Arlana Fwal Kut in Sang Kaksak nu sin Jeova ke Inse Sefwanna
“Komwos in kaksakin Jeova!”—SAM 111:1.
1, 2. Mea kalmen kas se inge “Hallelujah”? A fuka kas inge orekmakinyuk in buk fwusr ku Ma Simusla ke kas Grik?
“HALLELUJAH!” Kas inge orekmakinyuk pal nukewa ke alu puspus su fwak mu elos met Kristian. Met puspus elos orekmakin kas inge pal nukewa. Tusruktu, met pu na etu kalme paye lun kas inge, a inkanek in moul lun met puspus su orekmakin ma inge elos tia akfulatye God. (Taitus 1:16) Sie dictionary ke Baibel el akkalemye la kas se inge “Hallelujah,” el sie “kas su orekmakinyuk sin met sim puspus lun sam in suli met nukewa in welulos in kaksakin Jeova.” Aok, oasr scholar puspus ke Baibel elos fwak la “Hallelujah” el kalmekin nu ke “‘Kaksakin Jah,’ [kalme pa] Jeova.”
2 Pa inge sripe, paenang New World Translation el lungasla Sam 111:1 ouinge: “Komwos in kaksakin Jeova!” Kas Grik su kas inge tuku ka simusyukla ke pal akosr in Fwakyuk 19:1-6, in akkalemye insemwomwo lun met kulansap nukewa lun God ke saflaiyen alu kikiap. Ke pal se ma inge akpayeyuk, aok met kulansap paye lun God oasr sripe mwomwo lalos in orekmakin kas inge “Hallelujah” ke inkanek su akkalemye sunak nu sin God.
Orekma Mwolana Puspus Lal
3. Mea sripe yok emeet ke tukeni nukewa lasr?
3 Met sim lun Sam 111 el akkalemye ke sripe puspus la efu ku arlana fwal kut in sang kaksak nu sin Jeova ke inse sefwanna. Fus 1 el akkalemye: “Nga fwa sang kulo nu sin Jeova ke insiuk na fon, in pal in papu lun met sumwos, a in mwalil lulap.” Met Lo lun Jeova ke pal inge elos pulakin pa ouinge. Sripe yok emeet ke tukeni nu sie lasr pal nukewa ke meeting lun congregation a ke toeni lulap nukewa, pa in kaksakin Jeova.
4. Fuka metu elos ku in suk ke orekma lun Jeova?
4 “Orekma lun Jeova yok, a sukok yurolos nukewa su insemwomwo ka.” (Sam 111:2) Loang akmwoye ke kas se inge “sukok yurolos.” In fwal nu ke sie buk, fus se inge el ku in orekmakinyuk nu sin met puspus su suk orekma puspus lun God a “elos nunku ka a lutlutkin yok ma inge.” Oasr akwuk mwomwo puspus ke ma orekla nukewa lun Jeova. El oakiye fwatu, fwalu, a malem ke an la, su ma nukewa inge mukuikui a sang kasru nu sin sie sin sie. Ke ma inge, oasr fol a kalem sun fwalu, oasr len a fong, a akwuk ke pulanpal a ke along u.
5. Ke etauk lun met ke kosrao a fwalu el yokyokelik, mea ma inge akkalemye?
5 Scientist elos koneak ma mwomwo puspus ke oiyen akwuk orekla nu ke an su fwalu oasr we luen solar system lasru, a ke akwuk mwomwo su malem u el mukuikui rauni fwalu a ke lupan ma inge su arlana fwal in sang kasru akwuk lun fwalu. Akwuk ke mukuikui lun fwatu, fwalu, a malem el sang kasru in mwo ekyek lun pulanpal ke pal nukewa. In wekunang ma inge, oasr pa ma mwomwo puspus metu elos lotela ke akwuk sakuruk su arlana mwo ke ku sakuruk su oasr ke ma puspus in kosrao a fwalu. Ke ma inge, ke sie me lutlut su oasr ke sifwe se inge “Kosrao a Fwalu su Orekla ke Inkanek Arlana Mwo a Fwal,” el akkalemyeyuk sin sie met luti lulap ke mechanical engineering el fwak: “Arlana fusrasr in eis etauk yok ke pal inge paenang scientist puspus elos ekulla nunak lalos ke yea 30 somla, la ke pal inge elos insese nu ka la arlana upa in lulalfongi mu kosrao a fwalu el sifwana sikyak fwinne wangin met orala ma inge. Oasr sripe mwo puspus in lulalfongi la oasr sie met orala ma nukewa ke kut eis etauk yok ke akwuk mwomwo nukewa ke fwalu.”
