“Kais Sie Met Fwa Sifwana Wis Ma Toasr Lal”
“Kais sie sesr fwa fwakak kel sifwana nu sin God.”—ROM 14:12.
1. Konokon fuka akpayeyuk sin met Hibru tolu su orala me srikasrak mwomwo?
CENTURY onkosr kutu somla, oasr met fwusr Hibru tolu su muta in an Babulon elos sun sie ma upa su sikyak a elos enenu in oru sulela su e fwa ma nu ke moul ku mise nu selos. Ya elos fwa akos in epasr ye mutun sie ma srolela lulap, oana ma sapkinyuk nu selos ke sie masap lun an u? Ku elos fwa akkalemye seakos lalos in alu nu ke ma inge su pa inge sripe su ku in paenang elos in sisila nu in e su furrur? Wanginla pal lal Shadrak, Misak, a Abednigo in siyuk sin kutena met la mea elos ku in oru; ku tia oru ke ma inge. Elos tia akkalemye kain in nunak luo, a elos fwak: “Kom in etu, O togusra, tu koetal fwa tia kulansupu god lom, ku alu nu ke me srulela se su kom tulokunak.” (Daniel 3:1-18) Met Hibru tolu inge elos sifwana wis ma toasr lalos.
2. Su kufwusla nunak lal Pailat in oru sulela lal kel Jisus Kraist, ya ma inge aksukosokyela governor lun an Rom ke me nununku?
2 Governor se ke el long kas kikiap lain sie mokul. Tokin el tuni akmwoye ke ma sikyak, el lulalfongi la wangin ma koluk lun mokul se inge. Tusruktu, u lulap lun met puspus inge elos siyuk a kaifwe mokul inge in anwuki. Tokin el srike in lain met puspus inge, governor se inge el akkalemye la el srunga in sifwana wis ma toasr lal a el fuleak ke me akkoluk lun met puspus inge. Tokin ma inge el olla paul, a el fwak: “Wanginu metik ke sran met sumwosmwos se inge.” Tokin ma inge el lela met se inge in sripsripyuk. Aok, el tia sifwana wis ma toasr lal ku kunokon lal kel Jisus Kraist, a Pontius Pailat el lela met puspus in oru sulela nu sel. Fwinne Pailat el olla paul pal pukanten, srakna oasr meta lal ke nununku sesumwos su Jisus el sun.—Mattu 27:11-26; Luk 23:13-25.
3. Efu ku kut tia lela kutena met in oru sulela lasr?
3 A fuka nu sum? Kom fwin enenu in oru sulela, ya kom oana met Hibru tolu inge, ku kom lela kutu met in oru sulela nu sum? Orekma in oru sulela el tia ma fusrasr se. Sie met el enenu in met matu in nunak tu el fwa ku in oru sulela mwo a sumwos. Ke sie me pupulyuk, papa a nine elos enenu in oru sulela nu sin tulik fwusr natulos. Paye la, in oru sie sulela el arulanu upa fwin oasr ma upa sikyak a paenang oasr ma puspus su enenu in nunkeyuk ku tuniyuk yok ka. Tusruktu, in oru sulela el tia arulanu toasr fwin motkoeyuk nu ke “ma toasr,” ku ma upa puspus, su met lili puspus su “ku in ngun” elos ku in wis ku oru kesr. (Galetia 6:1, 2) Elos fwa tia wis ma toasr lasr, a pa inge ma toasr su “kais sie sesr fwa fwakak kel sifwana nu sin God.” (Rom 14:12) Baibel el akkalemye la, “Kais sie met fwa sifwana wis me toasr lal.” (Galetia 6:5) Ke ma inge, fuka kut ku in oru sulela puspus su mwo nu ke moul? Ma se meet, kut enenu in akilen ma puspus su kut tia ku in oru a suk in lotela la mea eneneyuk in sang aksumwosye ma inge.
