“Komwos Nukomang Me Meun Nukemwa Lun God”
“Komwos in nukomang me meun nukemwa lun God tu komwos in ku in tu lain kutasrik lun Devil.”—EFESUS 6:11.
1, 2. Ke kas lom sifwana, aketeye me meun in ngun met Kristian elos enenu in nukom.
AN ROM el engankin ku mwolana lal ke century se meet C.E. Ke sripen ku lun met meun lun an Rom, el sruokye an puspus lun fwalu su eteyuk in pal ingo. Sie met sim lun me sramsram el akkalemye ke un met meun inge oana “un met meun su eis kutangla puspus ke me sramsram lun fwalu.” Met meun pengpeng lun an Rom elos pa kain in met meun su orekmakin me kai a oru me akpa upa, tusruktu kutangla lalos sikyuk oinge ke sripen me meun mwomwo lalos. Met sap Poul el orekmakin me meun lun solse Rom nu ke me pupulyuk lun meun in ngun su met Kristian elos enenu in orekmakin in kutangla ke meun lalos lain Devil.
2 Kut koneak me aketeye ke me meun in ngun inge in Efesus 6:14-17. Poul el simusla: “Komwos in tuyuk . . . ke lolani tari folo lomwos ke paye, a komwos in nukomang me loeyuk in-ium lun sumwosmwos, a fwalkeung niomwos ke me ako lun mwosasu lun misla. A on fwe nukemwa, komwos in kolak me loeyuk lun lalalfongi, tu komwos fwa in kunela musra e nukemwa lun el su koluk ka. A komwos in eis helmet lun lango, a kutlas lun ngun, su Kas lun God.” Fwin liyeyuk ke inkanek lun met meun paye su liyeyuk sin met, me meun su Poul el aketeye el sang me loeyuk mwo nu sin sie met meun lun an Rom. Sayen ma inge, oasr pa kutlas natul, su me meun se meet eneneyuk nu sel in orekmakin in lain sie pa met.
3. Efu kut enenu in akos masap lun Kraist a fwasr tokin me srikasrak lal?
3 Sayen me meun a akpa, kutangla lun met meun Rom sikyuk ke sripen akosten lun met meun nu sin met kol lalos. Ke inkanek se pa na inge, Met Kristian elos enenu in akos Jisus Kraist, su Baibel el akkalemye oana sie “met kol a leum nu sin mutanfwalu. (Isaia 55:4) Oayepa el pa “sifwen congregation.” (Efesus 5:23) Jisus el wise nu sesr kas in kasru ke meun lasr in ngun a oakiye sie me srikasrak sumwosmwos ke inkanek in nukomang me meun in ngun. (1 Piter 2:21) Ke sripen oiya mwomwo in moul oana Kraist fwal nu ke me meun in ngun lasr ke inkanek puspus, Ma Simusla el kai kut in “akola” me meun in nunak lasr oana nunak lun Kraist. (1 Piter 4:1) In oana ke kut tuni kais sie ip in me meun in ngun, paenang, kut e fwa orekmakin me srikasrak lun Jisus in pupulyukin yok sripe a ku lun ma inge.
In Karungin Infulwe, Iniumwe, a Nie
4. Ke inkanek fuka me lol ku belt el yok sripe ke me meun lun met solse, a ma inge pupulyukin nu ke ma fuka?
4 Lolani tari in folo lomwos ke paye. In pal lun Baibel meeta, met meun elos orekmakin belt sralap, ku me lol, su sralap ka oasr ke ins luo nu ke onkosr. Kutu sin met leng elos fwak mu fus inge ku in lungasyukla oinge, “ma paye el oana sie belt su lolani ku ke infulwom.” Belt lun met meun el sang kasru in karungin infwulwen met, a ku pa in orekmakinyuk oana me sruo kutlas. Ke pal se solse se el lolani folo lal, el akola tari nu ke meun. Poul el orekmakin belt lun met meun in pupulyukin nu ke inkanek paye lun Ma Simusla in kasre kut ke moul lasr. In sramsramkinyuk nu ke me pupulyuk, belt inge enenu in losyukeni ku nu infulwesr, tu kut in moulkin sie moul fwal kulana ke ma paye a in karungin pal nukemwa. (Sam 43:3; 1 Piter 3:15) In oru oinge, kut enenu in lutlut Baibel ke inkanek mwo a in sifwilpa nunku yok ke koanon ma inge. ‘Oasr ke insiel’ Jisus masap lun God. (Sam 40:8) Ke met lokwalok lal elos kusensiyuk sel, el ku in sang me top in orekmakin ma Simusla su on ke nunak lal.—Mattu 19:3-6; 22:23-32.
