Akfulatye Jeova Ke Inkanek In Akkalemye Me Sunak
“Orekma lun [Jeova] me sunak a mwolana.”—SAM 111:3.
1, 2. (a) Fuka kom akkalemye kalmeyen “me sunak”? (b) Kusensiyuk puspus fuka e fwa akuteyuki ke me lutlut se inge?
KE PAL se sie met el siyuk sel Madison su oasr ke yea singoul matwe la mea kalmeyen kas se inge “me sunak,” el sa na in akkalemye me topuk lal a el fwak, “Nukomang nuknuk mwomwo.” Saap an se ma tulik mutan fwusr se inge el tia kalem ka u pa la Baibel el akkalemye ke God su ‘nuknukyang ke sunak.’ (Sam 104:1) Nu sin met puspus, in akkalemye sunak kutupal elos kalmekin mu elos enenu in nukomang nuknuk mwomwo. Ke sie me pupulyuk, met sap Poul el lungse mutan Kristian “elos in nukomang nuknuk fwal a tia ratrat, wi tonong a efwal, a tia yunala purak in sifwelos, ke gold, ku mwek, ku nuknuk su yok molo.” (1 Timote 2:9) Tusruktu oiya mwomwo su sang me akfulat nu ke “me sunak a mwolana” lun Jeova el yok sripe liki ma inge.—Sam 111:3.
2 In Baibel, kas Hibru nu ke “me sunak” ku in lungasyukla nu ke “oiyen oasku,” “kato,” “mwolana,” a “me akfulat.” In fwal nu ke sie dictionary, el akkalemye kalmen kas inge “me sunak” oana “oiya su arulana fwal, mwo in akfulatyeyuk, ku fwal in aksaokyeyuk.” A Jeova mukena pa fwal in akfulatyeyuk yok a aksaokyeyuk liki kutena met. Ke ma inge, kut oana met kulansap lun Jeova, kut enenu in kaskas a orekmakin inkanek su sang me akfulat nu sel. Tusruktu, efu ku metu elos ku in akkalemye sunak? Fuka me sunak a oiyen oasku lun Jeova el akkalemyeyuk? Mea oiyen sunak a akfulat lun Jeova ku in oru nu sesr? Mea Jisus Kraist el ku in luti nu sesr ke orekma in akkalemye oiya mwomwo inge? A fuka kut ku in akkalemye pa me sunak oana God el akkalemye?
Efu Kut Ku In Akkalemye Me Sunak
3, 4. (a) Oiya fuka kut enenu in akkalemye nu ke me sunak su utuku nu sesr? (b) Nu sin su Sam 8:5-9 el srusrngiye kas in palu nu ka? (Liye footnote.) (c) Nu sin su Jeova el sang oiyen sunak in pal meeta?
3 Ke sripen metu elos orekla ke luman God, paenang met nukewa oasr ku lalos in akkalemye me sunak. Jeova el sang me akfulat nu sin mokul se emeet ke pal se el srusrngilye oana met liaung fwalu. (Genesis 1:26, 27) Ke pal se mokul se inge el orala tari ma koluk a el tila met sumwosmwos, ne oinge Jeova el sifwil akkalemye ke kunokon lun metu nu ke fwalu. Ke ma inge, God el srakna ‘sonolang’ ke sunak a mwolana. (Ridi Sam 8:5-9.)a Me sunak a akfulat su utuku nu sesr paenang kut in akkalemye oiya mwomwo nu ka—kut enenu in sang kaksak nu ke e mwolanu lun Jeova wi akfulat a sunak nu ka.
4 Jeova el sang oiyen sunak yok nu sin met nukewa su oru orekma in kulansap nu sel. God el akfulatyel Ebel ke el eis me kise lal, el tia eis me kise su kisekinyuk sel Kein tumalel wiyel. (Genesis 4:4, 5) God el sapkin Moses el an ‘filiye kutu sunak lal’ nu fwel Josua, su e fwa aolul oana met kol lun met Israel. (Oekyuk 27:20) Kel Solomon, Baibel el akkalemye: “Jeova el arulana akfulatyel Solomon ye mutun met Israel nukewa, a sang nu sel mwolana lun togusra yok liki ma el sang nu sin kutena togusra in Israel meet lukel.” (1 Kronikel 29:25) God el fwa sang oiyen sunak nu sin met Kristian akmusrala su akmoulyeyukyak, elos su paye a oaru in fwakak ke “mwolana lun togusra lal.” (Sam 145:11-13) Met puspus su wi ke u lun “sip ngie” lun Jisus su piselos yokyokelik elos sang kaksak nu sin Jeova a ke ma inge elos akinsemwomwoyeyuk a oasr kunokon mwomwo lalos su fwal in sunakinyuk.—Jon 10:16.
