Ṭhalaite U—In Hriat Thiam Theihna Chu Sawizawi Rawh U!
“Chaw rum erawh chu puitlingte tân a ni, chûngte chuan an hman fo avângin chhia leh ṭha fiah tûrin an hriat theihnate chu an sawizawi tawh.”—HEBRAI 5:14.
1, 2. (a) Tûn laia kan dinhmun chu hmân lai Ephesi khuaa Kristiante dinhmun nên engtin nge a inan? (b) Eng theihnate-in nge hlauhawm lâk ata vênghim thei che a; chûng chu engtin nge i tihhmasâwn theih?
“MIFING lote anga awm lovin mi fingte anga awm zâwkin, in awm dânah fîmkhur rawh u; nîte hi a ṭhat loh avângin remchânnate lei zêl rawh u.” (Ephesi 5:15, 16) Kum sanghnih kaltaa tirhkoh Paula’n hêng thute a ziak aṭangin, “mi sualte leh tihdertute erawh chu . . . an sual zual deuh deuh” a ni. “Hun khirh takte” a nih loh leh lehlin dangten “hlauhawmnaa khat” hun an tihah chuan kan awm a ni.—2 Timothea 3:1-5, 13; Phillips.
2 Amaherawh chu, i kawnga awm ru reng hlauhawmte chu “remhriatna . . . hriatna leh ngaihruat thiamna” tihhmasâwnna hmangin i pumpelh thei a ni. (Thufingte 1:4) “I thinlungah finna chu a lût ang a, i nunna atân hriatna chu tui tak a ni ang; remhriatnain a vêng ang chia, hriatthiamnain a enkawl ang che; sual kawng ata chhan chhuak tûr che leh thil awihawm lo sawi mite laka chhanchhuak tûr chein,” tiin, Thufingte 2:10-12 chuan a sawi a ni. A nih leh engtin chiah nge chûng theihnate chu i tihhmasâwn theih? Hebrai 5:14 chuan: “Chaw rum erawh chu puitlingte tân a ni, chûngte chuan an hman fo avângin chhia leh ṭha fiah tûrin an hriat theihnate chu an sawizawi tawh,” tiin a sawi a. Themthiamna engpawh ang bawkin, hriat thiam theihna thiam taka hmang tûr chuan zawizawi a mamawh a ni. Greek thumal Paula hman hi a awmzia tak chu ‘taksa sawizawi mi anga sawizawi’ tihna a ni. Chutiang sawizawina chu engtin nge i ṭan ang?
I Hriat Thiam Theihna Sawizawina
3. Thutihthlûkna siam a ngaih hunin engtin nge i hriat thiam theihna chu i hman theih?
3 I hriat thiam theihna—chhia leh ṭha i ngaihtuah theihna—chu ‘hman fona hmanga’ sawizawi a ni tih hre reng ang che. Thu tihthlûkna i siam ngei a ngaih hunah, rin thu te, tihluihna avânga tih te, a nih loh leh mipui tih dân zui tawpna chu duhthlanna fing a ni ngai lo vang. Thutlûkna fing siam tûr chuan i hriat thiam theihna i hmang ngei tûr a ni. Engtin nge i hman ang? A hmasa berah chuan, chipchiar taka dinhmun enthlithlaina leh a nihna dik tak hriatna hmangin a ni ang. A ṭûl chuan zawhnate pawh zâwt ang che. I duhthlante chu ruat fel ang che. Thufingte 13:16 chuan: “Remhria zawng zawngin finnain an thawk a,” tiin a sawi a ni. A dawt lehah chuan, chu mi chungchângah eng Bible dân leh thu bulte nge awm tih ruat fel tum ang che. (Thufingte 3:5) He mi ti tûr hian Bible hriatna i neih a ngai ngei ang. Chuvâng tak chuan Paula chuan “chaw rum” chu ei tûrin min fuih a ni—a thutak “zauzia te, a seizia te, a sânzia te, a thûkzia te” chu zir tûrin.—Ephesi 3:14-19.
