“Karungin Pal Nukemwa Nunak Mwo Lomwos Ke Inkanek Nukemwa”

“Met nukin lalalfongi kas nu kemwa; a sie met lalmetmet arulanu liaung fwafwasryesr lal.”​—SOAKAS 14:15.

1, 2. (a) Ma sikyak nu sel Lot in an Sodom el luti kut fuka? (b) Mea kalmeyen kas inge “akkalemye pal nukemwa sie nunak mwo”?

KE EBREAM el akkalemye nu sel Lot an mwo emeet ke anu, mutal Lot el loang mwo nu ke sie an su oasr kof yok we su ke an inge el oana “imae lun Jeova.” An se inge an na mwomwo se nu sin sou lal in muta we, meyen “Lot el sulela an Tupaspas nu kemwa, sisken Jordan” a musaeak loom nuknuk sel on apkuran nu Sodom. Tusruktu, katoiyen an se inge kiapelosla, ke sripen an se inge el apkurun nu ke sie an su “met Sodom [su] koluk a arulanu orekma sito lain Jeova” elos muta we. (Genesis 13:7-13) Ke ma puspus su sikyak tari, Lot a sou lal elos pulakin me akkoluk upa. Ke saflaiye, el a tulik mutan luo natul elos kaengla ke sripen ma upa su sikyak su tia mwo paenang elos som muta ke sie luf. (Genesis 19:17, 23-26, 30) Ma su el liye mwo nu sel ke mutamwauk el ekla ma na koluk se ke saflaiye.

² Me sramsram su sikyak kel Lot el akkalemye sie me lutlut mwomwo nu sin met kulansap nukemwa lun God ke pal inge. Ke kut oru sulela puspus, kut enenu in etu ku loang mwo nu ke me sensen puspus a karunginkutyang liki inkanek kutasrik lun ma se su kut tufwana liye ke pal se meet. Ke ma inge, arulanu fwal Kas lun God ke el kaifwe kut: “Akkalemye pal nukemwa nunak mwo lom ke inkanek nukemwa.” (1 Piter 1:13, NW) Kas Grik su lungasyukla in oana “karungin nunak lom pal nukemwa” el kalmekin nu ke “akkalemye nunak misla.” Baibel scholar inge R.C.H. Lenski el fwak la oiyen misla ke nunak el “sie nunak su akkalemye misla pal nukemwa su el tuni a loang mwo nu ke ma puspus su orek ke inkanek sumwos a ke ma inge ku in kasre kut in oru sulela mwomwo.” Lela kut in aketeye kutu ma ke oiya su sikyak a kut in akkalemye nunak sumwos a misla ka.

In Nunku Yok ke sie Pal Mwo in Orek Business

3. Efu ku oasr ma enenu kut in taran fwin oasr kutu met el akkalemye nu sesr pal mwo in orek business?

³ Fwin oasr me solsol nu sum kom in wi ke sie akwuk lun business nu sin sie met mwo, saap sie sin met lili su alu nu sin Jeova. El akkalemye ke me insemwomwo lal wikin fwinsrak yok nu ke me insemwomwo su fwa tuku ka a el akkeye kom in aksaye mukuikui lom nu ke orala lun sulela tu kom in tia sisla pal mwomwo inge. Kom ku in mutamwauk in nunku mu pal mwo inge ku in sot nu sum sifwana sie moul mwo a nu sin sou lom, saap kom nunku pa mu ma inge fwa kasre kom in orekmakin pal yok lom nu ke orekma nukemwa ke congregation lun met Kristian. Tusruktu, Soakas 14:15 el sang kas in sensen: “Met nukin lalalfongi kas nu kemwa; a sie met lalmetmet arulanu liaung fwufwasryesr lal.” Ke pal puspus, me insemwomwo su pulakinyuk ke mutamweyen sie business sasu, oasr me sensen su sie met el tia nunku ka, oasr ma koluk su ku in sikyak su tia liyeyuk, a ma su tia mwo su ku in sikyak ke business tia nunkeyuk ke inkanek nukemwa. (Jemes 4:13, 14) Ke oiya oinge, oasr na paye ma eneneyuk kom in orekmakin nunak mwo ke inkanek nukemwa!

