Vênnainsâng ONLINE LIBRARY
Vênnainsâng
ONLINE LIBRARY
Mizo
Ṭ
  • â
  • ê
  • î
  • û
  • ṭ
  • Ṭ
  • BIBLE
  • THU LEH HLA CHHUAHTE
  • INKHAWMTE
  • w01 8/1 p. 7-12
  • ‘Chhia Leh Ṭha I Fiah’ Thei Em?

I thlanah hian video a awm lo.

A pawi lutuk, he video hi a load theih loh.

  • ‘Chhia Leh Ṭha I Fiah’ Thei Em?
  • Vênnainsâng Jehova Lalram Puan Chhuahna—2001
  • Thupuitête
  • Thu Thuhmun
  • Khawvêl “Thu Fing leh Bumna Mai”
  • ‘Thil Ṭha Chu Ṭha Lo, Ṭha Lo Chu Ṭha’ Titute
  • Pathian Lawmzâwng Chu I Zir Ang U
  • Kan Thil Hriat Theihnate Sawizawiin
  • I Hriat Theihnate Chu Hmang La, Sawizawi Rawh
  • Ṭhalaite U—In Hriat Thiam Theihna Chu Sawizawi Rawh U!
    Vênnainsâng Jehova Lalram Puan Chhuahna—1999
  • Fing Takin Thu Tlûkna Siam Rawh
    Vênnainsâng Jehova Lalram Puan Chhuahna—2013
  • “Mi Tinin Mahni Phur An Phur Ṭheuh Dâwn”
    Vênnainsâng Jehova Lalram Puan Chhuahna—2006
  • Engtik Lai Pawhin Bible Thupêk Kan Mamawh Em?
    Vênnainsâng: Engtik Lai Pawhin Bible Thupêk Kan Mamawh Em?
Hmuh Belh Nân
Vênnainsâng Jehova Lalram Puan Chhuahna—2001
w01 8/1 p. 7-12

‘Chhia Leh Ṭha I Fiah’ Thei Em?

‘Lalpa lâwmzâwng engnge ni tih fiah rawh u.’​—EPHESI 5:​8-10.

1. Eng kawngin nge tûn laiah nun hi harsa tak a nih a, engvâng nge?

“AW LALPA, mihring awm dân chu, mahni thu mai a ni lo tih ka hre ta: tungchhova kal mihringah hian, a pheikhai hruai tûr a awm lo.” (Jeremia 10:23) He thu pawimawh tak Jeremia hriat chhuah hian tûn laiah kan tân awmzia a nei zual a ni. Engvâng nge? Bible sawi lâwk angin ‘hun khirh taka’ kan awm vâng a ni. (2 Timothea 3:1) Nî tin mai hian thu tlûkna siam ngai dinhmun harsa tak tak kan tawng reng mai a. A lian emaw, a tê emaw, hêng chungchânga kan thu tlûkna siamte hian kan taksa, rilru, leh thlarau lamah nghawng nasa tak a nei thei ṭheuh bawk.

2. Eng duh thlannate nge thil tê thama ngaih ni thei a; mahse, Kristian inpumpêkte’n engtin nge an ngaih ve thung?

2 Nî tina kan duh thlan tam takte hi chu tih dân pângngai emaw, thil tê thamah emaw ngaih theih a ni. Entîr nân, nî tin hian kan thawmhnaw hâk tûr te, kan ei kan in tûr te, kan mi hmuh tûr te, leh thil dang dangte kan thlang a. Hêngte hi ngaithuahna pawh hmang lêm lovin, kan thlang mai ṭhîn a ni. A nih leh chûng chu thil tê tham a ni tak zet em? Kristian inpumpêkte chuan, silhfên leh lan dân te, ei leh inah te, ṭawngkam hman leh nungchang te hian Chungnungbera, Pathian Jehova chhiahhlawh nihna a lantîr leh lantîr loh hi nasa takin an ngaihtuah a ni. Tirhkoh Paula thusawi: “In ei pawhin, in in pawhin, in tih apiangah pawh, Pathian ropuina tûr hlîrin ti rawh u,” tih chu hriatnawntîr kan ni ṭhîn.​—1 Korinth 10:31; Kolossa 4:6; 1 Timothea 2:​9, 10.

