Jeova El Tia Patla
“Fwinne pat [arurumu se], sano nu ka; tu paye e fwa tuku, a fwa tia pat.”—HEBAKKUK 2:3.
1. Kain in kaifweung fuka akkalemyeyuk sin met lun Jeova, a mea ma inge moklelos in oru?
“NGA FWA tu in sano luk.” Pa inge kaifweung lun met palu lun God inge Hebakkuk. (Hebakkuk 2:1) Met lun Jeova ke century ak20 inge elos akkalemye kain in kaifweung pa ou inge. Ke ma inge, elos topuk ke moniyuk ke ma siyuk nu selos su akkalemyeyuk ke sie toeni lulap in September 1922: “Pa inge len lun len nu kemwa. Liye, Togusra el mutamwauk in kol! Komwos fwa met sulkakin lal. Sulkakin, sulkakin, sulkakin, Togusra a togusrai lal.”
2. Tokin elos foloko ke sie orekma tokin Meun Lulap I, mea met Kristian akmusrala elos sulkakin?
2 Tokin Meun Lulap I, Jeova el sifwil folokunang met akmusrala lula ke sie orekma fukoko. Oanu Hebakkuk, kais sie selos ku in fwak ke pal ingo: “Nga fwa tu in sano luk, a filiyu wi fwin tauer, a fwa ngetla in liye ma el fwa fwak nu sik.” Kas Hibru ke kas inge “sano” a “tu” orekmakinyen pal puspis ke kas palu puspis.
“A Fwa Tia Pat”
3. Efu kut enenu in taran pal nu kemwa?
3 Ke pal se Met Lo lun Jeova elos sulkakin kas in sensen lun God ke len inge, elos ouyepa enenu in akola in porongo kas safla ke kas palu lulap lun Jisus: “Ke ma inge sano, tu komwos tia etu pal se ke leum lun loomu el fwa tuku, fwin ke ekela, ku fwin infwulwen fong, ku ke mwon kakla, ku ke lututeng; saap el fwin sa tuku el konoikomwosyuk la motul. A ma Nga fwak nu sumwos, Nga fwak nu sin met nu kemwa, Sano” (Mark 13:35-37) Oanu Hebakkuk, a fwal nu ke kas lal Jisus, kut enenu in sano!
4. Efu ma sikyuk nu sesr ke pal inge ku in oanu sie ke pal lal Hebakkuk apkurun nu ke 628 B.C.E.?
4 Hebakkuk el aksafyela buk nutul apkurun nu ke 628 B.C.E., meet liki Babulon el ekla sie mutanfwal ku emeet fwin fwalu. Ke lusen yiu puspis nununku lun Jeova lain Jerusalem koluk akkalemyeyuk. Tusruktu wangin kutena akul nge nununku se inge e fwa tuku. Su ku in lalalfongi la yiu 21 na pa lula a mutanfwal Babulon pa Jeova el orekmakin in akpayeye ma inge? Oupanu ke len lasr, kut tia pa etu ‘len a aur’ su pakiyuki ke saflaiyen akmwuk inge, tusruktu, Jisus el sang kas in sensen nu sesr: “Ke ma inge komwos ouyepa ako, tu in sie aur komwos tia nunku ka Mwen nutin met el e fwa tuku.”—Mattu 24:36, 44.
5. Mea me purakak inse ke kas lun God su oasr in Hebakkuk 2:2, 3?
5 Ke sie sripe mwo, Jeova el sang nu sel Hebakkuk kunokon mwo inge: “Simusla arurumu se inge, a oru in lemtulaiuk fwin pepa in sim, tu el su rid fwa ku in aksaye kasrusr. Tu arurumu se inge srakna on nu ke pal pakiyuki, a aksaye nu ke safla, a fwa tia kikiap. Fwinne pat, sano nu ka, tu paye a fwa tuku, a fwa tia pat.” (Hebakkuk 2:2, 3) Ke len inge, ma koluk a orekma silolel arulanu yokyokelik fwin fwalu nu fon, a ma inge akkalemye la kut futotoeni nu ke “len lulap a me aksangeng lun Jeova.” (Joel 2:31) Paye, sie me akkeye na paye kas lun Jeova: “A fwa tia pat”!