6. Mea pulakin lom ke inkanek mwo God el orala ke metu?
6 Siepa orekma sakuruk lun God pa kalem ke inkanek mwo a usrnguk el orekutla ka. (Sam 139:14) Ke el orala metu, el sang nu selos sie nunak, sie mano su oasr la puspus ka in tukeni orekma ke inkanek sefwanna, a el sang pa etauk a ku in oru orekma puspus. Ke sie me pupulyuk, oiya mwomwo lasr su God el ase nu sesr pa kut in ku in kaskas, long, a in sim a in rid el oana sie ma sakuruk a mwenmwen. Oasr yurin met puspus oiya mwomwo nukewa inge. Kom orekla pa ke inkanek mwolana a sakuruk, meyen oasr yurum sie mano su ku in tu sumwos. Aok, monum el orekla ke inkanek mwomwo, paenang oasr kuiyen monum in mukuikui a in oru orekma, el sie me lut na paye. Sayen ma inge, nerve nukewa su kupasr nu sin sie sin sie el takunyukla mwo a el sang kasru yok nu ke nunak lasr a nu ke sense nukewa lasr a el mwo liki kutena ma su scientist elos orala tari. Aok, metu elos ku in orala ma puspus ke sripen nunak a sense nukewa su oasr yurulos. Fwinne sie engineer su arlana sumat a yok experience la el tia ku in orala kutena ma su oana kufin pao singoul su arlana kato a ku in orekmakinyuk in oru kain in orekma puspus. Siyuk sum sifwana, ‘Ya ma mwomwo nukewa su metu elos orala a musaela ku in orekla fwin wangin orekmakinyen kufin pao su God el ase nu sesr?’
Orekma Sakuruk Puspus a Oiya Mwomwo Nukewa lun Jeova
7. Efu ku kut enenu in liye Baibel oana orekma mwolana lun Jeova?
7 Oasr orekma mwolana puspus lun Jeova, wekunang ma mwomwo su el orala tari nu sin metu, oana ke ma akkalemyeyuk in Baibel. Aok Baibel el sie orekma mwolana lun Jeova, a buk srisrik nukewa su oasr ka el akesrui nu sin sie sin sie. Tia oana kutena buk saye, ma inge el ‘etuku sin God a oasr sripe in luti.’ (2 Timote 3:16) Ke sie me pupulyuk, buk se meet lun Baibel, Genesis, el akkalemye ke ma God el oru in sang aknasnasyela fwalu liki kain in ma koluk nukewa in len lal Noa. Buk se akluo, Exodus, el akkalemye ke orekma sakuruk lun Jeova ke el akfulatyel sifwana a ke el akkalemye la el pa God fulatlana ke pal se el molela met Israel liki sruo lalos fwin an Ijipt. Met sim lun sam saap el esamak ma sikyak inge ke pal se el fwak: “Orekma lal [Jeova] me sunak a mwolana, a sumwosmwos lal on ma patpat. El oru tu met in esam orekma sakuruk lal. Jeova el kulang a sesesla ke pakomuta.” (Sam 111:3, 4) Ya kom tia insese ka la orekma nukewa lun Jeova mutamwauk in pal meeta nu ke pal inge, wekunang ma puspus su sikyak ke lusen moul lom, el sie me esmakin nu ke “me sunak a mwolana” lal?
8, 9. (a) Ke inkanek puspus fuka orekma lun God el siena liki orekma puspus lun metu? (b) Mea kutu oiya mwomwo lun God su kom lungse na paye?
