Kas lun Jeova el Moul
Kas Fulat su Tuku ke Buk lun Jon
JON—“met tuma lutlut se su Jisus el lungse”—el pa met safla se su simusla me sramsram ke moul a ke orekma in luti lun Kraist. (Jon 21:20) Simusyukla in yea 98 C.E., buk se inge ke Gospel lal Jon el akkalemye ke ma sikyak puspus su tia akkalemyeyuk ke Gospel tolu saye.
Met sap Jon el simusla Gospel lal su oasr akwuk mwo a kalem nu ke nunak lal. Ke ma puspus su el simusla, el fwak: “A ma inge simla, tu komwos fwa lalalfongi tu Jisus el Kraist, Mwen nutin God, a tu, ke komwos lulalfongi, komwos fwa eis moul in el.” (Jon 20:31) Paye la kas mwomwo nukewa ka el yok sripe na paye nu sesr.—Hibru 4:12.
“LIYE, LAM LUN GOD”
Ke pal se el liyel Jisus, Jon Baptais el lulalfongi na paye ke ma el akkalemye inge: “Liye, Lam lun God, su wisla ma koluk lun fwalu!” (Jon 1:29) Ke Jisus el fwufwasryesr nu in an Samaria, an Galili, an Judia, a nu ke an leyen kutulap lun an Jordan—el sulkakin, a luti peng mwo we, a el orala mwenmwen puspus we—oasr ‘met puspus elos tuku nu yurol a lulalfongel we.’—Jon 10:41, 42.
Sie sin mwenmwen mwomwo su Jisus el orala pa ke sifwil moulyuk lal Lazarus. Met puspus elos akkalemye lulalfongi lalos nu sin Jisus ke pal se elos liye la oasr sie met su mise tari ke lusen len akosr el sifwil pa akmoulyeyukyak. Tusruktu, met tol fulat, a met Farisi puspus elos papu in unilye Jisus. Ke ma inge, Jisus el som liki an se inge a el som nu in “sie an apkurun nu yen mesis, nu in sie siti pangpang Ifreim.”—Jon 11:53, 54.
Kusensiyuk Puspus Ke Ma Simusla Eis Top Ka:
1:35, 40—Su met tuma lutlut sayel Andru tu yurol Jon Baptais? Met simusla buk se inge el panglol Jon Baptais oana “Jon” a pal nukewa el tia akkalemye in el sifwana ke Gospel lal. Ke ma inge, kalem la met tuma lutlut se su tu inge pa met se ma simla Gospel se inge, pa Jon.
2:20—Temple fuka el “musaela ke lusen yea angngoul onkosr”? Met Ju elos sramsramkin orekma in sifwil musai temple lal Sirubabel sel Togusra Herod lun an Judia. In fwal nu sel Josephus sie met sim ke ma sikyak in pal meeta, el akkalemye la orekma se inge el mutamwauk in yea ak 18 ke kolyuk lal Herod, ku in yea 18/17 B.C.E. Loang su oasr ke temple a inkalkal yok ka la el musaiyukla ke lusen yea oalkosr. Tusruktu, orekma in musai loom lulap puspus a kato su apkurun nu ke temple el orekla ke pal in Alukela in yea 30 C.E., ke pal se met Ju elos fwak mu orekma in musa inge el orek ke lusen yea 46.
5:14—Ya mas el sikyak ke sripen sie met el oru ma koluk? Tia ke pal nukewa. Mokul se su Jisus el akkeyela el mas tari ke lusen yea 38 ke sripen ma koluk su el usrui. (Jon 5:1-9) Kalmeyen kas lun Jisus inge pa ke pal se su mokul se inge el eis nunak munas ke sripen pakoten, el enenu pa in fwasr ke inkanek in molela, meyen fwin el tia fwasr ka, oasr ma se su koluk liki mas inge ku in sikyak nu sel. Mokul se inge fwin el tia fwasr ke inkanek lun molela el ku in orala ma koluk su fwa ku in wanginla nunak munas nu ka, su fwal in mise a wangin sifwil moulyuk ka.—Mattu 12:31, 32; Luk 12:10; Hibru 10:26, 27.