6. Fuka kut ku in moula liki len in nununku su apkurun in tuku?
6 Ke ma inge, fuka kut ku in moula liki len in nununku su apkurun in tuku? Jeova el sang topuk lal ke pal se el akkalemye ma tia oanu sie inmaslon met sumwos a met sesumwos: “Liye! Ngunal akfulatyeyuk; a tia sumwos in el. A met sumwosmwos fwa moul ke lalalfongi lal.” (Hebakkuk 2:4) Met kol insefulat a rapku a met puspis elos nekla me sramsram lun fwalu ke aksurorye sran million puspis lun met su wangin meta, su eteyuk ke meun lulap luo somla a ke meun lun sruf a tun. Tia oanu elos, met kulansap oaru lun God su lungse misla elos muteng ke oaru. Elos pa “mutanfwal su sumwosmwos, su srukye lalalfongi.” Mutanfwal se inge, wikin met asrouki lal, “sip ngie,” elos fwasr tokin kas in kaifwe: “Komwos lalalfongi Jeova ma patpat, tu in Jeova, aok Jeova, oasr sie Eot ku su on ma patpat.”—Isaia 26:2-4; Jon 10:16.
7. In fwasr fwal nu ke kas su Poul el orekmakin in Hebakkuk 2:5, mea kut enenu in oru?
7 Ke pal se el sim leta nu sin met Hibru Kristian, met sap Poul el orekmakin Hebakkuk 2:4 ke sramsram lal nu sin met lun Jeova: “Tu komwos enenu mongfwusesr, tu, tokin komwos oru ma lungse lun God, komwos fwa eis mwoleung. Tu tokin ‘kutu srisrik pal’ ‘El su e tuku fwa tuku, tia pat.’ ‘A met sumwosmwos el fwa moul ke lalalfongi,’ a, ‘fwin tapulla, Ngunik tia insemwomwo kel.’ ” (Hibru 10:36-38) Len lasr misinge tia pal in alsrungesr ku sremla nu ke ma lun fwalu, a me akengun koluk lal Setan. Mea kut enenu in oru meet liki “kitin pal ma lula” inge lusr? Oanu Poul, kut nu kemwa su wi ke mutanfwal mutal lun Jeova enenu in ‘akmwot nu ke nien sun’ ke moul ma patpat. (Filippai 3:13, 14) A oanu Jisus, kut enenu in ‘muteng ke engun su filiyuki ye mutasr.’—Hibru 12:2.
8. Su “met” in Hebakkuk 2:5, a efu el tia kutangla?
8 Hebakkuk 2:5 el sramsram ke “sie met fulang” su, tia oanu met kulansap lun Jeova, el kofla in sun nien sun lal, el fwinne “akyokye kena lal oanu Sheol.” Su mokul se inge su “koflanu kup”? “Mokul” inge su siena a tiu kup oanu mutanfwal Babulon in pal lal Hebakkuk,” orekla sin ku lun politic—oanu Fascist, Nazi, Communist, ku fwinne democratic—elos orek meun in akyokye an selos. Elos ouyepa nekla Sheol, ku kalyuk, ke met su wangin meta. Tusruktu “mokul” koluk inge ke fwal lal Setan, su srui ke insefulat lal sifwanu, el tia kutangla in “esani nu yurol mutanfwal nu kemwa, a elosak nu sel met e nu kemwa.” Jeova mukena ku in esani nu sie met e nu kemwa, a el akola in oru ou inge ke inkanek lun Togusrai lal ye koko lal Messaia.—Mattu 6:9, 10.
Ma Se Meet ke Luma lun We Limekosr
9, 10. (a) Mea Jeova el sulkakin ke inkanek lal Hebakkuk? (b) Fwin ke akyokye ma su tia ma lal, luma fuka kut ku in liye ke pal inge?
9 Ke inkanek lun met palu Hebakkuk, Jeova el mutamwauk in sulkakin we limekosr ke inkanek takla, nununku su enenu in orek in akola fwalu oanu nien muta lun met oaru lun God. Met inse sumwos inge elos ‘srukak sie soakas’ su Jeova el akkalemye. Kut ku in rid in Hebakkuk Hebakkuk 2:6: “We nu sel su akyokye ma su tia ma lal—Putaka!—a su sifwanu toanilye ke me akpayeye!”
