Nu leh Pate U, In Entîrna-in Eng Nge A Zirtîr?
‘A fa duh takte angin Pathian awm dân latute niin . . . hmangaihnaah awm [reng] rawh u.’—EPHESI 5:1, 2.
1. Jehova’n mihring tuak hmasa berte hnênah eng ang inkaihhruaina nge a pêk?
JEHOVA chu chhûngkaw ruahmanna Bulṭantu a ni a. Chhûngkua a din avâng leh mihring tuak hmasa berte inthlahchhâwn theihna a pêk avângin chhûngkaw tin chuan a lakah bat an nei ṭheuh a ni. (Ephesi 3:14-19) Ani chuan Adama leh Evi chu an mawhphurhna hlen thei tûrin inkaihruaina bulpui a pe a, an mawhphurhnate an mahni mimal rilru puak chhuaka thawk ṭan thei tûrin hun remchâng tam tâwk a pe bawk a ni. (Genesis 1:28-30; 2:6, 15-22) Adama leh Evi te suala an tlûk hnû-ah chuan chhûngkua te hmachhawn tûr dinhmun chu a buai lehzual ta a ni. Chutichung pawhin, Jehova chuan chutiang dinhmun hmachhawntu a chhiahhlawhte ṭanpui nân hmangaih takin inkaihruaina a pe a ni.
2. (a) Jehova chuan ziaka inkaihhruaina chu ṭawngkaa inkaihhruaina nêna tichak tûrin eng hmanrua nge a hman? (b) Eng zawhna nge nu leh pate chu an inzawh ang?
2 Zirtîrtu Ropui a nih angin, Jehova chuan kan tih tûr leh tih loh tûr te ziaka inkaihhruaina min pêk mai bâkah thil dang tam tak a ti a ni. Hmân lai chuan ziaka inkaihruaina chu puithiamte, zâwlnei te, leh chhûngkaw lû berte kaltlanga pêk ṭawngkaa inkaihhruaina nên a kal kawptîr a ni. Tûn laiah chutiang ṭawngkaa inzirtîrna pe tûrin tute nge a hman le? Kristian upate leh nu leh pate a hmang a ni. Chhûngkaw nu emaw, pa emaw i nih chuan zirtîrnaah i chanvo i ti em?—Thufingte 6:20-23.
3. Chhûngkaw lû berte chuan an zirtîrna tihlawhtling tûrin Jehova hnên ata eng nge an zir theih?
3 Chutiang inzirtîrna chu chhûngkuaah eng anga pêk tûr nge ni? Jehova chuan entawn tûr a siam a ni. Thil ṭha leh ṭha lo chu chiang takin a sawi nawn fo va. (Exodus 20:4, 5; Deuteronomy 4:23, 24; 5:8, 9; 6:14, 15; Josua 24:19, 20) Ngaihtuahna chawk tho thei zawhnate a hmang bawk. (Joba 38:4, 8, 31) Tehkhin thu leh thil awm dik takte entîrah hmangin, kan rilru ngaihtuahna thûk tak a chawk tho va, kan thinlung a kaihruai a ni. (Genesis 15:5; Daniela 3:1-29) Nu leh pate u, in fate inzirtîrin chu chu entawn in tum em?
4. Jehova’n thununna a pêk dân aṭangin eng nge kan zir a, eng vângin nge thununna hi a pawimawh?
4 Jehova chu diknaah chuan a nghet a; mahse, ṭhat famkim lohna rah chhuah chu a hre thiam a. Chuvângin ṭha famkim lo mihringte a hrem hmâ-in, a zirtîr a, vaukhânna leh hriatnawntîrnate a pe nawn fo a ni. (Genesis 19:15, 16; Jeremia 7:23-26) Thununna a pêkin, a âwm tâwkin a pe a; a lutukin a pe ngai lo. (Sâm 103:10, 11; Isaia 28:26-29) Chutianga kan naupangte kan enkawl a nih chuan, chu chuan Jehova kan hriatzia a lantîr ang a; tin, anni tân pawh amah hriat chu a awlsam leh zual ang.—Jeremia 22:16; 1 Johana 4:8.