4. Fuka kut ku in ‘nunku ke inkanek lasr’ ke kut tuni sie akwuk ku lemlem lun busines?

⁴ Sie met lalmetmet el tuni na paye ke lemlem lun sie business meet liki el orala sulela lal. (Soakas 21:5) Kain in orekma in tuni inge pal nukemwa el akkalemye me sensen su tia kalem meet. Nunku ke oiya puspus su ku in sikyak tok: Sie met el suk inkanek in eis mani su el fwa orekmakin ke akwuk lun business lal a el fwak nu sum mu el fwa sot nu sum mani yok kom fwin sang kutu mani lom nu sel. Ma el fwak inge saap kom nunku mu mwo, tusruktu mea kutu me sensen ka? Ya met inge su siyuk ke mani el insese ka in folokunot mani lom fwinne business se lal inge fwala mwo ku tia, ku el fwa moli nu sum mukena fwin el eis me insemwomwo ke business lal? Ke kas saye, ya mani lom fwa tula fwin business se inge tia fwala mwo in oana ke akoeyukla ke mutamwauk? Kom ku pa in siyuk: “Efu ku met puspus elos siyuk ke mani? Ya bank puspus elos nunku mu business se inge arulanu sensen?” Enenu in orekmakin pal yok in muta nunku ke me sensen puspus su fwa sikyak in sang kasre kom in tuni akmwoye akwuk ke business inge fwin mwo ku tia.​—Soakas 13:16; 22:3.

5. (a) Inkanek mwo fuka Jeremaia el oru ke el molela sie imae? (b) Efu ku yok sripe in orala a sruokye sie ma simusla ke akwuk nukemwa lun business?

⁵ Ke pal se met palu Jeremaia el molela sie imae sin cousin se lal, su met kulansap pa lun Jeova, el orala sie ma simusla ke orekma in moli imae ye mutun met lo puspus. (Jeremaia 32:9-12) Sie met lalmetmet ke pal inge el ku in oru akwuk lun business pal nukemwa, wekunang business su el fwa oru nu sin sou lal ku met lili puspus, in orala sie ma simusla ke akwuk nukemwa su elos insese ka.a Fwin oasr ma simusla kalem nu ke akwuk lun business ma inge fwa ku in sang kasru in kutongye me fos a in karungin inse sefwanna. Ke oiya saye, fwin wangin ma simusla nu ke akwuk lalos ma inge ku in orala sie ma upa su fwa ku in sikyak inmasrlon met kulansap lun Jeova. Sie me asor, meyen fwokin ma upa inge ku in orala inse toasr, mulat ku srunga sie sin sie, a orekma nukemwa lalos in alu nu sin Jeova ku pa in tula ku musalla.

6. Efu kut enenu in karungin kut liki nunak in rapku?

⁶ Kut enenu pa in karungin kut liki nunak in rapku. (Luk 12:15) Fwinsrak ke mani su ku in eis ke business ku in oru sie met in losrla ka tia nunku ke oiyen me sensen puspus ke akwuk lun business su tia mwo. Fwinne kutu met lili su oasr kunokon mwomwo ke orekma in kulansap nu sin Jeova elos srifeyukla ke me sruf inge. Kas lun God el fwakak kas in sensen nu sesr: “Komwos in tia lungse mani; komwos in insemwomwo ke ma su on yurumwos.” (Hibru 13:5) Ke pal se sie met Kristian el nunku ke sie pal mwo in orek business, el enenu in siyuk, ‘Ya nga enenu na paye in oru business inge? In moulkin sie moul fusrasr su kisekunla pal yok nu ke orekma lasr in alu nu sin Jeova fwa karungin kut liki “okan kain koluk nu kemwa.”​—1 Timote 6:6-10.