10 Me sramsram yok ke ma se inge pa akyokye ma su tia ma la. Ke fwal se inge su raunikutla, met kasrup yokyokelik ke me kasrup lalos, a met sikasrup yokyokelik sikasrup lalos. Met su kukakin ono koluk a met su oru orekma kutasrik elos eis me kasrup yok, tusruktu met srisrik pukanten elos pulakin sral. Sie tafwu akosr lun met fwin fwalu elos muta ke moul sikasrup na upa. Oiyen moul in an puspis saye arulanu upa. Elos nu kemwa su lungse ma sumwosmwos fwin fwalu elos fwak: “Putaka” ma koluk inge a yokyokelik! Aok, safla arulanu apkurun! Paye, arurumu se inge “e fwa tia pat.”
11. Mea Hebakkuk el fwak ke aksurorye sra, a efu kut ku in fwak la oasr aksurorye yok ke sra fwin fwalu ke len inge?
11 Met palu el fwak nu sin met koluk: “Meyen kom wapi mutanfwal puspis, met lula sin mutanfwal nu kemwa fwa wapi kom, meyen sran metu, a ke silolel su orek nu ke fwal, nu ke siti, a nu selos nu kemwa su muta we.” (Hebakkuk 2:8) Yok aksuroryen sra su kut ku in liye fwin fwalu misinge! Jisus el fwak: “Tu elos nu kemwa su eis kutlas fwa mise ke kutlas.” (Mattu 26:52) Aok, ke century ak30 inge mukena, mutanfwal puspis a u puspis su oasr meta ke aksororye sra oasr kunokon lalos ke mise lun foko foko million sin met. We nu selos kemwa su aksoroyela sran met puspis!
We Akluo
12. Mea we akluo su Hebakkuk el simusla, a efu kut ku in fwak la in eis ma laesla koluk wangin ma mwo su a tuku ka?
12 We akluo, simusyukla in Hebakkuk 2:9-11, fwal nu sel su “eis ma laesla koluk ke loom sel, tu el fwa ku in filiye ang lal on lung, tu el fwa ku in moliyukla liki poun ma koluk!” Wangin ma lane su tuku ke orekma in eis ma laesla koluk, oanu met sim lun Sam el akkalemye: “Nik kom sangeng ke sie met el kasrupi, ke ma mwolanu lun loom sel yokyokelik, tu ke el mise el koflanu wis kutena ma; mwolanu lal fwa tia fwasr tokol.” (Sam 49:16, 17) Ke ma inge, arulanu saok kai lalmetmet lal Poul: “Kom in sap nu selos su kasrup in fwal se inge, tu elos in tia inse fulat, ku filiye ma fwinsrak lalos nu fwin ma ekyek oanu me kasrup, a in God, su ase yok nu sesr ma nu kemwa tu kut in engun ka.”—1 Timote 6:17.
13. Efu kut enenu in tafwela in sulkakin kas in sensen lun God?
13 Arulanu yok sripe na paye in sulkakin kas in nununku lun God ke len inge! Ke pal se met Farisi elos akkalemye oiyen lain lalos nu ke un met su kaksakin Jisus oanu “Togusra se su tuku in en Jeova,” el fwak nu selos: “Nga fwakak nu sumwos, tu elos inge fwin misla, na eotu fwa wowoyuk.” (Luk 19:38-40) In oupanu ma inge, fwin met lun God ke pal inge elos tia akkalemye ma koluk su oasr fwin fwalu, ‘eot fwa wowoyuk in potu me.’ (Hebakkuk 2:11) Ke ma inge lela kut in tafwela pulaik in sulkakin kas in sensen lun God!
We Aktolu a Me Sramsram Yok ke Aksuroryen Sra
14. Alu nu kemwa fwin fwalu oasr kunokon lalos ke kain in aksurorye sra fuka?
14 We aktolu su akkalemyeyuk ke inkanek lal Hebakkuk el srukak me sramsram yok ke aksurorye sra. Hebakkuk 2:12 el fwak: “We nu sel su musai sie siti ke sra, a oakiye sie siti ke ma koluk!” Ke akmwuk inge, aksurorye sra a orekma koluk pal nu kemwa tukeni fwasr. Arulanu eteyuk, kunokon lun alu puspis ke aksurorye sra ke me sramsram lun fwalu. Kut ku in sramsram ke Crusade, su eteyuk oanu Kristian lain muslim; Catholic Inquisition fwin an Spain a Latin America; Meun fwin an Europe ke Lusen Yiu Tolngoul inmaslon Protestant a Catholic; a aksurorye sra su yok emeet, meun lulap luo lun century, kemwanu mutamwauk ke an lun Kristendom.
