Kaskaskin Ma Paye Nu Sin Met Nukewa

“Ke ma inge, ke komwos sisla kikiap tari, komwos in kaskas paye nu sin met tulan lom.”​—EFESUS 4:25, NW.

1, 2. Mea nunak lun met puspus ke ma paye?

KE LUSEN yea loeloes metu elos sramsramkin yok ku akukuinkin fwin metu elos ku in paye. In century akonkosr B.C.E., met sim fwin an Grik su pangpang Alcaeus el fwak: “Oasr ma paye su tuku ke wain.” Kas inge el akkalemye la ma paye ku in akkalemyeyuk fwin sie met el numla tari wain alukela ma fwal a met se inge el ku in kaskas ke ma puspus. Oasr Governor se lun an Rom su pangpang Pontius Pailat in century se meet el akkalemye pa la wangin yurol nunak mwo ke ma paye ke pal se el siyuk sin Jisus: “Mea ma paye?”​—Jon 18:38.

² Nunak puspus su tia oana sie ke ma paye oasr ke pal lasr inge. Met puspus elos fwak mu kas se inge “ma paye” el kalmekin nu ke ma puspus ku oasr kutu met su elos tia arlana paye. Kutu met elos kaskaskin ma paye fwin ma inge mwo nu selos a ku in kasrelos in aksumwosye ma upa lalos. Oasr sie buk su akkalemye ke kas inge: “Oiyen paye el sie ma mwo, tusruktu arlana srikla sripe yokna ke pal se kom lungse in molikomla liki ma upa yok. Wangin sulela puspus su metu ku in oru, a el enenu in kaskaskin ma kikiap tu el fwa ku in moul.”​—The Importance of Lying.

3. Efu ku Jisus el sie me srikasrak na mwomwo in kaskaskin ma paye?

³ Met tuma lutlut nukewa lun Kraist elos tia akkalemye nunak inge! Meyen Jisus el aksaokye ma paye. El kaskaskin ma paye pal nukewa. Met lokwalok puspus lal elos akilen pa oiya mwomwo lal inge, elos fwak: “Met Luti, kut etu tu kom paye, a luti inkanek lun God in paye.” (Mattu 22:16) Oapana ke pal inge, met Kristian paye elos lungse in etawi me srikasrak lun Jisus. Elos lungse pa in kaskaskin ma paye pal nukewa. Elos insese pa nu ke kas in kaifwe lal Poul inge: “Ke ma inge, ke komwos sisla kikiap tari, komwos in kaskas paye nu sin met tulan lom.” (Efesus 4:25, NW) Lela kut in akuteye oiya tolu ke kas lal Poul inge. Ma se meet, su met tulan lasr? Ma se akluo, mea kalmen in kaskaskin ma paye? A ma se aktolu, kut ku in orekmakin fuka oiya mwo inge nu ke moul lasr len nukewa?

Su Met Tulan Lasr?

4. Tia oana sie nu sin met kol puspus lun met Ju, Jisus el akkalemye fuka nunak lun Jeova la su met tulan lasr?

⁴ In century se meet, kutu sin met kol lun met Ju elos luti la met Ju mukena ku met kawuk fototo lalos pa fwal in pangonyuk “met tulan.” Tusruktu, Jisus el etawi ke inkanek yok oiya a nunak mwomwo lun Papa tumal. (Jon 14:9) Aok, el akkalemye nu sin met tuma lutlut nukewa lal la God el tia akkalemye insemwomwo lal nu sin sie sruf lun met a pulesru sruf saye. (Jon 4:5-26) Sayen ma inge, Jeova, ke inkanek lun ngun mutal lal el akkalemye nu sel Piter la “God el tia sulosol met, a in mutanfwal e nu kemwa el su sangeng sel, a oru ma sumwosmwos el akinsemwomwoyel.” (Orekma 10:28, 34, 35) Ke ma inge, kut enenu in akkalemye nunak mwomwo nu sin met nukewa oana met tulan lasr. A kut enenu in akkalemye pa lungse fwinne nu selos su orekma oana met lokwalok lasr.​—Mattu 5:43-45.