Ma Upa Puspus su Pulakinyuk sin Met Kristian Lolap Puspus

7. (a) Ma upa puspus fuka met Kristian lolap puspus elos sun? (b) Fuka orekma lasr in sulela sie mokul ku mutan in payuk se el akkalemye oiyen oaru lasr nu sin Jeova?

⁷ Met kulansap puspus lun Jeova elos lungse in payuk tusruktu elos soenna koneak mokul ku mutan su fwal nu selos. In kutu an, oasr me srife upa nu sin met lolap elos in payuk. Tusruktu, pal mwo in koneak sie mutan ku mokul tu elos fwa ku in payukyak el tia fusrasr ke sripen met lili elos arulanu supus. (Soakas 13:12) Ne oinge, met Kristian elos akilen la, in porongo masap lun God su oasr in Baibel ke oiyen payuk “in Leum mukena” el sie ma in akkalemye oiyen oaru nu sin Jeova. (1 Korint 7:39) In tu na ku ke ma upa ku me srife puspus su elos pulakin, met Kristian lolap elos enenu in sruokye ku sie nunak sumwos ke inkanek nukemwa.

8. Ma upa fuka mutan Shulem el sun, a fuka mutan Kristian puspus ke pal inge elos ku in sun pa ma upa inge?

⁸ Ke buk lun Baibel inge su pangpang On lal Solomon, oasr sie mutan pusisel su muta likin siti su pangpang Shulammite el oru sie togusra in nunku yok kel. El srifel in orek payuk nu sel ke el akkalemye me kasrup lal, pengpeng lal, a el akinsemwomwoyel ke oiya kulang lal, fwinne oasr tari sie mokul su mutan se inge el lungse. (On Lal Solomon 1:9-11; 3:7-10; 6:8-10, 13) Kom fwin sie mutan Kristian, saap kom ku in liye mu oasr sie met el lungse in orek kawuk nu sum, ke sie oiya su kom tia lungse. Sie met ke niyen orekma lom, saap sie met kol ke niyen orekma, el ku in mutamwauk in fwakak kas in kaksak nu sum, oru orekma mwo nu sum, a suk pal mwo puspus in wi kom. Kom enenu in taran ke kain in inkanek in aklukuk inge. Fwinne nunak lun met inge tia koluk a tia nunku ke oiya fokfok, tusruktu ke pal puspus oasr nunak koluk lalos. Kom in oana “sie pot” a in oana mutan Shulem. (On Lal Solomon 8:4, 10) Kom in tu na ku in lain nunak koluk lalos inge su suk in orek kawuk nu sum. Ke pal se kom mutamwauk ke orekma lom kom enenu in akkalemye nu sin met nukemwa ke niyen orekma lom la kom sie sin Met Lo lun Jeova a orekmakin pal mwo nukemwa in sang ma lo nu selos. Ma inge fwa ku in karungin kom.

9. Mea kutu me sensen fwin sie met el orek kawuk nu sin metsa ke Internet? (Liye pa pok in sra 21.)

⁹ Oasr Internet Web site puspus su orekla in kasru met lolap puspus in koneak mokul ku mutan su elos ku in payuk se a oiya inge el arlana pengpeng ke pal inge. Kutu met elos liye ma inge oana inkanek in kasru in etu met puspus su elos tia ku in osun nu se ke inkanek saye. Tusruktu, oasr me sensen yok nu ke kain in inkanek in orek kawuk nu sin metsa su kom tia liye. Ke Internet, arulanu upa in etu la piya ma paye a piya ma tia paye. (Sam 26:4) Tia met nukemwa su fwak mu el sie met kulansap lun Jeova el fwak ma paye. Sayen ma inge, ke orekmakinyen internet in orek ako, oasr oiya nu ke futoto lun mokul a mutan ku in sa sikyak, a ma inge ku in akkolukye nunak lun sie met. (Soakas 28:26) Fwin sie met el orekmakin internet ku kutu pa inkanek, kain in inkanek inge tia mwo in akyokye nu ke futoto lun sie met nu sin sie met su el tia etu na paye.​—1 Korint 15:33.