4. Engvângin nge Pathian thu bulte hriatna chu a pawimawh êm êm?
4 Ṭha famkim lo, sual ngaihtuahna nei kan nih avângin, chutianga tih chu tihmâkmawh a ni. (Genesis 8:21; Rom 5:12) “Thilung hi thil zawng zawng aiin bumhmang ber, chhe lailet dêr a ni,” tiin Jeremia 17:9 chuan a sawi a ni. Pathian thu bulte’n min kaihhruai loh chuan, thil ṭha lo engemaw chu ṭha ni-ah ngaiin keimahni leh keimahni kan inbum thei a ni—kan tisa-in min ngen mai avângin. (Isaia 5:20, khaikhin rawh.) Sâm ziaktu chuan hetiang hian a ziak a: “Tleirâwlin engtin nge a awm dân a tihthianghlim ang? I thu ang zêla a awm dân vêng ṭhain. I thununna thute avângin hriat thiamna ka nei ṭhîn: chuvângin awm dân dik lo tinrêng hi ka hua a ni,” tiin.—Sâm 119:9, 104.
5. (a) Engvângin nge tleirâwl ṭhenkhatte’n kawng dik lo an zawh? (b) Engtin nge tleirâwl pakhatin thutak chu ata a nihtîr?
5 Tleirâwl ṭhenkhat Kristian chhûngkuaa enkawl seilente chuan engvângin nge kawng dik lo an zawh? Chutiang mite chuan ‘a ṭha leh lawm tlâk leh, Pathian duhzâwng famkim an nihzia an inlantîr’ ngai lo a ni ang em le? (Rom 12:2, NW.) Ṭhenkhate chu an nu leh pate nên inkhâwmin Bible zirtîrna bul ṭhenkhatte pawh an sawi chhuak thei mai thei a. Mahse, an rinna fiahtu tûr emaw, Pathian Thu thûk zual ṭhenkhatte hrilhfiah tûr chuan an hriatna chu lungawithlâk lo takin a pâwnlâng ṭhîn a ni. Chutiang chi ṭhalaite chu awlsam taka bum theih an ni ṭhîn. (Ephesi 4:14) Hei hi i dinhmun a nih chuan engvângin nge insiam danglam tûrin thu i tihtlûk loh vang? Unaunu tleirâwl pakhat chuan: “Chîk takin ka zir ṭhîn a. ‘Engtin nge hei hi sakhaw dik a ni tih ka hriat? Engtin nge Jehova hmingpu Pathian pakhat a awm tih ka hriat?’ tiin, keimah leh keimah ka inzawt a ni,” tih a hre chhuak leh a ni.a Fîmkhur taka Pathian Lehkha Thute enfiahna chuan, a nu leh pate hnên aṭanga a zirte a dik tak zet tih a rinnghehtîr a ni!—Tirhkohte 17:11, khaikhin rawh.
6. Engtin nge ‘Lalpa, Jehova lâwmzâwng i tih fiah’ theih ang?
6 Jehova thu bul hriatna nên inthuam la, ‘Lalpa lâwmzâwng engnge ni tih fiah’ chu awlsam i ti sawt ang. (Ephesi 5:8-10) Chutichung pawhin, dinhmun engemaw bîka kawng dik zawh tûr i hriatchian loh chuan engtin nge ni ang? Kaihhruaina pe tûr che-in Jehova ngên ang che. (Sâm 119:144) I nu leh pate hnênah emaw, Kristian mi puitlingte hnênah emaw chûng thute sawipui tum bawk ang che. (Thufingte 15:22; 27:17) Bible leh Vênna Insâng thu chhuah chîk taka chhuina hmangin kaihhruaina ṭangkai tak a hmuh theih bawk. (Thufingte 2:3-5)I hriat thiam theihna chu i hman tam poh leh a lo chak zual dâwn a ni.
Intuaitharnaa Hriat Thiamna Lantîr
7, 8. (a) Kalkhâwmnaah i tel dâwn leh dâwn loh rêl thlu tûrin engtin nge i hriat thiam theihna chu i hman ang? (b) Intuaitharna chungchâng Bible thlîr dân chu eng nge ni?
7 Tûnah chuan, dinhmun engemaw bîk hnuaia i hriat thiam theihna i hman theih dân tûr lo thlîrho tawh ila. Entîr nân, kal khâwmnaa tel tûra sâwm niah han inngai la. Kal khâwmna tlângzarhna lehkha pawh i dawng thlap tawh bawk a. Thuhretu ṭhalai tam takte pawh an tel tûr thu hriattîr i ni bawk a ni. Mahse, senso atân pawisa thawh tûr ni ta se, chutah chuan i tel ang em?
