Jehova Thinlung Ang Pu Rawh
“Aw Pathian, keimahah hian thinlung thianghlim tak siam la; ka kawchhûngah hian thlarau dik tak siam thar leh ang che.”—SAM 51:10.
1, 2. Engvângin nge kan thinlung hi kan ngaihven ang?
ANI chu hleitling tak leh hmêl ṭha tak a ni a. Zâwlnei Samuela chuan a hmuh veleh, Saula hnua lal atâna Pathian thlan chu, he Jesaia fapa upa ber hi a nih ngei a ring nghâl hmiah a ni. Nimahsela Jehova chuan: “A hmêl lam emaw, a sân lam emaw en suh; ani hi chu ka duh loh a ni; . . . mihring chuan pawn lama lan dân an en ṭhîn a, LALPA erawh chuan thinlung lam a en zâwk ṭhîn a ni,” tiin a hrilh a. Tichuan, Jehova chuan Jesaia fapa naupang ber, Davida chu a thlang ta a ni—“ama thinlung ang pu mi chu.”—1 Samuela 13:14; 16:7.
2 Pathian chuan mihring thinlung a hriat theihzia hetiang hian a sawi a: “Kei LALPA hi mi tin an awm dân ang zêl leh an thiltih rah ang zêla pe tûra rilru en chhuaktu, thinlung fiahtu ka ni,” tiin. (Jeremia 17:10) Ni e, “thinlung . . . chu LALPAN a fiah ṭhîn” a ni. (Thufingte 17:3) A nih leh, Jehova’n a enfiah thin mihringa awm thinlung chu eng nge ni? Engtin nge ama thinlung ang kan put theih ang?
“Thinlunga Mihring Thurûk”
3, 4. “Thinlung” tih thumal hi Bible-ah eng tih nâna hman nge a nih bîk? Entîrna pe rawh.
3 ‘Thinlung’ tih thumal hi Pathian Lehkhabu Thianghlimah hian vawi sângkhat vêl lai a lang a. A lanna apiangah entîr neia hman a ni deuh zêl a ni. Entîr nân, Jehova chuan zâwlnei Mosia hnênah: “Israela thlahte hnênah thu va sawi la, ka hnênah thil rawn hlân rawh se: an thinlunga châk taka pe apiangte pêk chu ka tâna thilhlanah in la tûr a ni,” tiin a hrilh a ni. Tin, “thinlung taka phûr . . . leh rilru taka phal apiang chu” pe tûrin an lo kal a ni. (Exodus 25:2; 35:21) Chiang takin, entîr nei thinlung hmêlhmang pakhat chu chêttîrtu—thil ti tûra chhûnglam aṭanga min turtu a ni. Entîr nei kan thinlung chuan kan thil vei zâwngte leh hriatnate, kan châknate leh duhzâwngte a kâwk bawk. Kan thinlung chu thinrimna emaw, hlauhna emaw hian a luahkhat thei a; lungngaihna avângin a lungngai thei a, hlim avângin a phûr viau thei bawk. (Sâm 27:3; 39:3; Johana 16:22; Rom 9:2) A chapo theiin, a inngaitlâwm thei bawk a, mi a hmangaih theiin, a haw thei bawk a ni.—Thufingte 16:5; Matthaia 11:29; 1 Petera 1:22.
4 Chutiang zêlin, “thinlung” chu min chêttîrtu leh thil vei zâwngte nên a inkawp a; mahse, “rilru” chu ngaithuahna nên a inkawp bîk thung a ni. Hêng thu malte Bible-a a lan kawp apiangin, hetiang zêla hriatthiam tûr a ni. (Matthaia 22:37; Philippi 4:7) Mahse, thinlung leh rilru chu hman kawp theih loh a ni lo. Entîr nân, Mosia chuan Israel mite chu: “In thinlungah [a nih loh leh, “in rilruah,” NW footnote] vawng ula, . . . LALPA chu Pathian a ni tih hre rawh u,” tiin a fuih a ni. (Deuteronomy 4:39) Amah phiar rûk tum lehkha ziaktute hnênah Isua chuan: “Engahnge in thinlunga sual in ngaihtuah ni?” a ti a. (Matthaia 9:4) “Hriatthiamna,” “hriatna,” leh ‘ngaihtuahna’ chu thinlung nên a inkungkaih bawk tihna a ni. (1 Lalte 3:12; Thufingte 15:14; Marka 2:7) Chuvângin, entîr nei thinlungah chuan kan rilru—kan ngaihtuahna emaw, hriatthiamna emaw—pawh a tel a ni.
