân lêt dân hi han ngaihtuah teh. “Tunge maw ni LALPA, a thu ka han zawma, Israel-hote ka han chhuahtîrna tûr chu ni le?” tih chu Pharaoa chhân lêtna chapo tak a ni.—Exodus 5:1, 2.
6 Pharaoa’n hri rukna a tuar hnu chuan, Jehova’n Mosia chu Aigupta rorêltu hnênah: “Ka mite lakah hian i la induh cheuvin, i la chhuahtîr lo vang maw?” tiin a zawhtîr a ni. (Exodus 9:17) Tichuan, Mosia chuan hri sarihna—ram chhûng zawng zawng riala tihchhiatna—chu a puang a. Hri sâwm hnua Israel-te chhuah phal an nih hnu lawkah chuan, Pharaoa chuan a rilru thlâkin anni chu a ûm leh a ni. A tâwpah chuan, Pharaoa leh a sipaite chu Tuipui Sen chhûnga danbeh an ni a. Tuiin anmahni a chîm laia an thil ngaihtuah tûr chu han suangtuah chhin teh! Pharaoa chapona rah chhuah chu eng nge ni? A sipai ṭha ber berte chuan: “Israel-hote hi i tlânsan ang u; LALPAN an lama ṭangin he mite hi Aigupta mite a dopui a nih hi,” an ti a ni.—Exodus 14:25.
7. Engtin nge Babulon rorêltute chuan chapona an lantîr?
7 Rorêltu chapo dangte pawh Jehova kuta tihmualpho an ni a. Pakhat chu Assuria lal, Senakeriba a ni. (Isaia 36:1-4, 20; 37:36-38) A tâwpah chuan, Babulon hovin Assuria chu an hneh a; mahse, Babulon lal chapo pahnihte pawh tihmualpho an ni bawk. Lal Belsazzara leh a khualliante’n ruai an ṭheh laia Jehova biak in aṭanga an lâk bungbêlte hmanga uain an in a, Babulon pathiante an fak lai kha hre chhuak leh teh. Thâwklehkhatan, mihring kut bâwk chauh lo langin, bangah thu a ziak a. Thuziak mak tak chu hrilhfiahtîr a nih chuan zâwlnei Daniela chuan Belsazzara hnênah: “Pathian Chungnungbera chuan i pa Nebukadnezzara chu ram . . . a pe a. Mahse . . . chapo takin a che ta a; a lalṭhutthlêng ata tihtlâwm a ni a, a ropuina chu an lâksak ta a. . . . Nang a fapa, aw Belsazzar, hêng zawng zawng hi i hre na a, i rilru i tihniam lo,” tiin a hrilh a ni. (Daniela 5:3, 18, 20, 22) Chu mi zân vek chuan, Medo-Persia sipaite’n Babulon chu an la a, Belsazzara chu an that a ni.—Daniela 5:30, 31.
8. Engtin nge Jehova’n mi chapo chi hrang hrangte chu a dâwr?
8 Jehova mite hmusittu mi chapo dang: Philistia mi hrawl Goliatha te, Persia Prime Minister Hamana te, leh Juda bial lal, Lal Herod Agrippa te pawh han ngaihtuah teh. An chapona avângin, hêng mi pathumte hi mualpho takin an thi a ni. (1 Samuela 17:42-51; Estheri 3:5, 6; 7:10; Tirhkohte 12:1-3, 21-23) Jehova’n mi chapote a dâwr dân chuan he thu dik: “Chapona chu boralna hmâah a kal a, rilru intivei chu tlûkna hmâah,” tih hi a târ lang uar hle a ni. (Thufingte 16:18) “Pathianin mi chapote a dodâl” tih chu rinhlelh rual a ni lo.—Jakoba 4:6.
