‘Mi Zawng Zawng Lakah Thuhnuairawlhna Tinrêng’ Tilang Rawh
“Mi zawng zawng laka thuhnuairawlhna tinrêng tilanga nunnêm tûrtein anmahni hriat chhuahtîr leh rawh.”—TITA 3:1, 2.
1. Engvângin nge thuhnuairawlhna lantîr chu thil awlsam a nih reng loh?
TIRHKOH Paula chuan: “Mi zirtute ni rawh u, kei pawh Krista zirtu ka ni ang bawk hian,” tiin a ziak a. (1 Korinth 11:1) Tûn laia Pathian chhiahhlawh zawng zawngte chuan he fuihna hi zui tumin theihtâwp an chhuah a ni. Chutianga tih chu thil awlsam a ni lo: kan nu leh pa hmasa berte aṭanga mahni hmasial duhna leh Krista entawn tûr siam nêna inmil lo nunphung kan rochun tlat avângin. (Rom 3:23; 7:21-25) Nimahsela, thuhnuairawlhna lantîr chungchângah chuan, theihtâwp kan chhuah phawt chuan kan hlawhtling thei a. Mahse, mahni tum ruhna chunga innghah mai chu a tâwk lo. Eng dang nge ngai?
2. Engtin nge ‘mi zawng zawng lakah thuhnuairawlhna tinrêng’ kan tihlan theih ang?
2 Pathian lantîr ang thuhnuairawlhna chu thlarau thianghlim rah zînga mi a ni a. Pathian chakna che vêl reng thuhnuaia kan intukluh poh leh a rah chu a lang chiang ting mai dâwn a ni. Chutiang a nih chauhvin, mi zawng zawng chungah “thuhnuairawlhna tinrêng” kan tilang thei ang. (Tita 3:1, 2) Isua entawn tûr siam kan entawn theih dân leh kan mi kawmte hnêna “chawlhna” kan pêk theih dân i lo bih chiang ang u.—Matthaia 11:29; Galatia 5:22, 23.
Chhûngkuaah
3. Eng ang chhûngkaw dinhmunin nge khawvêl thlarau târ lang?
3 Thuhnuairawlh a ṭûlna hmun khat chu chhûngkuaah a ni. World Health Organization chuan chhûngkuaa tharum thawhna chuan lîrtheia chêtsual leh malaria inkawp ai pawhin hmeichhiate hrisêlna a tihderthâwn zâwk an ring a. Entîr nân, London, England-ah chuan tharum thawh avânga dân bawhchhiatna report zawng zawng zaa sawmhnih panga chu in chhûngkhura tharum thawhna a ni. Police-te chuan “ṭê vak vak leh âng buan buana” an rilru veizâwng lantîr mi tam tak an tawng fo va. Chu ai pawha la pawi zâwk chu, nupa ṭhenkhatin an inlaichînna chu “khâkna te” khawihpawitîr an phal chu a ni. Hêng zawng zawngte hi “khawvêl thlarau” târ langtu a ni a, hetiang thilte hian Kristian chhûngkuaah hmun a nei ve lo.—Ephesi 4:31; 1 Korinth 2:12.
4. Thuhnuairawlhnain chhûngkuaah eng nghawng nge a neih theih?
4 Khawvêl rilru put hmang do tûr chuan Pathian thlarau kan mamawh a. “Lalpa thlarau awmna apiangah chuan zalênna a awm ṭhîn.” (2 Korinth 3:17) Hmangaihna te, ngilneihna te, insûmtheihna te, leh dawhtheihna te chuan ṭha famkim lo nupui leh pasal inpumkhatna chu a tinghet a ni. (Ephesi 5:33) Thuhnuairawlhna chuan chhûngkaw tam tak tichhetu insualna leh inhnialnate ang lo takin, in chhûngkhur boruak a tizâng a ni. Miin thu a sawiin, a thu chu a pawimawh hle a; mahse, chu ai mah chuan a rilru put hmang târ langtu a sawi dân chu a pawimawh zâwk a ni. Mi dang ngaihsakna leh ngaihtuahna chu thuhnuairawlhna nêna lantîr a nih chuan, rilru hahna a tikiam thei a. Lal fing Solomona chuan heti hian a lo ziak a ni: “Chhânna nêmin thinur a tikiang ṭhîn a, ṭawng huatthlala erawh chuan thinur a chawk tho ṭhîn,” tiin.—Thufingte 15:1.
