Kas in Kasru lun “Met Lalmetmet Puspus” in Karungin Tulik Saap el Mwo in Pal Meeta Tusruktu Tila Mwo a Munasla Ke Pal Inge
KOM fwin oru lutlut a suk ke kas in kasru nu sin papa a nine puspus in karungin tulik ke Internet, a kom ku in sa koneak reference puspus su oasr ke 26 million kas in akuteya su akuteyuki ke sifwe inge. Kom fwin ku in orekmakin minit se in ridi a liye kais sie reference inge, ke pal se tulik nutum elos matula a som liki loom sum kom tia ku in aksafyela in rid ma inge nukewa.
Meet liki pal lun pediatricians ku taktu lun tulik srisrik, child psychologists, a akwuk ke Internet, papa a nine elos som in eis kas in kasru oya? Pal nukewa elos som nu yurin sou lalos a siyuk ke kas in kasru. Nine, papa, auntie, uncle puspus elos akola pal nukewa tu elos fwa ku in sang kas in kasru, ku me kasru lun ikwe ku mani, in sang kasru in karungin tulik srisrik. Tusruktu in an puspus, oasr met puspus su ekulla inkanek in moul lalos nu ke mura lalos in fwal nu ke oiyen moul lun met in siti a elos sisla inkanek in moul nukewa lalos ke oiyen kupasr futoto lun sou. Pal nukewa ke pal inge, nine a papa puspus elos sifwana oru kunokon upa inge nukewa in karungin tulik srisrik.
Wangin alolo ka la pa inge sie sripe paenang ku in oasr oiya sikyak ke business su oasr akwuk in sang me kasru a in oru orekma in kulansap puspus in sang karungin tulik el yokyokelik. Siepa sripe pa ke met puspus in an nukewa elos lulalfongi mu kas in kasru mwo ku in koneyukyak ke akwuk lun science. Ke saflaiyen century ak 18, met Merika elos lulalfongi na paye la akwuk lun science el ku in akmwoye oiya nukewa nu ke moul lun metu. Efu ku akwuk lun science el tia ku in sang kasru ke oiyen karungin tulik? Paenang ke pal se oasr sie u su pangpang American National Congress of Mothers elos akkalemye asor yok lalos ke “oiyen munas lun papa a nine puspus” in yea 1899, oasr “met puspus su sumat ke akwuk lun science” elos sulaklak in suk inkanek in sang kasru nu ka. Elos orala akwuk in mwulela in sang inkanek in kasru nu sin nine a papa puspus su upa nu selos in karungin tulik natulos.
Suk Me Kasru ke Buk Puspus in Karungin Tulik
Tusruktu, mea met sumat puspus inge elos akpayeye? Ya papa a nine ke pal inge elos tila fosrngakin tulik a ya elos ku in karungin tulik natulos liki na yea puspus somla? Mo tia pa inge ma sikyak in fwal nu ke sie survey in an Britain. Ma inge akkalemye la oasr ke percent 35 sin papa a nine su oasr tulik srisrik natulos elos srakna suk kas in kasru su elos ku in lulalfongi ka. Kutu met elos pula mu sulela sefwanna su elos ku in oru pa in akos ku orekmakin ma elos nunku mu mwo in orek.
Ke buk lal inge su pangpang Raising America: Experts, Parents, and a Century of Advice About Children (In Karungin Tulik Srisrik in an Merika: Met Sumat puspus, Papa a Nine puspus, a Foko ke Kas in Kasru nu sin Tulik Srisrik), mutan se inge Ann Hulbert el lutlutkin ma simusla su oasr tari ke me rid mwomwo puspus ke orekma in karungin tulik. Hulbert, su oasr tulik luo natul, el akkalemye la oasr ma na ekasr ke kas lun met sumat puspus inge fwal nu ke akwuk mwomwo lun science. A, kas in kasru lalos el fwal nu ke ma sikyak nu ke moul lalos sifwana yok liki na ke inkanek lun kutena objective data. In sifwilpa nunku ke ma sikyak tari ka, luman ma elos simusla inge wangin sripe, lain sie sin sie, a kutupal siena a tia eteyuk.
Ke oiya fuka nu sin papa a nine oasr ke pal inge? Paye la, papa a nine puspus elos fosek, su oasr ye mutalos kas in kai puspus, nunak puspus, a me akuteye ku akukuin puspus yok liki pal meeta. Tusruktu, tia papa a nine nukewa pula mu wangin me kasru nu selos. Papa a nine puspus fwin fwalu nu fon elos eis ma lane puspus su tuku sin el su sropon lalmetmet su oasr in pal meeta a oasr me akpayeye ka la ma inge srakna mwo oana sropon kas in kai mwomwo, su me lutlut toko el fwa akkalemye.