15. (a) Ke kasru a fulela lun alu, mea mutanfwal puspis elos tafwela in oru? (b) Ya u se inge United Nations ku in kutongye fwalu se inge ke akola lalos ke kofwen me meun?
15 Siepa ke ma koluk upa ke meun lulap akluo sin Nazi Holocaust, su uniye million puspis sin met Ju a kutupa met su wangin meta fwin an Europe. Alu lun Catholic fwin an France el tufwanu eis meta lal meyen el tia lain a akkalemye srunga ke orekma in supwela foko foko tausen sin met nu ke nien akmas pangpang death chamber lun Nazi. Aok, mutanfwal puspis elos tafwela in akola in aksurorye sra, su alu puspis sang kasru. In sramsramkin alu se inge Russian Orthodox Church, magasin inge Time (sie edition fwin fwalu nu fon) el tufwanu simusyukla: “Alu se inge su sifwil akkeyeyuk el srukye ku lulap ke ma se su tia eteyuk meet: kofwen me meun lun Russia . . . . Met tol lun Russian Orthodox elos akinsemwomwoye oaksok in meun a nien muta lun solse pal nu kemwa. Ke malem lun November, in Moscow’s Danilovsky Monastery, an in muta lun met kol lulap emeet pangpang Russian Patriarchate, lun alu se inge Russian Orthodox Church, el oru alukela ma fwal ke pal se el oakiye kofwen me meun lun nuclear lun an Russia sie ma mutal.” Ya oasr ku lun United Nations in kutongye fwalu se inge tu lan tia sifwil akola a orekmakin kofwen me meun? Mo el tia ku! Fwal nu ke newspaper inge The Guardian lun an London, England, sie mokul su eisla Nobel Peace Prize el fwak: “Ma se su kut tia ku in aksumwosye na paye pa, mutanfwal su kukakin kofwen me meun yok emeet pa member limekosr lun UN Security Council.”
16. Mea Jeova el akola in oru nu sin mutanfwal nu kemwa su lungse meun?
16 Ya Jeova el oru nununku lal lain mutanfwal puspis su lungse meun? Hebakkuk 2:13 el fwak: “Liye! Ya tia ma sin Jeova lun un met meun me tu mutanfwalu orekma nu ke e, a metu sifwanu aktotoyelos ke ma losrongten?” “Jeova lun un meun”! Aok, oasr un lipufon lun Jeova in kosrao oanu met meun, su el akola in orekmakin in kunausla met nu kemwa su lungse meun!
17. Lupaka etauk lun Jeova su akola in nekla fwalu tokin el oru nununku lal lain u koluk puspis?
17 Mea ma inge su e fwa sikyuk tokin Jeova el oru nununku lal lain un met silolel inge nu kemwa? Hebakkuk 2:14 el sang topuk ke kusensiyuk inge: “Tu fwalu fwa sesesla ke etu mwolanu lun Jeova, oanu kofu afwunla mwea.” Sie fwinsrak mwolanu na paye pa inge! In Armagedun, sumwos lun Jeova in kol e fwa akfulatyeyuk ma patpat. (Fwakyuk 16:16) El aketeye na paye nu sesr la el ‘oru nien niel mwolanu,’ fwalu se inge su kut muta fwe. (Isaia 60:13) Met nu kemwa e fwa lutlut ke inkanek lun Jeova ke moul, paenang akmwuk sumwosmwos mwolanu lun Jeova e fwa nekla fwalu oanu kof su afwunla mwea.