5. Entîr nei thinlung hian eng ai nge a awh?
5 Lehkhabu pakhatin a sawi dânin, entîr nei thinlung chu “a tlângpui thuin thil pawimawh lai ber, a chhûngril tihna a ni a; chuvângin, entîr nei thinlung chu a thiltih chi hrang hrang, a duhzâwng te, a châkzâwng te, a rilru putzâwng te, a thil tumte, a ngaihtuahna te, a thil hriatthiamna te, a finna te, a hriatna te, a thiamna te, a rinna leh a chhûtthiamna te, leh a hriatrengna leh a chhia leh ṭha hriatna tein a tihlan mihring chhûngril hi a ni,” tiin a sawi. Chu chuan kan chhûngril tak taka thil awm “thinlunga mihring thurûk” ai chu a awh a ni. (1 Petera 3:4) Chu tak mai chu a ni, Jehova’n a hmuh a, a enfiah thin chu ni. Chuvângin, Davida pawh: “Aw Pathian, keimahah hian thinlung thianghlim tak siam la; ka kawchhûngah hian thlarau dik tak siam thar leh ang che,” tiin a ṭawngṭai thei a ni. (Sâm 51:10) A nih leh thinlung thianghlim chu engtin nge kan put theih ang?
Pathian Thuah ‘In Thinlung Nghat Rawh U’
6. Moab Phaizâwla an inkulh lai khân Mosia’n Israelte hnênah eng fuihna thu nge a sawi?
6 Israela fate Ram Tiama an luh hma, Moab Phaizâwla an punkhâwm laiin Mosia chuan an hnênah: “Tûna in hnêna ka thu hriattîr che uah hian in thinlung nghat tlat ula, hêng dân thu zawng zawngte hi fîmkhur taka zâwm tûrin in fate thu pe rawh u,” tiin a sawi a. (Deuteronomy 32:46) Israelte chuan “ṭha takin an ngaithla” (Knox) tûr a ni. Pathian thupêkte an hriat hneh hle chauhvin an fate hnênah an zirtîr chhâwng thei ang.—Deuteronomy 6:6-8.
7. Pathian Thua ‘kan thinlung nghahnaah’ chuan eng thil nge tel?
7 Thinlung thianghlim put nâna thil pawimawh ber chu Pathian duhzâwng leh a thil tumte chungchâng hriatna dik neih hi a ni a. Chu hriatna neih theihna chu kawng khat chauh a awm a; chu chu, Pathian thâwk khum Thu aṭang chuahvin a ni. (2 Timothea 3:16, 17) Nimahsela, a hriata hriat ringawtna mai chuan Jehova tilâwm thei thinlung pu tûrin min ṭanpui dâwn chuang lo. Hriatnain kan chhûngril nghawng tak tak tûr chuan, kan thil zirah chuan ‘kan thinlung kan nghat’ tûr, a nih loh leh “thinlunga ngaihsak” tûr a ni. (Deuteronomy 32:46, An American Translation) Chu chu eng anga tih theih nge ni? Fakna hla phuahtu Davida chuan: “Hmasâng nîte chu ka hre reng ṭhîn a; i thiltih zawng zawngte chu ka ngaihtuah ṭhîn a: i kut hnathawhte chu ka chhût ṭhîn,” tiin a tih theih dân a sawifiah a ni.—Sâm 143:5.
8. Kan zir lai hian eng zawhnate nge kan ngaihtuah theih?
8 Keini pawhin Jehova thiltihte chu ngaihlu takin kan ngaihtuah ve tûr a ni. Bible leh Bible ṭanchhan thu leh hla chhuahte kan chhiar laiin, ‘Hei hian Jehova chungchâng eng nge min zirtîr? Hetah hian Jehova mizia a eng ber hi nge ka hmuh? He thu ziak hian Jehova duhzâwng leh duh loh zâwng chungchângah eng nge min zirtîr? Jehova huat zâwng kawng zawh nêna khaikhin chuan, a duhzâwng kawng zawhna rah chhuahte chu eng nge ni? He thute hi tûn hmaa ka hriat tawhte nên engtin nge a inkungkaih?’ tihte hi kan inzâwt ṭhîn tûr a ni.