9. Engtin nge Tura lalte chu phatsantute an lo nih?
9 Aigupta, Assuria, leh Babulon lal chapote ang lo takin, Tura lal chuan ṭum khat chu Pathian mite a ṭanpui a. Davida leh Solomona te an Lal chhûngin, lal in leh Pathian biak in sak nân mi themthiamte leh bungruate a pe a ni. (2 Samuela 5:11; 2 Chronicles 2:11-16) A hnuah, lungchhiatthlâk takin, Tura lalte chuan Jehova mite chu an do va. Engvângin nge chutianga an do?—Sâm 83:3-7; Joela 3:4-6; Amosa 1:9, 10.
‘I Lo Chapo Ta A’
10, 11. (a) Tunge Tura lalte nêna khaikhin theiha chu? (b) Engin nge Tura lalte chu Israelte laka an rilru put hmang thlâktîr?
10 Tura lal inthlah chhâwngte thiam lohna lai lang tûr leh dem tûrin Jehova’n a zâwlnei Ezekiela chu a thâwk khum a. “Tura lal” hnêna chu thuchah chuan Tura lal inthlah chhâwngte leh a tîra phatsantu, ‘thutaka awm lo,’ Setana te chungchâng sawina inchawih takte a tel a ni. (Ezekiela 28:12; Johana 8:44) Setana chu Jehova vân lam fa, thlarau thil siamte hmanga din inawpna pâwla mi rinawm a ni ṭhîn a. Jehova chuan Ezekiela hmangin Tura lal thlah chhâwngte leh Setana heltîrtu bul chu a târ lang a ni:
11 “Pathian huan, Edenah i chêng; lunghlu tinrêng i inbel a . . . Nang chu vêngtu cherub hriak thih i ni . . . I ṭha famkim, siama i awm nî ata, nangmaha khawlohna a awm hmâ rêng zawng. I sumdâwnna a pung tual tual, a tikhat che, pâwngnêkin, sualah i lo tlu e . . . Vêngtu cherubin a hnawt chhuak che . . . I mawina vânga lo chapoin, i ropuinain i finna tikhawlovin.” (Ezekiela 28:13-17) Ni e, chaponain Tura lalte chu Jehova mite do tûrin a chêttîr a ni. Sumdâwnna hmunpui a nih angin Tura chu a lo hausa ta hle a, a thil siam chhuah mawi tak takte avângin a hmingthang a. (Isaia 23:8, 9) Tura lalte chuan mahni an indah pawimawh tâkah chuan Pathian mite chu an lo hnehchhiah ṭan ta a ni.
12. Engin nge Setana chu bum hmang nihtîr a, eng nge a tih chhun zawm zêl?
12 Chutiang bawkin, thlarau thil siam, Setana lo ni ta chuan tûn hma chuan Pathianin a pêk mawhphurhna hlen nâna mamawh finna chu a nei a. Lâwm nachâng hriat ahnêkin, a ‘chapo’ ṭan a, Pathian rorêl dân chu a hmusit ṭan ta a ni. (1 Timothea 3:6) Mahni a indah pawimawh luat tâkah chuan, Adama leh Evi te chibai bûkna dawn chu a lo châk ta a. He châkna sual hian no a pai a, sual a hring chhuak a ni. (Jakoba 1:14, 15) Setana chuan Pathianin a phal loh thing rah awmchhun chu ei tûrin Evi chu a thlêm a. Tin, Evi chu thei rah ei phal loh Adama eitîr nân a hmang a ni. (Genesis 3:1-6) Chuvângin nupa tuak hmasa ber chuan anmahni chunga rorêl tûra Pathian dikna neih chu an hnâwl a, Setana betute an lo ni ta a. Setana chapona chuan chin tâwk a nei lo. Isua Krista pawh tiamin, lei leh vâna thil siam finna nei zawng zawngte chu, Jehova lalchungnunna hnâwla amah be tûrin thlêm thlûk a tum a ni.—Matthaia 4:8-10; Thu Puan 12:3, 4, 9.