5. Ngaihthlâkna chungchângah nu leh pate chuan Jehova aṭangin eng nge an zir theih?
5 Mak tak maiin, hmangaihna nei van lam Pa angin Jehova chuan a ngaithla ṭhîn. Thu pêk a chhuah tawp mai lo va; kan thinlungte a hmâa leihbaw tûrin min fuih a ni. (Sâm 62:8) Ngaih dân kan sawite a dik chiah lo a nih pawhin vân aṭangin a lang a pauvin min hau lo. Dawhthei takin min zirtîr zâwk a ni. Chuvângin, tirhkoh Paula thurâwn: “A fa duh takte angin Pathian awm dân latute ni rawh u,” tih chu a va inchawih êm! (Ephesi 4:31–5:1) An fate zirtîr tum nu leh pate tân Jehova chuan entawn tûr a va pe ṭha êm! Chu chu kan thinlung khawih leh a nun kawnga kal duhna min neihtîrtu entîrna a ni.
Entîrna Lâk Chhuah Thununna
6. Nu leh pate rilru put hmang leh entîr siamte chuan an fate chu engtin nge a thunun?
6 Ṭawngkaa inzirtîrna bâkah, entîrna chuan naupangte lakah thununna thûk tak a nei a. Nu leh pate’n an duh emaw, duh lo emaw pawh ni se, an fate chuan anni chu an entawn dâwn a ni. An fate’n an thusawi tawhte an sawi chhâwn an hriatin nu leh pate chu a tihlim thei a; a châng chuan an thin a tiṭhâwng thei a ni. Nu leh pate nungchang leh rilru put hmang chuan thlarau lam thil ngaihhlutna nasa tak a lantîrin, naupangte chungah thununna ṭha a nei a ni.—Thufingte 20:7.
7. Jephtha’n a fanu tân eng ang entawn tûr nge a siam a, eng nge a rah chhuah?
7 Nu leh pate entîr siamte’n thil a tihtheihzia chu Bible-ah ṭha taka tar chhuah a ni. Jephtha, Amona thlahte hneh tûra Israel hote hruaitu atâna Jehova hman, chu chhûngkuaa pa ber a ni bawk. Amon lal a chhân lêt dân chhinchiahna chuan Jephtha’n Israel-ho te Jehova dâwr dân chungchâng chu a chhiar zîng hle tih a lantîr a ni. Ani chuan chu thil thleng chu zalên takin a la chhâwng a, Jehova lakah rinna chak tak a lantîr bawk. A entîrna siam chuan a fanu chu rinna kawngah leh mahni inpumpêkna thlarau lamah ṭhang tûrin a ṭanpui a ni. Chu chu pasal nei lo va Jehova hnêna inpumpêk pakhat anga dam chhûng rawng a bâwlna chuan a târ lang a ni.—Rorêltute 11:14-27, 34-40. Josua 1:8 khaikhin rawh.
8. (a) Samuela nu leh pate chuan eng rilru put hmang ṭha tak nge an lantîr? (b) Chu chu Samuela chuan engtin nge a hlâwkpui?
