Mokul Tuma A Met Elder—Akfwalye Kunokun Lalos
‘Met sropu lulap el fwa sie met su mokul tumun mutan siefwunnu.’—1 TIMOTE 3:2.
KE CENTURY se meet an, met Kristian oaru elos arulanu nunku yok in akfwalye kutena kunokon lalos. Ke pal se ma met sap Poul el fwak la sie met Kristian su tia sang tu lan mari “el oru mwo liki,” ya el kalmekin la kain in mokul inge fwa fwal a mwo liki in kulansap oanu sie met sropu ke congregation lun met Kristian? Ya el sramsramkin sie met su tia mari pa sie nu ke ma enenu tu lan ekla met elder? (1 Korint 7:38) Moul in tia payuk eneneyuk nu sin met tol lun Catholic. Tusruktu ya oasr in Ma Simusla met tol in tia payuk? Eastern Orthodox Churches elos lela met tol lalos ke alu in payuk, tusruktu elos tia lela bishop lalos. Ya Baibel el insese ke ma inge?
2 Pus sin met sap 12 lal Kraist, laan met su musai congregation lun met Kristian, elos payuk. (Mattu 8:14, 15; Efesus 2:20) Poul el simusla: “Ya tia sumwos nu sesr in kolla mutan kiesr su lalalfongi, oanu met sap ngia, a ma lin Leum, a Sifas [Piter]?” (1 Korint 9:5) Buk inge New Catholic Encyclopedia el insese la “ma sap ke moul in tia payuk ma tuku ke akmwuk lun alu” a la “met luti ke T[estament] S[asu] elos tia siyukyuk ke moul in tia payuk.” Met Lo lun Jeova elos akos akmwuk lun Ma Simusla liki na ma sap ke alu.—1 Timote 4:1-3.
Oanu Sie Met Elder a Moul in Payuk Arulanu Fwal
3 Tia siyukyuk nu sin mokul se su pakiyuki oanu met sropu lan tia payuk, a Poul el sim nu sel Taitus: “Ke ma inge nga likikomi Krit, tu kom in aksumwosye ma su sumwena tari, a sulela met elder [Grik, pre·sbyʹte·ros] in siti nu kemwa, oanu nga fulak nu sum; sie met fwin wangin metal, mokul tumun sie mutan, oasr tulik natul su lalalfongi, su tia lusla ke mwan ku likkeke. Tu met sropu [Grik, e·piʹsko·pos, tuku ke kas “bishop”] fwa wangin metal, oanu met tutafpo lun God.”—Taitus 1:5-7.
4 Tusruktu, in payuk tia sie nu ke enenu su oasr ke Ma Simusla tu in ekla met elder. Jisus el tia payuk. (Efesus 1:22) Poul, sie met tutafpo su arulanu mwo ke congregation lun met Kristian in century-se meet, el tia pa payuk. (1 Korint 7:7-9) Misinge, pus sin met Kristian su tianu payuk elos kulansap oanu sie met elder. Moul lalos oanu sie lolap sang pal yok nu selos in akpayeye kunokon lalos oanu sie met tutafpo.
‘Mokul su Mari El Tia Inse Siefwunnu’
5 In pal se mokul Kristian el mari, el enenu in akilen la el mutamwauk in eis kunokon sasu su inge el siyuk ke pal a liaung. Baibel el akkalemye ou inge: “Mokul su tia mari el liaung mwo ma lun Leum, fuka el ku in akinsemwowoye Leum. A mokul su mari el liaung ma lun fwalu, fuka el ku in akinsemwowoye mutan kiel, a el tia inse siefwunnu.” (1 Korint 7:32-34) Ke inkanek fuka el tia inse siefwunnu?
6 Sie pa ke, mokul su mari wangin ku lal fwin manol sifanu. Poul el akkalemye mwo ma inge: “Wangin ku lun mutan kie fwin manol sifwanu, a mokul tumal; a ouyepa wangin ku lun mokul tuma fwin manol sifwanu, a mutan kiel.” (1 Korint 7:4) Kutu selos su nunku in mari ku in pulakin la tia arulanu yok sripe ma inge meyen tukeni oan inmaslon mokul a mutan tia pa inge ma yok ke moul in payuk lalos. Tusruktu, ke sripen sie enenu ke Ma Simusla pa in nasnas meet liki payuk, met Kristian elos tianu etu na paye enenu yok lun met se su elos e payuk nu se.
