Kaifweung In Sifwanu Orekma Ke Lango Lomwos!
“Met kulu, . . . sifwanu orekmakin lango lomwos ke sangeng a rarrar.”—FILIPPAI 2:12.
“YA kom isusla ke inkanek se inge?” Kusensiyuk se inge el tufwanu sikyuk ke kolon sie magasin pengpeng. Sie sramsram ten tokin me sramsram lulap inge kom ku in rid kas inge: “Oiyen met se, pulakin lal, a sulela ke moul. Lutlut sasu akkalemye la apkurun ma inge nu kemwa oasr ke genes lun sie met.” Kain in kas inge saap purakak kutu met in nunku la tianu arle yok ku lalos in oru sulela ke moul lalos sifwanu.
2 Kutu met elos sangeng ke inkanek koluk lun papa a nine in kurunganang tulik ku inkanek in luti koluk lun met luti lalos meyen elos nunku la ma inge ku in kololos nu ke kain in moul su wangin insemwomwo. Saap elos pulakin la elos pakiyuki tari in sifwil kalweni tafongla lun papa a nine kielos, in oru orekma fwal nu ke sulela koluk emeet, in suoaru nu sin Jeova—ke kas futoto, in oru sulela sesumwos. Ya pa inge ma Baibel el luti? Paye, oasr kutu met in alu su kaifweung in fwak la Baibel el luti kain in me luti inge, me luti ke moul su pakiyuki tari. Fwal nu ke me luti inge, God el pakiye tari meet liki pal omeeta kutena ma sikyuk ke moul lom.
3 Kain in me luti inge nu kemwa akkalemye ma siefwunnu: Kom tianu arle sukosok in oru sulela, tianu arle yok ku lom in kol moul lom sifwanu ke lungse lom. Sie me asor pa inge, a, me asor se el ku in toeni nu ke ma upa. Soakas 24:10 el fwak: “Kom fwin mulalla in len in ongoiye? Ku lom srik na.” Aok, kut nu kemwa akkeyeyuk in lutlut, meyen fwal nu ke ma Baibel el fwak, ‘kut ku in sifwanu orekma ke molela lasr.’ (Filippai 2:12) Fuka kut ku in akyokye lalalfongi lasr ke me luti inge ke Ma Simusla su arulanu mwo?
Orekma in “Musa” Su Kut Oru in Moul Lasr Sifwanu
4 Tuni me pupulyuk lal met sap Poul su kut ku in konaok in 1 Korint 3:10-15. Ke fus inge el sramsram ke orekma in musa lun met Kristian, a ma yok ke me pupulyuk lal ku in orekmakin ke orekma lun forfor lasr lu a lik. Ya el akkalemye ke fus inge fwin oasr kunokon lun met luti nu sin tulik lutlut nutul fwin el sulela in kulansap nu sin Jeova a kaifweung na in oru ou inge? Mo! Poul el sramsram a akkalemye ma saok su tuku ke orekma in musa lun met luti su el oru ke inkanek mwo. Tusruktu, oanu ma kut lotela tari ke me lutlut somla el tianu fwak la wangin ku lun tulik lutlut in oru sulela ke ma se inge. Paye, me pupulyuk lal Poul el sramsram yok ke orekma su kut oru nu sin kutu met, a tia ke orekma in musa ke moul lasr sifwanu. Ma inge arulanu kalem meyen Poul el sramsram ke orekma munas ke orekma in musa su musalla tok tusruktu el su musa moleyukla. Fwinne ou inge, Baibel el oyepa orekmakin me pupulyuk inge ke orekma in musa su kut oru in moul lasr sifwanu.
