N’nga ninaire a-vi ira nidhowenave vwelana na Makristau afwi-u?

1. N’nga ninaafwanye wani axamwali aimbarimbari?

“MALAMBOANO ingumi njorucha, i-yo okhene kaninaode limbanana nyarwa dhinogumanana i-yo. Yohova unoidhiwa ira ninofuneela axamwali.” N’nga munothuulela madhu anofwanyeya maromelo wa nyumbo yamu Broadcasting yoi “Mabwenzi Enieni”? Ndi maraeli-o maningi kaana axamwali aimbarimbari mu gulu la Yohova. (Sal. 119:63) Nili mubanja lauzimu loi atwee anodhivelana.

2. N’nga ndi uxamwali oi a-vi unakaena i-yo na Makristau afwi-u?

² Ninofwanela vwelananga maningi na abali naarongoli-u a-kala aidhiwa mwavadhuludhulu baa-i. Nili mubanja laatu anodhiveliwana maningi Yohova na Yesu thitho udhivela wen’na unonivwelani-a. (Ju. 13:35) Mbwenye ira nivwelanenga na Makristau afwi-u kavinoireya okhene, vanofuneela thindhi. Mbwenye voi i-yo othene nili o-olongomana, hora dhinango vanooda kala vyorucha vinairi-e ira na-avwelanenga.

3. Mwasiwa ngwan’ni hora dhinango vinokala vyorucha ira nidhowenave vwelana na Makristau afwi-u?

³ Pyaimbarimbari ira ninooda vwelananga naatu enango kwaranya munoirela i-yo naatu enango. N’nga mwasiwa ngwan’ni vili ee-no? Vinooda kala ira ninodhiveliwana, thuulela noirana vyongo mundhila yofwanafwana. Mbwenye ninooda onanga ira ndivyorucha ira nidhowenave vwelana na abali naarongola enango. Hora dhinango ninooda i-yana mathuulelo thitho vyevi vinooda iri-a ira na-avwelanenga. Namwasa oi nino-iyanecha maningi moda othuulela na oirela vyongo, kaninasangalale irela vyongo vambo-i. Thitho hora dhinango vinooda kala vyorucha vwelana na abali naarongoli-u akala tanaabulela marenda malukhulu venango rucheya mathuulelo. Muyofunjedha yei ninotapanya mwemo ifwanafwani-o ya Yesu munanikami-edhe aliwa ira nidhowenave kala ovwelana naafwi-u nagumanana nyarwa. Mbwenye yoroma, dhoweni nioneni mwemo makalelo Aikristau munanikami-edhe aliwa ira nidhowanave kala ovwelana na abali naarongoli-u.

MAKALELO AIKRISTAU ANONIKAMI-A IRA NIDHOWENAVE KALA OVWELANA NAAFWI-U

4. N’nga ninaire a-vi ira nivwelanenga maningi naafwi-u?

⁴ Ira nivwelanenga maningi na Makristau afwi-u, ninofwanela onanga vyongo vyapama vinoira aliwa. Ndhila imbo-i inanikami-e ira nionenga makalelwiwa apama, kukaangana hora yoirela vyongo vambo-i naaliwa. Rumiwi Paulo anoofunechecha aona abali naarongolee. Liye atoolembela Makristau awu Atezalonika ira: “Natoodhilimbi-edha maningi ira nuuoneni kove na kove.” (1 Atez. 2:17) Atu anjinji anoona ira waredha vambo-ive unokami-a ira tavwelanenga maningi naafwiwa. Ninokaana ngari yoirela vyevi nalaba vambo-i basa yolaleela, nafwanyeya vamigumanoni ya pingo, vamigumano ya isa, vamigumano ya gawo na vamigumano ya vilambo. Mbwenye ninoona ira waredha naafwi-u kunomari-a nyarwa, namwasa oi vyodhodhomi-a uxamwali-u ndivinjinji.