5:24, 25—Su met puspus su ‘illa liki mise nu in moul’? Jisus el sramsramkin met puspus su mise ke ma lun ngun in pal meeta tusruktu ke pal se elos long kas lal elos lulalfongel a elos tila fwufwasryesr ke inkanek koluk. Elos ‘illa liki mise nu in moul’ meyen me selnga lun mise wanginla lukelos, a etukyang nu selos fwinsrak lun moul ma patpat meyen elos lulalfongi God.—1 Piter 4:3-6.
6:64—Ya Jisus el etu tari ke pal se el sulella Judas Iscariot la Judas el fwa tukakunulak? Kalem la el soenna etu. Tusruktu, ke sie pal in yea 32 C.E., Jisus el fwak nu sin met sap puspus lal: “Sie sumwos el devil” su kalmekin nu ke sie met su kaskaskin me akkolukye sie met. Kalem la ke pal se inge, Jisus el etu kel Judas Iscariot la “el mutamwauk” tari in fwasr ke inkanek koluk ku el akkalemye oiya koluk.—Jon 6:66-71.
Me Lutlut Nu Sesr:
2:4. Jisus el akkalemye nu sel Mary la el oana Mwen Nutin God su baptais a mosrweyukla, el enenu in orekmakin kas a masap lun Papa tumal su oasr in kosrao. Fwinne Jisus el tufwana mutamwauk ke orekma in luti lal, el etu na paye ke ao, ku ke pal, a ke ma kunel su sapkinyuk nu sel, wekunang mise lal. Met nukewa ke sou lal welulang Mary elos tia ku in lela kutena ma in akkolukye orekma lal in oru ma lungse lun God. Kut enenu pa in akkalemye oiya se inge kut fwin oru orekma in kulansap lasr nu sin Jeova God.
3:1-9. Me srikasrak lal Nicodemus, sie met kol lun met Ju, el luti kut ke me lutlut yok luo. Ma se meet, Nicodemus el akkalemye inse pusisel, liyaten, a el etu la oasr ma enenu lal in akkeye fototo lal nu sin God, paenang el ku in akilen sie mwen nutin met kamtu oana sie met luti su God el supwema. Inse pusisel el enenu pa in akkalemyeyuk sin met Kristian nukewa ke pal inge. Ma se akluo, Nicodemus el tia sruokye pal mwomwo in ekla sie met tuma lutlut ke pal se Jisus el oasr fwin fwalu. Saap ke sripen sangeng lal nu sin met, ku el nunku yok in sruokye mwal a an mwomwo lal ke Sanedrin, ku lungse lal ke me kasrup. Ke ma sikyak inge kut ku in lotela ke me lutlut su arulana yok sripe: Kut tia enenu in lela kutena oiya in oru kut in tia ‘srukak sak soko lasr sifwana a fwasr tokin Jisus pal nukewa.’—Luk 9:23.
4:23, 24. Orekma lasr in alu enenu in fwal nu ke ma paye su akkalemyeyuk in Baibel a enenu in oasr me kolyuk lun ngun mutal ka, kut fwin lungse orekma in alu lasr in me akinsemwomwoye God.
6:27. Orekma su kut oru nu ke “me mongo su onnu nu ke moul ma patpat” enenu in oasr kafweang yok nu ka in akkeye kut nu ke ma enenu lasr ke ma lun ngun. Kut ku in eis me insemwomwo yok kut fwin oru ma inge.—Mattu 5:3.
6:44. Jeova el nunku kesr a el karungin kut. El akfototoye kut nu sin Mwen natul ke el suk kais sie sesr ke inkanek lun orekma in sulkakin peng mwo a ke el kasre kut in etu a in eis kalem mwomwo nu ke ma paye su oasr in Baibel a in orekmakin ma inge ke moul lasr wi kasru lun ngun mutal Lal.
11:33-36. Akkalemyeyen pulakin lasr kut fwin tung el tia me akul nu ke oiyen munas.
‘FWASR TOKOL PAL NUKEWA’
Ke pal se apkuran in orek kofwen Alukela in yea 33 C.E., Jisus el folokla nu in an Betani. Ke Nisan 9, el tuku nu Jerusalem, fwin soko ass. Ke Nisan 10, Jisus el sifwilpa tuku nu in temple. Oasr me top nu ke pre lal in akmutalye en Papa tumal, sie pusra tuku in kosrao me akkalemye: “Nga naweyukla tari, a fwa sifwil naweyukla.”—Jon 12:28.
