Met Fwusr—Kafweang in Oru Niyen Sun Puspus Su Akfulatye God
“Sifwana akkeye kom in orekma su fwal nu sin God oana niyen sun lom.”—1 TIMOTE 4:7, NW.
1, 2. (a) Efu ku Poul el kaksakinul Timote? (b) Fuka met fwusr ke pal inge elos ‘sifwana akkeyelos ke orekma su fwal nu sin God oana niyen sun lalos’?
“TU WANGIN met yuruk oana el, su fwa arulana liaung ma lomwos in paye. Oana sie mwen yurin papa tumal, oinge el wi yu orekma nu ke kapkapek lun mwosasu.” (Filippai 2:20, 22) Met sap Poul el simusla pa kas in kaksak lal inge ke leta lal nu sin met Kristian puspus in century se meet su oasr in an Filippai. Su el sramsram ka inge? Nu sel Timote, su met fwusr lukel el welul fwufwasryesr. Nunku ke me akpayeye inge su fwakak ke lungse a lulalfongi lal Poul el akkeye insiel Timote!
2 Met fwusr puspus su sangeng sin God oana Timote elos arlanu saok inmasrlon met kulansap lun Jeova in pal meeta a in pal inge. (Sam 110:3) Ke pal inge, oasr met fwusr puspus ke u lun God su oru orekma in kulansap oana pioneer, missionary, wi ke orekma in musa, a elos oru orekma ke Bethel puspus. Arlanu fwal in kaksakinyuk pa met fwusr nukewa su moniyuk in wi ke orekma puspus lun congregation wekunang kutupa kunokon puspus lalos. Met fwusr nukewa inge elos eis me insemwomwo paye su tuku ke orekma in oru niyen sun puspus su akfulatye Papa tumasr su oasr in kosrao, Jeova. Paye la elos ‘sifwana akkeyelos ke orekma su fwal nu sin God oana niyen sun lalos.’—1 Timote 4:7, 8.
3. Kusensiyuk puspus fuka fwa akuteyuki ke me lutlut se inge?
3 Oana sie met fwusr, ya kom kafweang in akpayeye niyen sun puspus ke ma lun ngun? Kom ku in koneak oya me kasru a me akkeye in oru ma inge? Fuka kom ku in lain me akkoluk puspus lun fwal se inge su nunku yok ke ma puspus? Me insemwomwo puspus fuka kom ku in kosrani ka fwin kom kafweang in oru niyen sun puspus su akfulatye Jeova? Lela kut in liye me top nu ke kusensiyuk puspus inge ke kut akuteye moul a orekma lal Timote.
Moul Lal Timote
4. Akkalemye ke kas fototo moul lal Timote oana sie met Kristian.
4 Timote el matula in an Lystra, sie siti srisrik lun an Galetia in an Rom. Saap el lotela akwuk lun met Kristian ke pal se el sie met fwusr ke Poul el sulkakin peng mwo in an Lystra in yea 47 C.E. Met Kristian puspus in an we elos sana akilen la oasr yurol Timote oiya mwo puspus. Yea luo somla ke el folokla nu in an Lystra a long ke kapkapek lal, Poul el sulella Timote in welul in kulansap oana missionary. (Orekma 14:5-20; 16:1-3) Ke Timote el ekla met matou in ngun, oasr kunokon yok puspus su itukyang nu sel, wekunang orekma yok sripe in akkeye met lili puspus. Ke pal se Poul el sim nu sel Timote ke el kapur in prison in an Rom in yea 65 C.E., Timote el oru orekma lun met Kristian elder in an Efesus.
5. In fwal nu ke 2 Timote 3:14, 15, oiya fuka luo sang kasru nu ke sulela lal Timote in kafweang in sun niyen sun puspus ke orekma in kulansap nu sin God?