5. Aketeye la fuka me kai su tuku ke Ma simusla ku in kasre kut ke pal in me keok ku me srifwe.
5 Kut fwin lela ma paye lun Baibel in kol kut, ma inge ku in karungin kut liki me top tia sumwos a e kasre kut in oru sulela mwo puspus. Ke lusen pal in me srifwe ku me keok, masap lun Baibel el fwa ku in akkeye lungse lasr in oru ma sumwos. Ke inkanek in pupulyuk, in oana ke kut fwin liye Met Luti Lulap lasr, Jeova, a kut long kutu kas tuku tukosr fwakang: “Pa inge inkaneku. Komwos fwasr we.”—Isaia 30:20, 21.
6. Efu ku inse in ngun lasr enenu me karungin, a fuka ma sumwosmwos ku in karungunang ma inge?
6 Me loeyuk iniumwe lun sumwosmwos. Me loeyuk lun iniumwe nu sin met meun el karungin ip saok lun mano, pa insie. Insie lun ngun lasr—su kalmekin nu ke paye lun insiesr—enenu in karunginyuk yok ke sripen kena lun ma koluk puspus. (Genesis 8:21) Paenang kut enenu in etu in lungse a in karunganang masap sumwosmwos lun Jeova. (Sam 119:97, 105) Lungse lasr nu ke ma paye a sumwosmwos kol kut in srunga nunak lun fwalu su pilesru ku aklosrye kolyuk mwolana lun Jeova. Oayepa, kut fwin lungse ma sumwos a srunga ma koluk, kut fwasr liki ma nukemwa su ku in kunausla moul lasr. (Sam 119:99-101; Emos 5:15) Jisus el me srikasrak mwomwo lasr, meyen ma simusla el fwak kel: “Kom lungse ma mutal, a kom srunga ma koluk.”—Hibru 1:9.a
7. Efu ku sie met meun lun an Rom el enenu sie faluk mwo, a ma inge pupulyukin nu ke mea?
7 A fwalkeaung niomwos ke me ako lun mwosasu lun misla. Met meun lun an Rom elos enenu in orekmakin faluk fwal ku sori fokoko, ke sripen lusen pal in meun elos enenu in fwasr ke lusen mail 20 ke kais sie len a ke pal senpana elos us kofwen me meun su oasr ke paun 60 kutu. Poul el orekmakin sori ku faluk in lumeyuk nu ke oiya mwo lasr su akola pal nukemwa in luti peng mwo lun Togusrai nu sin met nukemwa su e fwa long. Arulanu yok sripen ma inge meyen ke sripen met puspus e fuka oreya elos in ku in eis etauk ke Jeova fwin kut tia akola a tia lungse in oru orekma in luti?—Rom 10:13-15.
8. Fuka kut ku in etawi me srikasrak lun Jisus oana sie met luti lun peng mwo?
8 Mea orekma saok emeet ke moul lun Jisus? El fwak nu sin Governor lun an Rom pangpang Pontius Pailat: ‘Nga tuku nu fwalu tu nga fwa orek ma lo ke ma paye.’ Ke Jisus el luti pal nukemwa el ku in koneak met su lungse in long, a el arulana engankin orekma lun forfor lal paenang el aksaokye ma inge liki na me enenu lal ke ikwe. (Jon 4:5-34; 18:37) In oana Jisus, kut fwin arulana lungse in sulkakin peng mwo, kut ku in koneak pal mwomwo in fwak ma inge nu sin met puspus. In wekunang ke ma inge, kafofo paye lasr ke orekma lun forfor ku in kasre kut in fokoko ke ma lun ngun.—Orekma 18:5.
Me Loeyuk, Helmet, a Kutlas
9. Me loangeyuk fuka sie me loeyuk yok el kasru sie solse lun an Rom?
9 Me loeyuk lun lalalfongi. Kas Grik su lungasyukla “me loeyuk lulap” sramsramkin sie me loeyuk su yok a fwal in karungin mano nu fon. Ma inge fwa sang me loeyuk nu sin sie met ke “me pus furrurur” su sramsramkinyuk in Efesus 6:16. In pal lun Baibel meeta, met meun elos orekmakin me pus orekla ke kain in sak pangpang reeds su wangin koano a oasr kain in mwusra srisrik ka wi alu srisrik pukanten su ku in nenela ke naphtha su ku in fururyak. Sie scholar el aketeye ke me pus pukanten inge oana “sie me meun sensen emeet su orekmakinyuk ke meun in pal meeta.” Fwin wangin me loeyuk lulap lun sie solse in karunganul sifwana liki musra furrurur inge, el ku in sun kain in kinet lulap ku el ku pa in mise.
10, 11. (a) Kain in “me pus furrurur” fuka lun Setan el ku in akmunasye lalalfongi lasr? (b) Fuka me srikasrak lun Jisus akkalemye ke yok sripeiyen lalalfongi ke lusen pal in me keok?
