“Kafweang In Kutangla Ma Koluk ke Ma Mwo”

“Ma koluk in tia kutangkomla, a kom in kutangla ma koluk ke ma mwo.”​—ROM 12:21.

1. Efu kut ku in lulalfongi mu kut ku in kutangla ma koluk?

YA KUT ku in tu na ku ke orekma in lain upa lun met puspus su lain alu paye? Ya kut ku in kutangla ke me akkoluk puspus su srike in oru kut in folokla nu ke fwal koluk se inge? Me top nu ke kusensiyuk luo inge pa aok! Efu ku kut fwak oinge? Meyen oasr ma met sap Poul el akkalemye ke leta lal nu sin met Kristian puspus in an Rom. El simusla: “Ma koluk in tia kutangkomla, a kom in kutangla ma koluk ke ma mwo.” (Rom 12:21) Kut fwin lulalfongi Jeova a kut lungse na paye in tia lela fwalu in kutangkutla, ma koluk puspus lal fwa tia ku in kutongkutla. Sayen ma inge, kas Grik su lungasyukla inge “kom in kutangla ma koluk” el akkalemye la kut ku in kutangla ma koluk kut fwin kafweang in lain ma inge pal nukewa. Met nukewa su fuleak oiya mwo lalos in liaung pal nukewa a tui in lain elos fwa akkolukyeyuk sin fwal koluk se inge a sin met kol koluk lal, Setan su Devil.​—1 Jon 5:19.

2. Efu ku kut in akuteye kutu ma sikyak ke moul lal Niemaia?

² Yea 500 kutu meet liki len lal Poul, oasr sie met kulansap lun God su muta in an Jerusalem el pupulyukkinyuk ma paye ke kas lal Poul ke akwuk in lain ma koluk. Met lun God inge, pa Niemaia, el tu na ku ke orekma in lain lun met koluk a el kutangla pa ma koluk ke ma mwo. Kain in ma upa puspus fuka el sun? Mea kasrel in kutangla? Fuka kut ku in etawi me srikasrak lal? In sang me top nu ke kusensiyuk puspus inge, lela kut in akuteye ku sramsramkin ke kutu ma sikyak ke moul lal Niemaia.a

3. Niemaia el moul ke kain in an a oiya fuka, a orekma mwomwo fuka el aksafyeyukla?

³ Niemaia el kulansap ke loom sin Togusra Artaxerxes lun an Persia. Fwinne Niemaia el moul a muta inmasrlon met selulalfongi puspus, el tia oana “luman met” lun “fwalu” in pal ingo. (Rom 12:2) Ke pal se oasr ma enenu su sikyak in an Juda, el kisekin ku fuleak moul mwomwo lal, a el oru fwufwasryesr upa lal nu in an Jerusalem, a el oru kunokon in sifwilpa musai pot lun siti sa. (Rom 12:1) Fwinne el sie governor lun Jerusalem, Niemaia el orekma wi met Israel puspus “ke lenelik me nu ke itue sikme.” Ke sripe inge, ke lusen malem luo na, orekma in musa inge aksafyeyukla! (Niemaia 4:21; 6:15) Sie orekma na mwomwo pa elos oru in aksafyeyukla inge, meyen ke lusen pal in musa, met Israel elos sun kain in me lain puspus. Su met puspus su lainul Niemaia, a mea niyen sun lalos?

4. Mea niyen sun lun met lokwalok nukewa lal Niemaia?

⁴ Met lain upa lal pa Sanballat, Tobaia, a Geshem, met fulat ke wal su muta apkurun an Juda. Ke sripen elos met lokwalok lun met kulansap lun God, “elos arulana toasr insielos, tu sie met [Niemaia] tuku in suk ma mwo nu sin tulik natul Israel.” (Niemaia 2:10, 19) Met lokwalok puspus lal Niemaia elos lungse na paye in tulokinye akwuk lal Niemaia in musa, paenang elos oru ma inge fwinne ke inkanek koluk. Ya Niemaia el ‘lela el sifwana in kutongyuki sin ma koluk’?

“Mulat, a Arulana Kasrkusrak”

5, 6. (a) Oiya fuka met puspus su lainul Niemaia elos oru nu ke orekma in musa? (b) Efu ku Niemaia el tia aksangengyeyuk sin met puspus su lainul?