5 Ke sie me pupulyuk, tuni Jud 20, 21: “A, komwos met kulu, komwos sifwanu musai komwos fwin lalalfongi lomwos, su musatallanu, a pre in ngun mutal, a kurunginkomwosyung in lungse lun God.” Ke fus inge Jud el orekmakin kas Greek ke “musa” su Poul el ouyepa orekmakin in 1 Korint sapter 3, tusruktu luman ma el lungse in akkalemye ke fus inge pa in musaikutla sifwanu foundeson lun lalalfongi lasr. Ke pal se ma Luk el simusla me pupulyuk lal Jisus ke sie met su musaiyuk loom sel ke sie eot ku, el ouyepa orekmakin kas Greek senpanu inge “foundeson” su Poul el orekmakin ke me pupulyuk lal ke orekma in musa lun met Kristian. (Luk 6:48, 49) Sayen ma inge, Poul el orekmakin me pupulyuk ke sie met su oakiyuki tari ke sie “foundeson” ke pal se ma el kaifwe nu sin met lili wiel in oru kapkapek in ngun . Aok, Kas lun God el luti kut la oasr orekm alasr in “musa” in moul lasr sifwanu.—Efesus 3:15-19; Kolosse 1:23; 2:7.
6 Ya met siefwunnu eneneyuk ke orekma in musa sie met Kristian? Lela kut in nunku la kom akola in musai sie loom. Kom som nu yurin met architect in orala plan. Fwinne kom lungse in oru orekma yok ke loom inge, tusruktu kom moli sie contractor tu lan ku in wi kom orekma a in kasru kom ke akmwuk mwo emeet. El fwin likiye sie foundeson fukoko, el kasru kom in kalem ke plan, el fwakak nu sum kofwen me musa mwo su kom enenu in moli, a el luti kom ke inkanek in musa loom, wangin alollo kom insese la el oru sie orekma mwo. Tusruktu, fuka kom fwin pilesru kas in kaifwe lal, kom moli kofwen me musa fwusesr a munas, a kom tia fwasr tokin plan ma architect el orala? Paye, kom tia ku in sang meta nu sin met contractor ku architect fwin loom sum el raki a musalla! In oupanu ma inge, kais sie met tumal lutlut Kristian el tuku ke toeni lun met musa ekasr. Jeova pa architect lalmetmet. El kasru met Kristian oaru su oanu “met orekma yurol,” elos luti a musaiyuk tulik lutlut. (1 Korint 3:9) Aok, tulik lutlut el wi pa ke orekma. Ke saflaiye el pa oasr kunokon ke sulela su el oru ke moul lal sifwanu. (Rom 14:12) El fwin lungse in srukye sie oiye mwo lun met Kristian, na el enenu in oru orekma yok tu lan ku in eis ma inge, tu lan ku in orekmakin ma inge in musaiyuk moul lal sifwanu.—2 Piter 1:5-8.
7 Ya kalmen ma inge pa, akmwuk ke manosr pangpang genetics, an se ma kut kapek we, a inkanek in luti lun met luti lasr tianu arle yok ma elos oru ke moul lasr? Mo. Kas lun God el akkalemye la ma inge nu kemwa yok sripe a me kasru yok. Kena koluk puspis, nunuk sesumwos elos inge mutamwauk ke pal in isusla me paenang arulanu upa in lainelos. (Sam 51:5; Rom 5:12; 7:21-23) Akpa su tuku sin papa a nine a moul mwo in loom sie me purakak yok nu sin met fwusr—elos fwin kapek mwo ku kulok. (Soakas 22:6; Kolosse 3:21) Jisus el selngawi met kol lun alu lun met Ju ke sripen fwako koluk su tuku ke me luti lalos nu sin met. (Mattu 23:13, 15) Ke len inge, kain in oiye se inge el orekma pa nu sesr. Ke sie me pupulyuk, kutu sin met kulansap lun God elos enenu in kaifweung na paye in oaru ke sripen arulanu upa akmwuk in moul lalos ke pal se ma elos srakna srik. Kain in met inge nu kemwa enenu oiye kulang lasr a pakoten. A elos ku in eis me insemwomwo su tuku ke Kas lun God su aketeye nu selos la elos tia pakiyuki in sifwil oru ma tafongla lun papa a nine kielos, ku in ekla met suoaru. Tuni fuka kutu sin togusra fwin an Juda in pal meeta ku in orekmakin oanu me pupulyuk ke ma inge.
