Kristian Kohhran Dik Pakhat—A Awm Ngei
ISUA KRISTA chuan kohhran pakhat chauh a lo din a. Chu kohhran chu thlarau lam pâwl, thlarau lam chhûngkua a ni. Kan sawi duh chu, Pathian thlarau thianghlima thlan mite lâk khâwm—Pathianin a “fate” ni tûra a pawm zawng zawngte lâk khâwmna hi a ni.—Rom 8:16, 17; Galatia 3:26.
Pathianin mite thutak leh nunnaa hruai tûrin kawng pakhat chauh a hmang tih Isua chuan a zirtîr a. Chu thutak pawimawh tak sawifiah nân, Isua chuan chatuan nunna chu kawng pakhat nên a tehkhin a ni: “Kawngka zîmah chuan lût rawh u; boralnaa kalna kawngka chu a zau va, a kawng pawh a zau bawk a, chu mi lama lût chu tam pawh an tam hle a ni; nunnaa kalna kawngka chu a zîm a, a kawng pawh a chêp bawk a, a hmutute pawh tlêmtê an ni,” tiin.—Matthaia 7:13, 14; Johana 14:6; Tirhkohte 4:11, 12.
Kohhran Inpumkhat
The New Dictionary of Theology chuan kum zabi pakhatnaa kohhran chu “tûn laia katholic kohhran chungchâng kan sawi huna kan sawi tum khawvêl huap, mi tin huap, pâwl” anga ngaih tûr a nih loh thu a sawi a. Engvâng nge chutianga ngaih tûr a nih loh? “A chhan mâwlmang tak chu, chutih lai chuan khawvêl huap, mi tin huap pâwl a awm loh vang a ni,” a ti.
Kristian kohhran hmasa chuan kalphung nghet tak nei tawh tûn laia kan hmuh kohhran nên inanna a nei lo tih hnial thei tumah an awm lo vang. Mahse, fel taka ruahman a ni. Kohhran tinte chu mahni thu thuin an kal lo. An vaiin Jerusalem khuaa governing body thu neihna chu an pawm a ni. Chu pâwl—tirhkohte leh Jerusalem khuaa kohhran upate—chuan kohhrante chu Krista “taksa pakhat” anga inpumkhattîr tûrin an ṭanpui a ni.—Ephesi 4:4, 11-16; Tirhkohte 15:22-31; 16:4, 5.
Chu kohhran dik pakhat chu engtin nge a awm tâk zêl? Chu chu Katholic Kohhran ropui takah a chang ta em? Chu chu tûn laia kan hmuh hming chi hrang hrang vuaha inṭhen hrang Protestant kohhranah a chang ta em ni? Nge, thil engemaw dang a lo thleng zâwk?
“Buh” leh “Buh Lem”
A chhânna hmu tûrin, Isua Krista ngeiin thil lo thleng tûr a sawi hi fîmkhur takin ngaihtuah ta ila. Isua chuan a kohhran chu hmuh theih lohva a bîkbo a beisei thu leh chutiang dinhmun chu kum zabi engemaw zât a awm a phal dâwn tih hriat chu mak i ti hle mai thei a ni.
A kohhran chu “vân ram” nêna thlunzawmin: “Vân ram chu, mi a lova chi ṭha thehtu nên chuan tehkhin a ni, nimahsela mi a muthilh hlânin a hmêlma a lo kal a, buh zingah chuan buh lem a theh a, a kal bo leh ta a. Tin, buh chu alo ṭo va a lo vuih chuan buh lem chu a lo lang ve ta a. Tin, in neitu bawite chu an lo kal a, a hnênah chuan, ‘Ka pu, i lovah chi ṭha i theh lo vem ni? buh lem saw khawi ata lo awm nge ni le?’ an ti a. Tin, ani chuan an hnênah, ‘Chu chu hmêlmain a lo ti ta a nih chu’ a ti a. Tin, bawite chuan a hnênah, ‘A nih leh chûng chu va la khâwm mai ila rem i ti em?’ an ti a. Ani erawh chuan, ‘Ti lo ve; buh lem chu in lâk khawmzâwngin buh chu in pawt tel hlauh dah ang e. Buh seng thlengin ṭo za rawh se; tin, buh seng hunah chuan buh âttute hnênah, buh lem chu la khâwm hmasa zet ula, hâl tûrin têl rawh u; buh erawh chu ka buh inah seng lût rawh u, ka la ti ang e,’” a ti.—Matthaia 13:24-30.
