Mudhowenave dhilimbi-edha ira mubadiziwe

1. (a) Mwasiwa ngwan’ni badiziwa ndiyosakula yaphama? (b) N’nga chini inofuna i-yo ona muyofunjedha yei?

N’NGA nyo mwatoodhivelela nobadiziwa ma-injeni? Akala ndi ee-no, mwatoom’vepha Nlungu ira mukaena ithuulela rima yapama. (1 Pe. 3:21) Ee-no mutovelela ifwanafwani-o yapama wa azombwe thitho waatu aromile gumaneya na pingo. Yen’na ndi yosakula yapama maningi! N’nga akala kamunabadiziwe? Pyaimbarimbari ira munodhiveliwana Yohova thitho munofuna irana ifunelwee. Munoidhiwa ira ubadizo ngofuneya maningi ira madawinyu taleveleliwe thitho ira mukale vauxamwali na Yohova. (May. 2:38-40) Mbwenye vanooda kala yongo inango inauimwanani-eni badiziwa. N’nga chini inofuna ukami-ani? Muyofunjedha yei, ninotapanya makhundo mararu (1) mwasee atu enango anovwalavwali-a badiziwa (2) mwasee ndi zelu thuulelanga ira komoni uli vaduzi (3) mwasee unofwanela i-yo chinja vyongo vinango ira nibadiziwe mombaranya.

MWASIWA NGWAN’NI ATU ENANGO TANOVWALAVWALI-A IRA TABADIZIWE?

2. Mwasiwa ngwan’ni atu enango anodembuwa sakula badiziwa?

² Atu enango anovwalavwali-a ira tabadiziwe namwasa oova. Mwaifwanafwani-o, angalive ira tanofuna m’labela Yohova, aliwa tanoova ira katinaode irana vyothene ira tam’sangalali-enga. Akala nyo munodhivwa ee-no, muleri malemba anaode ukami-ani roromela ira Yohova kanodedi-edhela ira mutu airengana vyongo mo-odawi-a iliyothene. Mbwenye unosangalala mwairanga vyongo vyothene vinaode nyo vom’labela. (Sal. 103:13, 14; Ako. 3:23) Akala nyo munoova a-ra-ariwa, muvephe Yohova ira aukami-eni kaana inyindelo ninga yana mulimbo lemba salimo wenuo aongile ira “Yohova uli ikhundu yanga n’nga mutu unandiiren’ni?”—Sal. 118:6.

3. N’nga ndimathuulelo aavi anaimwanani-e mutu ira abadiziwe?(Muone thitho

³ Atu enango oi anodhiveliwana Yohova, anovwalavwali-a badiziwa namwasa odhiona ira katinoidhiwa vyongo vinjinji. N’nga mutu unofwanela idhiwa vyongo vinjinji ira abadiziwe? Kathuulelani ifwanafwani-o ya Bibilyani. Vasogolo va indharandhara yaireile perezoni mwali rumiwi Paulo na Sila, aliwa tatoom’laleela oing’anela perezo vambo-i na banjalee. Oing’anela perezwiyo na banjalee tatozindiyela ira indharandhariyo yali yodabwi-a yokhumela wa Nlungu. Ma-iyu enao, aliwa tatoofunjedha imbarimbari yokhuza Yohova na Yesu. Namwasa wa vyevi, aliwa tatoona ira tanoofwanela “badiziwa mombaranya.” (May. 16:25-33) Akala mutom’mwidhiwa Yohova, munom’dhiveliwana na riminyu othene, mutofunjedha makhundo oroma a Bibilyani thitho mutochinyuwa vyodawa vinyu nosikimizela na riminyu othene ira munongo-arela makhundo a Yohova, muli okozeya badiziwa.—Mrk. 12:30.

4. N’nga ndiyongo inango iivi inam’mwimanani-e mutu badiziwa? (Muone thitho iruthiruthi.)

⁴ Atu enango tanofuna m’sangalali-a Nlungu mbwenye anokhumbanyedha nyarwa dhinagumanena aliwa taira yosakula yen’na. Pyaimbarimbari ira mwa-anasakule vyoira, munofwanela thuulela pama mwasa wen’na. (Luk. 14:27-30) Mbwenye atu enango tanokhumbanyedha maningi ira anongodhimana vyongo vinjinji ira tamsangalali-e Nlungu. Vyevi vyatooireya thitho na Candace. Liye angali mwana, atoofunjedha imbarimbari mbwenye kaa-indi-edha basa vyongo vyafunjedha liye. Ee-no angaulukunle atooroma okoka funjedha Bibilya. Liye aongile ira: “Ndanoidhiwa vyofwanelela irana ira ndimsangalali-enga Yohova mbwenye ndanoofuneela i-ya irana vyongo vyothakala namwasa oi ndanoodhiveliwana vyongo vyailambo.” Enango anodhikhumbanyedha namwasa wa makhundo amakalelo a pama ano-arela mutu abadiziwa. Tanoova ira taira yodawa ilukhulu tangamadhi badiziwa, tanodha khumi-iwa pingoni. Akala vyongo vyevi ndi vinouimwanani-ani badiziwa, n’nga chini inaire nyo?

