“A Hun A Thleng Ta”

“He khawvêl hi chhuahsana Pa hnêna a kal hun a thleng tawh.”​—JOHANA 13:1.

1. C.E. 33 Kalhlen Kût a lo hnaih khân, Jerusalem chu eng ngaihdân sawinain nge a khah a, engvâng nge?

BAPTISMA a chan hun, C.E. 29 khân, Isua chuan a thihna, thawhlehna, leh chawimawina “hun” thlentu tûr nun kawng chu a zawh ṭan a. C.E. 33 ṭhâl lai a ni tawh a. Judate Rorêltuhovin Isua tihhlum tuma an inrâwn hnu chawlhkâr tlêm tê chauh a la ni. Chu thu a hriat chuan, Jerusalem chhuahsanin Jordan Lui râla thingtlâng khuaahte a kal a. Chu thu chu Isua nêna innêl tak, Rorêltuho zînga mi, Nikodema hnên aṭanga a hriat a nih a rinawm. Kalhlên Kût a hnaih tawh avângin, mi tam tak chu thingtlâng khua ata Jerusalemah an lo kal khâwm a, khawpui chu Isua chungchânga ngaihdân sawinain a khat tlat a ni. “Engnge in rin? Kûtnaah a lo kal lo vang maw?” tiin an inzâwt kual hlawm a. Puithiam lalte leh Pharisaite chuan Isua hmu apiangin anmahni hriattîr tûrin thu an pe a. Chu chuan an thin a tiṭhâwng lehzual a ni.​—Johana 11:​47-57.

2. Buaina chawk chhuak Mari thil tih chu eng nge ni a, Mari chhan nâna Isua thusawi hian “a hun” a ngaihsakzia engtin nge a târ lan?

² Kalhlen Kût hma ni ruk, Nisan ni 8-ah chuan Isua chu Jerusalem vêlah a awm leh tawh a. Jerusalem aṭanga kilometer thum vêla hla, Bethani khuaah a lo kal a. Chu khua chu a ṭhian ngainat êm êm Marthi te, Mari te, leh Lazara te khua a ni. Zirtâwpni tlai a nih avângin Sabbath chu chutah chuan a hmang a. A tûk tlaia Mari’n hriak rimtui man to tak a chulh khân, zirtîrte chuan an lo khap a. Mahse, Isua’n: “Mi phûm ni atân khêk rawh se. Mi retheite chu kumkhuain in hnêna awm an ni alâwm; kei erawh chu kumkhuaa in hnêna awm tûr ka ni lo,” tiin a chhâng a ni. (Johana 12:​1-8; Matthaia 26:​6-13) Isua’n, “he khawvêl chhuahsana Pa hnêna a kal hun a thleng tawh,” tih a hria a. (Johana 13:1) Tûn aṭanga ni ngaah ‘mi tam tak tlan nân a nun a pe’ dâwn tih a hre bawk a ni. (Marka 10:45) Chu mi hun aṭang chuan, a thil tih leh a zirtîrnaah a hmanmawh ta hle a. Chu chuan, keini he kalhmang tâwpna nghâk hlel taka nghâktute tân entawn tûr ropui tak a va ni êm! A tûka Isua thil tih chu han ngaihtuah teh.

Isua Ropui Taka A Luh Ni

3. (a) Nisan ni 9 Chawlhni khân, Isua chu Jerusalem-ah engtin nge a luh a, mipui tam zâwkin engtin nge an lo dawnsawn? (b) Mipuite sawisêltu Pharisaite chu Isua’n engtin nge a chhân?

³ Nisan ni 9, Chawlhni chuan, Isua chu ropui takin Jerusalemah a lo lût a. Zakaria 9:9 thlen famkim nân sabengtung no chunga chuanga khawpui chhûng a han luh chuan, mipui an lo pungkhâwm a, an puante leh thingzârte chu kawngah an phah a. “Lalpa hminga Lal lo kal chu fakin awm rawh se,” tiin an au bawk a. Mipui zînga Pharisai ṭhenkhat awmte chuan, Isua chu a zirtîrte hau tûrin an ti a. Mahse, Isua’n: “Ka hrilh a che u, hêngte hi an ngawih reng chuan lungtê tal an au chhuak tûr a ni,” tiin, a chhâng a.​—Luka 19:​37-40; Matthaia 21:​6-9.

