ISTORIYA YA INGUMI
“Kandinakhalevo ndekhene”
VYONGOVYEE ndi ninga wukwa wa mutu unom’dhiveliwana i-yo, dhowa wu tatamo linofuna liye thitho kalanga vaokhene. Miyo nditogumanana vyongo ninga vyevi. Mbwenye ndathuulelanga vyongo vikadhi viireeyanga waingumi yanga ndinoona ira kandali ndekhene. Dedi-ani ndiuwandelani mwasee unoongela miyo e-ni.
IFWANAFWANI-O YA ANAMABALANGA
Baba na m’ma tali Akatolika odhivelela. Mbwenye tangafunjedhile Bibilyani ira dhina la Nlungu ndi Yohova, aliwa tatookala Amboni dha Yohova ororomeleya. Babanga ato-iya sakanya vifwano vyoladanana Yesu. Malomwee, liye anoo-indi-edha basa dodolisolee losema vochinja kwartu lakalecha i-yo noidhi-a Nyumba ya Umwene yoroma wu San Juan del Monte, Manila, yeniyo ndi sede yailambo ya Filipina.
Ndingali na anamabalanga thitho naatu abanjani mwi-u
Ndingabaliwile mu yawa ya 1952, anamabalanga tatooroma ndifunji-a vyokhuza Yohova, ninga mwemo mwairela aliwa naabalanga anai naarongolanga araru. Vyaulukhula miyo, babanga anoondilimbi-a ira ndileringa kapitulu imbo-i ya Bibilyani dambo nlilothene thitho tanofunjedha vambo-i na miyo mabukhwi-u o-iyana i-yana hora dhinjinji aliwa tanoitana anamaing’anela isa thitho abali oimela ofesi ya tambi ira tadhagone nyumbani wi-u. Nanoosangalala thitho limbi-iwa na vyongo vyaniwandela abalala vyokhuza ingumiiwa, vyevyo vyanilimbi-a i-yo othene ira nionenga ira m’lambela Yohova kala yongo yofuneya maningi vaingumii-u.
Ndatoofunjedha vyongo vinjinji vaifwanafwani-o ya anamabalanga enao tali ororomeleya maningi wa Yohova. Mwasa wa marenda, miyo na babanga natooroma upainiya mu yawa ya 1971. Mbwenye mu yawa ya 1973, ndingana vyawa 20, babanga atookwa. Wukwa waanamabalanga watooiri-a ira ndidhivwenga ira ndili ndekhene. Namwasa oi idedi-edhwi-u “chosikimizeleya thitho chokhaatheya,” inondikami-a ira nda-avikhumbanyedhenga maningi thitho ira ndikale vaduzi na Yohova. (Aeb. 6:19) Va-anavile hora indendai khumela vevo vakwide babanga, ndato-eliwa kala painiya wavakhundu vaisuwa yoitaniwa Coron wu Palawan.
NDALI NDEKHENE VAHORA YAIRA MIYO URUMIWI ORUCHA
Vahora yadhowa miyo wu Coron ndali ndingana vyawa 21. Voi ndaulukhulile mu sidadi nlukhulu, ndatoodabwa ira vaisuwanivo kavali nyumba dhinjinji dhokaana maluju, djigo masiki makaro. Namwasa oi abali a weo tali oyeva, kandana fwanga airena miyo upainiya thitho hora dhinjinji ndalaleela ndekhene. Ee-no mwedi oroma ndanosowa maningi abalanga thitho afwanga. Nama-iyu ndanoing’ana nyenyedi dhulu wu mi-odi ithithangana mathama. Ndanofunechecha i-ya urumiwi nowelela mudhi.
Vahora yadhiona miyo ira ndilidekenila, ndanom’mwandela Yohova khumela vathi varimani mwemo mwadhivwela miyo. Ndanothuulela makhundo olimbi-a aleri miyo Bibilyani thitho mu mabukhwi-u. Hora dhinjinji ndanothuulela vya lemba la Salimo 19:14. Ndatoozindiyela ira Yohova unooda kala “lipandhe langa thitho nondiombola akala ndinothuulela vyongo vinom’sangalali-a ninga vyoiravyee thitho makalelwee. Mwasa mwinango wamu Nsanja Yanamaing’anela ya muru oi “Kandinakhalevo ndekhene”a yatoondikami-a maningi. Ndatooileri moweli-edha weli-edha vahoriyo ndaona ira ndilina Yohova thitho vyevi vyatoondikami-a ira ndikaengana hora yolobela, funjedha thuulela modi-a vyongo vifunjedhile miyo.