Me Sunak a Mwolana lun Jeova Akkalemyeyuk
5. Fuka yokiyen me sunak lun Jeova?
5 Ke on lal Devid el akkalemye la metu elos arulana sufwal srikla nu sin Jeova meyen el arulana fulat, el fwak kas inge: “O Jeova, Leum lasr, fuka mwolana lun em fwin fwalu na fon, kom filiye mwolana lom yetun kosrao!” (Sam 8:1) Mutamwauk ke pal se orekla lun “kosrao a fwalu” nu ke pal se akwuk lun God akpayeyuk in orala fwalu nu ke sie paredais a in kasru metu in ekla met sumwosmwos ma patpat—Jeova God el pa mwolanu a God su fwal in akkalemye sunak a akfulatyeyuk fwin fwalu a in kosrao.—Genesis 1:1; 1 Korint 15:24-28; Fwakyuk 21:1-5.
6. Efu ku met sim lun sam el fwak la Jeova el nukomang me sunak?
6 Met sim lun sam su sangeng sin God el eis me akkeye yok ke el liye kosrao su oasr itu puspus ka, oana “me naweyuku” ke saromrom! Met sim lun sam el arulana lut ke inkanek lun God ke el ‘asroelik kosrao oana me luslus,’ ke ma inge el akkalemyel Jeova su nukomang me sunak ke ku lal in orala ma nukewa ke inkanek sakuruk. (Ridi Sam 104:1, 2.) Me sunak a mwolana lun Met Su Orala Ma Nukewa tia ku in liyeyuk, tusruktu el arulana kalem ke ma nukewa su el orala.
7, 8. Kain in me akpayeye fuka ke me sunak a mwolana lun Jeova kut liye ke ma nukewa in kosrao?
7 Ke sie me pupulyuk, nunku ke Milky Way galaxy. Ke srulapiyen akwuk lun galaxy in kosrao inge su oasr ke itu puspus, planet puspus, solar system puspus, paenang ke lumeyukla lun fwalu nu ke ma yok puspus inge el oana sie tul in puk su on likinyenu. Paye, ke galaxy se inge oasr itu su piselos oasr ke siofok billion! Kom fwin oek sie itu ke kais sie second efwa wangin tui la ke lusen ao 24 len nukewa, kom enenu in oru ke 3,000 yea in oekla pisen itu nukewa su oasr ke siofok billion.
8 Fwin oasr 100 billion itu ke Milky Way galaxy mukena, e fwa oasr pisen itu ekasr nufon in kosrao? Met puspus su eis lutlut yok ke ma nukewa in kosrao elos motko mu oasr 50 billion nu ke 125 billion galaxy in kosrao. Itu ekasr oasr in kosrao nofon? Pisen itu nukewa in kosrao arulana upa in kalem nu ke nunak lun metu. Ne oinge, Jeova “el fwakak pisen itue, el sang elos nukewa.” (Sam 147:4) Ke kom liye la Jeova el nuknukyang ke sunak a mwolana, ya kom tia pulakin mu fwal in akfulatyeyuk e fulat lal?
9, 10. Fuka me sang ke bread el akkalemye lalmetmet lun Met Su Orala ma nukewa?
9 Kut tuni tari ma orekla puspus su oasr mwolanu ka in kosrao, a inge kut fwa loang nu ke ma srisrik puspus su lumeyukla oana sie ipin bread. Jeova el “orala kosrao a fwalu” a el oayepa “sang bread nen met musrinsral.” (Sam 146:6, 7, NW) Me sunak a mwolana lun God el akkalemyeyuk ke orekma mwolanu lal, wekunang orekma lal in akkapye kain in fwokinsak su orala flour a orekmakinyuk nu ke bread. (Ridi Sam 111:1-5.) Jisus el luti met tuma lutlut nukewa lal in pre: “Kite kut len se inge bread su kut fwa mongo misenge.” (Mattu 6:11, NW) Bread pa me mongo se meet su met in pal meeta wekunang met Israel elos mongo ka. Fwinne met puspus elos nunku mu bread u el oasr ke kain in me mongo su fusrasr ku mulala, akwuk usrnguk su orek ke flour a ke me pulol a ke kutupa ma su itukyang nu ka in orala sie bread yuyu el tia ma fusrasr se.