5. Engtin nge thuhnuairawlhnain sakhaw thuhmun vuan lo chhûngkua a ṭanpui theih?
5 Thuhnuairawlhna chu sakhaw thuhmun vuan lo chhûngkuaah a pawimawh zual a. Thuhnuairawlhna leh ngilneihna thiltih inkawp chuan do tûra insiamte pawh Jehova lama ṭang tûrin a hneh thei a ni. Petera chuan Kristian nupuite chu: “Mahni pasalte thu thuin awm rawh u; chutichuan an zînga tupawhin thu chu âwih lo mah sela, thu lovin an nupuite chêtziaa hnehin an awm thei ang, ṭih dêk chunga in chêtze thianghlim enin. In incheina chu pawn lam incheina—sam phiar te, rangkachak ṭhi awrh te, silhfêna inthuam te chu—ni lovin, thinlunga mihring thurûk chu, rilru thuhnuairawlh leh nunnêm, silhfên chhe thei lova inthuam ni zâwk rawh se, chu chu Pathian mithmuhin a hlu êm êm a ni,” tiin a fuih a ni.—1 Petera 3:1-4.
6. Engtin nge thuhnuairawlhna lantîrna chuan nu leh pa leh naupangte inkâra inzawmna chu a tihngheh?
6 Nu leh pa leh naupangte inkâra inlaichînna chu a chhe hle thei a, a bîk takin Jehova hmangaihna an neih lohvin a chhe zual thei a ni. Mahse, Kristian chhûngkua zawng zawng hian thuhnuairawlhna an lantîr a ṭûl a ni. Paula chuan pate hnênah: “In fate tithinur suh ula, Lalpa thununnaah leh zirtîrnaah chuan enkawl zâwk rawh u,” tiin a fuih a ni. (Ephesi 6:4) Chhûngkuaah thuhnuairawlhna lantîr a nih chuan, nu leh pa leh fate inkâra inzawmna chu a nghet sawt ṭhîn. Unau panga zînga pakhat, Deana chuan a pa chanchin chu heti hian a sawi: “Ka pa chu mi thuhnuairawlh tak a ni a. Vawikhat mah kan inhauh ka hre lo—ka tleirâwl chhuah chhoh hun lai pawhin kan inhau ngai lo rêng rêng. A hlim loh lai pawhin, thuhnuai a rawlh tho a ni. A châng chuan ka Pindana min kalhkhum châng emaw, ka thil châk zâwng tih phal loh châng emaw chu a nei a; mahse, kan inhnial ngai lo. Ani chu kan tân pa mai a ni lo. Kan ṭhian a ni bawk a, kan tibeidawng duh lo a ni,” tiin. Thuhnuairawlhna chuan nu leh pa leh fate inkâra inzawmna chu a tinghet tak meuh a ni.
Kan Rawngbâwlnaah
7, 8. Engvângin nge thlawhhma rawngbâwlnaa thuhnuairawlhna lantîr a ṭûl?
7 Thuhnuairawlh a ṭûlna hmun dang chu thlawhhma rawngbâwlnaah a ni. Lalram chanchin ṭha hriattîrnaah rilru chi hrang hrang pu mite kan tâwk ṭhîn a. Ṭhenkhat chuan beiseina thuchah kan ken chu lâwm takin an ngaithla a. Ṭhenkhat chuan chhan eng engemaw avângin an ngaithla duh lo va. Hetah tak hian a ni, thuhnuairawlhna chu kâwlkil thleng pawha thuhretu kan nih anga kan mawhphurhna hlen chhuak tûra min ṭanpuitu chu ni.—Tirhkohte 1:8; 2 Timothea 4:5.
8 Tirhkoh Petera chuan heti hian a ziak a: “In thinlungah Krista chu Lalah ruat rawh u; nangmahnia zawm in beisei chhan zâwt apiang che u chhâng tûrin inpeih sa fo ang che u, nimahsela thuhnuairawlh tak leh ṭih dêk chungin,” tiin. (1 Petera 3:15) Kan thinlungah Krista chu Entawn atân kan dah tlat avângin, min vîn hreptute hnênah pawh thuhnuairawlh tak leh ṭih dêk chunga hrilh kan tum hrâm hrâm a ni. Hei hian rah ṭha tak a chhuah fo a ni.
9, 10. Thlawhhma rawngbâwlnaa thuhnuairawlhna lantîr a hlutzia târ langtu thiltawn pakhat sawi rawh.