5 Kalem la Timote el sulela in akpayeye niyen sun puspus ke orekma in kulansap nu sin God. Tusruktu mea kasrel in oru ma inge? Ke leta akluo lal nu sel Timote, Poul el akkalemye ke oiya luo. “A kom in mutana in ma kom lutlut ka, a etu ma paye,” el simusla, “tu kom etu el su kom lutlut ma inge sel a tu ke pal se kom tulik me kom etu Baibel mutal.” (2 Timote 3:14, 15) Ma se meet lela kut in tuni me kasru lun met Kristian puspus nu ke sulela puspus lal Timote.
Ma Lane Puspus su Tuku ke Me Kasru Mwomwo
6. Me akpa fuka Timote el eis, a oiya fuka el akkalemye ka?
6 Timote el matula ke sie sou su alu lun papa a nine kiyel tia oana sie. Papa tumal el sie met Grik, a nine kiyel, Eunice, a nine matou kiyel Lois elos met Ju. (Orekma 16:1) Eunice a Lois elos lotel Timote ke ma paye su tuku ke ma Simusla ke kas Hibru mutamwauk ke pal se el tulik me. Tokin elos eis kasru in ekla met Kristian, wangin alolo ka la elos eis ma inge in akkeyelos in kasrel Timote in lulalfongi ke me luti nukewa lun met Kristian. Kalem la, Timote el eis ma lane yok ke me akpa mwomwo inge. Poul el akkalemye: “Nga sifwil esam lalalfongi paye su on in kom; su on meet in Lois nine matu kiom, a in Iunis nine kiom; a nga nunku mu ouyepa in kom.”—2 Timote 1:5.
7. Me insemwomwo puspus fuka met fwusr elos engankin, a fuka ma inge ku in sang ma lane nu selos?
7 Misenge, oasr met fwusr puspus su eis ma lane ke sripen oasr papa a nine, a papa matou a nine matou kiyelos elos sangeng sin God, su oapana nu sel Lois a Eunice, elos akilen ke yok sripaiyen niyen sun nukewa ke orekma in kulansap nu sin God. Ke sie me pupulyuk, oasr mutan se su pangpang Samira, el srakna esam ke papa a nine kiyel elos sramsram nu sel ke pal loeloes ke pal se el srakna fwusr. “Nine a papa tumuk elos luti nu sik in sruokye nunak lun Jeova ke ma puspus a in oru orekma in luti in ma se meet ke moul luk,” el fwak. “Elos akkeye yu pal nukewa in kafweang in oru orekma lun pioneer pal nukewa.” Samira el akkalemye oiya mwomwo nu ke me akkeye nukewa lun papa a nine kiyel a ingena oasr pal mwomwo lal in oru orekma in kulansap ke Bethel su oasr ke mutanfwal lal. Fwin papa a nine kiyom elos akkeye kom in loang akmwoye in akpayeye niyen sun puspus nu ke orekma in kulansap nu sin Jeova, kom srike in nunku akmwoye nu ke kas in kasru lalos. Elos lungse na paye kom in moulkin moul lom su ku in oru kom in insemwomwo na paye.—Soakas 1:5.
8. Fuka Timote el eis ma lane ke me asrouki mwomwo yurin met Kristian?
8 Arlanu yok sripe pa nu sum kom in suk me asrouki mwomwo su oasr inmasrlon met lili Kristian puspus su ku in akkeye kom. Timote el arlanu eteyuk nu sin met Kristian elder puspus ke congregation lal a nu sin met lili puspus in an Iconium, su oasr ke mile 20 kutu liki an sel. (Orekma 16:1, 2) El akkeye oiya fototo a kawuk mwo lal nu sel Poul, sie met ku su lungse in oru orekma puspus. (Filippai 3:14) Leta lal Poul inge el akkalemye la Timote el lungse in porongo ke kas in kai a el sa in etawi me srikasrak puspus ke lulalfongi. (1 Korint 4:17; 1 Timote 4:6, 12-16) Poul el simusla: “A kom nuna fwasr tokin me luti luk, oiyuk, papu luk, lalalfongi, srofung [kafweang, NW], lungse, mongfusesr.” (2 Timote 3:10) Aok, Timote el etawi na paye me srikasrak lal Poul. Ke inkanek oapana inge, kom fwin kafweang in fototo nu sin met lili puspus su fukoko ke ma lun ngun ke congregation, kom ku in eis me kasru in oakiye niyen sun nukewa lom nu ke ma lun ngun.—2 Timote 2:20-22.