⁵ Niemaia el pulaik in akkeye met nukewa lal: “Lela kut in musai pot Jerusalem.” Elos topuk: “Lela kut in tuyuk a musai.” Niemaia el simusla: “Ou inge elos akkeye paulos nu ke orekma mwo se inge,” tusruktu met lain “elos israsinkusa nu sesr, a pilesre kut, a fwak: ‘Mea ma komwos oru inge? Ya komwos fwa tunyuna lain togusra?’” Niemaia el tia sangeng ke kas in aksruksruk lalos a kas kikiap lalos. El fwak nu sin met lain nukewa lal: “God in kosrao El a fwa akkapkapye kut, ke ma inge kut met kulansap lal fwa tuyuk a musai.” (Niemaia 2:17-20) Niemaia el tu na ku in tafwela in oru “orekma mwo” inge.

⁶ Sanballat, sie sin met lain inge, “el mulat a arulanu kasrkusrak” a el akyokye ku akpusye kas in aksruksruk lal. “Mea met Ju munas inge oru?” el fwak. “Ya elos fwa aksasuye eotu liki eol in kutkut?” Inge Tobaia el wi in kaskaskin kas in aksruksruk, el fwak: “Soko kosro fox fwin utyuk nu we, el fwa mokoela pot eot lalos.” (Niemaia 4:1-3) Oiya fuka Niemaia el akkalemye nu ka?

7. Ke inkanek puspus fuka Niemaia el oru nu ke kas in akkoluk puspus lun met lokwalok nukewa lal?

⁷ Niemaia el tia loang nu ke kas in aksruksruk. El akos masap lun God a el tia srike in suk inkanek in foloksak. (Livitikus 19:18) A, el filiye ma inge ke poun Jeova a el pre: “Long, O God lasr; tu kut pilesreyuk; a folokunla angonkas lalos nu fwin sifwelos sifwana.” (Niemaia 4:4) Niemaia el lulalfongi ke mwulela lun Jeova: “Foloksak ma luk, a sifwil moli.” (Duteronomi 32:35) Sayen ma inge, Niemaia a met lal elos “kafweang in musai pot u.” Elos tia lela elos sifwana in akkolukyeyukla. Aok, “potu na fon kapasrani nu ke tafwu fulata, tu metu insemwomwo in orekma.” (Niemaia 4:6) Met lokwalok nukewa nu ke alu paye elos tia kutangla in tulokinye orekma in musa! Fuka kut ku in etawi Niemaia?

8. (a) Fuka kut ku in etawi Niemaia ke pal se met lokwalok lasr elos kaskaskin kas kikiap in lain kut? (b) Akkalemye sie experience lom ku ma kom long su akkalemye la mwo in tia foloksak.

⁸ Ke pal inge, met lain puspus ke loom lutlut, ke niyen orekma, ku ke loom u saap elos akkalemye yok kaskas kikiap in lain kut. Tusruktu, ke pal pus kas kikiap inge ku in aksumwosyeyuk fwin akwuk mwomwo inge lun ma Simusla orekmakinyuk: “Oasr pal . . . in misla.” (Ekklisiastis 3:1, 7) Ke ma inge, in oana Niemaia, kut tia foloksak a orekmakin kas koluk a upa. (Rom 12:17) Kut forla nu sin God ke pre, a lulalfongi nu sel su oru mwulela inge nu sesr: “Nga fwa moli.” (Rom 12:19; 1 Piter 2:19, 20) Ke inkanek inge, kut tia lela met nukewa su lain kut in tulokinye orekma lasr su enenu in akpayeyuk ke pal inge​—pa in sulkakin peng mwo ke Togusrai lun God a in oru met tuma lutlut. (Mattu 24:14; 28:19, 20) Pal nukewa su kut wi ke orekma in sulkakin peng mwo a ke kut tia lela in akmunasyeyukla sin met puspus su lain kut, kut akkalemye pa oiyen oaru lasr oana Niemaia el akkalemye.

‘Kut Tuku in Onekomwosla’