8 Loang akmwoye nu ka la met sim lun sam el akkalemye pa ke oiya mwomwo puspus lun Jeova, oana sumwosmwos, kulang a pakoten. Kom etu la orekma puspus lun metu su sesumwos el tia fwal nu ke ma sumwosmwos. Ke pal puspus elos oru ma u ke sripen rapku, sok, a oiyen fulang lalos. Oiya koluk inge el arlana kalem ke kufwen me meun su metu oru ke sripen elos lungse in eis mani yok a in sang kasru ke meun nukewa su elos oru. Paenang oasr fwako koluk puspus lun orekma koluk lalos nu sin million puspus sin met. Oayepa, orekma puspus lun metu orala fwako koluk nu sin met sekasrup puspus paenang elos pulakin ma upa puspus. Sie me pupulyuk pa ke orekma koluk lun met Ijipt ke elos orekmakin met kos puspus in musaela loom lulap puspus selos su pangpang pyramids. Ke saflaiye ma puspus inge orekmakinyuk oana inkulyuk lun togusra puspus lalos su eteyuk ke e se inge Fero. Sayen ma inge, orekma puspus lun metu ke pal inge sang ma upa yok nu sin met puspus a paenang in “kunausla fwalu.”—Ridi Fwakyuk 11:18.
9 Orekma lun metu tia oana sie nu ke orekma nukewa lun Jeova su pal nukewa fwal nu ke ma sumwosmwos! Sie sin orekma mwomwo lal inge pa ke el orala akwuk nu ke me molela lun met sesumwos. Ke pal se el sang me lango, God el ‘akkalemye ma sumwosmwos lal.’ (Rom 3:25, 26) Aok, “sumwosmwos lal el oan ma patpat”! Ke oiya kulang lal, el akkalemye ma inge ke el mongfusrasr nu sin met sesumwos nukewa. Oasr pal, ke sripen el kulang paenang el orekmakin kas inge “nunak munas” ke pal se el kaifwelos in forla liki inkanek koluk lalos a elos in oru ma mwo.—Ridi Ezikiel 18:25.
Jeova El Oaru nu ke Kas in Mwulela Nukewa Lal
10. Me srikasrak fuka ke oiyen oaru Jeova el akkalemye ke mwuleang lal nu sel Ebream?
10 “El sang ma nelos nu selos su sangeng sel. El fwa esam mwuleang lal pal e nukewa.” (Sam 111:5) Kalem la met sim lun sam el sramsramkin mwuleang lun God nu sel Ebream. Jeova el mwulela la el fwa akinsemwomwoye fute lal Ebream a el fwak la elos fwa sruokye a eis mutunoa lun met lokwalok lal. (Genesis 22:17, 18; Sam 105:8, 9) Ke pal se meet ke mwulela nukewa inge akpayeyuk, tulik nukewa natul Ebream elos ekla mutanfwal lun Israel. Mutanfwal se inge el sruo sin an Ijipt ke pal loeloes, ne ouinge, “God el esam mwuleang lal nu sel Ebream” a el molelosla liki an se inge. (Exodus 2:24) Ke orekma mwo nukewa lun Jeova nu selos akkalemye la el arlana kulang. El sang me mongo nelos in akkeye manolos a el sang pa kas in luti mwomwo in kasrelos in akos masap a akwuk nukewa lal. (Duteronomi 6:1-3; 8:4; Niemaia 9:21) Ke century toka, mutanfwal se inge forla liki God pal nukewa, fwinne el supwela nu selos met palu puspus in kaifwelos in sifwil foloko nu yurol. Pus liki yea 1,500 tokin el molela met Israel liki sruo lalos fwin an Ijipt, God el supwema mwen siefwanna natul nu fwalu. Met Ju puspus elos pulesrel Jisus a elos orala akwuk tu elan anwuki. Ke ma inge Jeova el oakiye sie mutanfwal sasu, su “Israel lun God.” Mutanfwal se inge welulang Kraist elos oasr ke u se inge su lumeyukla oana fute lal Ebream, su Jeova el fwak tari ka la el fwa orekmakin in akinsemwomwoye metu.—Galetia 3:16, 29; 6:16.