7 Poul el akkalemye la fwinne sianyen se su ‘oakiye nunuk lalos ke ma lun ngun’ elos enenu in sang enenu lun kais sie. El kaelos met Kristian fwin an Korint: “Lela mokul in sang ma fwal nu sin mutan kiel; a ouyepa mutan nu sin mokul tumal. Komwos in tia riela nu sin sie sin sie, fwin tia ke inse siefwunnu sie pal, tu komwos fwa eskomwosyung nu ke pre, a sifwilpa muta yurin sie sin sie, tu Setan lan tia srifwe komwos ke munas lomwos.” (Rom 8:5; 1 Korint 7:3, 5) Sie me asor, orekma lun kosro sikyuk fwin kai inge pilesreyuk. Ke sripe se inge, met Kristian su payuk tari el enenu in srikeye mwo ma nu kemwa meet liki el eis a oru orekma su ma ku in paenang som liki mutan kiel ke lusen pal pat. El tille sukosok ke kutena ma oanu ma el oru in pal se el srakna lolap.
8 Ke inkanek fuka ku in fwak la mokul Kristian su mari, wekunang met elder, elos “liaung ma lun fwalu [koʹsmos]”? (1 Korint 7:33) Arulanu kalem la Poul el tianu sramsram ke ma koluk lun fwal se inge, su met Kristian paye nu kemwa elos enenu in fwasr liki. (2 Piter 1:4; 2:18-20; 1 Jon 2:15-17) Kas lun God el luti kut “in lafwekin ma koluk a lung lun fwalu [ko·smi·kosʹ] a tu kut in moul sumwos, a sumwoswos, a mutal in fwal se inge.”—Taitus 2:12.
9 Ke sripe se inge, sie met Kristian su mari tari, “el liaung ma lun fwalu” kalme el nunku yok ke ma lun fwalu su ipen moul len nu kemwa lun met payuk. Ma inge wikin loom in muta, mongo, nuknuk, me akengun—sayen kutupa enenu fwin oasr tulik. Tusruktu fwinne nu sin sianyen su wangin tulik, tu moul in payuk lalos in fwasr mwo, mokul a mutan kemwanu enenu in liaung in “ku in akinsemwowoye” mokul ku mutan kiel. Arulanu mwo ma inge yokna nu sin met Kristian su elder ke elos akpayeye kunokon lalos ke inkanek fwal a tak.
Mokul Tuma su Mwo a Met Elder su Mwo
10 Ke sripen mari tia sie ma enenu tu in ekla met elder, fwin sie mokul Kristian el payuk tari, meet liki el pakiyuki in orekma oanu sie elder, el enenu in sang me akpayeye la el kaifweung in ekla mokul tuma mwomwo, a sifwen sou su mwo. (Efesus 5:23-25, 28-31) Poul el simusla: “Paye kas inge, sie met fwin suk tu lan me sropu lulap, el lungse sie orekma mwo. Ke ma inge sie met sropu lulap el fwa sie met su wangin metal, su mukol tuman mutan siefwunnu.” (1 Timote 3:1, 2) Enenu in kalem la sie met elder el oru ma nu kemwa tu lan ekla sie mokul tuma mwomwo, fwinne mutan kiel sie met lalalfongi ku tia. Ke ma paye, fwinne kutu met likin congregation elos enenu in liye la el kurunganang mwo mutan kiel a kutupa kunokon lal. Poul el fwak: “A el fwa ouyepa sie su met lik elos kas mwo kel, saap el putatyung nu in angang a me kaisrip lun Devil.”—1 Timote 3:7.