10. Fuka met Kristian lolap nukemwa ku in akkeyeyuk sin met lili puspus?

¹⁰ Jeova el “pakomuta” nu sin met kulansap nukemwa lal. (Jemes 5:11) El etu la oasr ma upa puspus su pulakinyuk sin met Kristian puspus su tia payuk ke sripen wangin mokul ku mutan fwal su elos ku in payuk se su ma inge ku in orala me asor kutu pal, tusruktu Jeova el aksaokye oiyen oaru lalos. Fuka met lili puspus elos ku in akkeyelos? Kut enenu in sang kaksak nu selos ke akosten a oiya mwo lalos ke elos lungse in lafwekunelosla sifwana. (Met Nununku 11:39, 40) Kut ku in suleltal nu ke akwuk lasr in akkeye sie sin sie ke tukeni lasr. Ya kom tufwana oru oiya inge? Sayen ma inge, kut ku in pre kelos, siyuk sin Jeova in kasrelos in sruokye ku lulalfongi lalos a insemwomwo lalos in kulansapul. Lela kut in akkalemye insemwomwo paye lasr nu sin met kulansap oaru nukemwa inge oana ke oiya su Jeova el akkalemye nu selos.​—Sam 37:28.

Fwin Oasr Mas Upa

11. Ma upa puspus fuka ku in sikyak ke mas upa?

¹¹ Sie me asor pa inge fwin kut sifwana ku sie sin met su kut lungse el sun mas upa! (Isaia 38:1-3) Ke kut suk inkanek mwo in unwela mas inge, arulanu yok sripe kut in orekmakin akwuk mwo lun Ma Simusla. Ke sie me pupulyuk, met Kristian elos akos na paye masap lun Baibel in tia orekmakin sra, a elos fwasr liki kutena inkanek in akmwoye ku karungin mano fukoko fwin oasr orekma lun enutnut orek nu ka. (Orekma 15:28, 29; Galetia 5:19-21) Tusruktu, nu selos su tia eis lutlut ke akwuk lun ono, enenu in tuniyuk kutupa akwuk in unwela mas su ku in akfosyelos a aksangengyelos. Mea ku in kasre kut in sruokye nunak mwo ke inkanek nukemwa?

12. Fuka sie met Kristian el ku in sruokye nunak mwo lal ke el nunku ke kutupa inkanek lun ono?

¹² “Sie met lalmetmet el arulanu liaung fwuwasryesr lal” ke el oru kutupa me lutlut ku research in Baibel a ke me rid puspus lun met Kristian. (Soakas 14:15) In an puspus su arulanu supus taktu a loom ono we, metu orekmakin akwuk matu ke ono, a ke inkanek in eis ono su oasr ke orekmakinyen ono su tuku ke sak u ku herbal. Kut fwin nunku in orekmakin kain in inkanek inge ke ono, kut ku in koneak me aketeye mwo ka ke magasin inge The Watchtower April 15, 1987, sra 26-9. Me rid inge el akkalemye nu sesr ke kutu me sensen su ku in tuku ka. Ke sie me pupulyuk, kut enenu in etu me top nu ke kusensiyuk puspus inge: Ya taktu se su orekmakin akwuk matu ke ono el eteyuk oana sie taktu su orekmakin enutnut? Ya akwuk in unwela mas el fwal nu ke lulalfongi in fwak mu mas a mise el sikyak ke sripen oasr god puspus su mulat (ku ngunin sou lalos su mise tari) ku ke sripen met lokwalok lalos elos orekmakin susfwa ku orekma lun enutnut? Ya me kise, ke kain in kas in orek magic, ku kutupa akwuk lun enutnut orekmakinyuk ke pal in orala ku pal in orekmakin ono? (Duteronomi 18:10-12) Kain in orekma in suk me top ka ku in eis etauk ke ma inge su fwa kasre kut in akos kas in kai lun God inge: “Komwos in srike ma nu kemwa a sruokye ku ma mwo.”b (1 Tessalonika 5:21) Ma inge fwa kasre kut in fwasr liki kutena kain in nunak su akkalemye la kut lungse ku kut lain sie akwuk lun ono.