9. Mahnia zirna leh ngaihtuahna neih hi engti fakauva hlu nge ni?
9 Kum sâwmthum pahniha upa Lisa-ia chuan tum nei taka zir leh ngaihtuahna a hlutzia a hriat chhuah dân chu hetiang hian a sawi: “Kum 1994-a baptisma ka chan hnu chuan, kum hnih chhûng chu thutakah ka phûr êm êm a. Kristian inkhâwmna zawng zawngah ka tel a, thlawhhma rawngbâwlnaah thla tin dâr kâr 30 aṭanga 40 ka hmang ral ṭhîn a, Kristian dangte nên kan inkâwm ṭhîn. Tichuan, ka tawlh bo ṭan ta mai a. Pathian dân bawhchhe khawp hialin ka tlu chhia a ni. Mahse, ka inhre chhuak a, ka nun chu tlenfai ka tum ta a. Jehova’n ka inchhirzia a hria a, min pawm leh ta chu ka va lâwm tak êm! ‘Engati nge maw ka lo tawlh bo le?’ tiin ka ngaihtuah fo ṭhîn. Ka ngaihtuah apiangin, tum nei taka zirna leh ngaihtuahna ka ngaihthah vâng a ni tih ka ngaihtuah chhuak ṭhîn. Bible thutak chu ka thinlung a thleng lo a lo ni lek a. Tûn aṭang chuan mahnia zirna leh ngaihtuahna chu ka nuna thil pawimawh ber a ni kumkhua tawh ang,” tiin. Jehova, a Fapa, leh a Thu hriatnaa kan ṭhanlen zêl hian, awmze nei taka ngaihtuah nâna hun insiam chu a va pawimawh tak êm!
10. Engvângin nge mahnia zir nân leh ngaihtuah nân hun insiam chu a hmanhmawh thlâk êm êm?
10 He khawvêl buaina kârah hian, zirna leh ngaihtuah nâna hun neih chu a harsa hle a. Nimahsela, tûn laia Kristiante chu Ram Tiam ropui tak kawtkaiah an ding mêk a ni—Pathian felna khawvêl thar kawtkaiah chuan. (2 Petera 3:13) Thil mak tak, “Babulon Khaw Ropui” tihchhiatna leh “Magog rama mi . . . Goga” beihnate chu a hnai tawh hle a ni. (Thu Puan 17:1, 2, 5, 15-17; Ezekiela 38:1-4, 14-16; 39:2) Thil lo la thleng tûrte chuan Jehova kan hmangaih leh hmangaih loh a fiah mai thei a. Chuvângin, tûnah hian hun remchâng lei a, Pathian Thua kan thinlung nghah chu a va hmanhmawh thlâk êm!—Ephesi 5:15, 16.
‘Lalpa Dân Chu Râwn Tûrin I Thinlung Buatsaih Rawh’
11. Engtin nge kan thinlung chu lei nêna tehkhin theih a nih?
11 Entîr nei thinlung chu thutak chi tuh theihna lei nên tehkhin theih a ni a. (Matthaia 13:18-23) Lei tak tak chu hrisêl taka thlai a ṭhan theih nân buatsaih a ni ṭhîn. Chutiang bawkin, thinlung pawh Pathian Thu a dawn ṭhat lehzual theih nâna buatsaih tûr a ni. Puithiam Ezra chuan “Jehova dân chu râwn tûrin a thinlung a buatsaih tlat a.” (Ezra 7:10, NW) Engtin nge kan thinlung chu kan buatsaih theih ang?
12. Zirna atâna thinlung buatsaihnaah engin nge min ṭanpui ang?
12 Pathian Thu kan râwn huna thinlung buatsaih dân ṭha ber chu tihtak zeta ṭawngṭai hi a ni. Chibai bûktu dik Kristiante inkhâwmna chu ṭawngṭainaa hawn leh khâr ziah a ni a. Chuvângin, mahnia Bible zirna kan neih apianga tih tak zeta ṭawngṭaina nêna ṭan leh zir hun chhûng zawnga rilru pêk chu a va inâwm êm!