5. Kut fwin lungse in kaskaskin ma paye nu sin met tulan lasr, mea kut enenu in oru?

⁵ Mea Poul el lungse in akkalemye ke pal se el fwak la kut enenu in kaskaskin ma paye nu sin met tulan lasr a nu sin sie sin sie? Ke kut kaskaskin ma paye oasr ma eneneyuk nu sesr kut in srumon ke ma sikyak na paye, a in wangin kutena kutasrik ka. Met Kristian paye elos tia kiapu metu. Elos “koase ma koluk” a elos “fulfuli nu ke ma mwo.” (Rom 12:9) Kut enenu in paye a in sumwos ke ma nukewa kut fwak a oru, kut fwin lungse in etawi “God lun ma paye.” (Sam 15:1, 2; 31:5) Kut fwin kafweang in orekmakin kas mwomwo, fwinne oasr ma upa su sikyak su ku in akmwekinye kut, ma inge ku in aksumwosyeyuk fwinne kut tia kaskaskin kas kikiap.​—Ridi Kolosse 3:9, 10.

6, 7. (a) Fwin kut paye, ya kut enenu in akkalemye ke ma puspus nu sin met nukewa su siyuk kusensiyuk? Akuteye. (b) Kut enenu in sang me top paye a mwo nu sin su?

⁶ Kut fwin lungse in paye nu sin met puspus saye, ya kut enenu in akkalemye nu selos ma nukewa su kut etu ke ma se fwin elos kusensiyuk nu sesr ka? Mo, tia ouinge. Ke pal se el oasr fwin fwalu, Jisus el akkalemye la tia mwo in sang me top nu sin kutu met su tia fwal in etu me top ka. Ke pal se met kol puspus ke alu elos siyuk sel la su sang nu sel ku in orala mwenmwen puspus, Jisus el fwak: “Nga fwa siyuk sumwos sie kas. A komwos topuk nu sik, a Nga fwa fwakak nu sumwos mwal su Nga oru ma inge ka.” Ke pal se met sim a met matou elos srunga in topuk, Jisus el fwak nu selos: “Nga fwa tia fwakak nu sumwos mwal su Nga oru ma inge ka.” (Mark 11:27-33) El tia nunku mu el enenu in sang topuk nu ke kusensiyuk lalos, ke sripen elos oru ma koluk a wangin lulalfongi lalos. (Mattu 12:10-13; 23:27, 28) Oapana ke pal inge, met Lo lun Jeova elos enenu in karunginelos liki met nukewa su som liki alu paye a liki met koluk saye nukewa su orekmakin inkanek kutasrik a inkanek koluk in akinsemwomwoyelos sifwana.​—Mattu 10:16; Efesus 4:14.

⁷ Poul el akkalemye pa la kutu met elos tia fwal in eis me top nukewa ke kusensiyuk lalos. El fwak la “utuk inmasrol a lesriki met” a elos “kaskas ke ma su tia fwal in fwak.” (1 Timote 5:13) Aok, nu selos nukewa su lungse in kaskas ke ma lun met saye ku lungse in utuk kas ku in liye a pula la metu elos srunga in fwak ma puspus nu selos. Arlana mwo in orekmakin kas in kasru lal Poul inge: “Komwos in lutlut in okak, a liaung orekma lomwos.” (1 Tessalonika 4:11) Tusruktu, ke kutu pal met elder elos enenu in siyuk kusensiyuk ke ma lun sie met lili in akpayeye kunokon lalos. Ke pal ouinge, kut fwin fwak ma paye kesr, met elder elos fwa sang kulo ke oiya mwomwo lasr inge.​—1 Piter 5:2.