10 Ke pal se Baibel el simla, met Israel elos orekmakin wheat flour ku barley flour a kof in sang orala bread. Kutupal u me pulol el orekmakinyuk in sang orala bread. Ma nukewa inge su orekeni nu sie el orala sie kain in akwuk usrnguk su akesrui sie sin sie. Akwuk nukewa su sikyak ka tia arulana kalem nu sin met nukewa. Sayen ma inge, ke inkanek su bread el akfusrasryeyukla ke insien metu el sie pa akwuk sakuruk. Pasis, met sim lun sam el onkakin kas inge: “O Jeova, pukantenlanu orekma Lom! In lalmetmet Kom orala ma nukemwa.” (Sam 104:24) In oana ke met sim lun sam inge, ya kom oayepa akkeyeyuk in kaksakin Jeova?
Mea Me Sunak a Mwolanu lun God el Oru nu Sum?
11, 12. Orekma lasr in sifwilpa nunku ke ma orekla nukewa lun Jeova el kasre kut fuka?
11 Kut tia enenu in oana astronomer ku met su oasr lutlut yok la nu ke ma nukewa in kosrao in akkalemye kas in kaksak lasr ka a kut tia pa enenu in oana sie chemist ku met su oasr etauk yok la nu ke kain in ono puspus tu kut fwa engankin bread. Tusruktu, kut fwin lungse in etu ke mwolanu lun Met Su Orekutla, kut enenu in orekmakin pal in nunku yok ke orekma nukewa lun paol. Mea kain in orekma in nunku yok ka el ku in oru nu sesr? Oasr me akkeye yok nu sesr kut fwin nunku ke orekma puspus lun Jeova.
12 Ke orekma puspus su Jeova el oru nu sin met kulansap nukewa Lal, Devid el akkalemye ke kas in on lal: “Nga fwa nunkauk ke mwal mwolana lun sunak lom, a orekma sakuruk lom.” (Sam 145:5) Kut akkalemye la kut nunku yok ke orekma puspus inge kut fwin lutlutkin Baibel a orekmakin pal yok in sifwilpa muta nunku ke ma kut rid tari. Mea orekma in sifwilpa nunku inge ku in oru nu sesr? Etauk lasr ke me sunak a mwolana lun God fwa yokyokelik. Ke ma inge, paye la in eis me akkeye ka in etawi Devid in akfulatye Jeova ke el fwak: “Nga fwa fwakak yok lom.” (Sam 145:6) Orekma lasr in sifwilpa nunku yok ke orekma sakuruk lun Jeova fwa akkeye fototo lasr nu sin Jeova a akkeye kut in srumon nu sin met puspus ke ma mwomwo puspus kel ke inkanek in moniyuk. Ya kom moniyuk in akkalemye peng mwo a kasru met in eis etauk yok a kaksakin me sunak, mwolana, a ke yokiyen Jeova God?
Jisus El Etawi Na Paye Me Sunak Lun God
13. (a) In fwal nu ke Daniel 7:13, 14, mea Jeova el sang nu sin Jisus? (b) In oana sie Togusra, oiya fuka Jisus el akkalemye nu sin met nukewa su oasr ye koko lal?
13 Jisus Kraist, su mwen nutin God, el arlana moniyuk in akkalemye peng mwo a el akfulatye Papa tumal su oasr in kosrao su arulanu mwo a fwal in orek me sunak nu se. Jeova el sang me akfulat yok nu sin Mwen sefwanna natul ke el sang nu sel ‘mwal a togusrai.’ (Ridi Daniel 7:13, 14.) Ne oinge Jisus el tia insefulat a el tia srunga in orekmakin pal yok nu sin met puspus. Mo el tia oinge—el sie Met Kol su etu yok ke me munas lun met nukewa su muta ye koko lal a el akkalemye nu selos kulang a me sunak. Nunku ke sie me srikasrak lun Jisus in oana sie Togusra su Srusrngiyuki nu ke oiya mwomwo su el akkalemye nu sin met nukewa su el osun nu se, yokna nu sin met su pilesreyuk a srungeyuk sin met puspus.