11. Fuka Jeova el “esam mwuleang lal” nu sel Ebream?
11 Jeova el “esam mwuleang lal” a ke me insemwomwo nukewa su fwa tuku ka. Misenge, el ase me akkeye yok ke inkanek lun kas in kasru mwomwo in akkeye lulalfongi lasr su oasr ke kas 400 kutu. Oayepa, el loang nu ke pre nukewa lasr ke ma enenu lasr nu ke moul, oana kas inge: “Kite kut me mongo pinganu len.”—Luk 11:3; Sam 72:16, 17; Isaia 25:6-8.
Ku Yoklana lun Jeova
12. Ke inkanek fuka God el sang nu sin met Israel “me usru lun mutanfwalu”?
12 “El fwakak nu sin met sral ku lun orekma lal, in sang nu selos me usru lun mutanfwalu.” (Sam 111:6) Sie ma mwomwo sikyak ke me sramsram lun mutanfwal Israel su met sim lun sam el esamak pa ke oiyen molela lalos liki an Ijipt. Ke pal se Jeova el lela met Israel in utyak nu ke Fwal Mwulela, elos ku in sruokye togusrai puspus su oasr ke leyen lun an eir a leyen lun an epang ke Infwal Jordan. (Ridi Niemaia 9:22-25.) Aok, Jeova el sang nu sin met Israel “me usru lun mutanfwalu.” Sie me akkalemye nu ke ku lun God!
13, 14. (a) Met sim lun sam el esamak ke orekma fuka lun God nu sin an Babulon in akkalemye ku lal? (b) Mea pa kutu orekma lulap in molela metu Jeova el akpayeye?
13 Ne ouinge, kut etu na paye la fwinne Jeova el oru ma mwomwo puspus nu selos, tusruktu met Israel elos tia akkalemye sunak nu sel a nu sin papa matou tumalos inge Ebream, Isaak, a Jekob. Elos tafwela in lainul nu ke pal se God el orekmakin an Babulon in luselosla liki an selos, a usalosla nu ke an saye oana met sruo. (2 Kronikel 36:15-17; Niemaia 9:28-30) In oana ke kutu scholar lun Baibel elos akkalemye, met sim lun Sam 111 el moul tokin met Israel elos folokla tari liki an Babulon. Ke ma inge oasr kutu pa sripe lal in sang kaksak nu sin Jeova ke sripen El oaru a ke ku lal. God el akkalemye oiya mwomwo lal ke el molela met Ju liki an Babulon. A mutanfwal se inge ku togusrai se inge oasr akwuk lalos in tia sang sukosok nu sin met sruo lalos pal nukewa.—Isaia 14:4, 17.
14 Tokin century limekosr kutu, Jeova el orekmakin ku lal ke inkanek yok in molela met nukewa su auliyuk liki sruo lun ma koluk a mise lalos. (Rom 5:12) Sie fwako mwomwo su tuku ka pa akwuk inge el orala inkanek nu sin met 144,000 elos in ekla met tuma lutlut lun Kraist su mosrweyukla ke ngun mutal. In yea 1919, Jeova el orekmakin ku lal in molela u srisrik ke met lula sin met akmusrala liki sruo ke akwuk lun alu kikiap. A orekma nukewa su elos akpayeye ke len safla inge el orek ke sripen ku lun God. Fwin elos akpayeye la elos oaru nu ke mise, elos fwa ku in welul Jisus Kraist nu in kosrao in kol met nukewa fwalu in akinsemwomwoye met nukewa su auliyuk. (Fwakyuk 2:26, 27; 5:9, 10) Ke sripe se inge elos fwa usrui fwalu ke inkanek yok liki met Israel ke elos usrui fwal mwulela nu selos in pal meeta.—Mattu 5:5.
Akwuk Mwomwo a Paye su Oan Ma Patpat
15, 16. (a) Ma puspus fuka weang nu ke orekma nukewa lun paun God? b) Masap fuka God el sang nu sin met Israel in pal meeta?