9 Keitha chu a nupuiin an kawngka kiktu a biak lai chuan a lo ngawi reng a. Kawngka kiktu chu Jehova Thuhretute zînga mi a ni tih a hriat chuan, Keitha nupui chuan naupangte chunga nunrâwngah puhin a ânkhum buan buan a. Unaupa chu a thinrim ve lo. Chutah thuhnuairawlh takin: “Chutianga i ngaih avângin pawi ka ti khawp mai. Jehova Thuhretute thurin ka hmuhtîr thei che ang em?” tiin a zâwt a. Keitha chuan an thusawi chu a lo ngaithla reng a, unaupa hnawtchhuak tûrin kawngka lam chu a rawn pan ta a ni.
10 A hnuah, an inlêngpa chunga an hawihhâwm loh avângin an nupa chuan an inchhîr ta a. An inlêngpa thuhnuairawlhna chuan an rilru a khawih êm êm a ni. An rin loh tak maiin, a hnu kâr khatah chuan unaupa chu a va lêng leh a, Keitha leh a nupui chuan a thurinte chu Bible ṭanchhanin an inhrilhfiahtîr ta a ni. Chu mi hnu chuan: “A hnu kum hnih chhûng chu Thuhretu dangte thusawi kan ngaihthlâksak a ni,” an ti. Bible zir an duh ta a, a tâwpah chuan Jehova hnênah inpumpêkna lantîr nân baptisma an chang ta a ni. Keitha leh a nupui va tlawh hmasa bertu Thuhretu tân chuan lâwmman ropui a va ni êm! Kum engemaw zât hnuah Thuhretu chuan chu mite nupa chu a hmu leh a, anni chu a thlarau lam unaupa leh unaunu an lo ni tawh a ni. Thuhnuairawlhna chu a hlawhling hle a ni.
11. Eng kawngin nge thuhnuairawlhna chuan miin Kristian thutak a pawm theih nân kawng a sial theih?
11 Harolda chuan sipaia a ṭan laia a thiltawnte avângin, Pathian huatna leh a awm tih rinhlelhna a nei a. A harsatna tizual tûrin, zurui chunga motor khalhtu avânga lîrthei chêtsualnaah a tel a, chu chuan Harolda chu dam chhûng atân ramtuileilovah a siam leh nghâl a. Jehova Thuhretute an va lên chuan, Harolda chuan tlawh tawh lo tûrin a lo hrilh hlawm a ni. Mahse, ni khat chu, Thuhretu pakhat, Billa chu Harola in aṭanga a pahnihna chiaha tuina nei pakhat tlawh tûrin a kal a. Tihpalh thilthuin Harolda kawngka chu a kik hlauh mai a. Harolda chuan a kut lehlam lehlama tiang hawl chungin a rawn hawn a. Billa chuan a ṭhenawm tlawh tum a nih zâwk thu hrilhin, thupha a chawi nghâl thuai a. Engtin nge Harolda’n a chhân lêt? Billa hriat lohvin, Harolda chuan Thuhretute’n a huhova Kingdom Hall thar rei lote chhûnga an sak zawh thu târ lanna chanchin thar chu television-ah a lo en niin. Mi tam takte inlungrual taka an thawk-ho a hmuh chuan a rilru a khawih hle a, Thuhretute chunga a rilru put hmang a thlâk phah a ni. Billa thupha chawina leh thuhnuairawlhna chuan a rilru a khawih êm avângin, Thuhretute tlawhna pawm chu a titlu ta a. Bible a zir ṭan a, hma a sâwn zêl a, Jehova chhiahhlawh baptisma chang a lo ni ta a ni.
Kohhranah
12. Kristian kohhranin a do tûr khawvêl miziate chu engte nge?
12 Thuhnuairawlh a ṭûlna a pathumna chu kohhranah a ni. Tûn laiah hian innghirnghona a tam hle a. Khawvêl thil lama nun thlîrtute zîngah chuan inhnial te, inhauh te, leh inkhak te chu thil pângngai a ni. A châng chuan, chûng khawvêl lam thilte chu Kristian kohhranah zawi zawia rawn lûtin, ṭawngkama inhnialna leh insualna a hring chhuak a ni. Hêng dinhmunte an chinfel a ngaih châng hian mawhphurhna nei unaupate chu an lungngai hle a ni. Mahse, Jehova leh unaute an hmangaihna chuan chûng thil dik lo titute siam ṭha leh tûrin hma a lâktîr a ni.—Galatia 5:25, 26.
13, 14. ‘Do tûra insiamte thuhnuairawlh taka zirtîrna’ chuan eng nge a rah chhuah theih?