Lutlutkin “Ma Simusla Mutal”
9. Sayen in sulela me asrouki mwomwo, mea kom enenu in ‘sifwana akkeye kom in orekma su fwal nu sin God oana niyen sun lom’?
9 Ya orekma in sun niyen sun ke ma lun ngun el akpayeyuk mukena ke sripen kom sulela me asrouki mwomwo? Mo. In oana Timote, kom enenu in kafweang in tuni ku lutlutkin yok “ma simusla mutal.” Saap in oru lutlut el tia orekma se su kom lungse in oru, tusruktu esam la Timote el enenu in ‘sifwana akkeyel [orek akpa, NW] nu ke orekma su fwal nu sin God oana niyen sun lal.’ Tulik sritel puspus elos eis akpa na paye ke lusen malem puspus tu in sun niyen sun lalos. Ke inkanek oapana inge, in sun niyen sun puspus ke ma lun ngun oasr ma eneneyuk in sifwana kisekin pal a ku lom a orala kafweang yok. (1 Timote 4:7, 8, 10) Saap kom fwa siyuk, ‘Tusruktu fuka orekma in lutlutkin Baibel el ku in kasre yu in sun niyen sun luk ke ma lun ngun?’ Lela kut in akuteye inkanek tolu.
10, 11. Efu ku ma Simusla el ku in akkeye kom in sun niyen sun nukewa lom ke ma lun ngun? Sang me pupulyuk.
10 Ma se meet, ma Simusla el fwa akkalemye nu sum me akkeye sumwos. Ma simusla puspus el akkalemye ke oiya mwomwo lun Papa tumasr su in kosrao, ke lungse yok lal kesr, a ke me insemwomwo puspus su fwa itukyang nu sin met kulansap oaru nukewa lal. (Emos 3:7; Jon 3:16; Rom 15:4) Ke etauk lom kel Jeova el yokyokelik, lungse lom nu sel fwa yokelik pa a oasr kena lom in mwulela moul lom nu sel.
11 Met Kristian puspus elos fwak mu lutlut lalos sifwana ke Baibel el yok sripe in kasrelos in tu na ku ke ma paye ku moulkin ma inge ke moul lalos sifwana. Ke sie me pupulyuk, Adele sie mutan fwusr, su karunginyuk a lutiyuk sin papa a nine kiyel su met Kristian, tusruktu el tia orala kutena niyen sun ke ma lun ngun. “Papa a nine kiyuk elos us yu nu in Kingdom Hall,” el fwak, “tusruktu Nga tia oru lutlut luk sifwana ku long ke pal in meeting nukewa.” Tokin mutan wiyel el eis baptais, Adele el mutamwauk in nunku yok ke ma paye. “Nga mutamwauk in ridi Baibel nufon. Nga ridi kutu fus a tokin ma inge Nga simusla comment luk ke ma Nga tufwana ridi. Srakna oasr yuruk ma nukewa su Nga simusla. Nga aksafyela rid Baibel luk ke lusen yea se.” Fwako lun ma inge pa, Adele el akkeyeyuk in mwulela moul lal nu sin Jeova. Fwinne el sekapas, ingena el oru orekma lun pioneer, ku orekma in luti peng mwo ke pal nukewa.
12, 13. (a) Lutlut lun Baibel el fwa kasru sie met fwusr in oru me aksumwos puspus fuka nu ke moul lal, a ke inkanek fuka? (b) Sang me pupulyuk puspus ke etauk mwomwo su oasr ke Kas lun God.