15 “Orekma lun paul paye a nununku sumwos, kas in luti lal nukewa payenu, elos oakiyuki nu tok ma patpat, el oralos in paye a sumwos.” (Sam 111:7, 8) Wekunang nu ke “orekma lun paul [paun Jeova]” pa eot tupasrpasr luo ku tebu luo su masap sengoul simla ka nu sin met Israel. (Exodus 31:18) Masap nukewa inge, wekunang masap nukewa su tok oasr pa ke Masap lal Moses, el oakiyuki a fwal nu ke akwuk mwomwo a paye su ku in oan ma patpat.
16 Ke sie me pupulyuk, masap su simla ke tebu luo inge akkalemye kas inge: “Tu nga Jeova God lom sie God lemta.” Masap inge akkalemye pa la Jeova el orekmakin ‘kulang nu sin tausan puspus su lungse [el] a liaung masap [lal].’ Oasr pa akwuk mwomwo simla fwin eot tupasrpasr lulap luo inge su mwo pal nukewa su oasr ke kas inge “sunakin papa tumom a nine kiom” a “nik kom pusrapasr,” a ke masap in tia rapkui ma lun met puspus.—Exodus 20:5, 6, 12, 15, 17.
Met Lango Lasr su Mutal a Kulana
17. Sripe puspus fuka paenang met Israel elos in akfulatye a akkalemye sunak nu ke en God?
17 “El supala lango nu sin met Sral. El sapkin mwuleang lal ma patpat. El mutal a fwal in sunak.” (Sam 111:9) Aok, met sim lun sam el esam pa ke oaru lun Jeova nu ke mwuleang lal nu sel Ebream. In fwal nu ke ma inge, Jeova el tia som liki met lal, ke pal se meet ke elos sruo fwin an Ijipt, a tok ke elos sruo fwin an Babulon. Ke pal luo inge, God el langoelosla ku molelosla. Aok oasr sripe puspus a tia ke pal luo inge mukena, met Israel elos enenu in sang me akfulat nu ke inen God.—Ridi Exodus 20:7; Rom 2:23, 24.
18. Efu ku kom pula a nunku la orekmakinyen inen God el sie kunokon na mwomwo?
18 Ma inge el paye pa nu sin met Kristian ke pal inge, su loangeyukla liki sruo lun ma koluk a mise. Kut enenu in oru ke ku lasr kewa in moulkin moul fwal nu ke me siyuk lasr ke pre inge: “Em in akmutalyeyuk.” (Mattu 6:9) Orekma lasr in nunku yok ke e mwolana se inge fwa kasre kut in oasr sangeng mwomwo nu sin God. Met sim lun Sam 111 oasr yurol sangeng mwomwo nu sin God, meyen el fwak: “Sangeng sin Jeova mutamweyen lalmetmet. Mwo etauk yurolos nu kemwa su oru ouinge [liaung masap lal].”—Sam 111:10.
19. Mea kut fwa lutlutkin ke me lutlut toku?
19 Sangeng mwomwo lasr nu sin God ku in kasre kut in srunga ma koluk. Sangeng mwo inge ku in kasre kut pa in etawi oiya mwomwo nukewa lun God su akkalemyeyuk in Sam 112, su kut fwa lutlutkin ke me lutlut toku. Sam inge el akkalemye ke inkanek mwo su kasre kut in ku in wi ke u lun million puspus sin met su fwa sang kaksak nu sin Jeova ma patpat. Aok, El fwal in kaksakinyuk nu tok ma patpat. Oana fus se inge el akkalemye: “Kaksak lal on ma patpat.”—Sam 111:10.
Kusensiyuk in Nunkeyuk
• Efu ku kut nukewa enenu in kaksakin Jeova?
• Orekma puspus lun Jeova el akkalemye kain in oiya mwomwo fuka lal?
• Mea nunak lom nu ke kunokon in orekmakin inen God?
[Picture on page 22]
Niyen sun yok lasr ke tukeni nu sie lasr pal nukewa pa in kaksakin Jeova
[Picture on page 25]
Masap nukewa lun Jeova fwal nu ke akwuk mwomwo a paye nukewa su ku in oan ma patpat