5. N’nga ninofwanela thuulelangan’ni nasakulanga badiziwa venango a-badiziwa? (Mateu 13:44-46)

⁵ Nafunanga gula yongo, kaninothuulela maningi vya pereso baa-i mbwenye ninothuulela moda munofuna aliwa nikami-edha yongwiyo. Akala nitoona ira inonikami-a kwaranya kobiri inofuna i-yo pagali, mwaimbarimbari ninooda gula yongwiyo. Molandana na vyevi, nasakulanga ira nibadiziwe kaninofwanela thuulelanga nyarwa dhinagumanena i-yo nabadiziwa mbwenye ninofwanela thuulelanga ira uxamwali-u na Yohova ngwapereso yavadhulu. Vofuna nifunji-a likhundo leli, Yesu atoonga vifwanafwani-o vinli. (Muleri Mateu 13:44-46.) Mutu uliwethene afwanya yongo yapereso yavadhulu, unosangalala thitho unooda guli-a vyongo vyothene vyana liye ira amagule yongoyo. Nyo thitho mutofwanya yongo yapereso yavadhulu maningi—imbarimbari yoonga vya umwene wa Nlungu. Akala munokaikela makhundo aimabimbari, mukaena hora yothuulela vifwanafwani-o vinli vyaongile Yesu. Munooda dhifuka ira: ‘N’nga ndinosikimizela ira nditofwanya yongo yapereso yavadhulu maningi? N’nga ndinoona ira uxamwalanga na Yohova, idedi-edho indiva-idhe liye thitho abali naarongola odhiveliwiwa mbofuneya maningi?’ Vyowakhula vinyu, vinooda ukami-ani idhiwa akala munoona imbarimbari kala yofuneya maningi venango idhiwa vinofwanela nyo irana ira mubadiziwe.

6. N’nga ninaire a-vi ira nikaena rima waphama?

⁶ Muifwanafwani-o ya mulimbo dhala mbeu, Yesu atoonga ira rima wa mutu unooda mwiimwanani-a dhowa vasogolo mwauzimu. Atoonga thitho ira atu enango tanooda wachela milanyu ya Umwene “na rima wapama” thitho iravo yongo. (Luk. 8:5-15) Akala nyo munoona ira riminyu ngogaaneya venango kamunosikimizela ira munooda indi-edha basa vyongo vinofunjedha nyo, kamufooke. Mokami-iwa na Yohova munooda “chinja riminyu” nokala okozeya vwela. Munooda vepha Yohova ira aukami-eni fewi-a riminyu naifunelo yoi imbarimbari ya umwene iulukhule rimani mwinyu.—Zak. 18:31; 36:26.

7-8. Mwasiwa ngwan’ni azombwe enango anoimwanana badiziwa? (muone thitho iruthiruthi.)

⁷ Azombwe enango oi anodhiveliwana Yohova, tanoimwanana badiziwa namwasa olandela vyoira vyaafwiwa. Mwaifwanafwani-o mapurusori tanooda limbi-a anaxikola ira takaena “ingumi yavadhulu” angalive ira irana vyevyo kunovwelana na makhundo a Bibilya. Mbwenye malangi-o enala anooda kaana vyo-arelavo vyothakala. (Sal. 1:1, 2; San. 7:1-5) Munooda rambela vyongo ninga vyevi vo-arela ifwanafwani-o ya mulimbo lemba masalimo wenuo am’mwandenle Yohova ira: “Nditokaana zelu kwaranya mapurusoranga othene namwasa oi ndinothuulela vyamadhwinyu.”—Sal. 119:99.