8 Samuela chu naupang a nihin entawn tlâk a ni a; tin, puithiam niin a dam chhûng zawng a rinawm a ni. I fate chu amah ang ni tûrin i duh em? Samuela nu leh pa, Elkana leh Hani te entawn tûr siam chu chîk takin han ngaihtuah teh. An chhûng dinhmun chu duhthusâma ṭha ni lo mah se, anni chu biak bûk thianghlim awmna Silo khuaah chuan Pathian chibai bûk tûrin an kal ziah a ni. (1 Samuela 1:3-8, 21) Hani ṭawngṭaina thûk tak chu chhinchhiah teh. (1 Samuela 1:9-13) Pathian laka thu tiam engpawh tihfamkim a pawimawhna chungchâng an ngaih dân hmu ang che. (1 Samuela 1:22-28) An entawn tûr siam ṭha takte chuan Samuela chu kawng dik zawhtîr thei miziate tiṭhang tûrin a ṭanpui chiang a ni—Pathian dân zahpah lo; mahse, Jehova rawngbâwl ni a inchhâlte’n an hualvêl hun pawhin. Nakinah, Jehova chuan A zâwlnei ni tûrin Samuela chu mawhphurhna a hlân a ni.—1 Samuela 2:11, 12; 3:1-21.
9. (a) In-a eng thununna hian nge Timothea chungah nghawng ṭha a neih? (b) Timothea chu mi eng ang nge a lo nih?
9 Tirhkoh Paula kawppui lo ni ta tlangvâl Timothea ang chuan i fapa chu nihtîr i duh em? Timothea pa chu ringtu a ni lo va; mahse, a nu leh a pi chuan thlarau lam thila entawn tûr ṭha tak an siam a ni. Hei hian Timothea chu Kristian nun lungphûm ṭha phum tûrin a ṭanpui a ni tih chu rinhlelh chhan tûr a awm lo. A nu Euniki leh a pi Loisii chuan “rinna taktak” an neih thu hriattîr kan ni. An Kristian nun chu tihderna mai a ni lo; an rin nêna inmilin an nung tak tak a, naupang Timothea pawh chu chutianga ti ve tûrin an zirtîr bawk a ni. Timothea chuan a rin tlâkzia leh mi dangte hmâ khua a ngaihsak tak takzia a tilang a ni.—2 Timothea 1:5; Philippi 2:20-22.
10. (a) Pawn lama entawn tûr engte hian nge kan fate chu a nghawng? (b) Hêng thununnate hi kan fate ṭawngkam emaw, rilru put hmang emawah a lo lanin eng anga chhân lêt tûr nge ni?
10 Kan fate nghawngtu entawn tûr siamte chu in chhûng khura mi mai a ni lo. School an kalpui naupang te, naupangte thinlung kaihhruaina hna thawktu zirtîrtute, hnam leh tualchhûng dân nghet takte mila mi tin an awm tûr a ni tih ngaih dân nasa tak nei mite, an hlawhtlinna fak hlawh tak infiamna lama mi lârte, leh chanchin thara an nungchang târ lan vântlâng hotute an awm a ni. Naupang maktaduai tam takte chu indona nunrâwng takah pawh an tel tawh bawk. Hetiang thununnate hi kan fate ṭawngkamah leh rilru put hmangah a lo lanin mak min tihtîr tûr em ni? Chutianga an tihin engtin nge i chhân lêt ang? Thin khei taka hauhna emaw, inkamkhatna khauh tak emawin buaina chu a chingfel ang em? Kan fate chhân lêt ṭhuai mai ai chuan, ‘He dinhmun chinfel dân tûr ngaihtuahnaa min ṭanpui thei Jehova min dâwr dân engemaw a awm em?’ ti-a inzawh hi a ṭha zâwk lo vang maw?—Rom 2:4 khaikhin rawh.
11. Nu leh pate’n thil an tihsualin, chu chuan an fate rilru put hmang chu engtin nge a nghawng mai theih?
11 Ṭha famkim lo nu leh pate chuan dinhmun chu kawng ṭha berin an chingfel reng thei lo ngei ang. Anni chuan thil an tisual ang. Naupangte’n chutiang an hriat chhuahin chu chuan nu leh pate an zahna a tichhia ang em? A bîk takin nu leh pate chuan an thil tihsualte chu khauh taka thuneihna kenkawhna hmanga khuh bo an tum chuan chutiang chu a thleng thei ang. Amaherawhchu, nu leh pate’n an inngaitlâwm tak leh zalên taka an thil tihsualte an pawm chuan a rahchhuah chu a dang viau thei a ni. Chutianga tih ve zir ngai an fate tân entawn tûr hlu tak chu he mi-ah hian an siam thei a ni.—Jakoba 4:6.