5. N’nga chini inanikami-e ira nidhowenave vwelana naafwi-u akala vatokala vyongo vinadhodhomi-e uxamwali-u? Muonge ifwanafwani-o. (Akolose 3:12)

⁵ Makalelo Aikristau anooda nikami-a dhowanave kala ovwelana angalive ira vatokala vyongo vinadhodhomi-e uxamwali-uo. (Muleri Akolose 3:12.) Nadhilimbi-edhanga kala odhiyevi-a, oleva rima, oriya rima na atangaranga, ninooda mali-a nyarwa dhinairi-e ira ni-iye vwelana naafwi-u. Mofwanafwani-a, ira mafaramento a motore a-ambatane anofuneela e-liwa olio. Mofwanafwana na vyevi, makalelo Aikristau anoniiri-a zindiyela nyarwa dhinaniiri-e ira na-avwelanenga. Va-eeni dhoweni nitapanyeni nyarwa dhiraru dinadhodhomi-e uxamwali-u na Makristau afwi-u. Natapanyanga, ninoona mwemo muna-arele i-yo makalelo a Yesu ninga dhiyevi-a, riya rima, leva rima thitho tangaranga munanikami-edhe aliwa ira nivwelanenga maningi naafwi-u.

I-YANA MATHUULELO

6. N’nga i-yana mathuulelo unadhodhomi-e a-vi uxamwali-u?

⁶ Yorucha inokalavo. Vakala i-yana mathuulelo, mutu uliwethene unoonecha ira mathuulelwee mbapama. Kathuulelani vya abali ambili oi ato-iyana mathuuulelo va mwasa osakula unalaleele aliwa vambo-i na isigurupwiwa yaurumiwi. Mutu uliwethene unoona ira mathuulelwee mbapama maningi, n’nga munoona ira i-yana mathulelo weu unodha iri-a ira vikale vyorucha ira tadhowenave vwelana? Rima ogaya unooda adhodhomi-a. Ta-atapanye pama nomali-a mwasuo, tanooda roma lokotedhana vyarimani. Vira wa hora, tanooda i-ya irela vyongo vambo-i fiyedha i-yelatu vwelana na mwasa ung’ono ninga wen’na.

7. N’nga Yesu aafunji-idhe a-vi anamafunjedhee ira dhiyevi-a kofuneya maningi ira tamali-e a-vwechechana?

⁷ Vinofuna i-yo funjedhavo vodhiyevi-a wa Yesu. Yesu atoofunji-a anamafunjedhee ira dhiyevi-a ndi kalelo lofuneya maningi nafunanga mali-a a-vwechechana. Vangavirile hora, aliwa tanookangana ira ndimuwa mbaani vari viwa. Anamafunjedhao tanoona ira kala ndimuwa kofuneya maningi. Ee-no vofuna akami-a ira tachinje mathuulelwiwa, Yesu atooawandela funeya oona atu enango kala onikwaranya. (Mat. 20:25-28) Veva atooafunji-a ira takalenga odhiyevi-a. Vadambo loi bebe-i unophiwa, Yesu “atooava-a ifwanafwani-o” vo-uwa manyalwiwa basa loi lalabiwa na adhaari. (Ju. 13:3-5, 12-16) Voirana vyevi, atooakami-a idhiwa vinofwanela aliwa irana ira tadhowenave kala ovwelana naafwiwa. Aakale ira tanoona atu enango kala owakwaranya, vingakanle vyo-orucha ira talolelenga ta-iyana mathuulelo. Vingakanle vyo-orucha ira tavwelanenga maningi masiki vahora yoi katinoona vyongo mofwanafwana.

8. N’nga dhiyevi-a unaukami-eni a-vi ira mudhowenave vwelana na Makristau afwinyu masiki mwa-iyana mathuulelo? (Akolose 3:13) (Muone thitho viruthiruthi.)