12 Ma se akluo, Baibel el fwa kasre kom in oru me aksumwos nu ke oiyom sifwana. Poul el fwak nu sel Timote la “ma simusla mutal” el “oasr sripe in luti, in kai, in aksumwosye, a in akuteye ma sumwosmwos nu sin met, tu met lun God in sumwosna, a akola fwal nu ke orekma mwo nukewa.” (2 Timote 3:16, 17) Ke inkanek in nunku yok pal nukewa ke ma puspus su kupasr nu ke Kas lun God a in orekmakin akwuk mwomwo nukewa lun Baibel, kom fwa ku in lela ngun lun God in oru me aksumwos nu ke oiya lom. Kom fwa akkeye oiya puspus su yok sripe, oana inse pusisel, mongfusesr, oiyen alken, a lungse paye nu sin met lili Kristian nukewa. (1 Timote 4:15) Oasr yurol Timote kain in oiya mwo puspus inge, a ke ma inge el ekla sie me kasru na yok nu sel Poul a nu ke congregation puspus su Timote el kulansap ka.—Filippai 2:20-22.
13 Ma se aktolu, Kas lun God el tingtingi ke etauk mwomwo su ku in sang me kasru mwomwo. (Sam 1:1-3; 19:7; 2 Timote 2:7; 3:15) Ma inge fwa kasre kom in sulela met kawuk lom ke inkanek mwo, sulela me akengan mwo, a in orala kutupa sulela upa. (Genesis 34:1, 2; Sam 119:37; 1 Korint 7:36) Orekma in oru sulela mwomwo ke pal inge el yok sripe nu ke kafweang lom in sun niyen sun nukewa lom ke ma lun ngun.
“Meuni Meun Mwo”
14. Efu ku orekma in akpayeye niyen sun ke ma lun ngun el tia sie inkanek fusrasr?
14 In nunku yok a oru meet niyen sun puspus su sang me akfulat nu sin Jeova pa inkanek mwo emeet tusruktu tia pa inge ma fusrasr emeet in orek. Ke sie me pupulyuk, kom fwin enenu in sulela ke sie orekma ku niyen sun, kom ku in sun me lain puspus su tuku sin sou, met asrouki puspus, a met luti puspus lom su lulalfongi mu me lutlut yok a fulat a sie orekma mwomwo pa inkanek yok sripe emeet nu ke kutangla paye a insemwomwo paye. (Rom 12:2) In oana Timote, kom enenu in “meuni meun mwo lun lulalfongi” tu kom in “sruokye ku moul ma patpat” su Jeova el akola in sot nu sum.—1 Timote 6:12; 2 Timote 3:12.
15. Kain in me lain fuka saap Timote el sun?
15 Fwin met puspus ke sou lom su tia lulalfongi elos tia insese ke sulela lom, ma inge ku in oru me srifwe upa nu sum. Saap Timote el muteng pa ke me lain oinge. In fwal nu ke sie buk, saap sou lal Timote el “sie sou su oasr lutlut yok a kasrup.” Saap papa tumal el lungse elan suk inkanek in eis me lutlut fulat a elan tafwela in karungin business lun sou.a Srike nunku ke oiya se su akkalemyuk sin papa tumal Timote ke el eteak la Timote el sulela in welul Poul oana sie missionary fwinne oasr me sensen puspus a el tia ku in eis me kasru yok nu ke me enenu nu ke moul mwomwo!