13. Jehova thinlung ang pu tûrin eng nge kan tih ang?
13 Entîr nei thinlung chu ngaih dân nghet neisa lo tûra buatsaih tûr a ni. Isua hun laia sakhaw hruaitute khân chutiang chuan an ti duh lo. (Matthaia 13:15) Isua nu, Mari erawh chuan thutak a hriatte ṭanchhanin “a thinlungah” thutâwp a siam thung a ni. (Luka 2:19, 51, NW) Isua zirtîr rinawm tak a lo ni ta a. Thuatira khuaa mi, Ludi chuan Paula thusawi a ngaihtla a, “Lalpa chuan a thinlung a tivâr ta a.” Ringtu a lo ni ve ta bawk a ni. (Tirhkohte 16:14, 15) Chuvângin, mahni ngaih dân emaw, rin dân emaw chu i vuan nghet tlur lo vang u. “Pathian chu mi dik tak ni sela, mi tin erawh chu dawthei” nihtîr i duh zâwk ang u.—Rom 3:4.
14. Kristian inkhâwmnaa ngaithla tûrin engtin nge kan thinlung kan buatsaih theih?
14 Kristian inkhâwmnaa ngaithla tûra kan thinlung buatsaih chu a pawimawh bîk êm êm a. Rilru la pêng thei thilte chuan thu sawi lai aṭangin kan ngaihtuahna a la bo thei a. Chu mi nîa thil thlengte leh a tûka thil lo thleng tûrte ngaihtuahnaa kan rilru a khah tlat chuan, thu sawi chuan kan chungah nghawng a nei mang lo vang. Chuvângin, thusawi lai aṭanga hlâwkna nei tûr chuan ngaithla a, zir chu kan tum ruh tlat tûr a ni. Pathian Lehkha Thu hrilhfiahte hriatthiam kan tum tlat avânga kan dawn theih hlâwkna chu a va ropui tak êm!—Nehemia 8:5-8, 12.
15. Engtin nge inngaihtlâwmna chuan zirtîr theih min nihtîr lehzual ang?
15 Lei ṭha chuan lei tak tak chu a tihâng zual a; chutiang bawkin, inngaihtlâwmna te, thlarau lama rîlṭâmna te, rinawmna te, Pathian ṭihna te, leh Pathian hmangaihna te chuan kan entîr nei thinlung chu a tiṭha sawt ṭhîn a ni. Inngaihtlâwmna chuan thinlung a tinêm a, zirtîr theih mi ni tûrin min ṭanpui a ni. Jehova chuan Juda Lal Josia hnênah: “Thu ka sawi kha i lo hriata, i rilru te a nêma, LALPA hmaa i inngaihtlâwma, . . . ka hmaa i ṭah avângin, kei pawhin i thu chu ka lo hria e,” tiin a sawi a. (2 Lalte 22:19) Josia thinlung chu a inngaitlâwmin, a inhawng a ni. Inngaihtlâwmna chuan Isua zirtîr ‘lehkha thiam lo, mi mâwl takte’ pawh chu “mi fing leh mi bengvârte” hriat thiam loh thlarau lam thutak chu a hriatthiamtîrin a takin a hmantîr thei a ni. (Tirhkohte 4:13; Luka 10:21) Chuvângin, Jehova thinlung ang put kan tumna lamah ‘kan Pathian hmaah i intitlâwm’ ang u.—Ezra 8:21.
16. Thlarau lam chaw châkna insiam tûrin engvângin nge theihtâwp chhuah a ngaih?
16 Isua chuan: “Mahni thlarau lam mamawh ngaihven mite chu an eng a thâwl e,” a ti a. (Matthaia 5:3, NW) Thlarau lam thilte ngaihtuah theihna pêk ni mah ila, he khawvêl suaksual tak aṭanga nêknate leh thatchhiatna ang miziate chuan kan mamawh kan ngaihvenna chu a tidul thei a ni. (Matthaia 4:4) Thlarau lam chaw châkna ṭha tak kan nei tûr a ni. Bible chhiar leh mahnia zir chu atîrah nuam ti lo mah ila, kan chhunzawm ṭâng ṭâng chuan chu hriatna chu kan “nunna atân tui tak a ni ang” a, zir leh hun chu kan nghâkhlel hle mai dâwn a ni.—Thufingte 2:10, 11.
17. (a) Engvângin nge Jehova chuan kan rinchhan pumhlûm a phû hliah hliah? (b) Pathian rinchhanna chu engtin nge kan insiam theih?