Sie Ma Eneneyuk su Yok Sripe
4. Me lutlut yok sripe fuka ke oiyen sulela puspus su kut enenu in lotela ke orekma in seakos lun siyanyen se meet?
4 Ke mutamweyen me sramsram lun metu, siyanyen se meet elos orala sie sulela su orala ma koluk puspus in sikyak. Elos sulela in kang fwokinsak in etu ma mwo a ma koluk. (Genesis 2:16, 17) Mea paenang elos in oru sulela lalos inge? “A ke mutan se inge el liye tu sak soko inge mwo in mongo, a me engun in liye, a me aklalmetmetye met,” Baibel el akkalemye. “El eis fwokin sak soko inge, a mongo. A el sang pa nu sin mokul tumal oelul, a el mongo.” (Genesis 3:6) Sulela lal If el fwal nu ke kena lal in akinsemwomwoyel sifwana. Orekma lal inge paenang Adam in oru pa orekma su el oru tari. A fwokin ma inge pa, ma koluk a mise “tuku nu fwin met nukemwa.” (Rom 5:12) Orekma in seakos lal Adam a If el luti kut ke sie me lutlut yok sripe in kalem ka la arlana srikla ku lun metu: Fwin metu tia akos kolyuk lun God, elos fwa oru sulela puspus su tia mwo.
5. Me kolyuk fuka Jeova el ase nu sesr, a mea kut enenu in oru in eis me insemwomwo ke ma inge?
5 Kut arulanu insemwomwo ke sripen Jeova God el ase me kolyuk nu sesr! Ma simusla el akkalemye nu sesr: “A srem fwa long sie kas tukum, fwakang: ‘Pa inge inkaneku. Komwos fwasr we,’ ke komwos forla nu ke lepo leyut, a ke komwos forla nu ke lepo lese.” (Isaia 30:21) Jeova el kaskas nu sesr ke inkanek lun Kas lal, Baibel. Kut enenu in lutlutkin ma Simusla a eis etauk sumwos ka. In oru sulela sumwos, kut enenu in eis “mongo upa [su] fwal nu sin met matu.” Ke inkanek in orekmakin ma inge, kut oru akpa nu ke kuiyen nunak lasr in akilen ma mwo a ma koluk. (Hibru 5:14) Kut ku in oru akpa nu ke kuiyen nunak lasr ke kut orekmakin ma kut lotela tari ke Kas lun God.
6. Mea eneneyuk nu ke pulakin ku conscience lasr in orekma mwo?
6 Me kasru yok nu ke orekma lasr in oru sulela pa ke conscience, ku ella, ku pulakin lasr su kut usrui oana masap nu sesr sifwana. Oasr ku lun oiya inge in oru nununku, a kut ku in “tukakunulosyuk ku fuleyukla” ke akwuk lun ma inge. (Rom 2:14, 15) Tusruktu, fwin pulakin ku conscience lasr in oru ma mwo, ma inge enenu in fwal nu ke etauk sumwos ke Kas lun God a in aksumwosyeyuk in etu in pulakin ma mwo ku ma koluk ke orekmakinyen Kas lun God. Kain in pulakin ku conscience su tia lutiyuk ku eis akpa ka el ku in akkolukyeyuk ke fasin puspus lun an u, ku lun met tulan, a nunak lun met puspus, a ma inge ku in kiapekutla ku tia ku in kol kut ke inkanek mwo. Mea fwa sikyak ke pulakin ku conscience lasr fwin kut srunga in loang akmwoye nu ke me akkeye ku me sensen lun ma inge ku fwin kut tia akos masap lun God? Ke saflaiye ella ku conscience el ku in matoltolla ku markiyuki “oana soko mwusra fwol,” a ma inge ku in ekla oana inken kinet ku ke kain in kolo su pulolak a inkeyuki—tila pulakin kutena ma fwinne ma se el koluk ku mwo a el tila ku in kasre kut ke inkanek mwo. (1 Timote 4:2) Ke luma saye, sie conscience ku pulakin su eis akpa nu ka ke Kas lun God el sie me kasru mwomwo.
7. Mea ma enenu se meet ke orekma in oru sulela mwo puspus?
7 Ke ma inge, ma se meet su eneneyuk pa in oru kunokon in oru sulela mwomwo in eis etauk sumwos ke Ma Simusla a ke ku lun sie met in orekmakin ma inge. In oru sulela mwo kut enenu in orekmakin pal fwal in suk masap lun Baibel a orekmakin ku lun nunak lasr in orekmakin ma inge, a kut tia silaklak in orala sulela puspus. Fwinne ke sie pal su kut enenu in oru sulela nu ke sie ma su sikyak in kitin pal na—su oana ke ma sikyak nu sel Shadrak, Misak, a Abednigo—kut enenu in akoela mwo fwin oasr yurosr etauk sumwos ke Kas lun God a conscience ku pulakin lasr el eis me akpa nu ka. In liye la fuka kaifweang lasr in sun oiyen nunak lun met matu ku in akmwoye oiya lasr in oru sulela, lela kut in aketeye an luo ke akwuk lun moul.