16. Mea sie met fwusr el oru ke pal se su oasr me lain lun papa tumal?
16 Met Kristian fwusr ke pal inge elos sun pa ma upa puspus inge. Mattu, su ke pal inge el oru orekma in kulansap ke sie branch ofus lun Met Lo lun Jeova, el esamak: “Ke pal se Nga mutamwauk ke orekma luk oana sie pioneer, papa tumuk el arlanu toasr. El nunku mu Nga ‘sisla’ me lutlut luk ke Nga oru sie orekma in aknasnasye loom in kasre yu ke orekma in luti luk. El kaskaskou nu sik, a akesmakinyeyu la oasr lupan mani yok su Nga ku in eis fwin Nga oru sie orekma mwomwo ke pal nukewa.” Oiya fuka Mattu el akkalemye ke me lain inge? “Nga sruokye sie akwuk mwomwo in ridi Baibel pal nukewa a Nga sekalani in pre, yokna ke pal puspus su Nga apkurun na in tula mongfusesr luk.” Sulela mwo inge lal Mattu akinsemwomwoyeyuk. Tokin kutu pal, fototo lal nu sin papa tumal mwola. Mattu el fototo pa nu sin Jeova yok liki meeta. “Nga liye la Jeova el ase ma enenu luk, akkeyeyu, a el karunginyu liki sulela nukewa su tia mwo,” Mattu el fwak. “Nga tia pulakin ma nukewa inge fwin Nga tia kafweang in sun niyen sun puspus ke ma lun ngun.”
Loang akmwoye Pal Nukewa ke Niyen sun Puspus lun Ngun
17. Ke inkanek fuka kutu met lili elos ku in akmusnasye met fwusr nukewa su lungse in sroang nu ke orekma lun pioneer? (Mattu 16:22)
17 Sie ma upa ku me lain su tia arlanu liyeyuk nu ke kafweang lom in sun niyen sun puspus ke ma lun ngun saap ku in tuku sin met lili puspus. ‘Efu ku kom sroang nu ke orekma lun pioneer?’ saap kutu sin met lili elos siyuk. ‘Kom ku in moulkin moul mwomwo a kom srakna ku in wi pa ke orekma in sulkakin peng mwo. Kom ku in eis orekma mwo a sang kasru nu ke ma enenu nukewa ke moul lom.’ Kas inge saap el kas in kai mwomwo, tusruktu ya kom sang akpa na paye nu ke moul lom sifwana in akkalemye lungse lom nu sin God oana niyen sun lom kom fwin porongo kas in kai inge?
18, 19. (a) Fuka kom ku in loang akmwoye nu ke niyen sun puspus ke ma lun ngun? (b) Oana sie met fwusr, akuteye ke orekma in kisekin moul lom, su kom oru in sang kasru Togusrai.
18 Kutu met Kristian in pal lal Timote saap oasr pa kain in nunak oinge. (1 Timote 6:17) In kasrel Timote in loang akmwoye nu ke niyen sun puspus ke ma lun ngun, Poul el akkeyel, a el fwak nu sel: “Wangin sie met su met meun el sifwana loella ke ma lun fwalu; tu el fwa ku in akenganye el su sulella tu lan sie met meun.” (2 Timote 2:4) Sie met meun su srakna orekma oana met meun el tia ku in oru kutena orekma su orek sin met puspus. Moul lal a moul lun met puspus el fungfung pal nukewa ke oiya mwo lal in akola pal nukewa in akpayeye ma sapkinyuk nu sel sin met kol lal. Kom oana met meun se ye kolyuk lun Kraist, kom enenu na in nunku ke ma sefwanna a kafweang in fwasr liki in tia suk ma puspus lun fwalu su tia eneneyuk su ku in kosre komla in akpayeye ke inkanek nukewa orekma in luti lom su ku in molela moul.—Mattu 6:24; 1 Timote 4:16; 2 Timote 4:2, 5.
19 Mwo kom in akkeye sie oiya mwo in akkalemye oiyen sifwana-kisakunla. “Kom akola in oru orekma su wangin ma puspus in oru moul lun sie met in fusrasr a mwo, oana sie met meun lun Kraist Jisus.” (2 Timote 2:3, The English Bible in Basic English) Ke pal se el welul Poul, Timote el lotela ke inkanek mwo in akfwalye ma oasr yurol fwinne ke pal se su arlanu upa. (Filippai 4:11, 12; 1 Timote 6:6-8) Kom ku in oru pa ma inge. Ya kom lungse in kisekin ma puspus in sang kasru Togusrai?