4. Isua khawpui chhûng a lo luh lai khân, engvângin nge Jerusalem chu a buai nuai nuai?

⁴ Chawlhkâr tlêm tê kaltaah chuan, chûng mipui zînga tam takte chuan Isua’n Lazara a kaitho lai an lo hmu tawh a. Chûmg mite chuan, chu a thilmak tih chungchâng chu mi dangte an la hrilh châmchî mai a ni. Chuvângin, Jerusalem-a Isua a lo luh chuan, khaw chhûng mite chu an buai nuai nuai a. “He mi hi tunge ni?” tiin an inzâwt a. Tin, mipuiho chuan, “He mi hi zâwlnei Isua, Galili rama Nazaret khuaa mi chu a ni,” an ti a. Thil awmdân an hmuh hian Pharisaiho chu: “Khawvêlin amah an zui tâk hi,” tiin an rûm hial a ni.​—Matthaia 21:​10, 11; Johana 12:​17-19.

5. Isua’n biak in a thlawh khân eng thil nge thleng?

⁵ Jerusalem-a tlawh chânga a tih ṭhin dân pângngaiin, Zirtîrtu Ropui, Isua chu biak inah zirtîr tûrin a kal a. Chutah chuan, mitdel te leh kebai te a hnênah an lo kal a, ani’n a lo tidam hlawm a. Puithiam lalberte leh lehkhaziaktute chuan “Davida fapa Hosanna!” tia naupangte au thâwm an hriatchuan an lungni lo êm êm a, “Hêngho thu sawi hi i hria em?” an ti a. Tin, Isua’n an hnênah “Hria e; ‘Nausênte leh hnute hne laite kaa chhuak chuanin fakna i tiṭhafamkim ta,’ tih hi in chhiar ngai lo vem ni?” a ti a. Tichuan, a zirtîr zêl pahin, biak ina thil thleng chu ngun takin a enthla reng a.​—Matthaia 21:​15, 16; Marka 11:11.

6. Isua thiltih dân chu a hmaa a tihdân nên engtin nge a danglam a, engvângin nge?

⁶ Tûna Isua thiltih dân chu thlaruk kal taa a tih dân nên a va inang ta lo êm! Chutih lai chuan, Bâwkte Kût hmang tûra Jerusalema a lo kal pawh khân, “vântlâng hriat lohvin, arûk angin” a lo kal kha a ni a. (Johana 7:10) Tichuan, tihhlum an tumte pawh khân, a lo tlânchhe ṭhîn kha a ni a. Mahse, tûnah chuan, amah man tûra thupêk an chhuahna khua ngeiah a lang a pauvin a lût ta! Chu bâkah, Messia angin a la inpuang ngai lo kha a ni a. (Isaia 42:2; Marka 1:​40-44) A chungchâng khual thuthang awmtîr pawh a duh ngai lo kha a ni bawk a. Mahse, tûnah chuan, mipuite chuan Lal leh Chhandamtu​—Messia​—a nihzia a lang a pauvin an puang a, anni ngawihtîr tûra ngêntu sakhaw hruaitute chu a hau zâwk mah a ni! Engati nge chutiang a inthlâk thleng tâk? A tûka amah Isua ngeiin a puan angin, ‘mihring Fapa chawimawia a awm hun a thlen tawh’ vâng a ni.​—Johana 12:23.

Thiltih Huaisen​—Nun Pe Thei Zirtîrnate

7, 8. Nisan ni 10, C.E. 33-a Isua thiltih chu C.E. 30, Kalhlen Kûta a thiltih nên engtin nge a inan?

⁷ Nisan ni 10 Thawhṭanni-a biak in a lo thlen chuan, a hma ni chawhnua a thil hmuhte chungah huaisen takin thil a ti ta. “Biak ina englo zuartute leh leitute chu a hnawt chhuak ta a, tangka thlengtuho dawhkânte leh ṭhuro zuarho ṭhutphahte pawh chu a nam thlûksak bawk a; tin, pathian biak inah chuan tumahin bungrua an ken tlang a phal ta lo bawk a.” Thilsual titute chu demin: “Ka in chu hnam tin tân ṭawngṭaina in an ti ang,’ tih ziak a ni lo vem ni? Nangni erawh chuan suamhmangte pûkah in siam zâwk hi,” a ti a.​—Marka 11:​15-17.