11 Paye, kas se inge “mokul tuman mutan siefwunnu” el kalmekin el payuk nu sin mutan sifwunnu a tia mutan pukanten, ouyepa el oaru nu sin mutan kiel. (Hibru 13:4) Met elder nu kemwa enenu in arulanu taran ke pal se ma elos sang kasru nu sin sie sister in congregation. Elos enenu in tia mukena el fwin muteta nu sin sie sister su enenu kai a me pwarak. Arulanu mwo fwin sie elder el wilul, ku sie ministerial servant ku fwinne mutan kiel el fwin oru muteta lal in sang kas in akkeye.—1 Timote 5:1, 2.
12 Weang nu ke ma inge, ke pal se ma Poul el simusla ma enenu nu sin sie mukol tu lan ekla sie met elder ku ministerial servant, pa kas in kai nu sin mutan kielos: “Mutan elos in ouyepa oawi, tia lesrik, efwal, a oaru in ma nu kemwa.” (1 Timote 3:11) Sie mokul Kristian ku in kasru mutan kielos in fwal nu ke me siyuk inge.
Kunokon lun Mukol Nu Sin Mutan Kielos Fwal Nu Ke Ma Simusla
13 Paye, kai se inge su etukyung nu sin mutan kien met elder a ministerial servant Poul el oru ke lalalfongi la mutan kielos elos met Kristian su mwolela tari. Pal nu kemwa pa inge ma sikyuk, meyen sapkinyuk nu sin met Kristian in payuk mukena “in leum.” (1 Korint 7:39) Tusruktu fuka nu sin sie brother su payuk tari nu sin sie met silalalfongi ke pal se ma el mwolela moul lal nu sin Jeova, ku mutan kiel el putatla fwinne wangin meta lal ke ma sikyuk nu sel?
14 Ma inge, tia kutongyel tu lan tia ekla met elder. Ku ma inge ku in sang sumwos lal in som liki mutan kiel ke sripen siena lalalfongi lal. Poul el sang kai: “Ya kom kapuri nu sin mutan kiom? Nik kom suk in tulala.” (1 Korint 7:27) El tafwela in fwak: “Fwin sie met lili oasr mutan kiel su met silalalfongi, a insemwomwo in muta yurol, lan tia sisilla. A el su tia lalalfongi fwin som, lela lan som; sin met lili, mokul ku mutan, wangin ma kaprilye fwin ou inge, a God el pangon kut in misla. Tu fuka kom etu, O mutan kie kom fwin ku in molela mutan kiom? Ku fuka kom etu, O mokul tuma, kom fwin ku in molela mutan kiom?” (1 Korint 7:12, 15, 16) Fwinne mutan kiel tia Met Lo, met elder se enenu in akkalemye la el mokul tuma mwo.
15 Fwinne mutan kiel el met lalalfongi ku tia, met elder Kristian enenu in akilen la mutan kiel enenu pa in pulakin lungse a kurungin lal. Met sap Piter el simusla: “Komwos mukol tuma, in ouyepa muta yurin mutan kiomwos oanu ke lalmetmet, a akfulatye mutan, oanu alu munas liki komwos, su ouyepa met usru yuromwos in lungkulang lun moul, tu in wangin ma kutongye pre lomwos.” (1 Peter 3:7) Sie mokul su tia sang ma enenu lun mutan kiel el filiye ke me sensen futoto lal nu sin Jeova; ma inge ku in kutongye osun lal nu sin Jeova ke pal in pre oanu “pukunyeng, tu ou inge wangin pre fwa ku in alukela.” (Eoksra 3:44) Ma inge ku in orel in sufwal in kulansap oanu sie met elder.