Kan Entîrin a Zirtîr Theih Chu
12, 13. (a) Naupangte chuan hmangaihna chungchâng eng nge an zir ngai a, chu chu engtin nge hlawhtling takin a zittîr theih? (b) Naupangte’n hmangaihna chungchâng an zir chu engvângin nge a pawimawh?
12 Ṭawngkaa inzirtîrna chu entîr ṭha nên a inkawp chuan hlawhtling takin a zirtîr thei a ni tih lantîr entawn tûr hlu tam tak a awm a ni. Tlêm han ngaihtuah lâwk ila.
13 Hmangaihna hmasial lo lantîr: Entîrnaa thuam ngheh ni tûra entawn tûr pawimawh berte zînga pakhat chu hmangaihna awmzia hi a ni. “Amahin [Pathian] min hmangaih hmasak avângin kan hmangaih a ni.” (1 Johana 4:19) Ani chu hmangaihna Bul leh hmangaihna lantîrnaa entawn tûr ṭha ber a ni. He hmangaihna bul pui ber, a·gaʹpe, chu Bible-ah chuan vawi 100 aia tam a lang a. Chu chu Kristian dik hriat theihna zia pakhat a ni. (Johana 13:35) Chutiang hmangaihna chu Pathian leh Isua Krista laka lantîr tûr a ni a; tin, mihring zîngah pawh inlantîr tawn tûr a ni—kan ngainat vak lohte hnênah pawh. (Matthaia 5:44, 45; 1 Johana 5:3) He hmangaihna hi kan fate kan zirtîr hmâ-in, kan thinlungah leh kan nunah a awm tûr a ni. Thu aiin chêtzia-in thu a sawi nasa zâwk a ni. In chhûng khurah naupangte’n hmangaihna leh a anpui ngainatna te an hmuh leh an tawn a pawimawh a ni. Hêngte tel lo hian naupang chu taksa lam, rilru lam, leh thinlung lamah an ṭhang thei lo. Naupangte chuan an chhûngkaw zînga mi ni lo an Kristian-puite hnêna hmangaihna leh ngainatna inâwm taka lantîr dân an hmuh a ngai bawk.—Rom 12:10; 1 Petera 3:8.
14. (a) Naupangte chu lungawina min pe thei hnathawh dân eng anga zirtîr theih nge a nih? (b) Hei hi i chhûngkaw dinhmunah eng anga tih theih nge ni?
14 Hna thawh dân zir: Hna thawh chu nun hmêlhmang bulpui pakhat a ni. Mahni inhlutna nei tûr chuan, mi chuan hna thawh ṭhat dân a zir a ngai a. (Thuhriltu 2:24; 2 Thessalonika 3:10) Naupang chu kaihhruaina pe mang lovin thawh tûr pêk ni sela, a thawh ṭhat loh avângin hauh tâwk bawk si sela chuan, hna thawh ṭhat dân a zir chu a beisei awm lo vang. Amaherawhchu, naupang chuan a nu leh pate nêna hna thawhhona hmanga a zirin leh an hna thawha fak an hlawhin, lungawina min pe thei hnathawh dân an zir hi a beisei awm zâwk a ni. Nu leh pate entawn tûr siam chu hrilhfiahna nên inkawp ta se, naupangte chuan hna thawh zawh dân an zir mai bâkah harsatna hneh dân te, hna zawh thlenga taima taka thawh dân te, leh ngaihtuah dân leh thu tlûkna siam dân te an zir thei ang. Hemi aṭang hian anni chu Jehova pawhin hna a thawk a, a thawk ṭha bawk a; tin, Isua’n a Pa a entawn a ni tihte hre thiam tûra ṭanpui theih an ni. (Genesis 1:31; Thufingte 8:27-31; Johana 5:17) Chhûngkua chu lo nei emaw, sumdâwng emaw an nih chuan, chhûngkuaa mi ṭhenkhat chuan hna an thawkho mai thei a. A nih loh leh nu ber chuan a fapa emaw, a fanu emaw chu ei rawng bâwl dân leh thlêng seng dân a zirtîr mai thei bawk. Pâwn lama hna nei pa ber chuan a fate nêna in lama thawh tûr a tuk thei a ni. Nu leh pate’n hna awm chawp thawh zawhtîr mai chauh ngaihtuah lo va, an damchhûng atâna naupangte an thuamna chu a va ṭangkai êm!