Va-anavire hora indedai ndingafiile wu Coron, ndatoo-eliwa kala ndimuwa wavapingoni. Voi ndimuwa wavapingoni ali miyo ndekene, sumana iliyothene ndanooiri-a Xikola ya Urumuwi, Migumano ya Urumiwi, funjedha wa bukhu wavapingoni thitho funji-a Nsanja Yanamaing’anela. Ndanoonga thitho mwasa waatu othene sumana iliyothene. Ndanoopingeya maningi moi kandana hora yodhionanga ira ndili ndekene.
Urumiwanga wu Coron watookala na vyo-arelavovyee vyapama namwasa atu tafunjedha namiyo Bibilya tatoobadiziwa. Mbwenye vatookala vyorucha vinango. Hora dhinango ndanoowendha kumela namaebe-i fiyedha nathana ira ndimafiye tatamo lalaleela miyo thitho kandaidhiwa wafuna miyo magona. Gawo la pingo latokaana thitho visuwa ving’ono. Hora dhinjinji ndanoowenda na mwadiya vabara voi vanookalecha mabimbi ira ndimafiye ugawo voi kandaidhiwa a-mbelela. Yohova anoondisamalela thitho ndibarela va vyorucha vyothene vyevi. Vasogolovee ndatoozindiyela ira Yohova aira ndikozeli-edha nyarwa dhilukulu dhinagumanena miyo va urumiwanga o-arela sogolou.
WU PAPUA NEW GUINEA
Mu yawa ya 1978, ndatoorumiwa wu Papua Nova Guinea, weo ndimakumelo adhuwa awu Australia.Iambo ya Papua New Guinea ndi lamyango thitho ulukulawee ninooda fwanafani-edha na ilambo ya Espanya. Ndatoodabwa ira atu okwakwana 3 mili amu ilambonimo tanoonga viongelo vyokwakwana 800. Mwangari, atu anjinji aweo taonga Ituku Pisin
Wahora yoyeva, ndatoodowa masongananga vambo-i na pingo wa ingeles usede la ilambo lau Port Moresby. Ee-no ndatoothamela pingo wai Ituku Pisin thitho datoovolowa xikola yofunji-a iongelwila. Ndanoo-indi-edha basa vyongo vyafunji-a miyo salani ndalaleelanga. Vyevi vyatoondikami-a ira ndiifunjedhe iongelwila mombaranya. Va-anavire hora indendai, ndatooroma onga mwasa waatu othene mu iongelo ya Ituku Pisin. Ndatoodabwa ira va-anavire yawa kumela vahora yafiile miyo wu Papua New Guinea, ndatoo-eliwa kala naming’anela isa wa pingo wa Ituku Pisin, sidade ilukulu maningi.
Namwasa oi mipingo yali yolapelana maningi, ndatooira masaka-edho oi nikaena migumano ya isa minjinji thitho ndanoowenda maningi. Voroma ndavivwa ira ndili dekene namwasa okala ilambo yailendo, thitho iongelo ipya na makalelo mapya. Kavyaodeya wenda namwendo kuma pingo mwinango dhowa pingo mwinanga namwasa oi watookala myango minjinji. Ee-no ndanoofunela gwela ndeka sumana nliyothene. Hora dhinango ndanookalecha ndekene mundeka ing’ono yoi kayali pama. Ndanoova vamauledwangala, ninga mwemo mwadhivwela miyo ndawendanga va mwadiyani.
Atu anjinji katana matenelofone, ee-no ndanoovwelana na abali voira lembelana makarta. Hora dhinango ndanoofiya makartao a-anafiye, ee-no ndanoofuneela sakasaka uli abali. Hora dhothene ndaafwanya abalao tanoondiwachela pama thitho ndaona ira tindilanga kalinodhowa vapezi. Ndaona ira Yohova unaandikami-a mundhila dhinjinji thitho uxamwalanga na liye wanooulukula.