Togusra lun An Juda—Elos Oru Sulela Lalos Sifwanu
8 Uzzaia el ekla sie togusra fwin an Juda ke el srakna yiu 16 matwe a el kol ke lusen yiu 52. Ke lusen pal yok lun kolyuk lal “el oru ma mwo ye mutun Jeova, fwal nu ke ma nu kemwa su Amasaia papa tumal el orala.” (2 Togusra 15:3) Jeova el akinsemwomwoyel ke kutangla puspis lal ke meun. Tusruktu, sie me asor, meyen kutangla lal purakak insiel in nunkel sifwanu. El ekla met inse fulang a el lain Jeova ke pal se ma el utyuk nu in tempel lun Jeova in esukak me keng fwin loang me keng, ma inge sie kunokon lun met tol mukena. Met tol elos lainul Uzzaia tusruktu el mulat. Tok akpusisilyeyuk el—musen leper sikyuk mutunsrol a el mukefwunnu muta ke lusen moul lal nu fon. (2 Kronikel 26:16-23) Mea pulakin lal Jotam ke ma sikyuk inge nu kemwa. Mokul fwusr inge el ku in fwasr tokin papa tumal a akkalemye mulat nu sin Jeova. Saap met puspis elos tia pa pwar ke ma sikyuk meyen elos oru orekma koluk pa ke alu lalos. (2 Togusra 15:4) Tusruktu Jotam el oru sulela lal sifwanu. “El oru ma mwo ye mutun Jeova.”—2 Kronikel 27:2.
9 Jotam el kol ke lusen yiu 16, el muta na oaru nu sin Jeova. Ke ma inge, tulik nutul pangpang Ehaz el eis me srikasrak mwo nu sin Papa tumal su oaru. Oasr pa kutu me purakak mwo nu sel Ehaz. El akinsemwomwoyeyuk in moul ke pal se met palu oaru inge Isaia, Hosia, a Maika elos srakna kafofo ke orekma lalos in palye in an sel. Tusruktu, el srakpanu oru sulela koluk. “El tia oru ma mwo ye mutun Jeova, oanu Devid papa tumal.” El orala me srulela puspis lal Beal a alu nu sel a el esukak pa kutu sin tulik nutul oanu me kise ke kutu god lun met pegan. Ye me purakak mwo, el putatla nu ke ongoiye oanu sie togusra a oanu met kulansap lun Jeova.—2 Kronikel 28:1-4.
10 Kut fwin nunku ke alu nasnas, arulanu upa in nunku ke sie papa su koluk liki Ehaz. Tusruktu, tuli nutul pangpang Hezekaia el tia ku in sulela su papa tumal! Arulanu kalem la tulik puspis su Ehaz el kisekinyuk nu sel Beal elos inge ma wiel Hezekaia. Ya ma koluk inge ke sou lal pakiyuki tari Hezekaia tu lan ouyepa suoaru nu sin Jeova? Mo tia ou inge, meyen Hezekaia el ekla oanu sie selos su togusra oaru lulap fwin an Juda su arulanu supus—sie met oaru, lalmetmet, a kulu. “Jeova el muta yurol.” (2 Togusra 18:3-7) Ke ma paye, oasr sripe in lalalfongi la fwinne Hezekaia el srakna met fwisrak fwusr el inge pakiyuki sin God in simusla Sam 119. Fwin aok, tianu arle upa in liye efu el simusla kas inge: “Ngunik kofelik ke toasr.” (Sam 119:28) Fwinne oasr ma upa ke moul lal, Hezekaia el lela Kas lun Jeova in kol inkanek in moul lal. Sam 119:105 el fwak: “Kas lom lamp nu ke niuk, a kalem nu ke inkanek luk.” Aok, Hezekaia el oru sulela lal sifwanu—sulela sumwos.