16 Oanu ma akkalemyeyuk lung’u, me sramsram yok lal Poul pa, ke pal se ma mokul se el payuk, el sisla kutu sukosok su oasr yurol ke pal se ma el srakna lolap su ma inge “orel in orekma nu sin Leum pal nu kemwa a wangin me kutong.” (1 Korint 7:35) Report puspis akkalemye la met elder payuk puspis elos tia sun pal nu kemwa kai lal Poul inge su etuku ke ngun lun God. Ke sripen kena lalos in oru sie orekma su elos nunku la met elder mwo enenu in oru paenang elos mulkunla kunokon lalos oanu sie mokul tuma. Kutu selos konaok la arulanu upa in fwak mo ke kunokon in congregation, fwinne arulanu kalem la fwin elos oru ou inge, ma inge ku in oswela fwako koluk nu sin mutan kielos. Elos insemwomwo ke me sang nu selos oanu met payuk, tusruktu ya el insemwomwo in akpayeye kunokon su tuku ka
17 Paye, moniyuk oanu sie met elder arulanu mwo. Tusruktu, ya sie met elder el ku in fwal fwin el oru kunokon lal in congregation, tusruktu el pilesru kunokon lal nu sin mutan kiel su tuku ke Ma Simusla? Fwinne elos lungse in sang kasru nu selos su muta in congregation, sie met elder fwal el enenu pa in nunku ke ma enenu in ngun lun mutan kiel. Mutan kien met elder puspis elos ekla munas in ngun, a kutu selos musalla lalalfongi lalos oanu “soko oak musalla.” (1 Timote 1:19) Fwinne oasr kunokon lun mutan in orekma ke molela lal sifwanu, tusruktu ke oiye puspis ma upa se inge in ngun ku in fwasr liki fwin sie met elder el “oakoakel a saokel’ mutan kiel, oanu Kraist el oru ouyepa ke congregation.” (Efesus 5:28, 29) Aok enenu na paye, met elder lan “sifwanu liyelosyung a u se nu fon.’ (Orekma 20:28) Fwin elos payuk, wikin ma inge pa mutan kielos.
‘Keok in Ikwe’
18 Met sap Poul el simusla: “Fwin sie met el mare, el tia orek ma koluk. Tusruktu elos su oru ou inge, fwa keok in ikwe. A Nga pakomutomwos. (1 Korint 7:28) Poul el lungse in tia sun ma upa in liaung su tuku ke moul payuk elos nu kemwa su lungse in etawi me srikasrak lal ke moul lolap. Fwinne nu sin seanyen payuk su wangin tulik, wikin ma upa in liaung se inge pa ma upa ke munas lun mano, ku ma upa ke mani, ouyepa kunokon su tuku ke Baibel in liaung papa a nine kien mutan kiesr ku mokul tumasr su matuo tari’a. (1 Timote 5:4, 8) Sie met elder enenu in, me srikasrak mwo, ke el eis kunokon lal inge, a fwinne kutupal ma inge eis pal lal in oru kunokon lal oanu sie met Kristian elder. Sie me insemwomwo, meyen apkurun met elder nu kemwa elos oru orekma mwo fuka in kurunganang kunokon lalos ke sou a ke congregation.
19 Poul el tafwela in fwak: “Tu Nga fwak ma inge, met lili, tu pal futoto. Tu elos su oasr mutan kielos fwa oanu wangin yurolos.” (1 Korint 7:29) Paye, fwal nu ke ma el simusla tari ke sapter se inge nu sin met Korint, arulanu kalem la el tia lungse in akkalemye la mokul Kristian elos in mulkunla mutan kielos. (1 Korint 7:2, 3, 33) El akkalemye ma el lungse, ke pal se ma el simusla: “A elos su orekmakin fwalu, oanu elos su tianu arle orekmakin ka; tu fasin lun fwal se inge wanginla.” (1 Korint 7:31) Yok liki len lal Poul ku len lal Jon, “a fwalu wanginla.” (1 Jon 2:15-17) Ke ma inge, met Kristian payuk nu kemwa su akilen ma enenu in kisekin moul lalos tu elos in ku in fwasr tukol Kraist elos tia enenu in arulanu sremla ke me insemwomwo a me sang su tuku me moul payuk.—1 Korint 7:5.