15. Eng ang kawngin nge rinna chungchâng zirlai chu a zirtîr theih a nih? Hrilhfiah rawh.
15 Harsatna hmachhawn huna rinna chhawmnun: Rinna chu kan nun hmêlhmang pawimawh tak pakhat a ni ve bawk. Rinna chungchâng chu chhûngkuaa zirnaah sawiho a nihin naupangte chuan a hrilhfiah dân an lo zîr thei ang. An thinlunga rinna tiṭhang thei thilte pawh an lo ngaihsak bawk ang. Mahse, an nu leh pate’n fiahna nasa tak an hmachhawn huna tihchêtrual loh rinna an lantîr an hmuhin, a sawhkhâwk chuan an damchhûng a daih thei a ni. Panama rama Bible zirlai pakhat chu a pasalin Jehova rawng bâwl a bânsan loh chuan in ata hnawt chhuak tûrin a vau va. Chutichung pawhin, a fa naupang tê pali nên chuan Kingdom Hall hnai bera inkhâwm tûrin kilometer 16 lai kê-in an kal a, chuta ṭang chuan kilometer 30 dang bus-in an kal ziah a ni. Chu entîrna-in a fuih avângin a chhûngte 20 vêl chuan thutak kawng an pawm phah a ni.
Ni Tin Bible Chhiarnaa Entawn tûr Siam
16. Engvângin nge ni tin chhûngkaw Bible chhiarna neih chu râwn a nih?
16 Chhûngkua-in chîn dân manhla ber a siam theihte zînga pakhat —nu leh pate hlâwkpui theih leh naupangte tâna entawn tûr ni thei—chu dân anga Bible chhiarna hi a ni. A theih hrâm chuan, ni tinin Bible chhiarna nei ang che. Chhiar tam hi a pawimawh ber a ni lo. A pawimawh zâwk chu mumal taka tihna leh kan tih dân phung chu a ni. Naupangte tân Bible chhiar chu, nangmahni ṭawnga a awm chuan Ka Bible Thawnthu Lehkhabu cassette ngaihthlâkna chuan a belhchhah thei ang. Ni tina Pathian Thu chhiarna chuan Pathian ngaih dân dah hmasa tûrin min ṭanpui ang. Tin, chutiang Bible chhiarna chu mimal mai ni lovin chhûngkuaa chhiar a nih chuan, chu chuan chhûngkuaa Jehova kawnga kal tûrin a ṭanpui thei a ni. Chu chu tûn hnai lawka “Pathian Nunna Kawng” inkhâwmpui-a lemchan Chhûngkuate u—Ni Tin Bible Chhiarna chu In Nun kawng Nihtîr rawh u! tihin a fuih chîn dân chu a ni.—Sâm 1:1-3.
17. Chhûngkaw Bible chhiarna leh Pathian thu châng pawimawhte hriatna chuan Ephesi 6;4-a zilhna chu a taka hmang tûrin engtin nge a ṭanpui?