Kaskaskin Ma Paye Inmasrlon Sou

8. Fuka kaskaskin ma paye ku in kasru met in sou nukewa in akmwoye fototo lalos nu sin sie sin sie?

⁸ Aok kut fototo na paye nu sin sou lasr. In akkeye fototo lasr inge nu selos, arlana yok sripe kut in kaskaskin ma paye nu sin sie sin sie. Kut fwin kaskaskin ma paye, a kut kulang ke kut sramsram nu sin sie sin sie, ma inge ku in sang kasru in akwanginyela ma upa ke sou. Ke sie me pupulyuk, kut fwin oru ma tafongla, ya kut srunga in fwak nu sin mutan ku mokul tumasr, a nu sin tulik nutusr, ku nu sin sou fototo lasr la kut oru ma koluk? Oiyen inse paye in siyuk ke nunak munas ku in sang kasru in akkeye misla a inse sefwanna inmasrlon sou.​—Ridi 1 Piter 3:8-10.

9. Efu ku in kaskaskin ma paye el tia use sukosok nu sesr in kaskas ke inkanek tia mwo?

⁹ Fwin sie met el kaskas ke inkanek tia mwo, fwinne el kaskaskin ma paye, metu elos tia insemwomwo, tia saok kin ma el fwak. Poul el fwak: “Komwos in sisla liki komwos men nu kemwa, a silung, a mulat, a wowon, a wenteisr, a ouyepa sulallel. A komwos in kulang nu sin sie sin sie, ke mwo insiomwos, nunak munas nu sin sie sin sie, oana God el ouyepa nunak munas nu sumwos in Kraist.” (Efesus 4:31, 32) Kut fwin kaskas ke inkanek fwal a mwo, el sang kalme yok ke ma kut fwak, a ma inge akkalemye sunak nu selos su kut sramsram nu se.​—Mattu 23:12.

Kaskaskin Ma Paye Inmasrlon Congregation

10. Mea met Kristian elder elos ku in lotela ke me srikasrak mwomwo lal Jisus in kaskaskin ma paye?

¹⁰ Jisus el kaskas nu sin met tuma lutlut lal ke sie inkanek mwo, a sumwos. Kas in kai lal orek ke inkanek kulang, a el tia oru in munas kas in kai lal in akinsemwomwoye met longol. (Jon 15:9-12) Ke sie me pupulyuk, ke pal se met sap lal elos akukuin la su yok liki inmasrlolos, Jisus el sang kas in aksumwos nu selos tusruktu el mongfusrasr in kasrelos in kalem ka la elos enenu in inse pusisel. (Mark 9:33-37; Luk 9:46-48; 22:24-27; Jon 13:14) Ke inkanek ouinge, met elder elos oru ma sumwosmwos, tusruktu elos tia orekma oana leum fwin met nukewa ke u lun God. (Mark 10:42-44) Elos etawi Kraist ke elos “kulang nu sin sie sin sie” a “pakoten” nu sin sie sin sie.

11. Fuka lungse lasr nu sin met lili ku in kasre kut ke inkanek su kut orekmakin loasr?

¹¹ Kut fwin kaskas sumwos nu sin met lili wiyesr tusruktu tia alukela ma fwal, kut ku in akkalemye nunak lasr nu selos ke inkanek su kut tia aktoasryelos. Aok, lela kut in tia oru loasr in oana “resa kosro,” a in tia kaskas mongkeke su ku in akngalye insien metu. (Sam 52:2; Soakas 12:18) Lungse nu sin met lili wiyesr ku in mokle kut in ‘srukye loasr liki ma koluk, a ngoasrosr liki kaskas kutasrik.’ (Sam 34:13) Ke inkanek inge, kut akfulatye God a akkeye inse sefwanna ke congregation.

12. Ngea orekma lun sie met fwin kaskaskin kas kikiap enenu in aksumwosyeyuk sin u lun met elder oana met nununku? Akuteye.