⁸ Isua thiltih chu kum thum kal ta, C.E. 30 Kalhlên Kût nia biak ina a thiltih ang bawk a ni. Mahse, tûn ṭuma demna chu a nasa zâwk a ni. Tûnah chuan biak ina sumdâwngte chu “suamhmangte” tia koh an ni. (Luka 19:​45, 46; Johana 2:​13-16) Chutiang mite chu an ni rêng a ni, inthâwi nâna ran lei ngaite nênah man to taka an hralh ṭhin avângin. Puithiam lalberte, lehkhaziaktute, leh mi pawimawhte chuan Isua thiltih an hriatin, tihhlum theih dân kawng an zawng leh a. Mahse, mipuihote’n Isua thu sawi chu mak an ti a, a thu ngaithla tûra a hnêna an awm reng avângin, tihhlum dân tûr kawng an hre lo.​—Marka 11:18; Luka 19:​47, 48.

9. Isua’n eng thu nge a zirtîr a, biak ina a thu ngaithlatute hnênah eng sâwmna nge a tihchhuah?

⁹ Biak ina a zirtîr lai chuan Isua’n: “Mihring Fapa chawimawia a awm hun chu a thleng tawh,” tih a puang a. A ni, ani chuan hringnun tawi tê chauh a nei tawh tih a hria a. A thihna leh mi dangte chatuan nunna petu a nih dân tûr entîr nâna rah tam tak seng luh theihna tûra buh fang a thih phawt a ngaih thu a hrilh hnuah, Isua chuan: “Tupawhin ka rawng a bâwl chuan mi zui rawh se; ka awmnaah ka rawngbâwltu pawh a awm ang: tupawhin ka rawng a bâwl chuan ani chu Pain a chawimawi ang,” tih sâwmna a tichhuak a ni.​—Johana 12:​23-26.

10. Hrehawm taka thihna a tawn tûr chu Isua’n engtin nge a ngaih?

¹⁰ Ni li hnua hrehawm taka a thih dân tûr ngaihtuahin, Isua chuan: “Tûnah ka rilru a mangang e; engnge ka sawi ang aw? ‘Ka Pa, he mi hun lakah hian mi chhandam rawh,’” a ti a. Mahse, Isua hmachhawn tûr chu pumpelh theih rual a ni lo. Chuvângin, “Engpawh ni sela, he mi tûr hi, he mi hun thleng hian ka awm chhan a ni,” a ti leh a. Isua chuan Pathian remruatna zawng zawng a thlâwp thlap tak zet a ni. Inthawi nâna a thih thlengin a thiltihte chu Pathian duhzâwng thununtîr a tum tlat a ni. (Johana 12:27) Pathian duhzâwnga intukluhna bikim, kan entawn tûr chu a va ni êm!

11. Vân aṭanga aw hre zo chauh mipuihote hnênah Isua’n eng zirtîrna nge a pêk?

¹¹ A thih dânin a Pa hming a tihchhiat dân tûr chuan a rilru a khawih êm avângin: “Ka Pa, i hming chawimawi rawh,” tiin Isua chu a ṭawngṭai hial a ni. Tichuan, vân aṭangin awin: “Ka chawimawi tawh, ka chawimawi leh bawk ang,” a ti a, biak ina mipui pungkhâwmho chuan mak an ti hle a. Chu hun chu remchânga lain, Zirtîrtu Ropui chuan mipuiho hnênah chuan, aw an hriat chhan te, a thihna rahchhuah tûr te, leh rinna an lantîr a pawimawh chhan te a hrilhfiah a. (Johana 12:​28-36) A ni hnuhnûng ber ni hnih chu a buai ber hun a ni ngei ang. Mahse, ni pawimawh tak dang a la awm cheu mai.