8 Aw le, i hriat thiam theihna hmang rawh le. A hmasa berin, thu dik tak dawng phawt rawh. Mi engzât nge kalkhâwm dâwn? Tute nge chutah chuan tel ang? Eng huna inṭan tûr nge? Engtikah nge a tâwp ang? Eng thilte nge ruahman a nih? Eng anga huaihawt nge a nih ang? tihte hre chiang hmasa phawt ang che. Chu mi hnûah Vênna Insâng Thuchhuah Zawnawlna-ah “Vântlâng Kalkhâwmnate” leh “Intihhlimnate” chu enin, chîk taka chhuina nei ang che.b I chhui chîkna chuan eng nge a laihlan ang? Pakhatah chuan, Jehova chuan hun hlimawm hmang tûra kal khâwmna chu a hnâwl lo tih a lailang ang. Dik tak chuan, Thuhriltu 8:15 chuan thawhrimna nên ‘ni hnuaiah hian ei leh in leh nuam taka awm aliama thil ṭha engmah mihringin a neih lo’ a ti a. Isua Krista ngei pawh kha ruaiṭhehnaah leh a lo berah vawikhat chu inneihnaah a tel si a. (Luka 5:27-29; Johana 2:1-10) Inbûk tâwktîr rawh, vântlâng inhmuhkhâwmna chu a ṭangkai thei a ni.
9, 10. (a) Kalkhâwmna ṭhenkhatin eng thil hlauhawmte nge a thlen theih? (b) Kalkhâwmnaa i kal tûr leh tûr loh i rêl thlûk hmâin eng zawhnate nge i inzawh theih?
9 Nimahsela, huaihawtna ṭha tâwk lo kalkhâwmna chu buaina a ni. 1 Korinth 10:8-ah chuan, inkawmkhâwmna âtthlâk chuan inngaihnaah a hruai tih leh “ni khatah [Israel mi rinawm lo] singhnih leh sangthumin” an thih phah dân kan chhiar a ni. Ngaihtuahna la tak vaukhânna dang chu Rom 13:13-ah hetiang hian hmuh a ni: “Chhûna awm angin mawi takin i awm ang u, zu in buai leh zu ruia awm lovin, hur leh inngaih hmanga awm lovin, insual leh îtsika awm lovin,” tiin. (1 Petera 4:3 khaikhin rawh.) Dik takin, kalkhâwmnaa tel zât tûr bithliah theih a ni lo va. Mahse, thil tawn chuan kalkhâwm an tam poh leh huaihawt a harsa tih a târ lang a ni. Kalkhâwmna tenau zâwk leh ṭha taka huaihawt kalkhâwmnate chu “khuahkhirh loh hlimhlawp bâwlna” a ni thei lo deuh vang.—Galatia 5:21, Byington.
10 I chhui chîkna chuan zawhna dang: Kalkhâwmnaah Kristian puitling ṭhenkhat an tel ang em? Tunge a huaihawttu chu? Chu kalkhâwmna chu inkawmhona ṭha awmtîr nâna tih nge tuemaw hamṭhatna tûra tih? A tel thei chin tûr khuahkhirhna a awm em? Kalkhâwmna chu chawlhkâr tâwpa neih a nih chuan, chu ta telte chu a tûka Kristian rawngbâwlnaa tel thei tûrin a âwmtâwk hunah a tâwp ang em? Rimawi leh lâmna te a tel dâwn a nih chuan, Kristian tehnate nên a inmil ang em? tih ang chi zawhnaah a kâng kai ngei ngei dâwn a ni. (2 Korinth 6:3) Chutiang zawhna zawh chu a awlsam lo mai thei a. Mahse, Thufingte 22:3 chuan: “Mi hmanghria chuan thil ṭha lo chu a hmuhin a biru mai ṭhîn a; mi mâwl erawh chuan a tâwn mai ṭhîn a, a tuar phah ṭhîn,” tiin a vaukhân a ni. A ni, i hriat thiam theihna hmangin dinhmun hlauhawm chu i pumpelh thei a ni.