Ndingafiile fwndo yoroma vamigumano vaisuwa ya Bougainville, banja linango latoondifwanya wu litheelanga nondifuka ira: “N’nga munonithuulela? Ndatothuulela ira ndatowalaleelanga ndingafiile wene wu Port Moresby. Ndatooroma funjedha Bibilya naaliwa thitho ndatoova-a bali mwinango wa weo ira adhowenganave funjedha Bibilya naaliwa. Va-eeni othenene tatomala badiziwa. Enala ndimaraeli-o manjinji afwaidhe miyo va vywawa 3 vyakala miyo wu Papua New Guinea.
BANJA LING’ONO MBWENYE LOPINGEYA
Ndingali na Adel
Nda-anakume wu Coron in 1978, ndatooidhiwana na rongola mwinango obaleya wenuo ali odhivelela, dhinalee ali Adel. Liye ali painiya okaatheya thitho asamalela a-imee ambili Samuel na Shirley. Vahora yeniyo thitho anoosamalela mmee oi ali oulula. Muyawa ya 1981, ndatoowelela wu Filipina thitho natoothelana na Adel. Ningatheelan’ne nanooira vambo-i upainiya okaatheya thitho samalela banjalo.
Nilabanga wu Palawan vambo-i na Adel, Samuel na Shirley
Angalive ira ndatokaana i-yana naa-ima yawa ya 1983, ndatoo-eliwa kala painiya wavakundo thitho ndatoorumiwa vaisuwa ya Linapacan wu Palawan. Banja li-u lothene latoothamela undendai oi kwaalo Amboni. Vangavirile yawa imbo-i, mmee Adel atookwa. Mbwenye namwa opingeya na basa yolaleela, vyevi vyatoonikami-a vilela vahora yoruchila. Natooroma funjedha naatu anjinji wu Linapacan, moi va-anavire hora indedai vanoofunela Nyumba ya Umwene ing’ono ee-no natoomanga okene Nyumbiyo. Vangavirile vyawa vi 3 kumela vahora yafiile i-yo wu tatamolo, natoosangalala ningaoni atu okwakwana 110 tangafwanyeile vaithuuleloni. Thitho anjinji mwaatwao tatoobadiziwa ningakumileo.
Mu yawa ya 1986, ndatoorumiwa wu isuwa inango ya Culion, weo watookala limburo wakalecha atu avikutwe. Vasogolovee Adel atoo-eliwa thitho kala painiya wavakundo. Voroma anoova laleela waatu agwandeile vyano vyamanungo namwsa wa vikutwe. Anamalaleela atatamolo tatoonisikimizeli-a ira atwao tatoowachela kami-o lamirombwe yokwakwanela moi kanatapule marendao. Enango mwaatwao tanooira migumano nyumbani mwa rongola mwinango. Va-anavire hora indendai natowalemeela naona ira ndingari ilukulul funjedha naatu oi taviona ira mbokondiwa na Nlungu thitho naatu enango. Nanoosangalala ona atu tabulela tasangalalanga naidedi-edho yoi dambo n’nango tanodha sangalala na manungo apama.—Luk. 5:12, 13.
N’nga chini yakami-idhe a-imi-u iira talemeele ingumi yau Culion? Miyo na Adel natooithana arongola ambili aasikana kumela wu Coron naifunelo yoi a-imi-u ta-asuwenga mudhi. Samuel, Shirley, naarongola ambilao tanoosangalala maningi na urumiwi thitho tanoofunjedha Bibilya naatu anjinji, voi miyo na Adel nanoofunjedha na anamabala aa-imao. Vahora inango nanoofunjedha na mabanja okwakwana 11. Vo-odembuwa natooroma funjedha Bibilya naatu anjinji moi natookaati-a pingo upya.
Voroma ndimuwa wapingo ndali ndekene tatamolo. Ofesi yatambi yatoondivepa ira sumana iliyothene, ndiiri-enga migumano naanamalaleya 8 Culion amala ndidhowe tatamo n’nango laitaniwa Marily, weo wali anamalaleya 9. Tatamolo yali yolapela mahora 3 thitho nawenda na mwadiya. Namari-a migumano weo, i-yo nothene ninga banja nanoowenda tatamo la myango wa mahora manjinji mairi-a funjedha wa Bibilya wu mamidhi oitaniwa Halsey.