Isua chuan “chi ṭha thehtu” chu amah a nih thu a sawi a. “Chi ṭha” chuan a zirtîr dik takte a entîr a ni. A “hmêlma” chu Diabol-Setana a ni. “Buh lem” chu Kristian kohhran hmasaa zawi zawia rawn intâtlût Kristian lemte an ni a. Ani chuan “buh” leh “buh lem” chu ‘khawvêl tâwpnaa’ lo awm tûr “buh seng” hun thlengin a ṭo zatîr dâwn tih a sawi a ni. (Matthaia 13:37-43) Hêng zawng zawng hi engtihna nge?
Kristian Kohhran A Bawlhhlawh
Tirhkohte an thih hnu rei lo têah chuan, kohhran chhûnga kal pênna zirtîrtute chuan kohhran chu an thunun ṭan ta a. Anni chuan “zirtîrhote [an] hnêna pakaitîr tûrin thu hran” an sawi a ni. (Tirhkohte 20:29, 30) Chuvângin, Kristian tam tak chuan ‘rinna chu an bânsan’ a. “Thawnthu lam panin an pêng” a ni.—1 Timothea 4:1-3; 2 Timothea 4:3, 4.
C.E. kum zabi palinaah chuan, The New Dictionary of Theology lehkhabu sawi dânin “Katholic Kristianna chu Rom Lalram chhûngah hian sawrkâr . . . sakhuana a lo ni ta a.” Tin, “kohhran lam thil leh khawtlâng thil infinkhâwmna” a awm a ni—chu Kohhran leh Sawrkâr finkhâwmna chuan Kristian hmasate rinna chu a kalh chiang hle. (Johana 17:16; Jakoba 4:4) Kan sawi tâk lehkhabu bawk chuan, a hnuah kohhran nihphung leh inrêlbâwl dân, leh thurin bul dang tam takte chu “T[huthlung] H[lui] leh Plato-a zirtîrna siam thar [neoplatonic] inchawhpawlhna duhawm lo tak leh mak tak thununna hnuaiah” a inthlâk danglam ṭhak tih a sawi bawk. Isua lo sawi lâwk ang ngeiin, Kristianna lem a lo duah tâk chiahah chuan, a zirtîr dik takte chu an langsâr ta lo a ni.
Isua thusawi ngaithlatute chuan buh leh buh lem thliarhran a harzia an hre chiang hle; a ṭhan hun laia buh ang tak, tûr nei buh lem hmul nei (bearded darnel) ang chite hi. Chuvângin, Isua chuan hun engemawti chhûng chu Kristian dik leh a suak tam takte chu hriat hran theih a harsat tûrzia a sawifiah a ni. Mahse, Kristian kohhran dik a awm dâwn lo tihna a ni lo; Isua’n a thlarau lam unaute hnênah “khawvêl tâwp thleng” pawha awmpui a, hruai zêl a tiam avângin. (Matthaia 28:20) Isua chuan buh chu a ṭhang ve zêl dâwn tih a sawi a. Chutiang tak chuan, hun rei tak chhûng Kristian dikte—a mi malin emaw, a huhovin emaw—chuan Krista thu zirtîrte chu zawm tumin theihtâwp an chhuah a ni. Mahse hriat nghâl theih atân, mita hmuh theih inawpna pâwl an nei ta lo. Anni chu thilthleng chanchina Isua Krista hming tichhia a, chawimawi lo kal pêng sakhaw kalhmang hmuh theih nên an inang lo rêng rêng a ni.—2 Petera 2:1, 2.