Mutan Su Akola in Kisekin Moul Lalos
20 Oanu met elder su kisekin moul lalos tu elos in sang ma lane nu sin kutu met, mutan kien met elder puspis elos kaifweung pa in fwal ke kunokon lalos ke moul payuk wikin orekma in suk meet Togusrai. Tausen puspis ke mutan Kristian elos insemwomwo in akesrui in kasru mokul tumalos in oru kunokon lalos oanu met elder. Jeova el arulanu lungselos ke sripe se inge, a el akinsemwomwoye ngun mwomwo inge su elos akkalemye. (Failimon 25) Aok, kai sumwosmwos lal Poul akkalemye la oasr sumwos lun mutan kien met elder nu kemwa in siyuk nu sin mokul tumalos ke pal a kurungin. Kunokon lun met elder payuk nu kemwa su tuku ke Ma Simusla in sang pal fwal nu sin mutan kielos tu elos in ku in akfwalye kunokon lalos oanu sie mokul tuma a elder.
21 Tusruktu fuka fwin sie met elder el tia payuk mukena, a ouyepa oasr tulik nutul? Ma inge akyokye konokon lal a ikasla siepa inkanek in kurungin, oanu ma kut ku in liye ke me lutlut toko.
Ke Inkanek in Kalweni
◻ Mea me akpayeye ke Ma Simusla su akkalemye la met Kristian elder el ku in met payuk se?
◻ Fwin sie elder lolap el payuk, el enenu in loang nu ke mea?
◻ Ke inkanek fuka sie met Kristian payuk “el liaung ma lun fwalu”?
◻ Fuka mutan kien met elder puspis elos akkalemye ngun mwomwo ke orekma in kisekin moul lalos?
[Study Questions]
1, 2. Efu ku me siyuk nu sin met tol in tia payuk el lain ma simusla?
3. Mea me akpayeye in Baibel su akkalemye la met Kristian elder elos ku in payuk?
4. (a) Efu kut etu la tia me siyuk nu sin met Kristian elder in payuk? (b) Mea ma mwo liki nu sin sie met lili mokul lolap su elder?
5. Mea me akpayeye in Baibel su mokul Kristian payuk nu kemwa elos enenu in akilen?
6, 7. (a) Mea inkanek se su kalem la mokul payuk el tia “nunuk siefwunu? (b) Kai fuka Poul el sang nu selos su mokul Kristian payuk nu kemwa? (c) Fuka ma inge el orekma ke sulela lun sie mokul in eis konokon?
8, 9. (a) Mea Poul el lungse in akkalemye ke pal se ma el fwak la met Kristian payuk nu kemwa elos “liaung ma lun fwalu?” (b) Mea met Kristian payuk nu kemwa elos enenu in liaung in oru?
10. Nu sin sie met Kristian tu in fwal nu ke kunokon oanu sie met elder, mea met lili wiel a met lik elos enenu in liye?
11. Mea kas se inge “mokul tuman mutan siefwunnu” el lungse in akkalemye, ke ma inge me sensen fuka met elder nu kemwa elos enenu in taran?
12. Luma a oiye fuka mutan kien met elder a ministerial servant elos enenu in sun?
13, 14. Fwinne mutan kien met elder el tia Met Lo, efu el enenu in muta yurol a akkalemye la el mukol tuma mwo?
15. Kai fuka met sap Piter el sang nu sin mokul tuma Kristian nu kemwa, a fwako koluk fuka ku in sikyuk fwin met elder el pilesru kunokon lal oanu mokul tuma?
16. Mea me sramsram yok Poul el orala, a fuka pulakin lun met elder nu kemwa ke ma se inge?
17. Mea sikyuk nu sin mutan kie puspis, a fuka ma inge ku in fwas liki?
18. Mea kutu nu ke ipen “ma upa” su met Kristian payuk elos sun, a mea ma inge el ku in oru ke kunokon lun met elder?
19. Mea Poul el lungse in akkalemye ke pal se ma el fwak: “Elos su oasr mutan kielos fwa oanu wangin yurolos”?
20, 21. (a) Kain in orekma fuka su kisekin moul lalos mutan Kristian nu kemwa elos insemwomwo in oru? (b) Mea mutan el ku in siyuk ke inkanek sumwos nu sin mokul tumalos, fwinne el sie elder?
[Picture on page 24]
Fwinne el kafofo ke orekma lun God, sie met elder el enenu in sang nu sin mutan kiel kurungin