Ṭhenawm Ṭhate Chu An Ṭangkai
“Lamhla taka unau aiin lamhnaia ṭhenawmte chu an ṭha zâwk.”—Thufingte 27:10.
DAN hretu pakhat, C.E. kum zabi pakhatnaa mi chuan Isua hnênah: “Ka vêngte chu tunge ni?” tiin a zâwt a. Isua chuan a chhânnaah, a vêngte chu tunge a nih a hrilh mai lova, vêng ṭha emaw, ṭhenawm ṭha emaw nihtîrtu chu a hrilh zâwk a ni. Isua tehkhin thu hi i hrebel viau pawh a ni mai thei. Chu chu mi tam tak hriat dânin Samari mi ṭha tehkhin thu a ni a, Chanchin Ṭha Luka ziak-ah a chuang a ni. Isua’n a chanchin a sawi dân chu heti hi a ni:
“Tu emaw Jerusalem khua aṭangin Jeriko khuaah a zuk kal dâwn a, suamhmangte a tâwk hlauh va, chu mite chuan a silhfên an hlihsak vek a, an vaw nek a, thi lek lekin an kalsan ta a. Tin, puithiam tu emaw chu mi kawngah chuan a zuk kal kher a, a hmuh veleh kawng sîr lehlamah a hêl ta mai a. Tin, chutiang bawkin Levia chi mi pakhat pawh chu mi hmun chu a lo thleng a, a hmuh veleh kawngsîr lehlamah a hêl ve ta mai a. Amaherawhchu Samari rama mi tu emaw a zin kalin a awmna chu a lo thleng a, a hmuh veleh a khawngaih êm êm a. A hnênah a va kal a, a pemahte chuan hriak leh uain a leih a, a tuam a, ama sa chungah a chuantîr a, khualbûkah a kalpui a, a enkawl ta a. Tin, atûkah chuan duli pahnih a phawrh a, khualbûk vêngtu hnênah a pe a, ‘Lo enkawl la, he mi bâka i sên zawng chu ka lo kir leh hunah ka rawn rûl leh ang che,’ a ti a. ‘Chu mite pathum zîngah chuan suamhmangho tâwka vêngte chu tu ber nge nia i rin?’ a ti a.”—Luka 10:29-36.
Dân hretu chuan tehkhin thu chu a hre thiam a ni ngei ang. “A khawngaihtu chu” tia chhângin hliam tuar pa ṭhenawm dik tak chu chiang takin a sawi nghâl vat mai a ni. Tin, Isua’n a hnênah: “Nang pawh chu ang bawk chuan va ti ve rawh,” a ti a. (Luka 10:37) Ṭhenawm dik tak awmzia tehkhin thu thiltithei tak a va ni êm! Isua tehkhin thu chuan hêng zawhna: ‘Eng ang ṭhenawm nge ka nih ve? Ka hnam emaw, ka pian leh mûrna emaw chuan tute nge ka ṭhenawmte tih thutlûkna ka siamna chu a thunun em? Chûng thilte chuan buaina tâwkte ka ṭanpuina chungah chintâwk a siam em? Ṭhenawm ṭha ni tûrin theihtâwp ka chhuah em?’ tihte hi mahni leh mahni inzâwt tûrin min chêttîr thei a ni.
Khawi Aṭanga Ṭan Tûr Nge?
He mi chungchânga hmasâwn ngai nia kan inhriat chuan, kan rilru put hmang aṭangin kan ṭan tûr a ni. Ṭhenawm ṭha nih chu kan tum ber a ni tûr a ni a. Chu chuan ṭhenawm ṭha nei tûrin min ṭanpui thei a ni. Mihringte inlaichînna kawnga thu bul pawimawh tak chu Isua’n kum sânghnih dâwn lai kal taa Tlâng Chunga Thusawi lâr tak a neihah khân a sawi uar hle a ni: “Chutichuan, thil engkim miin in chunga an tiha in duh tûr ang apiang chu, mi chungah pawh ti ve rawh u,” tiin. (Matthaia 7:12) Mi dangte chu zah tak, ngaisâng tak, leh ngilnei taka kan chei bâwlna chuan, chutiang bawka min chei bâwl ve tûrin anni chu a chêttîr ang.