3. Eng duh thlannate nge ngun taka ngaihtuah ngai?

3 Tin, chûngte aia pawimawh zâwk duh thlanna chu a awm leh a. Entîr nân, Nupui pasal neih tûr nge, nei lova awm tûr tih chungchânga thu tlûkna chuan mi nunah nghawng thui tak a nei a ni. Neih tûr âwm, dam chhûnga kawppui tûr dik thlan chu thil tênau a ni lo.a (Thufingte 18:22) Chu mai bâkah, ṭhian leh kawm tûr kan thlanna te, zirna kan thlan te, kan hna thlan te, leh intihhlimna kan thlan te chuan kan thlarau lamah nghawng thui tak a nei a​—chuvângin, kan chatuan hma khua chungah pawh nghawng a nei a ni.​—Rom 13:​13, 14; Ephesi 5:​3, 4.

4. (a) Eng tih theihna neih nge duhawm ber? (b) Eng zawhnate nge ngaihtuah ngai?

4 Duh thlan tûr heti zozai kan neih avâng hian, chhia leh ṭha fiah theihna emaw, dik ni âwm taka lang leh a dik tak tak emaw fiah theihna neih chu a duhawm hle. Bible chuan: “Mi ngaiha kawng dik ni âwm taka lang a tâwp chu thihna kawng ni si a awm,” tiin min vaukhân a. (Thufingte 14:12) A nih chuan: ‘Thil dik leh dik lo chu engtin nge kan fiah theih ang? Thu tlûkna siam nâna kan mamawh kaihhruaina chu khawiah nge kan hmuh ang? Hemi chungchângah hian tûn hma leh tûn laia mite hian eng nge an lo tih a, chu chuan eng rah nge a chhuah?’ tiin kan zâwt mai thei.

Khawvêl “Thu Fing leh Bumna Mai”

5. Kristian hmasate kha eng ang khawvêl dinhmunah nge an nun?

5 Kum zabi pakhatnaa Kristiante chu Greek leh Rom ngaihsânna khawvêla awm an ni a. Kawng khatah chuan Rom mite nunphung chu mi tam tak duhzâwng tak nawmchenna nun a ni a. Kawng lehlamah chuan chumi huna mi fing rualho chu Plato-a leh Aristotle-a ngaih dân bâkah Epicuria leh Stoik ngaih dân zirtîrna school tharte avângin an phûr êm êm a ni. Tirhkoh Paula chuan Athen khuaa missionary-a a zin vawihnihnaah Epicuria leh Stoik mi fingte’n an va hnial a; anni chu “he mi kamtam” Paula aia chungnung zâwkah an inngai a ni.​—Tirhkohte 17:18.

6. (a) Kristian hmasa ṭhenkhatte khân eng nge tih an duh? (b) Paula’n eng vaukhânna nge a pêk?

6 Chuvângin, kum zabi pakhatnaa Kristian ṭhenkhatte chu an vêla mite nunphung leh chîn dânte hîpa an awm pawh chu thil mak a ni lo. (2 Timothea 4:10) Chu mi hun laia mi pawimawhte chuan hlâwkna tam tak chênin an lang a; an duh thlannate pawh a ṭhat hmêl hle a ni. Khawvêl hian thil hlu tak engemaw min pe thei anga a lan laiin, Kristian inpumpêk nun kawng chuan pêk tûr engmah nei lo angin a lang. Nimahsela, tirhkoh Paula chuan tihian min vaukhân a: “Fîmkhur rawh u, chutilochuan tupawhin Krista thu ang ni lovin, mihring thu rochhiah leh khawvêl A Aw B ang zâwkin an thu fing leh bumna mai maiin râl lâkin an la dah ang che u,” tiin. (Kolossa 2:8) Engvângin nge chutiang chu Paula’n a sawi?

7. Khawvêl finna hi engtiang chiaha hlu nge ni?

7 Paula chuan chûng khawvêl hîpa awmte ngaihtuahna phênah thil hlauhawm tak a awm tih a hriat avângin chu vaukhânna chu a pe a ni. A thu hman, “thu fing leh bumna mai” tih chuan awmzia a nei bîk a. “Thu fing” tih awmzia chiah chu “finna hmangaihna leh ûmna” tihna a ni a. Chu chu thil ṭangkai tak a ni thei. Bible ngei pawhin, a bîk takin Thufingte bu hian hriatna leh finna dik zawng tûrin min fuih a ni. (Thufingte 1:​1-7; 3:​13-18) Mahse, Paula chuan “finna” leh “bumna mai” tih a hmang kawp tlat a ni. Thu danga sawi chuan, Paula chuan khawvêl finna hi chu bumna thil mai mai, thil ruak ngawt angah a ngai a ni. Balloon ham puar ang maiin, khawvêl finna chuan thil sakhat nei angin lang mah se, a ruak ngawt a ni. Khawvêl “thu fing leh bumna mai” anga sakhat nei lo chu dik leh dik lo tehfunga hman a nih chuan, chu chu thil sâwt lo leh chhiatna min thlen thei thil a ni hial ngei ang.