11 Tusruktu, sie ma sakuruk sikyuk, sie met su arulanu koluk el tuku ke sie togusra mwo fwin an Juda. Tulik nutul Hezekaia pangpang Manassa el akkeye alu ke me srulela, orekma lun inutnut, a orekma silolel su arulanu yok. Me sramsram in Baibel akkalemye la “Jeova el kaskas nu sel Manassa, a nu sin met sral,” arulanu kalem la el oru ou inge ke inkanek lun met palu. (2 Kronikel 33:10) Fwal nu ke fasin lun met Ju Manassa el topuk ke pal se ma el luslus Isaia ke tata. (Srike liye Hibru 11:37.) Fwinne paye ku tia ma sikyuk inge tusruktu arulanu kalem la Manassa el tia loang nu ke kutena kas in sensen mutal su etukyung nu sel. Ke ma paye, el esukak pa kutu tulik nutul oanu me kise, a oanu ma papa matu tumal pangpang Ehaz el oru meet. Aok, ye me srifwe upa ke moul lal ke pal se ma el matuo met koluk inge el auliyuk a ekulla inkanek lal. (2 Kronikel 33:1-6, 11-20) Me srikasrak lal el luti kut la fwinne sie met el oru sulela koluk tia kalme la wanginla fwinsrak lal. Aok el ku in ekla.
12 Tulik nutul Manassa pangpang Amon el ku in lutlut yok ke auliyuk lun papa tumal. Tusruktu el oru pa sulela koluk. Ke ma paye Amon el “akyokye ma koluk” lal nu ke na el mise ke sripen sie met el unilye. Tulik nutul pangpang Josia el siena meyen el mwona. Arulanu kalem la Josia el lutlut ke ma sikyuk nu sin papa matu tumal. El mutamwauk in kol ke pal se ma el srakna yiu alkosr matwe. Ke pal se ma el yiu 16 matwe, el mutamwauk in suk Jeova a tok el akkalemye la el sie me srikasrak mwo, a togusra oaru. (2 Kronikel 33:20–34:5) El oru sulela lal sifwanu—sie sulela sumwos.
13 Lutlut futoto inge ke togusra itkosr fwin an Juda el luti kut ke inkanek fukoko. Ke kutu ma sikyuk, togusra koluk elos oswela tulik mwo, a ke inkanek saye, togusra mwo elos oswela tulik koluk. (Srike liye Ekklisiastis 2:18-21.) Ma inge el tia pilesru ma saok su tuku ke luti lun papa a nine nu sin tulik nutulos. Papa a nine nu kemwa su luti tulik nutulos fwal nu ke inkanek lun Jeova, oanu elos sang nu sin tulik nutulos pal mwo emeet in ekla met kulansap oaru lun Jeova. (Duteronomi 6:6, 7) Tusruktu, kutu sin tulik, fwinne papa a nine oaru elos kaifweung in luti nu selos, elos srakna fwasr tokin inkanek koluk. Kutu tulik, fwinne papa a nine elos sang me srikasrak koluk, elos sulela in lungse a kulansap nu sin Jeova. Ke me insemwomwo lal, elos kapkapek ke moul lalos. Ya oasr pal, kom nunku, mea ma e sikyuk ke moul lom? Ke ma inge, tuni kutu kas in akkeye lun Jeova su akkalemye la kom ku in oru sulela sumwos!
Jeova El Lalalfongi Kom!
14 Jeova el ku in liye ma nu kemwa. Soakas 15:3 el fwak: “Mutun Jeova on yen nu kemwu, a sano met koluk a met mwo.” Togusra Devid el fwak kas inge kel Jeova: “Mutom liye monuk ke sumwena orekla, in buk nutum simla laa nu kemwa keik, aok len su pakiyuki nu sik, ke ma inge sumwena sikyuk.” (Sam 139:16) Ke ma inge Jeova el etu kain in kena koluk fuka su kom enenu in kutangla liki—fwinne kom usru ma inge ku kom eis ma inge ke sripen me purakak su wangin ku lom in kutongye. El etu na paye fuka ma inge el orekma nu sum. El kalem ke lupan ku lom yok liki ma kom etu ka. A el pakomuta. El tia sano kut in oru kutena ma su kut tia ku oru.—Sam 103:13, 14.