The Nation Since 1865 magazine-a chhuah, “I Ṭhenawmte Hmangaih Rawh” tih thuziakah chuan chanchinbu mi leh ziaktu ni bawk Lise Funderburg-i chuan inṭhenawm dân tihhmasâwn nâna tih theih thil ho tê tê a târ lang a. Heti hian a ziak a ni: “Ka duh dân chuan . . . ṭhenawmte nêna mi mal inzawmna chu ngilneihna thiltih ho tê tê tam tak—chanchinbu inlâksak te, naupang inenkawlsak te, in bazârsak te—hmanga lantîr ni se. Hetiang inlaichînna hi hlauhna leh dân bawhchhiatna avânga khawtlâng chau tak leh him lo, he inlâk hran deuh deuhna khawvêlah hian ka duh a ni,” tiin. Heti hian a sawi belh a: “Khawi emaw lai aṭanga i ṭan a ngai a. Chu chu i kawngka dawt chiaha i ṭhenawmte aṭang pawh a ni thei,” tiin.
Canadian Geographic magazine pawhin ṭhenawmte inkâra rilru put hmang ṭha neih tawn theih dân thu ṭangkai tak a chhuah a. Thu ziaktu Marni Jackson-i chuan chu mi chungchâng chu he ti hian a sawi: “Chhûng tûrte kan thlan theih loh ang bawkin, ṭhenawm tûrte pawh kan thlang thei lo va. Chuvângin, ṭhenawm inlaichînna ṭha neih nân, remhriatna, hawihhâwmna leh dawhtheihna eng engemaw a ngai a ni,” tiin.
Ṭhenawm Ṭhate—Thilphalte
Dik takin, kan zînga mi tam tak chuan ṭhenawmte va pan chu kan hreh mai thei a. Inkalpawh lova mahnia inkulh hran mai chu thil awlsam tak angin a lang mai thei bawk. Mahse, Bible chuan heti hian a sawi: “Englo lâk aiin pêkin lukhâwng a nei zâwk,” tiin. (Tirhkohte 20:35) Chuvângin, ṭhenawm ṭha chuan a chhehvêla mite hmêlhriat chu a tum a ni. Inṭhian ṭhat a duh vâng ni chiah lêm lo mah se, a châng chângin, ṭawngkam tlêm têin a va titipui a, chu chu nêlawm taka nuihin emaw, kut vaiin emaw pawh a inṭan thei a ni.
A chunga sawi tâk angin, ṭhenawmte’n “ngilneihna thiltih ho tê tê tam tak” an intihsak tawn chu ṭhenawm inlaichînna ṭha siam nân leh tihngheh nân a pawimawh hle. Chuvângin, ṭhenawm hnêna ngilneihna thiltih leh ṭawngkam lantîr theihna zawn chu a ṭha a ni; chu chuan inzah tawnna leh inṭanpui tawn duhna rilru a awmtîr fo avângin. Chu bâkah, chutiang tihna aṭangin Bible fuihna thu: “A phute tân ṭhatna ui suh, i kuta tih theihna a awm phawt si chuan,” tih hi kan zâwm a ni ang.—Thufingte 3:27; Jakoba 2:14-17.
Ṭhenawm Ṭhate—Lâwm Nachâng Hriate
Mi tinin ṭanpuina leh thilpêkte chu lâwm takin an dawng ṭheuh tih theih chu duhthusâm thil a ni ngei ang. Lungchhiatthlâk takin, chu chu thil awmdân a ni ṭhîn lo. Ṭanpuina leh rilru dik tak pua thilpêk tam tak chu lâwm hmêl pawh pu lova dawn a ni fo va; chuvângin, rilru tak taka petu chuan, “Tûn bâk ka pe leh tawh ngai lo vang!” tiin a ngaihtuah hial mai thei a ni. A châng chuan, nêlawm taka i ṭhenawmte chibai i bûkna leh i kut i vaina te chuan hreh tak chunga lu bûkna mai a hlawh thei a ni.
Chutichung chuan, hmun tam takah chuan a dawngtu chu lâwm lo angin lang mah se, lâwm nachâng hre lo a ni lêm lo. A lo ṭhanlenna hnam dân chuan hrehna a neihtîr emaw, nuam a tih lohtîr emaw a ni thei a, chu chuan a lan dâna mi dang ngaihsak lo leh nêlawm lo angin a awmtîr pawh a ni mai thei. Kawng lehlamah chuan, lâwm nachâng hriat lohna he khawvêla i nêlawmna chu mi ṭhenkhat chuan mak an tiin, an ringhlel hial te pawh a ni thei a. Lungngai lo tûra tlêma zâwng hrilh fiah pawh an ngai mai thei a ni. Chuvângin, inlaichînna nêlawm tak siam tûr chuan hun leh dawhtheihna neih a ngai a ni. Amaherawhchu, thilphal dân leh lâwm nachâng hriat dân zir ṭhenawmte chuan ṭhenawmah boruak ṭha, remna leh hlimna chu an awmtîr ang.