13. Chaponain eng nge a rah chhuah?
13 Chuvângin, chapona chu Setana tihchhuah a ni tih i hmu thei a; tûn lai khawvêla sualna te, hrehawm tawrhna te, chhiatna te awmtîrtu bul a ni. “He khawvêl pathian” a nih angin, Setana chuan inchhuanna ṭha lo leh chapona rilru chu a awmtîr zawm zêl a. (2 Korinth 4:4) Hun tlêm tê chauh a nei tawh tih a hriat avângin, Kristian dikte chu a do a ni. A tum chu Pathian hnên aṭanga la pêng a, mahni inhmangaihtu te, intivei te, mi chapo te nihtîr hi a ni. Bible chuan chutiang mahni hmasialna miziate chu hêng ‘ni hnuhnûnga’ mize lâr tak a ni ang tih a sawi lâwk a ni.—2 Timothea 3:1, 2; Thu Puan 12:12, 17.
14. Jehova’n a thil siam finna neite a dâwr dân chu eng nge ni?
14 Isua Krista erawh chuan Setana chaponain a rah chhuah thil ṭha lo takte chu huaisen takin a hai lang thung a ni. Isua chuan a lo berah vawi thum chu a hmêlma mahni intifelte hmaah, Jehova’n mite a dâwr dân chu a sawi a ni: “Inngaihlu apiang an tlâwm ang a; inngaitlâwm chu chawimawiin an awm ang,” tiin.—Luka 14:11; 18:14; Matthaia 23:12.
Chapona Lakah I Thinlung Vêng Ṭha Rawh
15, 16. Engin nge Hagari chu chapotîr?
15 A chunga târ lan chapona entîrnate chu mi challangte chungchângah a ni tih i hmu mai thei a. Mi vântlângte chu an chapo duh lo bîk tihna a em ni? Ni lo ve. Abrahama chhûngkuaa thilthleng kha han ngaihtuah teh. Thlahtu chuan a ro changtu tûr fapa a nei lo va, a nupui Sari lah fa nei rual a ni tawh si lo. Abrahama dinhmun anga awmte tân chuan nupui pahnihna neiha fa neih chu an tih ṭhin dân a ni. Betu dikte zînga inneihna chungchânga atîra Pathian tehna siam ṭhat leh hun a la nih loh avângin, Pathianin chutiang inneihna chu a phal a ni.—Matthaia 19:3-9.
16 A nupui ngenna avângin, Abrahama chuan nakina a roluahtu tûr, Sari bâwihnu Aigupta mi, Hagari’n fa a hrinsak chu rem a ti a ni. Abrahama nupui pahnihna angin, Hagari chu a lo rai ta a. A dinhmun duhawm tak avângin a lâwm hle tûr a ni a. Mahse, a thinlung chu a lo chapo a ni. Bible chuan: “A rai tih a inhriat veleh a pi chu a lo hmusit ta mai a,” tiin a sawi. Chu rilru put hmang chuan Abrahama chhûngkuaah inhauhna a awmtîr a, Sari’n Hagari chu a hawtchhuak ta hial a ni. Mahse, chu buaina chu tihvên dân a awm. Pathian vântirhkoh chuan Hagari chu: “I pi hnênah kîr leh la, a thu thuin awm rawh,” tiin a zilh a ni. (Genesis 16:4, 9) Hagari’n chu zilhna chu a zâwm a nih hmêl hle a, Sari chunga a rilru put hmang chu thlâkin, mi tam takte thlahtu a lo ni ta a ni.
17, 18. Engvângin nge kan vai hian chapona laka kan invên a ngaih?
17 Hagari entîrna chuan mi chu dinhmun ṭha a han chan hian a chapo phah thei tih a târ lang a ni. Zir tûr chu thinlung thianghlim taka Pathian rawngbâwl Kristian pawh hi a hausakna emaw, thuneihna a chelh emawin a chapotîr thei tih hi a ni. Chu rilru put hmang chu mi dangin a hlawhtlinna te, a finna te, a nih loh leh a thiamnate avânga an fak hian a lo awm thei bawk. Ni e, Kristian chu a thinlunga chapona awm lo tûrin a harhvâng tûr a ni a. A hlawhtlin hunah emaw, mawhphurhna a neih lehzual hunah emaw a harhvâng lehzual tûr a ni.