15 Aok, Jeova el tia liye kut oanu wanginla fwinsrak lasr. Fwin oasr experience koluk lom in pal meeta, kut ku in konaok me insemwomwo in etu la Jeova el srunga kain in orekma koluk nu kemwa su akngalye kutu met. (Sam 11:5; Rom 12:19) Tusruktu, ya el aksukosokye kut liki fwokin orekma koluk lasr kut fwin forla liki meyen kut etu la kut oru sulela koluk? Mo. Kas Lal el fwak: “Tu kais sie met fwa sifwanu wis me toasr lal.” (Galetia 6:5) Jeova el akfulatye ma orekla lalmetmet lal nu kemwa su pulakin kunokon in oru ma sumwos a in kulansap nu sel. Pa inge ma Moses el fwak nu sin mutanfwal Israel: “Nga pangon kosrao a fwalu in orek lo lain kom misinge, tu Nga filiye tari ye mutom moul a mise, me insemwomwo a me selnga; ke ma inge sulela moul, tu kom fwa ku in moul, kom a fute lom.” (Duteronomi 30:19) Jeova el lalalfongi la kut ku in ouyepa oru sulela sumwos. Fuka kut ku in etu ma inge?
16 Tuni ma met sap Poul el simusla: “Ke ma inge met kulu luk, . . . sifwanu orekma ke lango lomwos ke sangeng a rarrar; tu God el orekma in komwos tu komwos in lungse a oru ma lungse mwo lal.” (Filippai 2:12, 13) Kas Greek inge ‘orekma’ su orekmakinyen in pal meeta el akkalemye orekma in aksafyela ma se. Ke ma inge, wangin fwinne sie inmaslosr pakiyuki tari in kuf ku in kutangla, Jeova el lalalfongi la kut ku in aksafyela orekma su el ase nu sesr in oru—orekma su ku in kol kut nu ke molela—meyen fwin tia ou inge, el tia lela kas lal inge in simusyukla ke Ma Simusla. Tusruktu, fuka kut ku in kutangla? Kut tia ku in oru ou inge ke ku lasr sifwanu. Fwin ku lasr fwal tari, kut tia enenu in “sangeng a rarrar.” A, Jeova el ‘orekma in kut,’ ngun mutal lal el orekma ke nunuk lasr a insiesr, el kasru kut in “lungse a oru ma lungse mwo lal.” Ke inkanek lun kasru kulang inge, ya oasr kutena me kutong tu kut in tia oru sulela sumwos ke moul lasr a in moul fwal nu ka? Mo wangin!—Luk 11:13.
17 Oasr me kutong su kut enenu in kutangla liki—saap sie kena koluk ke kut isusla me a me purakak koluk su ku in akkkolukye nunuk lasr. Fwinne ou inge, Ke kasru lun ngun mutal lun Jeova, kut ku in kutangla liki ma inge! Oanu ma Poul el simusla nu sin met Kristian fwin an Korint, el fwak la Kas lun God el arulanu fukoko in “sukela an ku.” (2 Korint 10:4) Aok, Jeova el ku in kasru kut in oru ekla lulap ke moul lasr. Kas Lal el kaifwe kut in “sisla met matu” a in “nukomang met sasu, su fwal nu sin God orekla tari in sumwosmwos a mutal lun ma paye. (Efesus 4:22-24) Ya ngun mutal lun Jeova el ku in kasru kut na paye in oru ekla lulap inge? Aok! Ngun mutal lun God el oswela fwako in kut—oiye mwomwo nu kemwa su kut nu kemwa lungse in akkapye. Ma se meet ke fwako inge pa lungse.—Galetia 5:22, 23.
18 Meyen kut etu la ngun mutal lun God el ku in oswela lungse in kut paenang sie ma paye lulap pa inge su aksukosokye kut. Wangin saflaiyen lungse lun Jeova, a kut nu kemwa orekla in lumal sifwanu. (Genesis 1:26; 1 Jon 4:8) Paenang kut ku in sulela in lungse Jeova. A lungse se inge—tia moul lasr meet liki kut ekla met Kristian, tia ma tafongla su kut eis, tia kena lasr in oru ma koluk su kut usru—pa key ke pal fwasru lasr. Lungse nu sin Jeova God pa eneneyuk nu sel Edam a If elos fwin lungse in muta na oaru ke paredais. Kain in lungse se inge pa kut enenu kut fwin lungse in sasla nu ke Armagedun a in kutangla a sasla nu ke me srifwe safla ke saflaiyen Tausen Yiu Kolyuk lal Kraist. (Fwakyuk 7:14; 20:5, 7-10) Kais sie sesr, ke kutena oiyen moul lasr, kut ku in akkapye kain in lungse se inge. (Mattu 22:37; 1 Korint 13:13) Lela kut in kaifweung in lungse Jeova a in musa ke lungse se inge ma patpat.