⁸ Malipoti anoonga ira anamabala enango Amboni, tanovwalavwali-a ira a-imiwa tabadiziwe. Aliwa tanofuna ira a-imiwa tafunjedhe maningi thitho fwanya basa yavadhulu mbwenye katinoakami-a a-imiwa kaana vifunelo vyauzimu. N’nga nyo munoona ira anamabalinyu tanoukami-ani ira mudhowe vasogolo mwauzimu? Akala ndi ee-no, mutapanye mwasa wen’na naaliwa. Mo-obala thungalinyu, muidhiwe ira munooda kala vauxamwali olimba na Yohova.—San. 20:11.

9. Mwasiwa ngwan’ni atu enango anodembuwa badiziwa?

⁹ Atu enango takozeele wale ira tabadiziwe, tanovwalavwali-a irana vyevi namwasa ofuna ira tadhabadiziwe dambo limbo-ive na fwiwa venango baliwa. Pyovweya ira kai vyodaweya badiziwa vambo-i na mutu unom’dhiveliwana i-yo. N’nga vyevi vinofwanela niimwanani-a badiziwa va-eeni? Thuulelani ira, dhivelela winyu wa Nlungu ndi yolanyedha ya mutu vaekene. Badiziwa winyu kunofwanela nyindela vyoira vya mutu mwinango.—Aro. 14:12.

MUTHUULELENGA IRA KOMONI ULI VADUZI

10. N’nga chini inoiri-a atu enango ira tavwalavwali-enga badiziwa?

¹⁰ I-yavo vyongo vitapanyile i-yovi, atu enango tanoimwanana badiziwa na mwasa oi tanoona ira komoni wailamboi kunafiye. N’nga ndi zelu thuulelanga ee-no? Yesu atoowenjeli-a anamafunjedhee ira: “Mukale okozeya, namwasa oi Mwana wa mutu unodha fiya vahora inokonda nyo aithuulela.”—Luk. 12:40.

11. Movwelana na lemba la Salimo 119:60, N’nga ninodhivwa a-vi nathuulela vya malangi-o a Yohova?

¹¹ Ninofwanela dhivelela wa Yohova namwasa om’dhiveliwana. Nam’mwidhiwa pama Nlungwi-u wa udhivela, paevo vanoroma i-yo dhiveliwana maningi malamulwee thitho ninolimbi-iwa a-arela. (Muleri Salimo 119:60.) Namafunjedha Yakobo atoogogomedha mwasa unango ofuneya maningi oi ninofwanela vwela malamulo a Yohova mombaranya maningi. Liye aongile ira: “Kavali mutu unoidhiwa vinofuna ireya bebe-i venango kaninaode kaana dambo limbo-i loirana vyongo vyapama.” Ngumwasee hora yoirana vyongo vinoidhiwa i-yo ndi vaee-ni.—Yak. 4:13-17.

12. N’nga ninofunjedhavon’ni vaifwanafwani-o ya anamalaba amunda wa mauva?

¹² N’nga munothuulela ifwanafwani-o yaongile Yesu yaatu talaba mundani mwa mauva? Liye atoofunji-a ira atu enango talabile basa wahora limbo-i, tatoowachela kobiri yolandana naatu alabile basa wa dambo lothene. Mbwenye kathuulelani yaairi-idhe alombwanao ira talabe basa wahora imbo-i baa-i—Aliwa taongile ira: “Mwasiwa ngoi kavali unilembile basa.” Alombwanala katatawa basa mbwenye namwasa oi kavali mutu aalembile basa. Tangaitaniwile, tatooroma laba. (Mat. 20:1-16) Malamboano, Yesu unoniitana ira nikale anamafunjedhee thitho ira nilabenga basa yolaleela. Ninofwanela rumela mwitanula mombaranya.

13. N’nga ninofunjedhavon’ni wa mwadhi Loti?

¹³ Atu enango tanovwalavwali-a chinja namwasa othuulela ira tanodha kaana hora ira tachinje komoni wa-anafiye. Mbwenye imbarimbariyee choi, mwadedi-edhela wahora yolapela paevo vanokala aliwa vyorucha maningi chinja vyongo ira mum’sangalali-enga Nlungu. Yesu anoidhiwa vyevi thitho atoowenjeli-a anamafunjedhee ira: “Muthuulele mwadi Loti.” (Luk. 17:31-35) Liye anoidhiwa pama ira hora yoi Nlungu atonge sidadi la Sodoma na Gomora ili duzi. Liye anoothuulela maningi vyongo vyana liye. (Mar. 19:23-26) Ifwanafwani-oyee, inonithuucha ira lango waivulumucho kunodhakala odhulene modhowa nodhowa. Vahora yofwanelela, Yohova unodhafunga languo horee yakwakwana.—Luk. 13:24, 25.