17 “I thinlung zawng zawngin LALPA ring la, nangma hriatnaah innghat suh,” tiin Lal Solomona chuan min fuih a. (Thufingte 3:5) Jehova rinnaa khat tlat thinlung chuan a Thu kal tlanga A thil phût apiang leh A kaihhruaina apiang chu a dik tih a hria. (Isaia 48:17) Jehova chuan kan rinchhan pumhlûm a phû hliah hliah a ni. Ani chuan a thil tum zawng zawngte a tipuitling thei a. (Isaia 40:26, 29) Tihah chuan a hming awmzia pawh “A Nihtîr” tihna a ni miau va, chu chuan a thutiamte tifamkim tûrin thiltihtheihna a nei tih min rintîr si a! Ani chu “a awm dân zawng zawngah a felin, a thiltih zawng zawngah mi khawngaih thei tak a ni.” (Sâm 145:17) Mahse, amah rinchhan tûr chuan, Bible aṭanga kan thu zirte chu kan mi mal nuna hmangin leh chûngte’n rah ṭha a chhuahte ngaihtuahna hmangin ‘Jehova ṭhatzia chu kan tem chhin’ a ngai a ni.—Sâm 34:8.
18. Engtin nge Pathian ṭihna chuan Pathian kaihhruaina pawm tûrin min ṭanpui?
18 Pathian kaihhruaina pawm tûra kan thinlung buatsaih dân dang chu Solomona chuan: “LALPA chu ṭih la, sual kalsan rawh,” tiin a sawi a. (Thufingte 3:7) Jehova chuan hmân lai Israelte chungchâng chu heti hian a sawi: “Chutiang rilru chu pu ṭhîn sela aw, mi ṭih ang a, ka thupêkte chu an zâwm fo vang a, anmahni leh an fate pawh kumkhuain an hmuingîl hle tûr!” tiin. (Deuteronomy 5:29) Ni e, Pathian ṭihtute chuan a thu an zâwm ṭhîn a ni. Jehova chuan “a lama rilru dik tak putute chunga a chakzia tilang tûrin” leh a thu zâwm lote chunga hremna thlentîr tûrin thiltihtheihna a nei a ni. (2 Chronicles 16:9) Chuvângin, kan chêtzia te, ngaihtuahna te, leh rilru te chu Pathian tihlâwm loh hlauhna ṭha chuan thunun tlat rawh se.
‘I Thinlung Zawng Zawngin Jehova Hmangaih Rawh’
19. Jehova kaihhruaina pawm tûra kan thinlung kan buatsaihnaah hmangaihnain eng chanvo nge a chelh?
19 Thil dang zawng zawng aiin, hmangaihna chuan kan thinlung chu Jehova kaihhruaina pawm tûrin a buatsaih tak zet a ni. Pathian hmangaihna thinlung chuan mi chu Pathian tilâwm thei thilte leh tilâwm lo thei thilte zir châkna a pe a ni. (1 Johana 5:3) Isua chuan: “Lalpa, i Pathian chu i thinlung zawng zawngin, i thlarau zawng zawngin i rilru zawng zawgnin i hmangaih tûr a ni,” a ti. (Matthaia 22:37) A ṭhatnate ngaithuah ṭhînin, ṭhian bul tak anga be ṭhînin, leh mi dangte hnêna a chanchin phûr taka sawi ṭhînin, Pathian kan hmangaihna chu i tithûk deuh deuh vang u.
20. Engtin nge Jehova rilru ang kan put theih ang?
20 Ennawn nân: Jehova thinlung ang pu tûr chuan kan chhûngril, thinlunga mihring thurûk chu Pathian Thu thununtîr a ngai a. Awmze nei taka mahnia Bible zir leh ngaihlu taka ngaihtuah chu tih ngei ngei tûr a ni. Chutiang ti thei tûr chuan thinlung buatsaih—ngaih dân nghet neisa lo, zirtîr theih miziaa khat neih chu a pawimawh ber a ni! Ni e, Jehova ṭanpuinain, a thinlung ang chu a put theih a ni. A nih leh, kan thinlung vêng ṭha tûrin eng nge kan tih theih? (w01 10/15)
[Footnote]
a Hming dik tak hman a ni lo.
Engtin Nge I Chhân Ang?
• Jehova enfiah entîr nei thinlung chu eng nge ni?
• Engtin nge Pathian Thu-ah ‘kan thinlung kan nghah’ theih ang?
• Pathian Thu râwn tûrin engtin nge kan thinlung kan buatsaih ang?
• He thuziak i zir hnu hian, engti tûra tihphûr nge nia i inhriat?
[Phêk 24-naa milemte]
Pathian Thu i zir hmain i thinlung buatsaih rawh
[Phêk 25-naa milem]
Davida chuan thlarau lam thilte chu ngaihlu êm êmin a ngaihtuah. I ngaihtuah ve em?