‘Thil Ṭha Chu Ṭha Lo, Ṭha Lo Chu Ṭha’ Titute

8. (a) Mite’n tu thurâwn nge an lâk? (b) Eng ang thurâwn nge pêk chhuah a nih?

8 Hei hi tûn laiah pawh a la ngai reng a ni. Mihringte thiltih eng kawngah pawh, mi thiam tam tak an awm zêl a. Inneihna leh chhûngkua thurâwn petute, thu ziaktute, mahnia nihna inpe tidamtute, arsi chanchin zir mite, thlarau zâwl mite, leh mi dang dangte chuan sum hlawh nân thurâwn pêk an inpeih reng a. Mahse, eng ang thurâwn nge an pêk? Nungchang thar an tih mai atân nun dân phung chungchânga Bible tehkhâwngte chu hnâwl a ni fo ṭhîn. Entîr nân, “mipain a mipatpui, hmeichhiain a hmeichhiatpui neih” sawrkârin a khap chungchâng chu Canada chanchinbu The Globe and Mail-a editor thu khawchâng chuan heti hian a sawi: “Kum 2000-ah, hmangaih taka inpumpêka inkawpte chu mipat hmeichhiatna lama chi anpui an nih avâng maia an duhthusâm hnâwlsak chu thil zahthlâk tak a ni,” tiin. Tûn lai rilru put hmang chu insawisêl lo va, inngaitheih hi a ni a. Tin, chhia leh ṭha fiahna tehfung a awm chiah lo va, mi mal ngaih dân azirin engkim mai hi a zalên a ni, tih rilru put hmang a awm bawk.​—Sâm 10:​3, 4.

9. Khawtlânga mi zahawm tak taka ngaihte hian eng nge an tih fo?

9 Ṭhenkhat dangte chuan thutâwp an siamnaah khawtlâng leh sum leh pai lama mi hlawhtling​—hausa leh hmingthang takte​—chu an entawn bawk a. Mi hausa leh hmingthangte chu tûn laiah zahawm anga ngaih ni mah se, rinawmna leh rinngam nihna ang ṭhatnate chu a taka hmang si lovin, ṭawngkam maiin an sawi fo ṭhîn. Mi tam tak chuan thiltihtheihna leh hlâwkna ûm nân dân leh hrai palzût mah se, ngaihṭhat lohna an nei lo va; nungchang lam tehnate an pawisa lo rêng rêng a ni. Lârna leh hmingthanna neih duh avângin, ṭhenkhat chuan nungchang leh tehna awmsa chu an ngaihthah a, mak tak leh râpthlâk taka nun chu an thlang zâwk a ni. Chu chuan hlâwkna ringawt ngaihtuah, inphalraina khawtlâng a hring chhuak a; chu khawtlâng thil tum chu, “Thiang lo a awm lo,” tih hi a ni. Chuvângin, miin a chhia leh ṭha thliarhrang tûra inrintâwkna an nei lo pawh hi thil mak a ni dâwn em ni?​—Luka 6:39.

10. Thil ṭha leh ṭha lo chungchânga Isaia thute a dikzia eng anga fiah nge ni?

10 Kaihhruaina dik lo ṭanchhana thutlûkna fing lo tak siamna sawhkhâwk râpthlâk tak takte chuan min hual vêl a​—chûng zînga ṭhenkhat chu nupa inṭhen leh chhûngkaw kehdarhna te, a ni lo zâwnga damdawi leh zu hman te, ṭhalai rual tharum thawhna te, inphalraina te, mipat hmeichhiatna hman avânga inkaichhâwn theih natna te a ni. A dik tak chuan, chhia leh ṭha fiahna min ṭanpuitu ber emaw, a tehfung ber emaw an hnâwl chuan engah nge rah chhuah ṭha zâwk kan beisei ang? (Rom 1:​28-32) Zâwlnei Isaia’n: “Thil ṭha lo chu thil ṭha tia, thil ṭha chu thil ṭha lo ti ṭhîna, êng chu thima ngaia, thim chu ênga ngai ṭhîna, thil thlum chu thil khâa ngaia, thil khâ chu thil thluma ngai ṭhîntute chu an chung a pik e! Mahni ngaiha fingte leh mahni mithmuha bengvârte chu an chung a pik e!” a tih ang chiah a ni.​—Isaia 5:​20, 21.