I Zirna Ruahmannaa Hriat Thiamna
11. Hma lam ruahmannaah ṭhalaite’n an hriat thiam theihna chu engtin nge an hman ang?
11 Bible chuan nakin hun atâna ruahmanna neih chu a finthlâk a ti a. (Thufingte 21:5) I nakin hun tûr chu i nu leh i pate nên insawiho tawh em? Hmatâwng anga hun bikima rawng bâwl i tum pawh a ni thei a. Dik tak chuan, hna dang rêng rêng chuan lungawina nasa zâwk a thlen thei lo. Zirna ṭha i chhawmnun a, rawngbâwlnaah hma i sâwn zêl chuan, he hna phûrawm tak atân i inbuatsaih tihna a ni. Rawngbâwlnaah engtin nge i inchâwm ang tih i ngaihtuah tawh em? Nakin hunah chhûngkaw din i tum a nih chuan, chu mawhphurhna chu i tlin ang em? Chutiang thil chu inbûk tâwktîr a, thu tlûkna dik tak siam tûr chuan hriat thiam theihna hman a ngai a ni.
12. (a) Engtin nge chhûngkaw ṭhenkhate’n sum leh pai dinhmun inthlâk danglam mila insiam rem an thlan? (b) Zirna belhchhahna chu hmatâwnga rawng bâwl tumna nên a inkalh khêr a ngai em? Hrilhfiah rawh.
12 Hmun ṭhenkhatah chuan, themthiamna ṭangkai tak emaw, ei zawnna emaw chu thawh paha zir theihna a la awm a. Ṭhalai, chhûngkaw sumdâwn zir emaw, sumdâwnna nei an ṭhian puitlingte zirtîrna dawng emaw an awm a. Mi dangte chuan, nakina ei zawn nâna la ṭangkai tûr zirnate chu school-ah an zir bawk. Chutiang hun remchâng awmlohna hmunah chuan, ngun taka an ngaihtuah hnûah nu leh pate chuan an fate chu high school an zawh hnûa zir belh tûrin rem an ruat thei ang. Puitling mawhphurhnate leh a bîk takin hun rei tak chhûng atâna hmatâwng rawngbâwlnaa chanvo nei thei tûra hetianga ruahman lâwkna hi Pathian Lalram dah hmasakna nên pawh a inrem a ni. (Matthaia 6:33) Tin, zirna belhchhahna chuan hmatâwng hna thawhna a dang chuang lo. Entîr nân, Thuhretu naupang pakhat chuan hun rei tak hmatâwnga rawng bâwl a duh a. High school a zawh hnûah chuan, a nu leh a pate—hmatâwnga rawng bâwl ve bawkte—chuan an fanu tân chuan zirna belhchhahna an ruahmansak a ni. School a kal lai chuan a hmatâwng thei a, tûnah pawh amah leh amah inchâwmin, chu mi pah chuan a la hmatâwng ta zêl a ni.
13. Chhûngkua-in zirna belhchhahnaa thil awm theite chu engtin nge an chhût ang?
13 Zirna belhchhahna chungchângah chuan, chhûngkaw tinte’n anmahnia thutâwp siam tûrin dikna leh mawhphurhna an nei ṭheuh va. Chutiang zirna chu ṭha taka thlan a nih chuan, a ṭangkai hlê thei a ni. Mahse, thang pawh a ni thei bawk. Chûngtiang zirna chu i ngaihtuah a nih chuan eng nge i thiltum chu ni? Chu chu puitling mawhphurhnate zahawm taka chelh thei tûra i inbuatsaih nân a ni em? “Mahni tân thil ropui i zawng” zâwk em ni? (Jeremia 45:5; 2 Thessalonika 3:10; 1 Timothea 5:8; 6:9) Hmun danga zirna belhchhahna ûm, chênchilh ngai hial pawh ni mai theite chu engtin nge ni ang? Paula vaukhânna “ṭhian sualte chuan nungchang ṭha an tikhawlo ṭhîn” tih aṭang chuan chu chu remruatna fing a ni thei ang em? (1 Korinth 15:33; 2 Timothea 2:22) “Hun hi tihtawiin a awm” tih hi hre reng bawk ang che. (1 Korinth 7:29-31) Chutiang zirna atân hun eng zât nge i pêk dâwn? I ṭhatlai hun tam zâwk chu a hmang dâwn em ni? Chutiang a nih chuan Bible-in, “i vânglai hian i siamtu hre reng” tûra a fuihna che hi engtin nge i hman theih ang? (Thuhriltu 12:1) Chu bâkah, zir tûr i thlante chuan Kristian thiltih pawimawh tak tak, Kristian inkhâwmnaa telna te, thlawhhma rawngbâwlna te, leh mahni-a Bible zirna angte hi a neihtîr thei che ang em? (Matthaia 24:14; Hebrai 10:24, 25) I hriat thiam theihna chu a chak viau chuan, i nakin hun atâna nangmah leh i nu leh pate ruahman angin, thlarau lam thiltumte chu i hlauh ngai lo vang.