¹² Met elder elos kafweang in karungin congregation liki met puspus su kaskaskin kas kikiap a kutasrik. (Ridi Jemes 3:14-16.) Sie kas kikiap a kutasrik el orekmakinyuk in akkolukye sie met; akwuk lun kas kikiap inge pa in oru sie met in keok ke kutu inkanek ku in akasorye sie met. El koluk liki kain in kas kikiap srisrik, me top tia paye, ku kas su alukela ma su sikyak na paye. Aok, kas kikiap nukewa el koluk, tusruktu tia ma kikiap nukewa enenu in aksumwosyeyuk sin u lun met elder tolu oana met nununku. Ke ma inge, met elder elos enenu in orekmakin nunak mwomwo, a nununku sumwos ke pal se elos suk fwin sie met pala tari in kaskaskin kas kikiap pal nukewa, ku kain kas kikiap in akkolukye kutu met. Fwin pa inge oiyen sie met, oasr ma eneneyuk nu sin u lun met elder su orekma oana met nununku in long a aksumwosye kain in oiya koluk inge. Ku fwin tia arlana upa kas kikiap lun sie met, ya kas in kai su tuku ke ma Simusla ku in sang kasru?

Kaskaskin Ma Paye ke Akwuk lun Business

13, 14. (a) Fuka kutu met elos tia paye nu sin met kol lalos ke orekma? (b) Mea fwako mwomwo su tuku ke oiyen paye a tia kikiap ke niyen orekma?

¹³ Kut oasr tari ke pal se inge su oiyen seoaru arlana liyeyuk yen nukewa. Ke sripe se inge fwin sie met el suk ke sie orekma, ku in upa nu sel in lain me srufwe in tia fwak ma paye nu sin employer lal. Ke pal se su metu elos suk ke orekma, elos ku in orekmakin ma kikiap puspus in kasrelos. Ke sie me pupulyuk, elos ku in simusla ke paper lalos pangpang résumé ke experience ku lutlut lalos ke ma puspus su tia paye in kasrelos in eis sie orekma mwomwo su mwo molo. Ke luma saye, oasr met orekma puspus su fwak mu elos orekma fwinne elos oru na ma lalos sifwana ke niyen orekma, su ma inge el tia fwal nu ke akwuk lun company. Saap elos oru ma na lalos sifwana ke elos ridi me rid puspus, orekmakin telefon in pangon met puspus, ku supwela kas lalos ke inkanek lun text ku email, ku elos orekmakin Internet.

¹⁴ Met Kristian paye elos tia nunku mu oasr pal elos ku in tia paye, pal nukewa elos kafweang in tia kikiap. (Ridi Soakas 6:16-19.) Poul el fwak: “Kut kena tu orekma lasr in sumwos in ma nu kemwa.” (Hibru 13:18) Ke ma inge, met Kristian elos akkalemye nu sin employer lalos la elos alken in orekma len fon meyen elos eis me mol fwal nu ke kais sie len in orekma. (Efesus 6:5-8) Sie met su alken a oaru ke orekma lal ku in sang pa kaksak nu sin Papa tumasr in kosrao. (1 Piter 2:12) Ke sie me pupulyuk, met kol lal Roberto fwin an Spain el kaksakunul ke sripen el paye a el sie met orekma mwo a alken. Ke sripen ella mwomwo lal Roberto, company se inge el eis kutu pa Met Lo in orekma nu selos. Elos akpayeye pa la elos met orekma na mwomwo. Ke lusen yea puspus, Roberto el kasru brother 23 a met 8 su lutlut Baibel yurolos in wi ke orekma ke company se inge!

15. Fuka sie met Kristian su orek business el akkalemye la el kaskaskin ma paye?

¹⁵ Kut fwin sifwana oru business lasr, ya kut oaru a paye ke akwuk nukewa? Ku kut tia kaskaskin ma paye nu sin met tulan lasr ku nu sin met puspus? Sie met Kristian su orek business el tia enenu in orekmakin kas tia paye ke sie ma su el lungse in kukakin ku ke sie orekma tu elan ku in kukakunla ma lal; elos tia pa sang ku eis me eyeinse. Kut lungse in oru ma mwo nu sin met puspus oana ke ma kut lungse metu in oru nu sesr.​—Soakas 11:1; Luk 6:31.