11. Chhia leh ṭha fiahna kawngah mahni inrinchhan chu engvângin nge a finthlâk loh?

11 Pathianin hmân lai Juda mi, “mahni ngaiha fingte” mawh a phurhtîrna chuan chhia leh ṭha fiahna kawnga mahni inrin loh a pawimawhzia a tichiang lehzual a ni. Tûn laiah mi tam tak chuan “I rilru chauh inthununtîr rawh,” tih emaw, “Ṭha i tih chu ti ringawt rawh,” tih hi an pawm thlap a ni. Chûng chu a finthlâk em? Bible sawi dân chuan a finthlâk lo a ni. Hetiang hian awlsam têin a sawi mai a: “Thinlung hi thil zawng zawng aiin bumhmang ber, chhe lailet dêr a ni a; tuin nge hre thiam thei ang?” tiin. (Jeremia 17:9) Thutlûkna i siamnaa kaihruai tûr chein mi bumhmang leh mi chhe lailet dêrte chu i rinchhan ang em? I rinchhan teuh lo vang. Chutiang miin thu a hrilh che chuan a hrilh loh ang zêla tih i duh zâwk ngeiin a rinawm. Chuvângin, Bible chuan: “Mahni rilru ring maitu chu mi â a ni a, fing taka chetla mi erawh chhan chhuah a ni ang,” tiin min hrilh a ni.​—Thufingte 3:​5-7; 28:26.

Pathian Lawmzâwng Chu I Zir Ang U

12. Engvângin nge “Pathian duhzâwng” kan hriatfiah a ngaih?

12 Chhia leh ṭha fiah nân khawvêl finnaah emaw, mahnia inrinchhan emaw a theih si loh chuan, engtin nge kan tih tâk ang le? He tirhkoh Paula fuihna thu fiah fel tak hi chhinchhiah teh: “He khawvêl dân ang hian awm suh ula; Pathian duhzâwng, a ṭha leh lawm tlâk leh, ṭhat famkim chu in hriatfiah theih nân, in rilru athara awmin lo danglam zâwk tawh rawh u,” tih hi. (Rom 12:2) Engvângin nge Pathian duhzâwng kan hriatfiah a ngaih? Kan hriatfiah a ngaih chhan chu Bible-ah Jehova’n: “Vân khi lei aia a sâng zâwk angin, ka awm dânte hi in awm dânte aiin a sâng zâwk si a, ka ngaihtuahte pawh hi in ngaihtuahte aiin a sâng zâwk bawk a ni,” tiin tlang tak leh khauh takin a sawi a ni. (Isaia 55:9) Chuvângin, mahni thutlûkna emaw, mahni duhzâwng emawa innghah ai chuan, “Lalpa lâwmzâwng engnge ni tih fiah” tûra fuih kan ni.​—Ephesi 5:10.

13. Johana 17:​3-a târ lan Isua thusawi khân Pathian duhzâwng hriatfiah a pawimawhzia engtin nge a sawi?

13 Isua’n: “Hei hi chatuana nunna a ni, nang Pathian tak chauh leh i tirh Isua Krista hriat hi,” tia a sawi hian Pathian duhzâwng kan hriatfiah a pawimawhzia a sawi uar a ni. (Johana 17:3) He Greek thumal “Hria” tia Mizo Bible-a lehlin hian awmze thûk tak a nei a. Vine’s Expository Dictionary sawi dân chuan, he Greek thumal hian “a hretu leh a hriata inkâr inlaichînna a târ lang a; he mi chungchângah hian a hretu tân a hriata chu a hluin a pawimawh a, chu chuan an pahnih inlaichînna a siam,” tih a kâwk a ti. Tuemaw nêna inlaichînna nei tih awmzia chu, chu mi chu tunge a nih tih hriat emaw, a hming hriat mai emaw a ni lo. A thil duhzâwng leh duh loh zâwng hriat te, a thil hlut zâwng hriat te, a nungchang leh a tehna hriat a, anmahni chawimawi te pawh a tel a ni.​—1 Johana 2:3; 4:8.