Me Insemwomwo Puspus Ke Pal Inge a ke Pal Fwasru
20, 21. (a) Akuteye kutu me insemwomwo su tuku ke orekma in akpayeye niyen sun puspus ke ma lun ngun. (b) Sulela fuka kom lungse na paye in oru?
20 Ke lusen yea 15 kutu, Timote el welul Poul orekma pal nukewa. Timote el liyel sifwana nu ke akwuk in oakiye congregation sasu puspus ke pal se peng mwo el sulkakinyukelik nu yen nukewa leyen eir ke an Mediterranean. Moul lal el arlanu mwo a oasr me insemwomwo yok liki na fwin el sulela in moulkin “oiyen moul su oana ke met puspus elos oru.” Ke inkanek in kafweang in sun niyen sun ke ma lun ngun, kom fwa kosrani pa me insemwomwo puspus ke ma lun ngun su wangin ma oana. Kom fwa fototo nu sin Jeova a met lili Kristian puspus elos fwa akkalemye lungse a sunak nu sum. Kom fwa pulakin me insemwomwo paye su tuku ke orekma in sang su tuku ke inse paye, a kom tia pulakin ngal a asor yok su tuku ke kafweang in suk ma puspus lun fwalu. Ma yok sripe emeet, pa kom fwa “sruokye ku moul paye”—su moul ma patpat ke sie paredais fwin fwalu.—1 Timote 6:9, 10, 17-19; Orekma 20:35.
21 Ke ma inge kom fwin soenna oru ma inge, kut akkeye kom in mutamwauk ke pal na sa in akpayeye kom sifwana nu ke lungse yok nu sin God oana niyen sun lom. Kafweang in fototo nu selos ke congregation su ku in kasre kom in sun niyen sun puspus ke ma lun ngun, a suk ke me kasru. Oru lutlut lom sifwana ke Kas lun God in pa ma yok sripe emeet. Kom oru sulela in lain oiyen fwalu su nunku yok ke ma puspus. A esam pal nukewa la God “su ase yok nu sesr ma nu kemwa tu kut in engun ka” el mwulela nu sum la kom fwa eis me insemwomwo puspus ke pal inge a ke pal fwasru fwin kom sulela niyen sun puspus su akfulatyel.—1 Timote 6:17.
[Footnote]
a Met Grik elos arlanu aksaokye lutlut. Oasr sie met su pangpang Plutarch, su moul in len lal Timote, el simusla: “In eis sie me lutlut fwal pa sropon ma mwomwo nukewa. . . . Me lutlut fwal a mwo, Nga fwak, el sang kasru yok nu ke oiyen moul nasnas a me insemwomwo. . . . Inkanek ku oiya saye nukewa el ma na lun metu, a tia yok sripe, a tia fwal kut in nunku yok ka.”—Moralia, 1, “Me Lutlut lun Tulik Fwusr.”
Ya Kom Esam?
• Piye an met fwusr elos ku in eis me kasru in kafweang in sun niyen sun lalos ke ma lun ngun?
• Efu ku oiya mwo in nunku yok ke lutlut lun Baibel el arlanu yok sripe?
• Fuka met fwusr elos ku in lain oiyen fwalu su nunku yok ke ma puspus?
• Me insemwomwo puspus fuka tuku ke orekma in suk niyen sun puspus ke ma lun ngun?
[Picture on page 23]
Timote el kafweang in sun niyen sun mwomwo puspus
[Pictures on page 25]
Ma mwomwo puspus fuka kasrel Timote?
[Pictures on page 24]
Ya kom kafweang in sun niyen sun puspus lun ngun?