13, 14. (a) Fuka kut ku in akkalemye nunak sumwos nu ke orekma in karungin mano fukoko lasr? (b) Efu ku oiyen nunak sumwos eneneyuk ke kut sramsramkin ma ke mano fukoko a akwuk lun ono nu sin met puspus?

¹³ Nunak sumwos eneneyuk in orekmakin nu ke inkanek lun moul, wekunang orekma in karungin manosr. (Filippai 4:5) In sang me karungin mwomwo nu ke manosr el ku in akkalemye kulo lasr nu ke me sang saok lun moul. Ke kut pulakin mas upa, kut enenu na paye in nunku yok in akmwoyela ma inge. Tusruktu, mano sumwosmwos tia ku in engankinyuk sin kutena met ne ke pal akwuk lun God tuku in “akkeye mutanfwal nukemwa.” (Fwakyuk 22:1, 2) Kut enenu in karungin kut sifwana in tia arulanu kafofo in suk me karungin nu ke manosr paenang ma enenu lasr in ngun su yok sripe emeet el mulkinyukla in tila el pa ma se emeet ke moul lasr.​—Mattu 5:3; Filippai 1:10.

¹⁴ Kut enenu pa in akkalemye oiya mwo a nunak sumwos ke kut sramsramkin ma ke mano fukoko a akwuk lun ono nu sin met puspus. Ma inge tia enenu in sramsramkinyuk pal nukemwa ke kut tukeni nu sie in asrouki nu sin sie sin sie ke meeting nukemwa lasr oana met Kristian a ke kut wi ke toeni lulap nukemwa. Sayen ma inge, akwuk mwo lun Baibel, a nunak ku pulakin lun sie met, a futoto lal nu sin Jeova ke pal nukemwa ke ku in kasru sulela puspus ke akwuk lun ono. Ke ma inge, in akkalemye nunak lasr nu sin sie met lili a kaifwel el an orekmakin ma inge ku patok el an tia orekmakin pulakin ku nunak lal tia orekma sumwos a mwo in orek. Fwinne met matu puspus in ngun ke congregation ku in siyukyak sin met lili puspus ke me kasru, tusruktu kais sie met Kristian el enenu in “sifwana wis me toas lal” ke ma kunel in oru sulela, a “kais sie sesr fwa fwakak kel sifwana nu sin God.”​—Galetia 6:5; Rom 14:12, 22, 23.

Ke Kut Pulakin Oiya Upa

15. Fuka pulakinyen ma upa el ku in akkolukye kut?

¹⁵ Pulakinyen oiya upa ku in oru sie met kulansap oaru lun Jeova in kaskas ku orekma ke inkanek tia mwo. (Ekklisiastis 7:7) Ke pal se Job el sun me srife upa, el akkalemye nunak sesumwos a nunak lal enenu in aksumwosyeyuk. (Job 35:2, 3; 40:6-8) Fwinne “Moses el arulanu fwokpap, yok liki met e nu kemwa su muta fwin mutun fwalu,” oasr sie pal el akkalemye mulat lal a kaskas upa. (Oekyuk 12:3; 20:7-12; Sam 106:32, 33) Devid el akkalemye oiya mwo ke oiyen sifwana leumi ke el tia unilye Togusra Soul, tusruktu ke pal se Nebal el akkasrkusrakyel a el kaskas koluk nu sin met meun puspus lal, Devid el akkalemye mulat lal a oiyen lalmetmet lal tula. El aksumwosye nunak mwo lal ke pal se Abigeil el kaskas nu sel, el apkurun in tia fwasr liki ma tafongla upa lal.​—1 Samuel 24:2-7; 25:9-13, 32, 33.