‘Dân Bawhchhepa A Lo Lang’
Tirhkoh Paula chuan he sakhaw kalhmang suak târ langtu thil dang pawh a sawi lâwk a ni: “Tuman engmahin tihder che u suh se; tlûksanna chu a lo thlen hmasak zeta, Dân Bawhchhepa . . . a lo lan loh chuan [Jehova nî] chu a thleng dâwn si lo,” tiin. (2 Thessalonika 2:2-4) He “Dân Bawhchhepa” hi tu dang ni lovin, “Kristian” kohhran chunga rorêltua indah chawp sakhaw hruaitu pâwl hi a ni.
Kal pênna chu tirhkoh Paula hun lai aṭanga inṭan tawh a ni a. Tirhkohte an thih a, an thununna a reh tâkah chuan a lo ṭhang chak ta thut a ni. Chu chu, “Setana chakna nên . . . thiltihtheihna tinrêng te, chhinchhiahna tinrêng te, dâwt thilmak tinrêng te nên a lo thawk ang, boral mêkte tân fel lohna bumna tinrêng nên,” chhinchhiah a ni dâwn tih Paula’n a sawi. (2 Thessalonika 2:6-12) Hei hian thilthleng chanchina sakhaw hruaitu tam takte thiltih chu a va sawi chiang tak êm!
Roman Katholic chu kohhran dik anga an chhâlna nemngheh nân, Katholic hruaitute chuan an bishop-te’n “tirhkoh nihna chu tirhkoh hmasate hnên aṭangin an dawng a, chu tirhkoh nihna an inhlan chhâwnna chu Kristianna inṭan hun aṭangin a inṭan” an ti a. A nihna takah chuan, tirhkoh nihna inhlan chhâwnna an sawi chuan khawvêl thilthleng lamah emaw, Pathian Thu lamah emaw ṭanchhan tûr a nei lo. Isua tirhkohte thih hnua lo awm kohhran kalhmang chu Pathian thlarau thianghlima kaihhruai a ni tih finfiahna rin tlâk engmah a awm lo.—Rom 8:9; Galatia 5:19-21.
A nih leh, Siamṭhatna an tih hnua lo chawr chhuak kohhran tam takte chu engtin nge? Kristian kohhran hmasa tih dân lamah an kîr em? Kristian kohhran hmasa thianghlimna chu an nei leh em? Siamṭhatna hun hnuah chuan, Bible hi mi narânte kutah anmahni ṭawng ngeia neih theihin a lo awm ta ngei mai. Mahse, thilthleng chanchin chuan hêng kohhrante hian thurin dik lo an zirtîr zêl a ni tih a târ lang a ni.—Matthaia 15:7-9.
Mahse, hei hi chhinchhiah teh. Isua Krista chuan a kohhran dik pakhat chu khawvêl tâwpna hun a tih hun chhûng hian din thar leh a ni dâwn tih a sawi ngei a ni, tih hi. (Matthaia 13:30-39) Bible hrilh lâwkna thleng famkimte chuan chu tâwpna hunah chuan kan awm tawh tih a târ lang a. (Matthaia 24:3-35) Chuvângin, ‘Chu kohhran dik pakhat chu khawi hi nge?’ tia kan inzawh ṭheuh a ngai a ni. Chu chu hriat hran theih a ni lehzual tûr a ni.
Chu kohhran dik pakhat awm chu i hmu fuh tawhah i inngai mai thei. Chu chu i en chian a pawimawh hle. Engvângin maw? Kum zabi pakhatna ang bawka kohhran dik pakhat chauh a awm theih avângin. I kohhran chuan kum zabi pakhatnaa Kristian kohhran awm dân a zui leh zui loh, leh Isua Krista zirtîrna chu rinawm taka a zui leh zui loh hriat chian nân hun i hmang tawh em? Engah nge tûnah i bih chian nghâl loh vang? Jehova Thuhretute chuan chutianga ti tûrin lâwm takin an ṭanpui thei ang che.—Tirhkohte 17:11. (w03 9/1)
[Phêk 5-naa milemte]
Buh leh buh lem chungchâng Isua tehkhin thu chuan kohhran dik chungchâng eng nge min zirtîr?
[Phêk 7-naa milemte]
I kohhran belh lai chuan thuhrilh leh zirna kawnga kum zabi pakhatnaa Kristiante entawn tûr siam chu a zui em?