9. Kain in orekma in lain fuka orek sin met lokwalok nukewa lal Niemaia, a oiya fuka Niemaia el akkalemye nu ka?

⁹ Ke pal se met nukewa su lain alu paye in len lal Niemaia elos long ka “tu orekma in aksasuye pot Jerusalem orekma, a sras mutamwauk in fonfonla,” elos nu kemwa srukak kutlas natulos in “meun lain Jerusalem.” Nu sin met Ju ke elos liye ma sikyak inge el oana sie me asor yok. Meyen oasr met Samaria ke leyen lun an epang, met Ammon ke leyen lun an kutulap, met Arab ke leyen lun an eir, a met Ashdodites ke leyen lun an roto. An Jerusalem el rauniyukla; wikin met musa nukewa elos sruokyuki! Mea elos enenu in oru? “A kut oru pre lasr nu sin God lasr,” Niemaia el fwak. Met lokwalok elos fwak: “Kut tuku in masrlolos, a onelosla, a oru tu orekma se inge in tela orek.” Ke ma inge Niemaia el sapkin met musa nukewa in sang me karungin nu ke siti sa “wi kutlas natulos, mwusra natulos, a me pus lalos.” Paye la, ke nunak lun met, met Ju su tia arlanu pukanten elos tia ku in kutangla liki met lokwalok su arulanu pus, tusruktu Niemaia el kaifwelos: “Nik komwos sangeng selos . . . Esam Leum [“Jeova,” NW] su yok a me aksangeng.”​—Niemaia 4:7-9, 11, 13, 14.

10. (a) Mea oru met lokwalok lal Niemaia elos in tui in orek meun nu selos? (b) Mea Niemaia el oru?

¹⁰ Ingena oasr ma sikyak puspus su tia oana sie ke ma sikyak meeta. Met lokwalok elos tui in oru akwuk lalos in orek meun. Efu? “God el aklalfonye papu lalos,” Niemaia el fwak. Tusruktu, Niemaia el etu la met lokwalok elos srakna ku in orek me sensen nu selos. Ke ma inge, el akkalemye lalmetmet ke el ekulla akwuk ke orekma lun met musa nukewa. Mutamwauk in pal se inge fwasru, “kais sie ke lepo in orekma oru orekma se inge, a ke lepo se ngia srukye me meun lal.” Niemaia el pakiye pa sie met su fwin met lokwalok elos tuku in orek meun el enenu in “ug ugug” in sang me sensen nu sin met musa nukewa. Yok liki nukewa, Niemaia el fwak nu sin metu: “God lasr el a fwa meun kas.” (Niemaia 4:15-20) Ke sripen elos akkeyeyuk a akola in sun me lain nukewa inge, met musa elos tafwela in orekma. Me lutlut puspus fuka kut ku in lotela ke me sramsram inge?

11. Mea kasru met Kristian paye elos in tu na ku ke orekma koluk lun mutanfwal puspus su orek nu ke orekma in luti peng mwo lun Togusrai su tia leyukla, a fuka elos kutangla ma koluk ke ma mwo?

¹¹ Oasr pal, met Kristian paye elos sun me lain upa. Paye, ke kutu an oasr met puspus su orala u lulap lalos in oru me lain upa nu ke alu paye. Ke nunak lun metu sifwana, met lili wiyesr fwin an puspus inge elos tia ku in kutangla ke kutena pal. Ne oinge, Met Lo nukewa ingo elos lulalfongi na paye la ‘God el meun kelos.’ Aok, elos nukewa su kalyaiyuk ke sripen lulalfongi lalos elos liye a pulakin ke pal puspus la Jeova el topuk pre lalos a ‘aklalfonye papu’ lun met lokwalok ku nukewa. Fwinne in mutanfwal puspus su orekma in sulkakin peng mwo lun Togusrai el tia leyukla in orek, met Kristian elos koneak inkanek puspus elos in tafwela na in sulkakin peng mwo. In oana ke met musa pot lun Jerusalem elos akfwalye akwuk nukewa lalos ke pal se oasr met lokwalok su lungse in oru me kalyai nu selos. Aok, elos srunga in orekmakin kofwen me meun. (2 Korint 10:4) Fwinne ke pal se su oasr me sensen su tuku sin met puspus in akngalyelos ku akkolukye manolos ma inge tia ku in tulokunulosi in oru orekma lalos in luti peng mwo. (1 Piter 4:16) Ke luma su tia oana sie, met lili nukewa ingo su pulaik elos tafwela “in kutangla ma koluk ke ma mwo.”

“Fwasru, Lela Kut in Osun”

12, 13. (a) Kain in inkanek fuka met lokwalok lal Niemaia elos orekmakinyuk? (b) Efu ku Niemaia el tia loang nu ke me solsol in osun nu sin met lokwalok puspus lal?

¹² Tokin met lokwalok lal Niemaia elos akilen la akwuk koluk lalos tia kutangla, elos orala sie akwuk kutasrik na upa in lainul. Aok elos orekmakin lemlem tolu. Lemlem tolu fuka?