Mea Kom Nunku?
◻ Kain in lalalfongi pengpeng fuka el lain me luti mwo lun Baibel fwin ke kunokon lun kais sie met?
◻ Kain in orekma in musa fuka kais sie met Kristian enenu in oru ke moul lalos sifwanu?
◻ Fuka me srikasrak lun togusra puspis fwin an Juda el akkalemye la kais sie met el ku in oru sulela lalos sifwanu?
◻ Fuka Jeova el akkalemye na paye sesr la kut ku in oru sulela sumwos ke moul lasr, fwinne oasr me purakak koluk su raunekutla?
[Study Questions]
1, 2. Kain in lalalfongi pengpeng fuka purakak nunuk lun met puspis in lalalfongi la wangin ku lalos in kol ke moul lalos sifwanu?
3. Kain in kas mwomwo fuka Baibel el aketeye ke ku lasr in eis kunokon ke moul lasr ke pal fwasru?
4. Fwinne 1 Korint 3:10-15 el sramsram ke orekma in musa su orekmakin kofwen me musa su tia ku in fururyuk, tusruktu mea fus inge el tia lungse in akkalemye?
5. Kain fus fuka akkalemye la met Kristian nu kemwa enenu in oru orekma in “musa” ke moul lalos sifwanu?
6. (a) Aketeye ke kas pupulyuk fuka kais sie met Kristian elos orekla ke toeni lun met musa puspis. (b) Kain in kunokon fuka oasr yurin kais sie met tumal lutlut?
7. Kain in me srifwe fuka met Kristian nu kemwa elos sun, a mea ma inge su ku in akpwaryelos?
8. Kain in me srikasrak koluk fuka Jotam el liye sin papa tumal, tusruktu kain in sulela fuka el oru?
9. Mea kutu nu ke me purakak mwo sel Ehaz, tusruktu mea sikyuk ke moul lal?
10. Ehaz el kain in papa fuka, tusruktu kain in sulela fuka tulik nutul inge Hezekaia el oru?
11. (a) Fwinne papa tumal el sie me purakak mwo, tusruktu fuka lupan lain lal Manassa nu sin Jeova? (b) Kain in sulela fuka Manassa el oru ke saflaiyen moul lal, a mea kut ku in lotela ke ma se inge?
12. Kain in sulela fuka su tia oanu sie Amon a tulik se nutul pangpang Josia elos oru fwin ke orekma nu sin Jeova?
13. (a) Mea kut ku in lotela ke togusra puspis fwin an Juda su kut sramsramkinyuk tari? (b) Fuka lupan saok su tuku ke me luti a akpa lun papa a nine?
14. Fuka kut ku in etu la Jeova el etu lupan ku lasr?
15. (a) Mea sie sropon me pwarak nu selos nu kemwa su akkeokyeyuk sin kutu met? (b) Jeova el akfulatye kais sie sesr ke pal se ma el ase nu sesr kain in kunokon fuka?
16. Fuka kut ku in kutangla ke ‘sifwanu orekma ke molela lasr’?
17. Kain in ekla fuka kut ku in oru ke moul lasr sifwanu, a fuka Jeova el kasru kut in oru ou inge?
18. Kain in sulela fuka met nu kemwa su lalmetmet elos ku in oru, a mea ma inge el ku in kasru kut in kaifweung in oru?
[Picture on page 28]
Ya pal fwasru lom pakiyuki tari ke genetic lom?
[Picture on page 30]
Fwinne papa tumal el sang me srikasrak koluk nu sel, tusruktu Togusra Josia el sulela in kulansap nu sin God