16. Mea ku in kasre kut in fwasr liki kasrkusrak ku in oru ma koluk?

¹⁶ Kut ku pa in pulakin ma upa puspus su ku in oru kut in tia orekmakin nunak sumwos in oru sulela mwo. In nunku yok ke nunak mwo lun kutu met, oana Devid el oru, ku in kasre kut in tia akkalemye kasrkusrak a mongsa in fwak kaskas koluk a oru ma koluk. (Soakas 19:2) Oayepa, Kas lun God el kai kut: “Tuyuk in sangeng, a nikmet orek ma koluk. Nunkauk ke insiom sifwana fwin me on kiom, a misla.” (Sam 4:4) Pal nukemwa, oasr inkanek mwo a lalmetmet in orekmakinyuk nu ke pulakin lasr in muteng a sano nu ke kut pulakin tari misla meet liki kut oru sulela lasr. (Soakas 14:17, 29) Kut ku in suk Jeova a siyuk ke kasre ke inkanek lun pre, “a misla lun God, su alukela ma eteyuk nu kemwa, fwa liaung insiesr a nunkesr in Kraist Jisus.” (Filippai 4:6, 7) Oiyen misla inge su tuku sin God fwa oru kut in ku a fwa kasre kut in sruokye nunak mwo ke inkanek nukemwa.

17. Efu ku kut enenu in tupan Jeova in kasre kut in karungin nunak mwomwo lasr?

¹⁷ Fwinne kut kaifweang na paye in fwasr liki me sensen a oru orekma mwo, kut nukemwa oru ma tafongla. (Jemes 3:2) Oasr pal kut apkurun in oru ma koluk a kut tia etu na paye ke ma inge. (Sam 19:12, 13) Sayen ma inge, kut oana met, su wangin yurosr ku in aksumwosye inkanek lasr sifwana a Jeova God mukena. (Jeremaia 10:23) Kut arulanu insemwomwo a sang kulo meyen el mwulela nu sesr: “Nga fwa aketeye nu sum a luti nu sum inkanek kom fwa fwasr we; Nga fwa papu nu sum ke mutuk su on fwom.” (Sam 32:8) Aok, ke kasru lun Jeova, kut ku in sruokye nunak mwo ke inkanek nukemwa.

[Footnotes]

Kom E Topuk Fuka?

Fuka kut ku in akkalemye nunak sumwos pal nukemwa?

• fwin sie pal mwomwo in orek business el akkalemyeyuk nu sesr?

• ke orekma in suk mokul ku mutan su ku in payuk se?

• ke kut sun mas upa?

• ke kut pulakin oiya upa?

[Box ke sra 21]

Ya kom ku in Lulalfongi Ma Inge?

Kas inge sikyak ke Web site su orekla nu sin met su soenna payuk in suk mokul ku mutan su elos ku in payuk se:

“Fwinne met su orala Web site el srike in akkalemye oiya paye lun sie met tusruktu wangin me akpayeye nu ke oiyen ma paye lun sie met su akkalemyeyuk ka.”

“Kut tia fwak mu sumwos, mwo inkanek nukemwa, ku la ku in orekmakinyuk kutena me akkalemye ke online service nu sin met lolap puspus.”

“Me lemlem, kas in kai, me sramsram, me kasru, ku kutupa me akkalemye mwo ke koanon ma orekla ke inkanek lun akwuk [inge] la ma tuku sin met puspus su simusla ma inge . . . a tia enenu in lulalfongiyuk na paye.”

[Petsa ke sra 19]

“Sie met lalmetmet arulana liuang fwafwasryesr lal”

[Petsa ke sra 20, 21]

Fuka mutan Kristian puspus elos ku in etawi mutan Shulem?

[Petsa ke sra 22]

“Komwos in srike ma nukemwa; a sruokye ku ma mwo”