Nu Sin Su Kut Fwa Sulela in Asrouki nu Se?
8, 9. (a) Akwuk mwomwo fuka akkalemye ke ma su enenu in orek in fwasr liki me asrouki koluk? (b) Ya asrouki koluk el sramsramkin mukena ke asrouki nu sin met puspus su moulkin oiya su tia mwo? Aketeye.
8 Met sap Poul el simusla: “Komwos in tia kiapeyukla. Aenguni yurin met kawuk koluk me akkolukye oiye mwo.” (1 Korint 15:33) Jisus el fwak nu sin met tuma lutlut nukemwa lal: “Komwos tia ma lun fwalu.” (Jon 15:19) Ke kut lotela akwuk mwomwo inge, lela kut in aksaye sruokye kalem mwomwo nu ke ma su enenu nu sesr in fwasr liki kain in oiya nu ke asrouki nu sin met kosro, met pusrapasr, met srui, a kutupa ma oinge. (1 Korint 6:9, 10) Tusruktu, ke kut kapkapek in eis etauk ke ma paye lun Baibel, kut akilen pa la in orekmakin pal yurin met inge ke inkanek in liyelos ke petsa mukuikui, television, ku ke computer, ku in rid kelos ke buk puspus el ku in akkolukye kut pa. Kut fwin orekmakin Internet chat rooms in asrouki ku sramsram nu sin met puspus su mwukanla oiya paye lalos ku “met kutasrik,” ma inge ku in akkolukye kut pa.—Sam 26:4.
9 Ya kut enenu in engankin asrouki futoto lasr nu sin met puspus su akkalemye oiya nasnas tusruktu tia akkalemye lulalfongi nu sin God paye? Ma Simusla el akkalemye nu sesr: “Fwalu nu fon on in ma koluk.” (1 Jon 5:19) Ma inge kasre kut in akilen la met puspus su akkalemye oiya koluk a moulkin moul fokfok tia pa sripe sefwanna ke sie met la el sie me asrouki koluk. Ke ma inge, sie inkanek sumwos a lalmetmet kut fwin akkeye futoto mwomwo lasr nu sin met puspus na su lungse Jeova.
10. Mea ku in kasre kut in oru sulela mwomwo ke oiyen asrouki lasr nu sin met puspus lun fwalu?
10 In fwasr liki ku in tia osun ke oiya nukemwa nu sin met puspus lun fwalu el sie ma upa in orek a tia sapkinyuk. (Jon 17:15) In wi ke orekma lun met Kristian in luti peng mwo, ke loom lutlut, in som nu ke niyen orekma, oiya inge nukemwa oru sie met Kristian in sun met puspus su tia met kulansap lun Jeova. Sie met Kristian su payuk sin sie met su tia Met Lo lun Jeova el ku in asrouki yurin met lun fwalu yok liki kutu met elos oru. Tusruktu, kut fwin orekmakin ku lun nunak ke etauk lasr, kut ku in kalem ka la kut enenu in aksrikyela asrouki lasr nu sin met puspus lun fwalu a in tia akkeye futoto lasr nu selos. (Jemes 4:4) Ke ma inge, kut ku in oru sulela mwo puspus fwin kut wi ke orekma puspus saye ke loom lutlut ku extracurricular activities, oana in wi ke sports, orekma in dance, a nu sin met orekma fwin el wi ke patlak a mongo in eku su akoeyukla nu sin met puspus ke niyen orekma.
Oiyen Sulela Orekma
11. Mea ma se meet kut enenu in nunku ka ke kut oru sulela la piye orekma fwal?
11 In orekmakin akwuk mwomwo lun Baibel oana ellan met matu ku in kasre kut in oru sulela ke inkanek puspus la fuka kut akpayeye ma kunesr ‘in liaung met in loom sesr sifwana.’ (1 Timote 5:8) Ma se meet in nunku ka pa ke kain in orekma—mea orekma inge el sapkin kut in oru. In sulela sie orekma su sang kasru nu ke orekma puspus su selngawiyuk in Baibel, kalem la orekma inge koluk. Ke ma inge met Kristian paye elos tia eis orekma su ku in orala orekma in alu nu ke ma srolela, pusrapasr, orekmakinyen sra ke inkanek tia sumwos, ku kutpa orekma su tia fwal nu ke ma simusla. Kut fwa tia pa kikiap ku kiapella met puspus, fwinne sie met su ma la orekma el sapkin kut in oru ma inge.—Orekma 15:29; Fwakyuk 21:8.