⁸ N’nga munaire a-vi ira mwa-a-iye vwelana? Dhiyevi-a unooda ukami-ani ira mupwazenga vyongo ving’ono mwa-iyana mathuulelo nolevelelana na rima wethene. (Muleri Akolose 3:13.) Dhiyevi-a thitho unooda ukami-ani ira mwa-ambaranyenga nyanyuwa, vyevyo vinairi-e ira mudhowenave kala ovwelana. (Sal. 4:4) Masiki fwinyu auongeleni madhu opha maningi, muthuulelenga ira i-yo othene ninoonga vyongo vyoi vasogolovee ninodha dungunya. (Namal. 7:21, 22) mudhifukenga ira: ‘N’nga khamela mathuulelo oi ndili o-odawa kofuneya maningi kwaranya uxamwali-u?’ Hora dhinango munofuneela lolela mathuulelo a mutu mwinango. Munooda kaana rendele warimani akala mutosakula ira mwa-athuulelenga vya-iyan’ne nyo mathuulelo venango a-dhowanganave vionga.

9. N’nga dhiyevi-a unaukami-eni a-vi akala munaadhowanave i-yana mathuulelo? (Sanganiko 17:9)

⁹ Dhiyevi-a unooda ukami-ani thitho akala munodhowanave i-yana mathuulelo. Kamukanganenga naatu enango vofuna thonyi-edha ira mathuulelwinyu mbaimbarimbari. (Muleri Sanganiko 17:9; 1 Akor. 6:7) Mukaengana ifunelo yoi mudhowenave vwelana na fwinyuo. Atu enango vinoawendela pama tasakula ira tatapanye namutuo nomali-a yoruchiyo. (Sal. 34:14) Venango munooda thuulela ira: ‘Weyo na miyo niidhiwan’ne wale, n’nga unoona a-vi niire utapanya mwasula?’ Mukalenga okozeya rumela ira vatokala vyongo vinango vinodawi-a nyo. Muthuulelenga ira mwatom’sukwali-a fwinyuo nom’pepesa thitho muirengana vyevi modhiyevi-a. (Luka 17:3, 4) Muthuulelenga ira ifunelwinyu kai ona mutu udawi-idhe venango o-odawa, mbwenye mali-a avwechechana nodhowanave vwelana na fwinyuo.—Sang. 18:24.

AKALA MUNOTHUULELA VENANGO IRANA VYONGO MO-IYANA

10. N’nga chini inairi-e ira vikale vyorucha ira nidhowenave kala ovwelana naafwi-u?

¹⁰ Yorucha inokalavo. Ninooda rucheya ira nidhowenganave vwelana na abali naarongola oi anoira venango ona vyongo mundhila yo-iyana na i-yo. Enango anooda kaana makalelo oi katinonisangalali-a. Atu enango anorucheya irana vyongo vambo-i na afwiwa namwasa oi tanooireliwa vyongo vyauwalanga ndulimu venango namwasa oi anokhumela muvikalelo vyoi atwee katinothathuwa maningi. Venango ninooda kaana umutu o-iyana. Venango thitho nili amanyadho mbwenye afwi-uao anodhiveliwana waredha maningi naatu.

11. N’nga Yesu aodecha a-vi dhowanave kala vauxamwali naatu oi tana umutu o-iyana na umutwee?

¹¹ Vinofunjedhavo i-yo wa Yesu vamwasa okala oleva rima. Liye atoodhowanave kala vauxamwali naatu oi tatookaana umutu o-iyana na umutwee. Mwaifwanafwani-o, rumiwi Yakobo na Juwau tatoothonyi-edha dhiulukhuli-a vavephile aliwa limburo lavadhulu mu Umwene wa Nlungu. (Marku 10:35-37) Mo-iyana na vyevi, modhiyevi-a Yesu atoo-iya izo ilukhulu dhulu thitho basa yavakhundu yana liye dhulu noudha vailambo yavathi. (Afil. 2:5-8) Veva atoothonyi-edha ira atookaana mathuulelo o-iyana maningi na Yakobo thitho Juwau. Angalive ee-no, Yesu atoolevela rima Yakobo thitho naarumiwi enango.