Ke pal se orek mongo in Alukela, Jisus el akkalemye nu sin met sap puspus lal ke sie kas in kai yok sripe a el pre kelos. Tokin met meun elos sruokilye, akkeokyel a unilye ke el sripsripyak, Jisus el sifwilpa akmoulyeyukyak.
Kusensiyuk Puspus Ke Ma Simusla Eis Top Ka:
14:2—Fuka Jisus el “ako an” in kosrao nu sin met tuma lutlut oaru lal? Ma inge ku in akkalemye la Jisus el akpayeye la mwuleang sasu el mutamwauk ke pal se el som nu yurin God a el akkalemye nu Sel saokiyen sral. Orekma in ako lal inge ku in kalmekin pa nu ke oiya se su Kraist el eis ku a mwal ka in oana sie togusra, a tokin ma inge akwuk nu ke sifwil moulyuk nu in kosrao lun met tuma lutlut akmusrala puspus lal fwa mutamwauk.—1 Tessalonika 4:14-17; Hibru 9:12, 24-28; 1 Piter 1:19; Fwakyuk 11:15.
19:11—Ya Jisus el sramsramkin Judas Iscariot ke pal se el kaskas nu sel Pailat ke sie met su eisel a sang nu sel Pailat? Jisus el ku in sramsramkin met nukewa su wi in sang kasru nu ke anwuki lal, tusruktu el tia sramsramkunul Judas ku siepa met saye. Met nukewa inge pa welul Judas, “met tol fulat a un met papu nu kemwa” a “u lulap sin met puspus” su lulalfongi met kol lalos in siyuk ke aksukosokyeyukla lal Barabbas.—Mattu 26:59-65; 27:1, 2, 20-22.
20:17—Efu ku Jisus el ikolilye Mary Magdalene in tia kalul? Kalem la Mary el suk in sruokilye Jisus meyen el nunku mu el apkurun in som nu sin kosrao a el fwa tia sifwil liyel. In kasrel in kalem ka la el soenna som, Jisus el fwak nu sel in tia kalul a el fwak nu sel elan som a fwakak nu sin met tuma lutlut ke peng mwo la el akmoulyeyukyak tari.
Me Lutlut Nu Sesr:
12:36. Kut fwin lungse in ekla “tulik nutin kalem,” ku met su akkalemye kalem, kut enenu in eis etauk sumwos ke Kas lun God, Baibel. A kut enenu in orekmakin etauk inge in kasru met puspus in som liki losr a tuku nu ke kalem lun God.
14:6. Kut tia ku in eis me insemwomwo lun God fwin tia kel Jisus Kraist. Inkanek sefwanna su kut ku in fototo nu sin Jeova pa in akkalemye lulalfongi paye nu sin Jisus a etawi me srikasrak mwomwo lal.—1 Piter 2:21.
14:15, 21, 23, 24; 15:10. Akosten lasr nu ke ma lungse lun God fwa kasre kut in sruokye ku lungse lun God a lungse lun Mwen natul.—1 Jon 5:3.
14:26; 16:13. Ngun mutal lun Jeova el orekma oana met luti a ku in kasru in esam ke me lutlut mwomwo su kut lotela tari. El ku in orekma pa in akkalemye ma paye. Ke ma inge, ngun mutal el ku in kasre kut in akyokyelik etauk, lalmetmet, liyaten, in oru sulela mwomwo, a in akkeye nunak lasr. Ke ma inge lela kut in kafweang in pre, siyuk yokna ke ngun mutal inge.—Luk 11:5-13.
21:15, 19. Jisus el siyuk sel Piter fwin el lungsel yok liki “ma inge,” kalme pa ke kain in ik puspus su oasr ye mutalos. Jisus el akkalemye yok nu sel Piter in oru sulela lal in fwasr tokol pal nukewa liki na in oru orekma in koa ik lal ke inkanek yok. Tokin kut lutlutkin ma simusla ke Gospel se inge, lela kut in eis me akkeye yok tu kut fwa ku in oru sulela lasr in akkalemye lungse yok lasr nu sin Jisus yok liki kutena ma su ku in kufusla nunak lasr. Aok, lela kut in fwasr tokol pal nukewa.
[Picture on page 31]
Mea kut ku in lotela ke me srikasrak lal Nicodemus?