Kan Thil Hriat Theihnate Sawizawiin

14. Thlarau lama nausên leh puitlingte inkâr danglamna chu Paula chuan engtin nge a sawi?

14 A nih leh engtin nge chhia leh ṭha fiah theihna chu kan neih theih ang? Kum zabi pakhatnaa Hebrai Kristiante hnêna Paula thusawi hian a chhânna a pe a ni. Hetiang hian a ziak: “Hnute ring apiang chuan felna thu-ah hian hriatna an nei si lo, nausên an nih avângin. Chaw rum erawh chu puitlingte tân a ni, chûngte chuan an hman fo avângin chhia leh ṭha fiah tûrin an hriat theihnate chu an sawizawi tawh,” tiin. “Hnute tui,” chu châng hmasa chiaha “Pathian thu bul ber A Aw B” hi a ni a; chu chu, ‘chhia leh ṭha fiah tûra an hriat theihnate sawizawi tawh,’ “puitlingte” chaw “chaw rum” nên Paula chuan a khaikhin a ni.​—Hebrai 5:​12-14.

15. Engvângin nge Pathian hriatna dik nei tûr chuan thawh rim a ngaih?

15 Chu mi awmzia chu, a hmasa berin Pathian tehna hriatthiamna dik, a Thu Bible-a awmte chu nei tûrin kan thawk rim tûr a ni tihna a ni. Kan thil tih tûr leh tih loh tûr ziak chhuahsa kan zawng tihna a ni lo. Bible chu chutiang lehkhabu a ni lo. Chutiang ni lovin: “Pathian Lehkha Thu zawng zawng hi Pathian thâwk khuma pêk a ni a, zirtîr kawngah te, thiam loh chantîr kawngah te, zilh kawngah te, felna zirtîr kawngah te a sâwt bawk a ni, Pathian mi chu hna ṭha tinrêng thawk tûra kim taka inthuamin a famkim theih nân,” tiin Paula chuan a sawifiah zâwk a ni. (2 Timothea 3:​16, 17) Chu zirtîrna te, thiam loh chantîrna te, zilhna te, leh felna zirtîrna te hlâwkpui tûr chuan kan ngaihtuahna leh thil hriat theihnate chu kan hmang ṭan tûr a ni. Chutiang ti tûr chuan thawh rim a ngai a; mahse, a rah chhuah​—‘hna ṭha tinrêng thawk tûra kim taka inthuama famkimna’​—chuan thawh rim a phû a ni.​—Thufingte 2:​3-6.

16. Hriat theihna sawizawi tih chu eng tihna nge ni?

16 Tin, Paula sawi angin, mi puitlingte chuan, “chhia leh ṭha fiah tûrin an hriat theihnate chu an sawizawi tawh,” a ni. Tûnah chuan a thu pawimawh lai ber kan lo thleng ta a. “An hriat theihnate chu an sawizawi tawh,” tih thumal awmzia tak chu “an hriat theihna thazâmte chu (infiammi ang hian) sawizawi a ni,” tihna a ni. (Kingdom Interlinear Translation) Infiam mi thiam tak chuan a hmanraw thlante hmangin leilung hîpna leh leilung dân dangte kalh ang hiala rangin a che vêl a. Engtik lai pawhin a taksa pêng hrang hrangte chu a thunun thei reng a, hlawhtling taka a tih theih nân a chêt lâk dân tûr chu ngaihtuah ngai lo hial khawpin a hre zung zung thei a ni. Hêng zawng zawngte hi rim taka insawizawi vâng leh tih tak zeta zir vâng a ni.