¹³ Ma se meet, met lokwalok lal Niemaia elos kiapella. Elos fwak nu sel: “Fwasru, lela kut in osun in sie sin siti srisrik yen tupasrpasr Ono.” An Ono el oasr inmasrlon an Jerusalem a an Samaria. Met lokwalok elos orala akwuk tu Niemaia el fwa sonolos in an se inge su oasr infwulwen siti luo inge in aksumwosye ma upa puspus. Niemaia saap el ku in nunku: ‘Ma inge luman akwuk mwo se. Paye mwo in sramsram liki na in alein.’ Tusruktu Niemaia el tia osun nu selos. El akuteye la efu: “Elos nunku in oru ma koluk nu sik.” El akilen ke lemlem kutasrik inge a tu el fwa tia kiapeyukla. Pal akosr el fwak nu sin met lokwalok puspus lal: “Nga koflanu oatula. Efu orekma se inge ku in tela orek, ke nga filiye, a oatula nu yurumwos?” Orekma nukewa lun met lokwalok in oru Niemaia el an fuleak a in tui in oru orekma in musa el tia kutangla. El loang akmwoye nu ke orekma in musa inge.​—Niemaia 6:1-4.

14. Me top fuka Niemaia el akkalemye nu sin met lokwalok lal su kaskas kikiap?

¹⁴ Ma se akluo, met lokwalok lal Niemaia elos orekmakin inkanek saye in akkolukyel ke kaskas kikiap, elos fwak mu Niemaia el “nunku in tunyuna” ku orek akwuk in lain Togusra Artaxerxes. Ke sie pa pal elos fwak nu sel Niemaia: “Lela kut in tukeni papu.” A Niemaia el sifwilpa akkalemye la el srunga in osun nu selos ke sripen el etu a akilen nunak koluk lun met lokwalok nukewa lal inge. Niemaia el akuteye: “Tu elos nu kemwa lungse in aksangengye kut, a fwak: ‘Paulos a fwa munasla ke orekma lalos, tu elos in tia oru.’” Tusruktu ke pal se inge, Niemaia el lain kas kikiap lun met lokwalok puspus lal, el fwak: “Wangin ma orek oana kom fwak, a kom kineuk insiom sifwana.” Sayen ma inge, Niemaia el forla nu sin Jeova a siyuk ke kasru, el pre oinge: “Akkeye pouk.” El lulalfongi la ke kasru lun Jeova, el ku in kunausla akwuk koluk inge a elos ku in tafwela in oru orekma in musa.​—Niemaia 6:5-9.

15. Kas in kasru fuka sie met palu kikiap el akkalemye, a efu ku Niemaia el tia eis kas in kasru inge?

¹⁵ Ma se aktolu, met lokwalok lal Niemaia elos orekmakin sie met tukak, sie met Israel su pangpang Shemaia, in srike in oru tu Niemaia el fwa kunausla Masap lun God. Shemaia el fwak nu sel Niemaia: “Lela kut in osun in loom sin God, in tempelu, a lela kut in kaliye srungul in tempelu; tu elos fwa tuku in unikomi.” Shemaia el fwak la oasr met su lungse in unilye Niemaia ne oinge el ku in molela moul lal ke el fwin mwukmwuk in temple u. Tusruktu, Niemaia el tia sie met tol. El fwa oru ma koluk fwin el mwukmwuk in loom sin God. Ya el fwa kunausla Masap lun God in srike in molela moul lal? Niemaia el topuk: “A su, oana nga, lungse in utyuk nu in tempel in molela moul lal? Nga fwa tia utyuk nu lu!” Efu ku Niemaia el tia kiapeyukla ke sie me sruf su oakiyuki in aktafongyel la. Meyen el etu la fwinne Shemaia el sie met Israel oana el, “God el tia supalmu.” Aok, sie met palu paye lun God el tia fwak nu sel in kunausla Masap lun God. Ke pal se inge, Niemaia el tia sifwil lela el an sifwana akkolukyeyuk sin met lokwalok puspus lal. Tia pat tokin ma inge el ku in reporti: “Oinge potu aksafyeyuk in len se aklongoul limekosr in malem Ilul, in len lumngaul luo.”​—Niemaia 6:10-15; Oekyuk 1:51; 18:7.

16. (a) Oiya fuka kut enenu in akkalemye nu sin met kawuk kikiap, met puspus su fwak ke ma kikiap puspus kesr, a met lili kikiap puspus? (b) Fuka kom fwa akkalemye la kom srunga in fuleak lulalfongi lom ke kom muta in loom u, ke loom lutlut, ku ke niyen orekma?