Inrîmna Zahawmtîrna
14. (a) Inngainattawnna an inlantîrin, inrîmte chu eng thu bulte’n nge kaihruai ang? (b) He mi chungchângah hian tuak ṭhenkhate’n engtin nge hriat thiam theihna an hman loh?
14 I hriat thiam theihna pawimawh lehna hmun dang chu inrîmna chungchângah a ni. I ngaihsak tuemaw laka ngainatna lantîr chu dân pângngai lek a ni a. Hla Thlan Khâwma nungchang thianghlim tuak khatte chuan an inneih hmâin an inngainatna ṭhenkhat an inlantîr tawn tih a chiang hle a. (Hla Thlan Khâwmte 1:2; 2:6; 8:5) Tûn laia innei tûr tuak ṭhenkhatte chuan, chutiang bawkin kut invawnsak te, infawh te, leh inkuah te chu thil tih âwmah an ngai a ni; a bîk takin innei thuai tûr ni-a an lanin. Mahse, “Mahni rilru ring maitu chu mi â a ni,” tih hi hre reng ang che. (Thufingte 28:26) Lungchhiatthlâk takin, tuak tam takte chuan phatsan theihna dinhmunah indintîrin, an hriat thiam theihna an hmang lo tih an lantîr a ni. Inngainatna lantîrna chuan zauthauna leh insum theih lohna a thlenin; thiltih bawlhhlawh tak a hring chhuak a, mipat hmeichhiatna dik lo taka hmanna thlengin a awmtîr a ni.
15, 16. An inrîmna zahawm taka vawng zêl tûrin eng invên lâwkna awmze nei tak nge inrîm tuakte’n an siam ang?
15 Pâwnah inlêng dûn a nih chuan, dinhmun inâwm lo hnuaia i kawppui tûr nêna a fâla awm chu pumpelh ang che, chu chu a finthlâk a ni. Chuvângin, mi dang laka inkawp emaw, vântlâng hmuna len dun emaw chu a ṭha ber a ni. Tuak ṭhenkhatte chuan hmeichhe vêngtu an ruahman ṭhîn bawk a ni. Tin, Hosea 4:11 thu: “Uain te, uain tharte chuan thinlung a la bo ṭhîn,” tih pawh hi ngaihtuah bawk ang che. Zu chuan thu tlûkna ṭha a tichhe theiin, chûng tuakte chu a hnûa inchhîrna thlentu tûr thilte a tihtîr thei a ni.
16 Thufingte 13:10 chuan hetiang hian a sawi a: “Chapona chuan inhauhna mai a tichhuak a, thunun ṭhat (“inrâwn tawn,” NW) mi hnênah erawh chuan finna a awm,” tiin. Ni e, ‘inrâwn tawnin,’ in khawsak dân tûr sawiho vang che u. Inngainatna lantîrnaah, chin tâwk siam la; mi dangte ngaih dân leh chhia leh ṭha hriatna inzah tawnsak ang che u. (1 Korinth 13:5; 1 Thessalonika 4:3-7; 1 Petera 3:16) He thu hrehawm tak sawiho chu atîrah chuan a harsa mai thei a; mahse, nakina lo awm thei buaina nasa tak chu a dang thei a ni.
‘Naupan Têt Aṭanga’ Zirtîr Nih
17. Davida khân Jehova chu ‘a naupan têt ata a rina’ ni tûrin engtin nge a siam a, tûn lai ṭhalaite tân eng zir tûr nge awm?