17 Chhûngkuaa Bible Chhiar chu tirhkoh Paula ziah Ephesi khuaa Kristiante hnêna thâwkkhum lehkha thawn nên chuan a inrem a ni: “Nangni pate u, in fate tithinur suh ula, Lalpa thununnaah [“Jehova rilru miltîrin,” NW] leh zilhnaah chuan enkawl zâwk rawh u” tih ziak nên chuan. (Ephesi 6:4) Chu chuan eng awmzia nge a neih? “Rilru miltîr” tih awmzia tak chu “rilru-a tuh lût” tihna a ni a; chuvângin, Kristian chhûngkaw pate chu an fate lakah Pathian Jehova rilru tuh tûra ngen an ni—naupangte’n Pathian ngaihtuahnate hre tûra ṭanpui tûrin. Naupangte chu Pathian thu châng pawimawhte hre reng tûra fuihna chuan, chu chu tihlawhtling tûrin a ṭanpui thei a ni. A tum ber chu naupangte ngaihtuahna kaihruai tûr Jehova ngaihtuahna neihtîr hi a ni; nu leh pate chu naupangte nên an awm emaw, awm lo emaw pawh nise, an châkna leh an nungchang chuan zawi zawia Pathian tehnate a lantîr deuh deuhna tûrin. Bible chu chutiang ngaihtuahna lo chhuahna bulpui a ni.—Deuteronomy 6:6, 7
18. Bible kan chhiarin (a) chiang taka hriat nân (b) a chhûnga fuihna thu aṭanga hlâwk nân (c) Jehova thiltum a laih lante chhân lêt nân (d) mite thiltih leh rilru put hmang a sawite aṭanga hlâwk nân, eng nge ṭûl?
18 Bible chuan kan nun a khawih dâwn a nih chuan, a thusawite kan hriat thiam a pawimawh tak meuh a ni. Tam tak tân chuan, hre thiam tûrin vawi khat chhiar mai chu a tâwk lo mai thei. Thumal eng engemaw hre fiah tûrin, dictionary râwn emaw, Insight on the Scripture râwn emaw a ngai ang. Pathian lehkha thu-ah chuan zilhna emaw, thu pêk emaw a awmin, chu chu inâwm tak nihtîr kan dinhmun te sawi nân hun la ang che. Tichuan, ‘He zilhna hmanna hian engtin nge min hlâwktîr theih?’ tiin, i inzâwt thei ang. (Isaia 48:17, 18) Pathian lehkha thu chuan Jehova thiltum chungchâng a sawiin ‘Hei hian kan nun engtin nge a nghawng?’ tiin, a inzawh theih a ni. Mite thiltih leh rilru put dân chungchâng i chhiar a ni mai thei a. Eng nêksawrna nge an nunah an tawn? Engtin nge chûng chu an hmachhawn? An entawn tûr siam aṭangin engtin nge kan hlâwk theih? Thu ziakte’n kan tûn lai nunah awmzia a neih dân sawiho nân hun pe ziah ṭhîn ang che.—Rom 15:4; 1 Korinth 10:11.
19. Pathian awm dân latute niin, kan fate tân eng nge kan pêk ang?
19 Pathian nghaihtuahnate kan rilru leh kan thinlunga tuh ngheh dân ṭha a va ni êm! Chutichuan, “a fa duh takte angin Pathian awm dân latute” ni tûra ṭanpui kan ni ang. (Ephesi 5:1) Tin, kan fate entawn tlâk tak entawn tûr chu kan pe bawk ang.
I La Hre Reng Em?
◻ Engtin nge nu leh pate’n Jehova entawn tûr siam aṭangin hlâwkna an neih theih ang?
◻ Ṭawngkaa naupangte zirtîrna chu nu leh pate entawn tûr siam nên chuan engvângin nge a kalkawp ang?
◻ Nu leh pate entawn tûr siamin a ṭha bera a zirtîr theih zir lai ṭhen khatte chu engte nge ni?
◻ Chhûngkaw Bible chhiarna aṭangin engtin nge hlâwkna tluantling kan hmuh theih ang?
[Phêk 10-naa milem]
Mi tam takte’n chhûngkaw Bible chhiarna chu an hlimpui