12, 13. Mea kutu ma sayen orekma lasr sifwana su yok sripe in oru sulela mwomwo nu ka?
12 Fuka fwin sie orekma el tia kalem na paye la el kunausla kutena masap lun God? Ke kut eis etauk lasr ke ma paye a ku lun nunak lasr el akkeyeyuk pa, ma inge ku in kasre kut in akilen kutu ma su kut enenu in nunku ka. Fuka fwin orekma puspus su tia fwal nu ke ma simusla el oasr ke sie orekma su kut fwa oru, ke sie me pupulyuk, orekma in sang me top ke telephone ke sie loom in sritel mani? Sropon me mol a an in orekma el oasr pa ke ma puspus su kut enenu in nunku ka. Ke sie me pupulyuk, oana sie contractor, ya kut ku in wi bid ke sie orekma in sroalela sie loom alu lun alu kikiap a ke inkanek inge kut sang kasru nu ke alu kikiap inge?—2 Korint 6:14-16.
13 Fuka fwin oasr pal employer lasr el eis sie contract in akmwoye sie loom lun alu kikiap? Ke ma sikyak inge, kut enenu in nunku yok ke ma puspus oana lupan ku lasr ke ma orekla tari a ke lupan pal su kut wi oru orekma inge. A fuka fwin sie orekma su tia lain masap lun Baibel, oana orekma in us leta nu yurin met yen nukemwa, wekunang an puspus su orekma koluk orek we? Ya akwuk mwo su oasr in Mattu 5:45 el kasre kut in oru sulela? Kut enenu pa in tia mulkunla la, fwin kut oru sie orekma pal nukemwa ma inge ku in akkolukye ku sang me kasru nu ke pulakin ku conscience lasr. (Hibru 13:18) Paye la, in wis ma toasr lasr ku oru kunokon lasr in oru sulela mwomwo ke orekma, oasr ma enenu nu sesr in akkeye ku lun nunak lasr a sang akpa nu ke pulakin ku conscience lasr su God el ase nu sesr.
“Ke inkanek Lom Nukemwa Kom Nunku Kel”
14. Ke orekma in oru sulela, mea kut enenu in nunku ka pal nukemwa?
14 Fuka ke sulela puspus ke oiyen orekma su kut fwa oru ke kutu ma, oana ke oiya in eis me lutlut yok lun fwalu a ke orekma in eis ku sisla sie akwuk lun ono? Ke kut sun kain in oiya inge in oru kutena sulela, kut enenu in etu na paye akwuk mwo lun Baibel su ku in orekmakinyuk a tokin ma inge kut orekmakin ku lun nunak lasr in sang me top sumwos ke kut orekmakin akwuk mwo inge. “Lalalfongi Jeova ke insiom kemwa, a tia fungla nu ke etauk lom sifwana,” Togusra Solomon lun an Israel in pal meeta el fwak. “Ke inkanek lom nu kemwa kom in nunku kel, a el sifwana fwa oru inkanek lom in sumwos.”—Soakas 3:6, NW.
15. Mea kut ku in lotela sin met Kristian in century se meet ke orekma in oru sulela?
15 Sulela puspus su kut oru el ku in sang kasru ku akkolukye met puspus, a kut enenu in sang pal in nunku ke ma inge. Ke sie me pupulyuk, sie met Kristian in century se meet el tila enenu in orekmakin masap puspus ke mongo su oasr ke Masap lal Moses. Elos ku in sulela in kang kutu me mongo su Masap el fwak mu tia nasnas a wangin ma koluk ka fwin orek ma inge. Tusruktu, oasr ma su met sap Poul el simusla ke ikwen kosro su ku in kupasr nu ke me srolela ke temple: “Mongo fwin aktukulkulye ma lik, nga tia mongo ikwe nu tok ma patpat, tu nga in tia aktukulkulye ma lik.” (1 Korint 8:11-13) Met Kristian in pal meeta akkeyeyuk elos in akkalemye nunak mwo nu ke pulakin lun met lili puspus tu in tia aktukulkulyelos. Sulela nukemwa tia enenu kut in oru in “aktukulkulye” met puspus.—1 Korint 10:29, 32.