Kaskaskin ma Paye nu ke Akwuk lun Guferment

16. Mea met Kristian elos akkalemye nu sin (a) ku lun guferment? (b) Jeova?

¹⁶ Jisus el fwak: “Ke ma inge, sang nu sin Sisar ma lun Sisar, a nu sin God ma lun God.” (Mattu 22:21) Kain in ‘ma puspus’ fuka kut sowemol ka nu sin Sisar, su kalmekin nu ke akwuk lun guferment? Ke pal se Jisus el fwak kas inge, el a met sap puspus lal elos sramsramkin ke takma. Met Kristian elos akos masap lun anu, wekunang masap in moli takma, fwin elos lungse in oasr sie nunak a pulakin nasnas ye mutun God a metu. (Rom 13:5, 6) Ne ouinge kut akilen la Jeova pa Ku su Fulatlana, el pa God paye mukefwanna, su kut lungse ke insiesr kewa, ngunasr kewa, nunak a ku lasr kewa. (Mark 12:30; Fwakyuk 4:11) Ke ma inge kut akos Jeova God ke inkanek nukewa.​—Ridi Sam 86:11, 12.

17. Mea nunak lun met kulansap nukewa lun God ke me kasru su guferment sang nu sin met enenu?

¹⁷ Ke mutanfwal puspus oasr akwuk lalos in kasru met enenu puspus. Wangin ma koluk fwin sie met Kristian el eis me kasru inge, fwin el fwal nu ka. Kut fwin sramsramkin ma paye nu sin met tulan lasr, kalmen ma inge pa kut tia kikiap nu sin met tutafpo lun guferment in eis me kasru inge.

Me Insemwomwo Puspus su Tuku Ke Oiyen Paye a Oaru

18-20. Me insemwomwo puspus fuka tuku ke oiyen oaru a paye lasr nu sin met tulan lasr?

¹⁸ Arlana pukanten me insemwomwo nu sesr kut fwin paye. Kut ku in pulakin pal nukewa sie nunak ku conscience mwomwo, su ku in oru in oasr misla ke nunak a insiesr. (Soakas 14:30; Filippai 4:6, 7) Nunak a pulakin mwomwo lasr arlana yok sripe ye mutun God. Sayen ma inge, kut fwin oaru ke ma nukewa, kut tia sangeng la ma kikiap lasr e fwa akkalemyeyuk ku fwa lemtulaiyuk tok nu sin metu.​—1 Timote 5:24.

¹⁹ Nunku ke sie pa me insemwomwo. Poul el fwak: “A in ma nukewa fwakak kesr sifwana oana met orekma lun God, . . . in kas paye.” (2 Korint 6:4, 7) Pa inge ma sie met lili su muta fwin an Britain el oru. Ke pal se el kukakin sitosa okwel nu sin sie met, el akkalemye ma mwomwo nukewa a ma nukewa su tia mwo ke sitosa okwel, wekunang ma puspus su tia ku in liyeyuk. Tokin met se inge el srike sitosa soko inge, met se inge su lungse in moli sitosa el siyuk sin met lili se inge fwin el sie sin Met Lo lun Jeova. Efu ku el nunku mu el sie sin met lo? Meyen mokul se inge el liye ke oiyen oaru lun brother se inge a ke me yun lal su arlana fwal. Me sramsram lalos inge kasru brother se inge in sang ma lo mwomwo nu sin met se inge.

²⁰ Ya kut sang pa me kaksak nu sin Met Orekutla ke inkanek lun oiyen paye a oaru lasr? Poul el fwak: “A kut som liki ma lukma lun mekin, tia fwufwasryesr in kiapu.” (2 Korint 4:2) Ke ma inge, lela kut in oru ke ku lasr kewa in kaskaskin ma paye nu sin met tulan lasr ku nu sin met nukewa. In oru ouinge, kut fwa ku in sang kaksak nu sin Papa tumasr in kosrao a nu sin met kulansap nukewa lal.

Kom E Topuk Fuka?

• Su met tulan lasr?

• Mea kalmen kut in kaskaskin ma paye nu sin met tulan lasr?

• Fuka oiyen oaru lasr el ku in sang kaksak nu sin God?

• Me insemwomwo puspus fuka tuku ke oiyen oaru lasr?

[Picture on page 25]

Ya kom sa in akilen ma tafongla lom?

[Picture on page 26]

Ya kom kaskaskin ma paye kom fwin suk ke sie orekma?