17 Setana thang pumpelh tûr chuan i harhvân reng a ngai ang—engemaw chângin huaisenna nasa tak pawh a ngai ang. A châng chuan, ṭhiante lak mai ni lovin, khawvêl mi zawng zawng laka danglam nih châng a awm thei ang. Sâm ziaktu Davida chu: “Aw Lalpa PATHIAN, nang chu ka beiseia chu i ni si a; ka naupan têt ata ka rina chu i ni. Aw Pathian, ka naupan têt ata chu nangin mi zirtîr a; tûn thlengin i thilmak tihte chu ka hriattîr ṭhîn,” tiin a ṭawngṭai a ni. (Sâm 71:5, 17)c Davida chu a huaisen avâng chuan a lâr hle a. Mahse, engtikin nge huaisenna chu a neih ṭan? A naupan têt laiin a ni! Goliatha a hmachhawna a hming than hmâ pawhin, Davida chuan a pa berâm rual a vênhimnaah huaisenna namai lo a lo lantîr tawh bawk—sakeibâknei leh savawm te thatin. (1 Samuela 17:34-37) Mahsela, Davida chuan “ka naupan têt ata ka rina” ti-a kovin, huaisenna a lantîr engpawh chu Jehova a pe fai ṭhak a ni. Jehova chunga Davida innghah theihna chuan fiahna engpawh chu a hmachhawntîr thei a. Nang pawh, Jehova chunga i innghah chuan, ‘khawvêl hneh’ tûrin huaisenna leh chakna a pe ang che.—1 Johana 5:4.
18. Tûn laia Pathian ngaihsak ṭhalaite hnênah eng fuihna nge pêk a nih?
18 Nangmah ang ṭhalai sâng tam takte chu huaisen takin an dingnghet a, tûnah chuan baptisma chang tawh chanchin ṭha thuchhuahtu niin rawng an bâwl a ni. Nangni ṭhalaite rinna leh huaisenna avângin Pathian hnênah lâwm thu kan sawi a ni! (2 Petera 1:4) Khawvêl chhiatna pumpelh tum tlat rawh u. I Bible zirtîrna hmanga sawizawi i hriat thiam theihna hmang chhunzawm reng ang che. Chutiang tihna chuan chhiatna râpthlâk tak ata tûnah a humhim ang chia; a tâwpa i chhandamna pawh a tichiang bawk ang. Kan thu ziak hnuhnung berin a târ lan tûr angin, i nun i tihlawhtling ngei ang.
[Footnote-te]
a “Ṭhalaite Zawhna . . . Engtin nge Thutak chu Ka Tâ Ka Nihtîr Theih Ang?” tih thu ziak Harh Rawh! (English) October 22, 1998 en rawh.
b “Vântlâng Intihhlimna—A Hlâwkna Chên La, A Thang Pumpelh Rawh” tih thu ziak lanna August 15, 1992, Vênnainsâng (English) chuan he mi chungchâng thu tam tak a târ lang a ni.
c Sâm 71-na hi, a chunga thu ziaka Davida hla tia chhinchhiah, Sâm 70-na chhunzawmna niin a lang.
Ennawn Tûr Zawhnate
◻ Engtin nge ṭhalaiin a hriat thiam theihna chu a sawizawi ang?
◻ Kristian kalkhâwmnaa telna chungchângah engtin nge ṭhalai chuan a hriat thiam theihna a hman ang?
◻ Zirna ruahmannaah eng thilte nge ngaihtuah tûr?
◻ Tuak inrîm laite chuan engtin nge mipat hmeichhiatna dik lo taka hmanna thang an pumpelh theih?
[Phêk 15-naa milem]
Chhui chîk dân zirna chuan i hriat thiam theihna sawizawi tûrin a ṭanpui ang che
[Phêk 16-naa milem]
Kalkhâwmna tênau chu huaihawt a awlsam zâwk a, khuahkhirh theih loh hlimhlawp bâwlnaah a chang tlêm deuh vang
[Phêk 16-naa milem]
Nu leh pate chuan an fate chu an zirna ruahman lâwknaah an ṭanpui tûr a ni
[Phêk 17-naa milem]
A huhova lenhona chu invenhimna a ni