¹⁶ In oana Niemaia, saap kut sun pa met lain puspus oana met puspus su fwak mu elos met kawuk lasr tusruktu elos tia, met puspus su kaskaskin kas in lain nu sesr tusruktu tia paye, a met puspus su fwak mu elos met lili tusruktu elos tia paye. Ke pal lasr inge oasr pa kutu met su srike in oru kut in insese nu ke nunak lalos. Elos fwak mu kut fwin kulansap nu sin Jeova ke oiya su tia arlanu moniyuk, kut ku in oru niyen sun puspus lun fwalu ke pal sepana. Tusruktu, ke sripen Togusrai lun God pa ma se meet ke moul lasr, paenang kut srunga in fuleak a tia long ke ma elos fwak. (Mattu 6:33; Luk 9:57-62) Met lain elos ku in kaskaskin pa kas kikiap in lain kut. Ke kutu an metu elos fwak mu kut pa me sensen nu ke anu, oana met lokwalok lal Niemaia elos fwak mu el oru me tunyanu in lain togusra. Kutu kaskas kikiap akpayeyuk la ma nukewa inge tia paye ye mutun me nununku puspus lun court puspus. Tusruktu ke saflaiyen kutena me lain fwin mwo ku tia, kut pre a lulalfongi la Jeova el fwa kol ma nukewa inge fwal nu ke ma lungse lal. (Filippai 1:7) Orekma in lain el ku pa in tuku sin met puspus su fwak mu elos kulansap nu sin Jeova. Oana ke sie met Ju su srike in kaskas nu sel Niemaia in kunausla Masap lun God in molela moul lal, ke inkanek oinge met su som liki alu paye su in pal meeta elos Met Lo elos ku in srike in kufusla nunak lasr in fuleak lulalfongi lasr ke inkanek puspus. Tusruktu, kut srunga in long kas lun met nukewa su som liki alu paye meyen kut etu la moul lasr moliyukla tia ke inkanek in kunausla masap lun God, a in liaung a orekmakin ma inge! (1 Jon 4:1) Aok, ke kasru lun Jeova kut ku in kutangla kain in ma koluk nukewa.

Wi Sulkakin Peng Mwo Fwinne Sun Ma Upa

17, 18. (a) Mea Setan a met puspus su oru ma lungse lal elos kafweang in oru? (b) Mea kom fwa kafweang na paye in oru, a efu?

¹⁷ Kas lun God el akkalemye ke met akmusrala nukewa wiyen Kraist: “A elos kutangulla [Setan] . . . ke kas lun lo lalos.” (Fwakyuk 12:11) Ke ma inge, orekma in sulkakin peng mwo el kupasr sumwos nu ke orekma in kutangulla Setan​—su sropon ma koluk. Tia sie me lut ke Setan el tia tui in lain met lula sin met akmusrala a “u lulap” ke el purakak me kalyai puspus!​—Fwakyuk 7:9; 12:17.

¹⁸ Oana ke ma kut akuteye tari, me lain el ku in tuku ke kas in aksruksruk upa ku me sensen ke orekma in akngalye mano ku ke kutupa orekma kutasrik. Ke kutena oiya, niyen sun lal Setan el oana sie ke pal nukewa​—in tulokinye orekma in luti peng mwo. Tusruktu, el fwa tia ku in kutangla meyen met kulansap lun God elos lungse na paye in etawel Niemaia su lungse na paye in kafweang in “kutangla ma koluk ke ma mwo.” Elos oru ma inge ke elos kafweang in sulkakin peng mwo nu ke na Jeova el fwak la orekma inge el tui tari aksafyeyukla!​—Mark 13:10; Rom 8:31; Filippai 1:27, 28.

[Footnote]

Ya Kom Esam?

• Orekma in lain fuka sun met kulansap lun God in pal meeta a ke pal inge?

• Mea niyen sun se meet lun met lokwalok nukewa lal Niemaia, a mea niyen sun lun met lokwalok lun God ke pal inge?

• Ke pal inge fuka kut ku in kafweang in kutangla ma koluk ke ma mwo?

[Box/​Picture on page 10]

Me Lutlut Puspus su Oasr ke Buk lal Niemaia

Met Kulansap lun God elos sun

• kas in aksruksruk

• kas in aksangeng

• kaskas kikiap a kutasrik

Kaskas kikiap a kutasrik el orek sin

• met kawuk kikiap

• met puspus su fwak ma kikiap

• met lili su tia paye

Met kulansap lun God elos kutangla ma koluk ke

• kafweang in akpayeye kunokon lalos su God el sapkin nu selos

[Picture on page 9]

Niemaia a met orekma nukewa su welul elos sifwil musaela pot lun Jerusalem fwinne oasr me lain upa

[Picture on page 11]

Met Kristian paye elos tia sangeng in sulkakin peng mwo