Demna Ni Chu

12. Nisan ni 11, Thawhlehni chuan, engtin nge sakhaw hruaitute’n Isua man an tum a, chutah eng thil nge thleng?

¹² Nisan ni 11, Thawhlehni-ah Isua chu zirtîr tûrin biak inah a kal leh a. Ngaithlatu nêlawm lo tak a lo awm a. A hma nia Isua thiltih chungchâng sawiin, puithiam lalte leh vântlâng upate chuan: “Tu thuin nge hêng thil hi i tih? tuin nge thu pe che?” tiin an zâwt a. Zirtîrtu Thiam tak chuan zawhna hmangin a hnial a, chu mi hnu chuan, tehkhin thu nung tak pathum sawiin an suahsualzia a hai lang a ni​—grêp huan chungchâng tehkhin thu pahnih leh lawi chaw ruai tehkhin thute chu. An thu hriat avânga thinurin, sakhaw hruaitute chuan man an duh a; mahse, zâwlnei anga lo thlîrtu mipuiho chu an hlau va. Chuvângin, an man theihna tûr engemaw sawi sual neihtîr an tum ta a. Mahse, Isua chhânna pêkte chuan an zain a ngawihtîr hlawm a ni.​—Matthaia 21:​23–22:46.

13. Lehkhaziaktute leh Pharisaite chungthu-ah Isua’n eng thurâwn nge a thu ngaithlatute a pêk?

¹³ Lehkhaziaktute leh Pharisaite chuan Pathian Dân zirtîra an inchhâl avângin, a thusawi ngaithlatute hnênah Isua’n: “An hrilh apiang che u chu ti ula, zâwm zêl ang che u; an thiltih ang erawh chu ti ve suh ang che u, sawi zawng an sawi ṭhîn a, an ti si ṭhîn lo a ni,” a ti a. (Matthaia 23:​1-3) Vântlâng hmaa demna nasa tak a va ni êm! Mahse, Isua demna chu a la tâwp mai lo. Tûn hi biak ina a inlanna ni hnuhnûng ber a ni a, huaisen takin an suahsualzia a hai lang mial mial mai a ni.

14, 15. Eng demna nasa takte hian nge Isua’n lehkhaziaktute leh Pharisaite a dem?

¹⁴ Isua’n: “Nangni lehkhaziaktu leh Pharisai vervêkte u, in chung a pik e!” tiin, vawi ruk lai a puang a. Chutiang an nih chhan chu, a hrilhfiah dân chuan, vân ram kawng chu mite hmaah an khâr a, lût duhte luh an phal loh vâng a ni. Chûng vervêkte chuan saphun pakhat siam tûrin tuifinriat leh khawmual an kal hual a, mahse chatuana tihboral mai atân an siam a ni. “Dân thu pawimawh zâwk felna te, khawngaihna te, rinawmna te” an ngaihthah laiin, thawhlâwm thawh chu an ngaihsak êm êm a. Dik tak chuan, ‘no leh thlêng pawn lam an silfai a, a chhûng erawh chu hlêprûkna leh insûm lohnain a khat’ a. Chutiang chuan an chhûng lam sualna chu thup bovin, ṭha âwm takin an inlantîr ṭhîn a ni. Chu bâkah, “zâwlneiho thattute fa” an nih laiin, an thiltih ṭhat mite’n an hriat nân zâwlneiho thlân cheimawi chu an duh bawk ṭhîn.​—Matthaia 23:​13-15, 23-31.

¹⁵ A hmêlmaten thlarau lam hlutna an neih loh chu demin, Isua chuan: ‘Nangni, hruaitu mitdelte u, in chung a pik e!’ a ti leh a. Anni chuan Pathian chibai bûkna hmun thlarau lam hlutna ai maha biak in rangkachak an ngaih pawimawh zâwk avângin chhia leh ṭha hriatna lamah an mit a del a ni. Tichuan, Isua’n demna ṭawngkam na ber a hmang a. “Rûlte u, rûl thlahte u, Gehenna rorêlna chu engtin nge in pumpelh theih ang?” tiin. A ni, Isua chuan, an nun kawng suaksual an ûmna avângin chatuana tihboral an ni ang tih a hrilh a ni. (Matthaia 23:​16-22, 23) Keini pawhin, sakhuana dik lo hailanna pawh ni se, Lalram thuchah puannaah huaisenna i lantîr ang u.