12. N’nga chini yam’kami-idhe Yesu ira alevelenga rima axamwalee?

¹² Yesu kaadedhi-edha vyongo vyoi afwee katinaode irana. Liye anooidhiwa ira vyavepile Yakobo na Juwau vyanoothonyi-edha mathuulelo apikisano oi anamafunjedha anjinji atooakaana. (Marku 9:34) Yesu anoovwechecha mwasee anamafunjedhao tathuulela vyevyo. Namwasa oi mofwanafwana naaliwa, liye thitho aulukhulele muikalelo yoi atu anjinji tanoona ira vweya na izo pyofuneya maningi. Liye anoalevela rima thitho kaadedi-edhela ira othene tachinje mombaranya mathuulelwiwa ogaya thitho odhigweli-a oi tatowakaana wa vyawa vinjinji.—Marku 10:42-45.

13. N’nga leva rima unanikami-e a-vi ira nidhowenave vwelana naafwi-u? (Aefeso 4:2)

¹³ Vinaire nyo ira mudhowenave vwelana naafwinyu. Munooda thonyi-edha ira munodhilimbi-edha kala oleva rima, akala munorumelela ira atu enango atokaana kalelo n’nangolee loi kalinousangalali-ani. (Sang. 14:29) I-yo othene nitokaana makalelo oi kai odaweya maningi mbwenye ndi moda muli i-yo baa-i. Ee-no ninosimba atu enango tanivwechechanga. (Muleri Aefeso 4:2.) Thitho nithuulelenga ira atu enango katinaire vyongo ninga moda mwafunela i-yo. Kathuulelani thindhi linofuneya ira mutu o-oonga maningi na wamanyadho ira adhiveliwengana waredha naatu enango. Angalive ee-no, munofwanela levela rima mutu oonga maningi thitho othathuwa maningi. Kaninadedi-edhelenga ira mutu uliwethene akale fwi-u wavarimani. Mbwenye nithuulelenga ira masiki Makristau oi ana makalelo o-iyana maningi anooda iranga vyongo movwelana.

14. N’nga leva rima unonikami-a ira nithuulelenga maningi vyan’ni?

¹⁴ Leva rima unonikami-a ira nithuulelenga maningi makalelo apama ana abali naarongoli-u. Irana vyevi, unonikami-a ira i-yana makalelo wa-aniimwanani-e vwelana naafwi-u oi mbo-iyana makalelo na i-yo. Angalive ira Yakobo na Juwau tafuna limburo lavadhulu, mathuulelwiwa tatoothonyi-edha ira tanoona ira Umwene wa dhulu ngwaimbarimbari. Yesu atooidhiwa vyevi thitho atoona ira aliwa tatookaana iroromelo. Naonanga vyongo vyapama mwaafwi-u, ninokala nisazi-edhanga Yesu na Babee Yohova.

15. N’nga mbaani unofuna nikami-a ira nidhowenave vwelana naafwi-u ano-iyanana i-yo mathuulelo?

¹⁵ Yofuneya maningi choi, nivephenga Yohova ira anikami-e ira nidhowenave kala ovwelana naafwi-u oi atokaana makalelo o-iyana na i-yo. Muidhiwelengatu nyarwa dhinakalevo thitho mulobelenga wa Yohova ira muode vilela nyarwadho. Muthuulelenga ira Namapanduchi-u Yohova unoidhiwa ira uliwethene wa i-yo ngo-iyana na fwee. Mwalobelanga kamukaikelenga ira Yohova unoidhiwa vinofuneela nyo ira muode vilela. Thitho akala munoona ira vinouruchani kala oleva rima mulobelenga wa Yohova ira auva-eni zimu ochena ira muodenga irana vyongo mopwaseya.—Luka 11:13; Agal. 5:22, 23.

ABALI NAARONGOLI-U TAGUMANANA NYARWA

16. N’nga ninagumanena nyarwa dhoi a-vi abali na arongoli-u tagumanana yorucha inango?

¹⁶ Yorucha inokalavo. Abali naarongoli-u tabulelanga venango dhikhumbanyedha, anooda onga venango irana vyongo vyoi vinooda nisukwali-a. Mwaifwanafwani-o, anooda funanga kala vaokene, a-rucha sukwala thitho anooda irana vyongo vyoi kanavidedi-edhela. (Yobo 6:2, 3) Namwasa oi kaninoidhiwa nyarwa dhinogumanana abali naarongoli-u, hora dhinango ninooda dedi-edhelanga vyongo vinjinji khumela waaliwa.