Chhiat Tawh Hunah
Ṭhenawm ṭha chu a bîk takin chhiatna râpthlâk tak a lo thlen hunah a ṭangkai a. Inṭhenawmna rilru dik tak chu chhiat tawh hunah a lo lang ṭhîn a ni. Chutiang hun a lo thlen meuh chuan ṭhenawmte’n mahni hmasial lo thiltih an lantîrzia sawi tûr tam tak a awm a. Chhiatna thuhmun lo thleng chuan ṭhenawmte chu tlâwmngai taka mi dang tâna inhmang tawn hrâm hrâm tûrin a chêttîr niin a lang a. Ngaih dân inang lote pawhin hna an thawkho fo a ni.
Entîr nân, The New York Time chuan kum 1999-a Turkey rama lîrnghîng nasa tak khân kum tam tak chhûng inhmêlmate pawhin ṭhenawm inlungrualna an lantîr thu a sawi a. Grik mi chanchin ziaktu Anna Stergiou-i hian Athen chanchinbu pakhatah heti hian a ziak a ni: “Hmân aṭangin Trukey hnam haw tûra zirtîr kan ni a. Mahse, an chhiat tawhna nasa tak chuan min tihlim lo. Kan lung a chhia a, naupang thite kan hmuh hian, hun rei tak kan lo inhuat tawhna zawng zawng chu bo ta ang maiin kan ṭap a ni,” tiin. Chhanchhuahna sawrkârin a tihtâwp hunah pawh Grik hnam chhanchhuaktu pâwlte chuan an chhanchhuahna hna chu an titâwp duh chuang lo a ni.
Chhiatna a thlen hnua chhanchhuahna hna thawh chu ṭhenawm ṭha thiltih ropui leh chawimawi tlâk a ni ngei mai. Chutiang a nih chuan, chhiatna a lo thlen hmaa ṭhenawmte hriattîrna hmanga an nun chhanhimna pawh chu ṭhenawm ṭha thiltih a tih theih ngei ang. Lungchhiatthlâk takin, chhiatna lo thlen hmaa ṭhenawmte vaukhântu chuan lawm a hlawh ṭhîn lo tih thil thleng chanchin chuan a târ lang; vaukhânna an pêk hunah chhiatna lo thleng tûr chu awlsam têa hriat nghâl theih a nih ṭhin loh avângin. Chung vaukhânna thu kengtute chu hnâwl an ni ṭhîn a ni. An dinhmun derthâwng tak hre lote ṭanpui tum apiangte tân beih ṭâng ṭângna leh inpêkna nasa tak a ngai a ni.
Ṭhenawm Ṭha Thiltih Ropui Ber
Tûnah hian, leilung chhiatna aia nasa taka râpthlâk zâwk thil chu mihringte chungah a lo thleng dâwn a. Chu chu sawi lâwk tawh Pathian Engkimtitheia thiltih a ni a, chu chuan he khawvêl ata dân bawhchhiatna te, suahsualna te, leh a zawmpui buaina dangte chu a nuai bo vek ang. (Thu Puan 16:16; 21:3, 4) He thilthleng râpthlâk tak hi, lo thleng mai thei thil ni lovin, a lo thleng ngei ngei ang! Jehova Thuhretute chuan he khawvêl sâwinghîng khawp thilthleng râpthlâk taka dam khawchhuah nâna mamawh hriatna chu a theih anga tamin mite hrilh chu an duh hle a. Chuvângin, an zirtîrna hna hriat hlawh tak chu khawvêl pumah ṭhahnemngai takin an thawk ṭâng ṭâng a ni. (Matthaia 24:14) Chu chu Pathian leh an ṭhenawmte an hmangaihna avângin, duh tak chungin an thawk a ni.
Chuvângin, Thuhretute i ina an lo lên hunah emaw, hmun dang khawi emaw laia an biak hunah che emaw chuan anmahni i pâwngpaw huatna leh i ninna chuan an thusawi ngaihthlâktîr lo che suh se. Anni chuan ṭhenawm ṭha nih an tum a ni. Chuvângin, Bible zir tûra an sâwmna che chu lo pawm la. Pathian Thu-in nakina ṭhenawmte hlim tak leh inngeih dial diala an khawsak hun min tiamte a hnaih tawhzia zir ang che. Chu mi hunah chuan, hnam inthliarna te, chi inthliarna te, sakhaw inthliarna te, a nih loh leh nihna azira inthliarna te chuan kan zavaia kan thlâkhlelh inlaichînna duhawm tak chu a tichhe ngai tawh lo vang. (w02 9/1)
[Phêk 7-naa milemte]
I ṭhenawma ngilneihna thiltih lantîr chu a ṭha
[Milem Hawhtîrtu]
Leilung: Mountain High Maps® Copyright © 1997 Digital Wisdom, Inc.