16. Oliv Tlânga a ṭhut lai khân, Isua’n a zirtîrte hnênah hrilh lâwkna pawimawh tak eng nge a pêk?

¹⁶ Tûnah chuan Isua’n biak in a kalsan a. Tlai ni tlâk hunah, a zirtîrte nên Oliv Tlângah a lâwn a. Chuta an ṭhut lai chuan, Isua’n biak in tihchhiat tûr chungchâng te, a lo awmlehna chhinchhiahna te, leh he kalhmang tâwpna chhinchhiahna te a hrilh a. Chu hrilh lâwk thu chuan kan hun thlengin awmzia a nei a ni. Chu mi tlai chuan, a zirtîrte hnênah: “Ni hnih achinah Kalhlên Kût a lo awm dâwn tih in hria a, mihring Fapa hi khenbeh tûrin an mantîr dâwn a ni,” tih pawh a hrilh bawk.​—Matthaia 24:​1-14; 26:​1, 2.

Isua’n ‘A Mite A Tâwp Thleng Pawhin A Hmangaih Reng’

17. (a) Nisan ni 14-a Kalhlên Kût an hman lai khân, Isua’n 12-te hnênah eng zir tûr nge a pêk? (b) Juda Iskariota a hnawhchhuah hnuah eng hriatrengna nge a hmanpui ṭan?

¹⁷ Sakhaw hruaitute chuan tihhlum atân an zawng reng a, ani chuan a tirhkohte nêna Kalhlên Kût a hman theih loh a hlauh avângin, a tûk ni hnih, Nisan ni 12 leh 13-ah chuan biak inah a lang a pauvin a kal chhuak lo va. He leia Isua hring nun a tâwp ni, Nisan ni 14 chu Ningani tlai ni tlâkah a inṭan a. Chu mi tlai chuan, Isua leh a tirhkohte chu Kalhlên Kût an hmanna tûra ruahman, Jerusalema in pakhatah an kal khâwm a. Kalhlên Kût an hmanho lai chuan 12-te chu an kete silsakin, inngaihtlâwmna kawnga zir tûr ṭha tak a pe a. Mosia Dân hnuaia chhiahhlawh man, tangka 30-a a Pu mantîr tumtu, Juda Iskariota a hnawhchhuah hnuah a thih Hriatrengna a hmanpui ta a.​—Exodus 21:32; Matthaia 26:​14, 15, 26-29; Johana 13:​2-30.

18. Isua’n a tirhkoh rinawm 11-te hnênah eng zirtîrna dang nge hmangaih takin a pêk a, a kalbo san thuai dâwn avângin engtin nge a puahchah?

¹⁸ Hriatrengna an hman hnuah, tirhkohte zîngah tu nge ropui ber ang tih chungthua inhnialna nasa tak a lo chhuak a ni. Vawi lehkhata hau vak mai ai chuan, Isua chuan dawhthei takin, mi dang rawngbâwlsak a hlutzia a hrilhfiah zâwk a. A tirhkohte chu thlêmna a tawh chhûng zawnga a awmpuitute an ni tih hriain, anmahni nên ram thuthlung a siam a ni. (Luka 22:​24-30) A hmangaih anga inhmangaih tawn tûrin thu a pe bawk. (Johana 13:34) Chu pindana an awm khaw tlai lai chuan, a kalsan thuai dâwn avângin hmangaih takin a puahchah mial mial bawk a ni. A thian reng tûr thu a tiam a, rinna nei tûrin a fuih bawk a, thlarua thianghlim ṭanpuina a tiam bawk a ni. (Johana 14:​1-17; 15:15) In a chhuahsan hmain, Isua’n a Pa hnênah: “A hun a thleng ta; i Fapa chawimawi rawh, Fapain a chawimawi nân che,” tiin a ngên a. Isua chuan a tirhkohte chu a kalbo san hun atân a puahchah tak zet a, “a tâwp thleng pawhin a hmangaih reng” tak zet a ni.​—Johana 13:1; 17:1.