Suk Lalmetmet lun God
16. Fuka pre el ku in kasre kut in oru sulela puspus?
16 Sie me kasru su arulanu yok sripe in oru sulela pa ke inkanek lun pre. Met tuma lutlut Jemes el fwak: “A kutena sumwos fwin enenu in lalmetmet, lela lan siyuk sin God ka, el su ase nu sin met nu kemwa yokna, a El tia mulat; a e fwa sang nu sel.” (Jemes 1:5) Kut akkalemye lulalfongi, a kut ku in forla nu sin Jeova ke inkanek lun pre a siyuk ke lalmetmet su eneneyuk tu kut in oru sulela sumwos a fwal. Ke kut sramsram nu sin God paye ke ma puspus su kut nunku a suk me kasru lal ka, ngun mutal ku in kasre kut in eis kalem yok ke ma simusla puspus su kut lungse in orekmakin a in esam ma simusla puspus su kut mulkunla in orekmakin.
17. Fuka met saye puspus elos ku in kasre kut in oru sulela?
17 Ya met saye elos ku in kasre kut in oru sulela? Aok, Jeova el ase nu sesr met puspus su matu in ngun ke congregation. (Efesus 4:11, 12) Kut ku in som nu yurolos a kut enenu in siyuk me kasru selos, yokna fwin sulela su kut oru el ma yok sripe na paye. Met puspus su oasr etauk yok ke ma lun ngun a elos su oasr experience yok ke moul elos ku in akkalemye nu sesr akwuk mwo puspus in Baibel su ku in kasre kut in oru sulela a kasre kut in “akilen ma yok sripe puspus.” (Filippai 1:9, 10) Tusruktu, kas in sensen inge el arulanu fwal: Kut enenu in taran in tia lela kutena met in oru sulela lasr. In wis ma toasr ku kunokon in oru sulela ma lasr.
Ya Fwokin Sulela Nukemwa Lasr in Fwal nu ke Baibel Mwo Pal Nukemwa?
18. Mea ku in fwak ke fwokin sie sulela mwo?
18 Ya sulela nukemwa su fwal nu ke akwuk mwomwo lun Baibel a oasr nunak yok ka el kol pal nukemwa ke fwako mwo? Aok, ke saflaiye. Fwinne oasr pal, ke lusen pal na fototo sie sulela el ku in orala ma upa. Shadrak, Misak, a Abednigo elos etu la sulela lalos in tia alu nu ke ma srolela lulap ku in paenang mise lalos. (Daniel 3:16-19) Ke luma oinge, tokin met sap elos fwak nu sin met kol puspus lun met Ju ke Sanhedrin la elos akos God yok liki metu, su paenang in srungsrung elos meet liki elos aksukosokyeyukla. (Orekma 5:27-29, 40) Sayen ma inge, “pal a ma sikyak” ku in oru kutena sulela in oasr fwako tia mwo ka. (Ekklisiastis 9:11) Kut fwin pulakin keok ke kutu inkanek fwinne kut oru sulela sumwos, kut ku in lulalfongi la Jeova el fwa kasre kut in muteng a el fwa akinsemwomwoye kut ke pal fwasru.—2 Korint 4:7.
19. Fuka kut ku in pulaik in wis ma toasr lasr ke kunokon in orala sulela puspus?
19 Ke ma inge, in oru sulela, kut enenu in suk akwuk mwo puspus ke ma Simusla a orekmakin ku lasr in nunak in akos akwuk mwo puspus inge. Kut arulanu insemwomwo meyen Jeova el ase nu sesr me kasru lun ngun mutal lal a met matu in ngun ke congregation! Ke inkanek lun me kolyuk inge a me kasru puspus, lela kut in pulaik in wis ma toasr lasr nu ke kunokon su eneneyuk in sang orala sulela puspus ke inkanek sumwos a lalmetmet.
Mea Kom Lotela?
• Mea ma enenu se meet ke orekma in oru sulela mwo nukemwa?
• Fuka oiyen kapkapek lasr in ngun el sang kasru sulela lasr nu ke me asrouki?
• Mea kutu ma su yok sripe kut enenu in nunku ka ke kut oru sulela in suk ku oru sie orekma?
• Me kasru fuka oasr pal nukemwa nu ke oreyen sulela puspus?
[Petsa ke sra 24]
Orekma in seakos lal Adam a If luti kut ke sie me lutlut yok sripe
[Petsa ke sra 26]
Meet liki mutamweyen oru sie sulela yok sripe suk akwuk mwomwo lun God