14. N’nga ona maulosi okhuza komoni takwakwaneli-edhiwanga unonilimbi-a iranan’ni?

¹⁴ Dambo nlilothene laviranga, vyoireya vailambwila vinothonyi-edha ira maulosi a Bibilyani oonga vya komoni wa ilambo anaakwakwaneli-edhiwa. Venango vinoireya muilambwila kavinoukhuzani. Mbwenye ona vyongo vyevi viireyanga mumamburo o-iyana-iyana, unofwanela ulimbi-ani ira mudhowe vasogolo naifunelo yoi mubadiziwe mombaranya. Kaonani vyaongile Pedru wandela Makristau enango. Liye aongile ira: “Mbwenye mamalelo a vyongo vyothene ali duzi, ee-no mukale othuulela pama thitho mukale methove.” (1 Pe. 4:7) Vinooneya ira “komoni” waongile Pedru muversuli, aonga vya nongiwa wa Yerusalemu na kachisi. Pedru alembela Makristau takalecha olapa na Yerusalemu. Vinooneya ira aliwa katakhuziwe no nongiwa wa Yerusalemu. (1 Pe. 1:1) Mbwenye ona ulosula ukwakwaneli-edhiwanga, vyangaakami-idhe wenjedhela iroromelwiwa nonyindela vyolanyedha vyothene vya Yohova. Mofwanafwana na vyevi, ona maulosi oonga vyakomoni takwakwaneli-edhiwanga unofwanela ulimbi-ani kala methove noiranga vyongo vinofuneela naifunelo yoi mubadiziwe.

15. N’nga ninaire a-vi ira nithuulelenga dambo la Yohova? (2 Pedru 3:10-13)

¹⁵ Mukartalee lanambili, Pedru atoonga vyongo vinaire i-yo vokozeela dambo la Yohova venango kozeela komoni wailambwila. Wa Makristau a muhora ya Pedru, dambo leli lali olaphela maningi. Vingalive ee-no, Pedru atoawandela ira tanofwanela thuulelanga “nofunechecha na rimiwa othene” vya dambo la Yohova. (Muleri 2 Pedru 3:10-13) N’nga ninaire a-vi ira nithuulelenga dambo la Yohova? Ninooda irana vyevi vothuulelanga ira komoni uli vaduzi nokala okozeya. Munofwanela kala “atu akalelo lochena thitho muirenga vyongo vyothonyi-edha ira muli odhivelela wa Nlungu.” Yohova unosangalala nairangana vyongo vyom’dhiveliwi-a. Liye unosangalala auonani mudhivelelanga wa liye nobadiziwa.

MWASIWA NGWAN’NI NDI PAMA IRAVO YONGO VA-EENI?

16. N’nga ndivahora iivi yaphama yodhowa vasogolo fiyedha badiziwa? (2 Akoritiyo 6:1, 2) (Muone thitho viruthiruthi.)

¹⁶ Hora yoira machinjo ira mubadiziwe njen’na. (Muleri 2 Akoritiyo 6:1, 2.) Nduna yau Etiopiya yangalaleeliwile na Filipi atoozindiyela ira wali wofuneya iravo yongo mombaranya. Angavwide milanyu yaphama nokaana ngari yobadiziwa kathuulele ira: ‘Nda-ana badiziwe ndirome funjedha vinjinji vyokhuza milanyu yaphama. Mbwenye tawendanga ndhilamo, tatoofwanya ma-inje manjinji thitho lombwanuo’ atoofuka ira: “N’nga chini inondiimwanani-a badiziwa?” (May. 8:26, 27, 35-39) Liye ndiifwanafwani-o yaphama maningi wa-iyo. Angabadiziwile “Lombwanule atoodhowanave ulendwee asangalalanga.”

17. N’nga Yohova unaukami-eni a-vi?

¹⁷ Venango munovwalavwali-a badiziwa mbwenye idhiwani ira Yohova unofuna ukami-ani ira mukale vauxamwali olimba na liye. (Aro. 2:4) Liye unoukami-ani limbanana vyongo vinouimwanani-ani dhowa vasogolo ninga ova, dhikhumbanyedha thitho landela vyoira vyaatu enango. Mwabadiziwa, munodha kaana ithuulela rima yochena thitho munodha zindiyela ira “Vyongo vyanduli pyo-oganyali-a.” (Afl. 3:8, 13) Munodha thuulelanga “vyongo vyasogolo,” maraeli-o a Yohova alanyedhile liye waatu anodhivelela waliye nobadiziwa.—May. 3:19.