19. Gethsemane huanah Isua’n engvângin nge hrehawm a tih?

¹⁹ Isua leh a tirhkoh rinawm 11-te chu an kal ṭhinna Gethsemane huan an lo thlen meuh chuan zân lai a pêl tawh a. (Johana 18:​1, 2) Dârkâr engemaw zât hnuah chuan Isua chu misual tâwpkhâwk angin a thi dâwn ta. He hrehawmna a lo beisei leh chu miin a Pa hming a tihchhiat dân tûr a ngaihtuahna chu a nasa hle a, a ṭawngṭai laiin a thlan chu thi far angin leiah a far ta hial a. (Luka 22:​41-44) Isua’n a tirhkohte hnênah: “A hun chu a lo thleng ta,” a ti a. “En teh u, mi mantîrtu tûr chu a lo hnaih tâk hi,” a ti bawk a. Chûng thu a sawi mêk lai chuan, Juda Iskariota’n a rawn pan a, mipui tam tak khandaih leh talhtum kengin an rawn zui bawk a. Isua man tuma lo kal an ni a; mahse, ani’n a lo dang lo. ‘Chutiang nise, engtin nge Pathian Lehkha Thu-a hetianga a lo awm tûr thu hi a thlen theih ang?’ tiin a hrilhfiah a ni.​—Marka 14:​41-43; Matthaia 26:​48-54.

Mihring Fapa Chawimawi A Ni!

20. (a) Man a nih hnuah eng nghaisakna nunrâwng tak nge Isua’n a tawrh? (b) A thih hma chiah khân engvângin nge Isua’n “A kin ta” a tih?

²⁰ Man a nih hnu chuan, Isua chuan dik lo taka puhna te, mi pâwngpaw huat ching rorêltute rorêlna te, Pontia Pilata rorêlna te, puithiamte leh mipui diriamna te, leh sipaite nuihsawh leh nghaisakna te a tuar a ni. (Marka 14:​53-65; 15:​1, 15; Johana 19:​1-3) Zirtâwpni chhûn lai takah, Isua chu nghaisakna bana khenbeh a ni a, a taksa rihnain a uai avângin na hrehawm tak a tuar bawk a. (Johana 19:​17, 18) Chawhnu lam dâr thum vêlah: “A kin ta” a ti a. A ni, leia a lo kal chhan zawng zawng a ti zo vek ta! A thlarau Pathian hnêna kawltîrin, a bû a, a thi ta a. (Johana 19:​28, 30; Matthaia 27:​45, 46; Luka 23:46) A ni thum niah Jehova chuan a Fapa chu a kai tho va. (Marka 16:​1-6) A thawhleh hnu ni sawmli-ah vânah a lâwn a, chawimawi a ni ta a ni.​—Johana 17:5; Tirhkohte 1:​3, 9-12; Philippi 2:​8-11.

21. Engtin nge Isua kan entawn ang?

²¹ Engtin nge ‘Isua hniak hnu’ kan zui ang? (1 Petera 2:21) Ani angin Lalram thuhrilhna leh zirtîr siamnaah i bei hrâm hrâm ang u; tin, Pathian thu kan sawinaah i huaisen ang u. (Matthaia 24:14; 28:​19, 20; Tirhkohte 4:​29-31; Philippi 1:14) Eng hunah nge kan din tih theihnghilh ngai lovin, hmangaih leh thil ṭha tihah i inchawktho reng ang u. (Marka 13:​28-33; Hebrai 10:​24, 25) Kan nun kawng leh thiltih zawng zawng chu Pathian Jehova duhzâwng leh ‘tâwpna hunah’ kan awm tih hriatna hi i thununtîr ang u.​—Daniela 12:4. (w00 9/15)

Engtin Nge I Chhân Ang?

• A thih a hnaihzia Isua hriatna chuan Jerusalem-a a rawngbâwlna tâwp ber chungah eng hngawng nge a neih?

• Isua’n ‘a mite a tâwp thleng pawhin a hmangaih reng’ tih engin nge târ lang?

• A thih hma dârkâr tlêm tê chhûnga thilthleng chuan Isua chungchâng eng nge a târ lan?

• Kan rawngbâwlnaah engtin nge Isua kan entawn ang?

[Phêk 30-naa milem]

Isua’n anni chu “a tâwp thleng pawhin a hmangaih reng”