14. Mea nunak lun met Israel in pal meeta nu sin met leper nukewa?
14 In pal meeta met puspus su oasr leper lalos elos pulakin asor yok ke sripen elos etu la mise lalos apkurun. Kais kutu srisrik, monin met mas ke leper el kulamwi ku kolukla. Arulana upa in akkeyela kain in mas inge, el upa oapana orekma in akmoulyeak sie met mise. (Oekyuk 12:12; 2 Togusra 5:7, 14) Met leper elos akkalemyeyuk mu elos tia nasnas a met puspus srungelos. Fwin elos som nu ke an su apkurun nu sin kutena met, elos enenu in akkalemye ke pusra lulap lalos kas se inge: “Tia-nasnas, tia-nasnas!” (Livitikus 13:43-46) Sie met leper el oana sie met mise. In fwal nu ke ma simusla lun met luti puspus lun met Ju in pal meeta, sie met leper el ku in tuku nu yurin kutena met Ju tusruktu el tia ku in fototo na paye nu selos, enenu in oasr ke fit onkosr inmasrlolos. Oasr ma akkalemyeyuk ke ma simusla lalos la ke pal se sie met kol lun alu el liye sie met leper, fwinne el oasr ke an loes kutu, met kol se inge el tunglal ke eot tu elan tia tuku nu ke an su fototo nu sel.
15. Oiya fuka Jisus el akkalemye nu sin sie met leper?
15 Tusruktu, yok ma tia oana sie nu ke oiya su Jisus el akkalemye nu sin sie met leper su tuku nu yurol a siyuk sel elan akkeyella. (Ridi Mark 1:40-42.) El tia sapkin met leper se inge in som lukel, a Jisus el akkalemye pakoten nu sin met se inge a el akkalemye me sunak nu sel. Ma Jisus el liye a nunku ka pa ke sie met su pakoten a enenu in akkeyeyuk. Ke sripen insiel pulakin pakoten yok, paenang Jisus el lungse in kasrel. El asroelik paul, a el kal met leper se inge, a akkeyella.
16. Me lutlut mwomwo fuka kom lotela ke inkanek su Jisus el akkalemye ke oiya mwomwo nu sin met puspus?
16 Oana met tuma lutlut lun Jisus, kut etawi fuka inkanek su Jisus el akkalemye ke me sunak lun Papa tumal? Sie inkanek u pa in akilen la met nukewa—met kasrup, met sekasrup, met fokoko, met mas, met matou ku met fwusr—enenu in akfulatyeyuk a sunakinyuk. (1 Piter 2:17) Yokna nu sin met puspus su oasr kunokon in liaung, oana mokul payuk nukewa, papa a nine nukewa, a met Kristian elder nukewa, elos enenu in akkalemye sunak nu sin met nukewa su elos liaung a kasrelos in karungin sunak lalos sifwana. Oasr ma eneneyuk yok nu sin met Kristian nukewa in oru nu ke ma inge, in oana ke ma Baibel el akkalemye inge: “Ke lungse met lili komwos in lung nu sin sie sin sie. Ke sunakin, komwos in akfulatye sie sin sie.”—Rom 12:10.
Akkalemye Oiyen Sunak ke Orekma in Alu
17. Mea kut ku in lotela ke ma Simusla ke orekma in akkalemye me sunak nu ke alu lasr nu sin Jeova?
17 Kut enenu in loang akmwoye ke pal se kut oru orekma lasr in alu nu sin Jeova. Ekklisiastis 5:1 el akkalemye: “Liaung niom ke kom som nu ke loom sin God.” Oasr ma sapkinyuk nu sel Moses a Josua elos in oru in eisla sori ku faluk lalos ke pal se elos oasr ke an mutal. (Exodus 3:5; Josua 5:15) Elos enenu in oru ma inge in akkalemye sunak a akfulat lalos nu sin God. Met tol puspus fwin an Israel elos sapkinyuk in nukomang tarasis linen “in afwunye ikwe koflufol lalos.” (Exodus 28:42, 43) Masap se inge el oru elos in nukomang nuknuk mwomwo in afwunye manolos ke elos kulansap ke altar in temple. Met tol nukewa elos enenu in orekmakin pal nukewa akwuk lun God ke oiyen me sunak.