13 Kum zabi pakhatnaah chuan, Paula leh a ṭhian Timothea chuan kohhran chhûnga mi ṭhenkhatte hnên aṭangin harsatna an tawng a. Paula chuan Timothea chu “ngaihhlut loh tûr” bêl ang mi unaute laka invêngfîmkhur tûrin a vaukhân a ni. Paula chuan: “Lalpa bâwih chuan do tûr a ni si lo va, mi zawng zawng chungah zaidamin, zirtîr thiamin, sual chungah dawhtheiin, do tûra insiamte chu thuhnuairawlh takin a zirtîr zâwk tûr a ni,” a ti a ni. Thinur hun pawha thuhnuai kan rawlhna chuan min hnialtute chu an mi sawisêlnate chhûtlêt tûrin a chêttîr fo a ni. Chu chuan, Paula ziah zêl dânin, ‘Pathianin thutak chu an hriat famkim nân a simtîr hlauh’ mai thei a ni. (2 Timothea 2:20, 21, 24, 25) Paula chuan zaidamna leh dawhtheihna chu thuhnuairawlhna nên a thlunzawm tih hi chhinchhiah ang che.
14 Paula chuan a thuhrilh chu a nunpui a. Korinth kohhrana “tirhkoh lian berte” a dâwr khân, unaute chu: “Tin, kei Paula, in zînga in mithmuha thuhnuairawlh taka awm a, in hnêna awm loh veleha nangmahni lam zuam si ṭhîna ngei hian, Krista zaidamna [“thuhnuairawlhna,” NW] leh nunnêmnain ka ngên a che u,” tiin a fuih a. (2 Korinth 10:1; 11:5) Paula chuan Krista a entawn tak zet mai. Hêng unaute hnênah Krista ‘thuhnuairawlhnain’ a ngen tih hi lo chhinchhiah ang che. Chutiang chuan mi chunga lalna emaw, thuneihna rilru put hmang emaw chu a pumpelh a ni. A fuihna thu chu kohhrana thinlung ṭha pu mite tân chuan a duhawm ngei ang le. Kohhrana inlaichînna ṭha lo awmte chu siam ṭhain, remna leh inlungrualna bul chu a din a ni. Hei hi kan zaa kan entawn tûr thil a ni lâwm ni? A bîk takin, upate chuan Krista leh Paula thil tih dân an entawn a ngai a ni.
15. Engvângin nge zilhna pêk hunah thuhnuairawlhna a pawimawh?
15 Mi dangte ṭanpui tûra mawhphurhna chu kohhran inremna leh inlungrualna a derthâwn hun atân chauh a ni lo. Unaute chuan inlaichînna a chhiat hma hun rei takah hmangaih taka kaihhruaina an mamawh a ni. “Unaute u, mi, sual engpawh a tih lai phâwkin awm sela, nangni thlarau mi te u, . . . chutiang mi chu . . . tungding leh rawh u,” tiin Paula chuan min fuih a ni. Engtin nge? “‘Thlêmna ka tâwk ve dah ang e,’ tia invêng ṭha chungin” leh “thuhnuairawlh takin.” (Galatia 6:1) “Thuhnuairawlh” reng chu thil awlsam a ni lo, hotua thlante pawh tiamin Kristian zawng zawngte chu thil sual lam ngaihtuahna nei kan nih vek avângin. Nimahsela, thuhnuairawlhna chuan thilsual titu tân insiamṭhat a tiawlsam sawt ang.
16, 17. Engin nge zilhna nunpui hrehna engpawh chu hneh tûra ṭanpui thei?
16 “Tungding leh” tia lehlin Grik thu mal hian rem ṭhat emaw, na tak tawrh ngai ruh tliak chuktuah rem emaw pawh a kâwk thei a ni. Ruh tliak chuktuah remtu doctor rin tlâk tak chuan chutianga tih hlâwknate chu a sawi mawi ngei ang. Chiai lo taka a thiltih dân chu a thlamuanpui awm hle a. Ruh tliak a chuktuah rem tak tak hmaa a thusawi tlêm tê chuan a hrehawmna pawh a tizia sawt a ni. Chutiang bawkin, thlarau lama tundin lehna chu a tawrh a har mai thei. Mahse, thuhnuairawlhna chuan pawm a tiawlsamsawt ang a, inlaichînna a siam ṭhain, thil sual titu pawh a nun kawng thlâk tûrin kawng a sialsak ang. Zilhna chu atîra hnâwl a nih pawhin, zilhna petu thuhnuairawlhna chuan Bible thurâwn ṭha tak zui hrehna engpawh chu tibo tûrin a ṭanpui thei a ni.—Thufingte 25:15.