17. Eng kawngin nge infiam mi kan nih ang?

17 Keini pawh, thutlûkna ṭha leh duh thlanna finthlâk tak siam theih reng kan duh chuan, infiam mi a insawizawi reng angin, thlarau lamah kan insawizawi reng tûr a ni a. Engtik lai pawhin kan rilru leh kan taksa pêng hrang hrangte chu kan thunun tlat reng tûr a ni. (Matthaia 5:​29, 30; Kolossa 3:​5-10) Entîr nân, zahmawh thu chuanna lehkhabute en lo tûrin i mitte i thununin, rimawi leh ṭawngkam ṭha lo takte ngaithla lo tûrin i bengte i thunun em? Chûng thil ṭha lo tak takte chuan min hual vêl mêk a. Amaherawhchu, kan rilru leh thinlunga zung kaihtîr leh tîr loh chu kan duhthlannaah a innghat a ni. He mi chungchângah hian: “Thil ṭha lo rêng rêng ka mithmuhah chuan ka dah lo vang: kal pêngte thiltih chu ka hua a ni; keimahah a bet lo vang. . . . Dâwt heh mi chu ka mithmuhah tihnghehin a awm lo vang,” titu fakna hla phuahtu hi kan entawn thei a ni.​—Sâm 101:​3, 7.

I Hriat Theihnate Chu Hmang La, Sawizawi Rawh

18. Hriat theihna sawizawi chungchâng Paula’a hrilhfiahnaa a thu hman “hman fo” tih hian eng nge a kawhhmuh?

18 Chhia leh ṭha fiah thei tûra kan hriat theihnate sawizawi tûr chuan “hman fo” a ngai tih hre reng ang che. Thu danga sawi chuan, thutlûkna siam ngai kan hmachhawn apiangin, Bible dân bul inrawlhte leh a taka hman theih dânte chhût tûrin kan rilru ngaihtuahna hman dân kan zir tûr a ni. Tin, “bâwi rinawm, fing tak” buatsaih, Bible ṭanchhana thu leh hla chhuahte aṭanga zir chîk chîng bawk ang che. (Matthaia 24:45) Chu bâkah, Kristian puitlingte ṭanpuina kan dîl thei bawk a ni. Nimahsela, mahnia Pathian Thu zir tuma kan beihna leh ṭawngṭaia Jehova kaihhruaina leh thlarau kan dîlna chuan a tâwpah hlâwkna ropui tak min pe ang.​—Ephesi 3:​14-19.

19. Kan thil hriat theihna zawi zawia kan sawizawi reng chuan eng malsâwmna nge kan dawn theih?

19 Kan thil hriat theihna zawi zawia kan sawizawi zêl laia kan tum ber chu ‘dik lohna ngamthlêmna anga, fing vervêka mihring bum chawpin, zirtîrna thli tinrênga lehlam lehlama vawrh leh len len naupang ang nih tawh loh’ chu a ni. (Ephesi 4:14) Chutianga awm reng ahnêkin, Pathian lawmtlâk kan hriathiamna leh hriatnaa innghatin, a lian emaw, a tê emaw pawh ni se, thutlûkna fing, kan tâna ṭangkai, kan rinpuite tichak thei tûr, leh kan Pa vâna mi duhzâwng chu kan siam thei dâwn a ni. (Thufingte 27:11) Chu chu tûn hun khirh tak kâra malsâwmna leh humhimna va ni êm! (w01 8/1)

[Footnote]

a Dr. Thoman Holmes-a leh Dr. Richard Rahe-a te siam mite nuna lungngaihna nasa ber thlentu 40 chuang an ziak chhuah zînga a hmasa ber pathumte chu kawppui chânna, nupa inṭhenna, leh awm hranna te a ni a. Inneihna chuan dinhmun pasarihna a chang a ni.

I Hrilhfiah Thei Em?

• Thutlûkna fing siam tûrin eng theihna nge ngai?

• Chhia leh ṭha fiah a ngaih hunah mi challangte emaw, keimahni rilru emawa innghah chu engvângin nge a finthlâk loh?

• Thutlûkna kan siam hunah Pathian lawmzâwng chu engvângin nge kan hriat ang a, engtin nge kan hriat theih ang?

• ‘Kan hriat theihna sawizawi’ tih chu engtihna nge ni?

[Phêk 9-naa milem]

Mi hausa leh hmingthangte kaihhruaina chu a sâwt lo

[Phêk 10-naa milem]

Infiam mi angin, kan rilru leh kan taksa bung hrang hrangte kan thunun tlat reng tûr a ni

    Mizo Thu leh Hla Chhuahte (1990-2025)
    Chhuahna
    Luhna
    • Mizo
    • Share
    • I Duh Dânte
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Hman Dân Tûr
    • Privacy Policy
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Luhna
    Share