We Akakosr a Aklimekosr
18. Mea we akakosr su akkalemyeyuk ke inkanek lal Hebakkuk, a fuka ma inge akkalemyeyuk ke oiyen moul lun fwalu misinge?
18 We akakosr akkalemyeyuk in Hebakkuk 2:15 ke kas inge: “We nu sel su sang me nim nu sin met tulan lal, su kom toeni me mise lom nu ka, a oral in srui pa, tu kom fwa ku in liye koflufol lalos.” Ma inge akkalemye moul su wangin me kutong, a moul fokfok lun fwalu misinge. Orekma kosro lun fwal se inge, su akkeyeyuk sin un met kol lun alu su moulkin moul sukosok su arulanu koluk. Me lokwalok puspis, oanu AIDS a kutupa su tuku ke kosro, arulanu sa in fwasrelik, orala keok a mise fwin fwalu nu fon. Elos tia akkalemye “mwolanu lun Jeova,” a fwil se inge lungse in akkalemye kas a oiye se inge Nga Emeet ma inge kol nu ke ma koluk upa kol nu ke nununku lun God. “Meyen el nenela ke ma koluk a tia ke mwolanu,” paenang fwal koluk se inge el apkurun in nim ke alu lun mulat lun Jeova, su aoliyen ma lungse lal nu ka. ‘Mekin fokfok a fwa on fwin mwolanu lal.’—Hebakkuk 2:16.
19. Kas in mutamwauk ke we aklimekosr su Hebakkuk el sulkakin el sramsram ke mea, a efu kas se inge arulanu yok ke fwalu misinge?
19 Kas in mutamwauk ke we aklimekosr el sang kas in sensen lain alu ke me srulela. Oasr met palu lun Jeova in akkalemye kas fukoko inge: “We nu sel su fwak nu ke sak: ‘Ngetalik!’ nu ke eot sikas: Tuyuk! Ya ma se inge fwa luti’! Liye! Ma se inge nukla ke gold a silfer, a wangin kutasrisrik momong in maslo.” (Hebakkuk 2:19) Ke len inge, Kristendom a heathendom kemwanu elos epasr nu ke sakseng, Me srulela pangpang Madonna, kain in me srulela puspis, a kutupa me srulela su luman met a kosro. Wangin sie selos ku in tukakek in molela met su alu nu sel ke pal se Jeova el tuku in oru nununku lal. Elos nekla ke gold a silfer su wangin sripe kut fwin srikeye nu ke mwolanu lun God ma patpat, Jeova, a ke mwolanu lun ma orekla lal su moul. Lela kut in sang mwolanu nu ke e lal su wangin ma oanu ma patpat!
20. Ke kain in tempel fuka oasr pal mwo lasr in kulansap ke engun?
20 Aok, God lasr, Jeova, fwal nu ke kaksak nu kemwa. Ke sie akfulat nu yok sel, lela kut in porongo ke kas in sensen inge lain me srulela inge. Tusruktu, lela kom in long! Jeova el srakna sramsram: “A Jeova el muta in tempel mutal lal. Lela fwalu nu fon in misla ye mutal!” (Hebakkuk 2:20) Wangin alollo met palu el esam tempel fwin an Jerusalem. Tusruktu, kut nu kemwa misinge oasr pal mwo in alu nu ke tempel su oasr akmwuk su mwolanu liki, su Leum lasr Jisus Kraist pa oakiyuki oanu sie Met Tol Fulat. Ke an inge, inkalkal lun tempel inge fwin fwalu, kut toeni, kut kulansap, a kut pre, kut sang nu sin Jeova akfulat su fwal nu ke e mwolanu lal. A sie me insemwomwo yok na paye oasr yurosr ke kut kulansap ke insiesr kemwa nu sin Papa tumasr in kosrao!
Ya Kom Esam?
• Mea nunuk lom ke kas lun Jeova inge: “E fwa tia pat”?
• Mea ma yok ke len lasr su tuku ke we puspis su Hebakkuk el sulkakin?
• Efu kut enenu in tafwela in sulkakin kas in sensen lun Jeova?
• Ke inkalkal lun tempel fuka oasr pal mwo lasr in kulansap?
[Pictures on page 11]
Oanu Hebakkuk, met kulansap lun God ke pal inge elos etu la Jeova el e tia patla
[Pictures on page 14]
Ya kom engunkin me sang nu sum in alu Jeova ke inkalkal lun tempel lal in ngun?
[Picture Credit Line on page 12]
U.S. Army photo