17 Tungding leh tûra mi dangte ṭanpuina kawngah hian zilhna chu sawisêlna anga lâk a hlauhawm thei hle ṭhîn. Ziaktu pakhat chuan heti hian a sawi a: “Mi dangte zilhna kawngah hian, a lutuka inzilh palh a hlauhawm avângin, nunnêmna neih chu a pawimawh zual a ni,” tiin. Inngaihtlâwmna aṭanga lo awm thuhnuairawlhna chuan mi zilhtu Kristiante chu he thil hlauhawm pumpelh tûrin a ṭanpui ang.
‘Mi Zawng Zawng Lakah’
18, 19. (a) Engvângin nge Kristiante’n sawrkâr thuneitute an dâwrnaah thuhnuairawlhna lantîr chu harsa an tih mai theih? (b) Engin nge Kristiante chu thuneitute laka thuhnuairawlhna lantîr tûrin ṭanpui ang a, chu chuan eng nge a rah chhuah theih?
18 Mi tam takin thuhnuairawlhna lantîr harsa an tihna ber chu sawrkâr thuneitute an dâwrnaah a ni. Thuneitu ṭhenkhatte thiltih dân chuan an sualzia leh mihringpuite ngaihtuahna an neih lohzia a târ lang ngei mai. (Thuhriltu 4:1; 8:9) Mahse, Jehova kan hmangaihna chuan thuneitu chungnung ber a nihzia pawm tûr leh sawrkâr thuneitute hnêna an chan tâwk intukluhna lantîr tûrin min ṭanpui ang. (Rom 13:1, 4; 1 Timothea 2:1, 2) Sawrkâr thuneitu sângte’n vântlâng hmaa Jehova chibai kan bûkna khuahkhirh an tum pawhin, fakna inthawina kan hlan theih dân kawng dang la inhawngte chu lâwm takin kan zawng a ni.—Hebrai 13:15.
19 Eng dinhmun hnuaiah pawh kawhmawh kan bâwl ngai lo va. Dân bul felte chu bawhchhe chuang si lovin, nunnêm tak nih kan tum tlat a ni. Hetiang kawng hian, kan unaute chuan khawvêl ram 234-ah an rawngbâwlna chu hlawhtling takin an chhunzawm zêl thei a ni. “Lalte leh thuneitute laka intulût tûr te, thu âwih tûr te, thil ṭha tinrêng tiha inpeih tûr te, tumah sawichhe lo tûr te, kawhmawh bâwl lo tûr te, mi zawng zawng laka thuhnuairawlhna tinrêng tilanga nunnêm tûrtein” Puala chuan min zilh a, chu chu kan zâwm a ni.—Tita 3:1, 2.
20. Thuhnuairawlhna lantîrtute chu eng lâwmmanin nge nghâk reng?
20 Thuhnuairawlhna lantîrtute chu malsâwmna nasa takin a nghâk reng a ni. Isua chuan: “Thuhnuairawlhte chu an eng a thâwl e; lei hi an la rochung dâwn si a,” a ti. (Matthaia 5:5) Krista unau hriak thihte tân chuan thuhnuairawlhna lantîrna chuan an hlimna leh lei lam Lalram chunga rorêlna chanvo a pe ang a. “Berâm dang,” “mipui tam tak” chuan thuhnuairawlhna lantîr zêlin, he lei Paradis-a nun hi an beisei a ni. (Thu Puan 7:9; Johana 10:16; Sâm 37:11) Kan beisei neih chu a va ropui êm! Chuvângin, Ephesi khuaa Kristiante hnêna Paula hriattîrna thu: “Chutichuan inngaihtlâwmna leh thuhnuairawlhna zawng zawng nei a, . . . a kohna che u phua awm tûrin, kei, Lalpaa mi tâng hian ka ngên a che u,” tih hi i ngaihthah ngai lo vang u.—Ephesi 4:1-3. (w03 4/1)
Ennawn Nân
• Thuhnuairawlhna lantîrna aṭangin eng malsâwmna nge lo awm?
• Chhûngkuaah te
• Thlawhhma rawngbâwlnaah te
• leh kohhranah te
• Thuhnuairawlhte chu eng lâwmman nge tiam an nih?
[Phêk 17-naa milem]
Thuhnuaihrawlhna chu sakhaw thuhmun vuan lo chhûngkuaah a pawimawh zual
[Phêk 17-naa milem]
Thuhnuairawlhna chuan chhûngkaw inzawmna a tinghet
[Phêk 19-naa milem]
Thuhnuairawlh tak leh zahna thûk tak nei chungin chhâng rawh
[Phêk 20-naa milem]
Zilhna petu thuhnuairawlhna chuan thil sual titu chu a ṭanpui thei