Atu njinji tatooroma funjedha imbarimbari wu Marily na wu Halsey moi natoomanga Nyumba ndha Umwene matatamo enala. Abali naatu okaana ifunelo mbavelela vyongo vinjinji vyolabana basa thitho mbalaba basiyo. Nyumba ya Umwene wu Marily mungaodhile kwakwana atu 200 thitho yali ingamadhi wenjedheliwa moi nanooirelamo migumano yaisa
THANGARANGA, SUWA MUDHI, THITHO ROMA OKOKA SANGALALA
Mu yawa ya 1993 a-imi-u tangaulukunle, miyo na Adel natooroma urumiwi oing’anela isa wu Filipina. Ee-no muyawa ya 2000 ndotoovolowa xikola ya urumiwi yeniyo yafunji-iwile miyo kala mulimbo langi-a axikola leli. Ndadhiona ira kandinaodhe mbwenye Adel anoondilimbi-a hora dhothene. Liye anoondithuucha ira Yohova unodha ndiva-a kopolo ira ndiodhe urumiwi upyula. (Afl. 4:13) Adel anooidhiwa ira vyevi vinodha odheya namwasa oi liye anoom’labela Yohova wu abulelanga marenda malukulu.
Mu yawa ya 2006 ndingali namalangi-a, Adel atoofwanyeya na marenda enango malukulu. Natoodabwa maningi na vyevi ndingam’mwandele ira ndinofuna ndi-iye urumiula naifunelo yoi ndim’samalelenga, Adel atoowakhula ira, “Mundisakele firimero anandikami-e vamarendangala ndinoidhiwa ira Yohova unonikami-a ira nidhowenave m’labela. Vyawa 6 vyo-arela, Adel atoodhowanave m’labela Yohova mo-okhumbanya. Anga-iidhe wenda anoolaleela angali vanjinga dhaatu orangala. Angaromile rucheya vofuna onga anowakhula madhu oyeva vamigumanoni. Adel anoowachela makarta okumela waabali naarongola om’simba namwasa ovilelawee fiyedha muhora yakwide liye mu yawa ya 2013. Ndatookala na fwanga waudhivela thitho ororomeleya wa vyawa vyokwakwana 30 mbwenye angakwide, ndatooroma okoka rucheya na tangaranga thitho m’sowa.
Adel afuna ira ndidhowenave laba urumiwanga. Ee-no ndatoodhowanave ulaba. Nanoovilimbi-edha kaana vyoira vinjinji thitho vyevi vyatoondiiri-a ira nda-am’suwenga. Kumela mu yawa ya 2014 fiyedha mu yawa ya 2017, ndatoovephiwa ira ndiwendelenga mipingo yaonga Itangalongi muvilambo vyoi basa li-u ndilokondi-iwa. Ee-no ndawendhela mipingo ya Itangalongi wu Taiwani, Estados Unidos, na wu Kanada. Mu yawa ya 2019 ndali mulimbo velela malangi-o wu xikola yau Kristau yolaleela vya Umwene mu iongelo ya Ingeles wu Indiya na wu Tailandiya. Ndinodangalala maningi ndakaana vyoira vinjinji vom’labela Yohova.
HORA DHOTHENE NINOFWANYA KAMI-O LINOFUNEELA I-YO
Va urumiwi othene unova-iwa miyo, ndinoroma dhiveliwana abali naarongola enao aguman’nena miyo thitho vinokala vyorucha lanyana na aliwa. Ee-no nditofunjedha m’nyindhela maningi Yohova ndalanyananga naatwao. Hora dhothene ndinoona Yohova andikami-anga thitho vyevi vitondikami-a ira ndirumelenga machinjo ali othene anoireya. Va-eeni ndili painiya wavakundu wu Filipina. Thitho nditokaatheya mupingo upya wenuo ulininga banja linondisamalela. Ndinosangalala ona Samuel na Shirley tasazi-edhanga iroromelo yam’miwa.—3 Ju. 4.
Pingo ukhanle banja langa laudhivela
Nditogumanana vyowesedha vilukulu vaingumi yanga tangani-avo ona i-yananga abulelanga marenda malukulu fiyedha vahora ikwidhe liye. Ndanoofuneela thitho lemeela vyongo vyachinja. Mbwenye nditoona ira “Yohova kali undendai na mutu uliwethene wa-iyo.” (May. 17:27) Dhandha la Yohova kai lokwiva moi unooda kami-a rumiwee uliwethene masiki ali mumatatamo olapa. (Esa. 59:1) Yohova wenuo ndi lipandhe langa, ukadhi andikami-anga vaingumi yanga thitho ndinom’simba maningi. Kandina kalevo ndekene.