18. Me sunak el akkalemyeyuk fuka ke orekma lasr in alu nu sin Jeova?
18 Ke ma inge, me sunak nu ke alu lasr kalmekin la kut enenu in akkalemye akfulat a oiya mwomwo nu ka. Kut fwin lungse in akfulatyeyuk a sunakinyuk, kut enenu in akkalemye oiya mwomwo su fwal nu ke me sunak. Me sunak su kut akkalemye el enenu in paye a tia me luma mukena. Oiya mwo inge enenu in mwo liki ma metu elos ku in liye kesr a enenu in oasr ke insiesr su God el ku in liye. (1 Samuel 16:7; Soakas 21:2) Me sunak enenu in on ke insiesr a nunak lasr a sang kasru nu ke ella lasr, oiya lasr, nu ke fototo lasr nu sin met puspus, ke inkanek su kut nunku kesr sifwana. Aok, me sunak enenu in kalem na paye pal nukewa a ke ma nukewa su kut fwak a oru. Ke oiyesr, ella lasr, a nuknuk a me yun lasr, kut enenu in orekmakin kas in kasru su met sap Poul el simusla: “Ke kut tia oru kutena me tukulkul in kutena ma, tu in wangin metin orekma lasr; a in ma nukewa fwakak kesr sifwana oana met orekma lun God.” (2 Korint 6:3, 4) Kut “yunala luti lun God, Met Lango lasr, in ma nukewa.”—Taitus 2:10.
Akkalemye Me Sunak Pal Nukewa Oana Ma God el Akkalemye
19, 20. (a) Mea sie inkanek mwomwo in akfulatye met puspus? (b) Ke oiyen me sunak, sulela fuka kut lungse in oru ka?
19 Me sunak el akkalemyeyuk sin met Kristian akmusrala nukewa, su “met tutafpo ke Kraist.” (2 Korint 5:20) U lun “sip ngie” su akpayeye kasru lalos pal nukewa, elos met roso ke Togusrai lun Messaia su mwo a fwal nu ke me sunak. Sie met tutafpo a met roso elos pulaik in kaskas ke guferment lal a oasr me sunak lalos. Ke ma inge, kut enenu in pulaik in kaskas a in oasr me sunak in sang kasru Togusrai lun God. (Efesus 6:19, 20) A kut fwin akkalemye “peng mwo ke ma mwo,” ya kut tia akkalemye nu selos me akfulat a me sunak?—Isaia 52:7.
20 Kut enenu in oru sulela lasr in kaksakin God ke inkanek mwomwo su kut akfwalye oiyesr nu ke me sunak lal. (1 Piter 2:12) Lela kut in akkalemye sunak yok nu sel pal nukewa, ke orekma lasr in alu nu sel, a nu sin met lili wiyesr nukewa. A lela kut in oru Jeova su nukomang me sunak a mwolanu, in insemwomwo ke inkanek mwo su oasr oiyen me sunak ka ke kut oru orekma lasr in alu nu sel.
[Footnote]
a Kas inge lal Devid in Sam sapta 8 el sie pa kas palu su akkalemye kel Jisus Kraist su met sumwosmwos.—Hibru 2:5-9.
Kom E Topuk Fuka?
• Mea etauk yok lasr nu ke oiyen mwolana ke sunak lun Jeova el ku in oru nu sesr?
• Mea kut ku in lotela ke oiyen me sunak ke inkanek su Jisus el oru nu sin sie met leper?
• Ke inkanek fuka kut ku in akfulatye Jeova ke oiya su oasr sunak ka?
[Picture on page 16]
Fuka Jeova el akfulatyel Ebel?
[Picture on page 18]
Orekma yok puspus lun Jeova el kalem fwinne ke me sang lal ke bread
[Picture on page 19]
Mea kom ku in lotela ke me sunak ke me srikasrak su Jisus el akkalemye ke oiya mwomwo lal nu sin sie met leper?
[Picture on page 20]
Orekma in alu su oasr me sunak ka kalmekin
la kut enenu in akfulatye Jeova