18 Chapona kan pumpelh chhan ber tûr chu he mizia Pathian thlîr dân vâng hi a ni. A Thu chuan: “Mi indah chung leh rilru chapo, mi suaksual khawnvâr hi sual a ni,” a ti. (Thufingte 21:4) Ngaihven awm takin, Bible chuan Kristian, “he mi khawvêla hausate” chu “chapo” lo tûrin a vaukhân bîk a ni. (1 Timothea 6:17; Deuteronomy 8:11-17) Kristian hausa lote chuan “îtsîkna” an pumpelh tûr a ni a, chapona chu tute tân pawh—hausa emaw rethei emaw pawhin—neih theih a ni tih chu an hre reng tûr a ni.—Marka 7:21-23; Jakoba 4:5.
19. Eng kawngin nge Uzia chuan a hming ṭha chu a tihchhiat?
19 Chapona leh mize ṭha lo dangte chuan Jehova nêna inlaichînna ṭha a tichhe thei a. Entîr nân, Uzia lal ṭantîr lam kha han ngaihtuah teh: “LALPA mithmuha thil ṭha tak a ti ṭhîn a. . . . Pathian zawng tûrin a insiam tlat a: Pathian a zawn chhûng zawng chuan Pathianin a tihmuingîl zêl a.” (2 Chronicles 26:4, 5) Mahse, lungchhiatthlâk takin, Lal Uzia chu “a rilru a lo sâng ta a, ṭha lo takin thil a ti a,” chuvângin a hming ṭha chu a tichhia a ni. Mahni nasa taka indah pawimawhin, maichâma rimtui hâl tûrin biak inah a lût ta mai a. Chu a thiltih chapo tak ti lo tûra puithiamte’n an khapin, “Uzia chu a thinur ta a.” Chuvângin Jehova’n a phârtîr a, Pathian tilâwm lovin a thi ta a ni.—2 Chronicles 26:16-21.
20. (a) Engtin nge Lal Hezekia hming ṭha chu a chhiat ṭhelh? (b) A dawta thuziakah eng nge ngaihtuah ni dâwn?
20 Chu chu Lal Hezekia entîrna siam nên i khaikhin thei a ni. Ṭum khat chu, chu lal “rilru a lo chapo tâk avângin,” a hming ṭha tak chu a chhe ṭhelh a. Lâwmawm takin, “Hezekia chuan a rilru chapona chu inchhîrin a inngaitlâwm leh a,” Pathian duhsakna chu a dawng leh a ni. (2 Chronicles 32:25, 26) Hezekia chapona thawidamtu chu inngaihtlâwmna a ni tih chhinchhiah rawh. Ni e, inngaihtlâwmna chu chapona letling chiah a ni. Chuvângin a dawta thuziakah chuan Kristian inngaihtlâwmna kan neih theih dân leh kan vawn reng theih dân chu kan ngaihtuah ang.
21. Kristian inngaitlâwmte chuan eng nge an beisei theih?
21 Mahse, chaponain rah ṭha lo a chhuah zawng zawngte chu i theihnghilh ngai lo vang u. “Pathianin mi chapote a dodâl” avângin, inchhuanna rilru ṭha lo chu hnâwl i tum tlat ang u. Kristian inngaitlâwm tak nih kan tum hian, mi chapote leh a rah chhuahte lei aṭanga tihboral hun, Pathian ni ropuia dam khawchhuah chu kan inbeisei thei a ni. Chutih hunah chuan, “mihring induhnate chu tihhniamin a awm ang a, mite chapona chu tihtlâwmin a awm ang: chu mi nîah chuan LALPA chauh chu chawisânin a awm ang.”—Isaia 2:17. (w05 10/15)
Chhût Ngun Tûr Thu Pawimawhte
• Engtin nge mi chapo chu i hrilhfiah ang?
• Chapona lo chhuahna bul chu eng nge ni?
• Engin nge mi chu chapotîr?
• Engvângin nge chapona lakah kan invên ang?
[Phêk 16-naa milem]
Dinhmun ṭhat chhohna chuan Hagari chu a chapotîr