17. N’nga ninofunjedhavon’ni vya moda mwairile Yesu vyongo na Batimeyo oi ali o-oona?

¹⁷ Vinofuna i-yo funjedha khumela wa Yesu vamwasa okala oriya rima na wa tangaranga. Liye anooira vyongo moriya rima na mwatangaranga waatu tarucheya thitho waatu oi kaaromile agumananavo. Mwaifwanafwani-o, kathuulelani moda mwairile liye vyongo na mutu o-oona Batimeyo. Batimeyo angavwide ira Yesu unaavira, atooroma khuwa naifunelo yoi Yesuo am’mone. Atu enango vamwinjinivo tatoomwandela Batimeyo ira amiyale. Mbwenye voi anoofunechecha ira Yesu am’mwili-e, liye atoodhowanave khuwa. Vinooneya ira atu enango vamwinjinivo katasangalanle na vyairile Batimeyo. Mbwenye Yesu atookaana tangaranga moi anoofunechecha m’kami-a. (Mat. 20:34; Marku 10:46-52) Liye atoonga na Batimeyo moriya rima thitho atoom’simba namwasa wairoromeloyee. Adhamale Yesu atooira vyodabwi-a vom’kami-a ira arome okoka ona.

18. N’nga munofwanela ira a-vi vyongo na afwinyu anorucheya? (1 Atezalonika 5:14)

¹⁸ Vinaire nyo ira mudhowenave vwelana na afwinyu. Mukalenga oriya rima na atangaranga. Makalelo enala anooda ukami-ani ira “muongenga molimbi-a” waabali naarongola tanobulela venango tanokhumbanya. (Muleri 1 Atezalonika 5:14.) Muthuulelenga ira fwaa waimbarimbari ngunokala okozeya ukami-a simbwasimbwa “vaoneya nyarwa.” (Sang. 17:17) Fwaa waimbarimbari unouvwela tangaranga wagumanana nyarwa thitho unoira vinooda liye voukami-a akala unaadhikhumbanyedha, voonga madhu olimbi-a noukami-a va vyongo vinoofuneelawe.

19. N’nga ninathonyi-edhe a-vi ira nili oriya rima na atangaranga? (Muone thitho viruthiruthi.)

¹⁹ N’nga ndi vyongo viivi vinango vinaire i-yo vothonyi-edha riya rima na tangaranga? Pyaimbarimbari ira kaninaode mali-a upha unovwa fwi-u. Mbwenye ninooda dhilimbi-edha vwechecha moda munodhivwela liye thitho moda muli vyongo vaingumiyee. (Mat. 7:12; 1 Pe. 3:8) Nim’vuruwanenga aonganga vyongo vinogumanana liye. Nidhilimbi-edhe onga madhu anaode m’limbi-a akala pyofuneeleya. (Sang. 12:25) Kanimbaranyedhe thuulela ira nitoidhiwa vyothene vinom’mwireela. (Sang. 18:13) Nim’mwirengana vyongo moriya riya rima thitho kanidedi-edhe vyongo vyoi kanovioda.—Aef. 4:32.

20. N’nga munofuna ira atu enango taonenga ira muli fwiwa oi a-vi?

²⁰ I-yo othene ninoona ira uxamwali una i-yo na abali naarongola ngofuneya maningi. Mbwenye nithuulelenga ira voi nili atu o-olongomana, hora dhinango ninooda ira vyongo vyoi kanafuna viirana. Anjinji a i-yo nitogumanana vyongo vyosukwali-a vyoi vyaatookhuza moda munoirela i-yo vyongo vaingumii-u. Ee-no ninosimba abali naarongola anodhowanave kala afwi-u noirela vyongo vambo-i na i-yo modhiyevi-a, moriya rima, moleva rima na mwatangaranga. Dhoweni nidhilimbi-edhe ira atu enango tanionenga ira nili fwiwa wa makalelo enala.