10 “Me pus furrurur” fuka Setan el orekmakin in sang akmunasye lalalfongi lasr? El ku in purakak met puspus in oru me kolyai ku me lain ke sou, ke niyen orekma, ku ke loom lutlut. Oru nunak in rapku in eis ku sruokye kain in ma puspus lun fwalu a me srifwe nu ke orekma lun kosro a in akpayeye pa la el arulanu fokoko in kunausla lalalfongi lun kutu met Kristian. In karungin kut sifwana liki me sensen puspus inge, “yok liki nukemwa, [kut enenu] in eis me loeyuk lun lalalfongi.” Lalalfongi el tuku ke lutlut kel Jeova, sramsram nu sel pal nukemwa ke pre, a in eis etauk ke inkanek in karunginyuk lal nu sesr a in akinsemwomwoye kut.—Josua 23:14; Luk 17:5; Rom 10:17.
11 Ke pal se Jisus el muta fwin fwalu, el akkalemye tari ke yok sripeiyen orekma in lalalfongi fokoko ke pal in me keok puspus. El lalalfongi paye ke sulela lun Papa tumal a el engankin in oru ma lungse lun God. (Mattu 26:42, 53, 54; Jon 6:38) Fwinne ke el sun me asor yok ke imae lun Gethsemane, Jisus el fwak nu sin Papa tumal: “Tia oana ma nga lungse, a oana ma kom lungse.” (Mattu 26:39) Jisus el tia na mwulkunla yok sripeiyen oaru lal pal nukemwa a in oru Papa tumal in engan. (Soakas 27:11) Fwin oinge lalalfongi lasr nu sin Jeova, kut e fwa tia lela kas in akkoluk ku me lain in akmunasye lalalfongi lasr. A, lalalfongi lasr fwa akkeyeyuk kut fwin lalalfongi paye nu sin God, akkalemye lungse lasr nu sel, a akos masap nukemwa lal. (Sam 19:7-11; 1 Jon 5:3) Wangin kutena me sang in ikwe ku me insemwomwo ke kitin pal na ku in srikeyuk nu ke me insemwomwo puspus su Jeova el akola nu selos su lungse el.—Soakas 10:22.
12. Ip yok sripe fuka ke manosr helmet in ngun lasr el karungin, a efu me karungin inge yok sripe?
12 Helmet lun lango. Sie helmet el karungin sifwe a brain lun met meun—su niyen sang lalmetmet. Fwinsrak lasr in oana met Kristian el srikeyuk nu ke sie helmet meyen el karungin nunak lasr. (1 Tessalonika 5:8) Fwinne kut ekulla tari nunak lasr ke etauk sumwos ke Kas lun God, kut srakna munas, met sesumwos. Nunak lasr fusresr in akkolukyeyuk. Nien sun puspus nu ke akwuk lun fwalu ku in akkolukye kut ku ekulla me fwinsrak lasr su God el use nu sesr. (Rom 7:18; 12:2) Devil el tia kutangla in akkolukye nien sun lun Jisus ke el srifwel in sang nu sel “togusra nukemwa lun fwalu a mwolena nukemwa lal.” (Mattu 4:8) Tusruktu Jisus el kutangla me srifwe inge, a Poul el fwak kel: “Su ke engan filiyuki ye mutal el keok fwin sak soko, a pilesru mwekin, a muta lepo leyot lun tron lun God.”—Hibru 12:2.
13. Fuka kut ku in sruokye lalalfongi lasr nu ke fwinsrak lun pal fwasru?
13 Kain in lalalfongi su oasr yurol Jisus tia ma fusrasr se in wangin kaifweang orek. Kut fwin nekla nunak lasr ke nien sun a wikin mwemwe nu ke akwuk puspus lun fwalu a tia nunku pal nukemwa ke fwinsrak lun pal fwasru, lalalfongi lasr ke mwolela nukemwa lun God fwa munasla. Tia pat, fwinsrak lasr ke inkanek nukemwa fwa tula. Ke inkanek saye, kut fwin nunku pal nukemwa ke mwolela lun God, kut ku in sruokye na engan lasr nu ke fwinsrak su filiyuki ye mutasr.—Rom 12:12.
14, 15. (a) Mea se inge kutlas in ngun lasr, a fuka ma inge orekmakinyuk? (b) Sang me pupulyuk ke kutlas in ngun el ku in kasre kut in lain me sruf.
14 Kutlas in ngun. Kas lun God, ku peng mwo, su simusyukla in Baibel el oana sie kutlas su oasr luo muta ka su ku in srela luti kikiap lun alu a kasru met su oasr inse sumwos yuru in koneak me aksukosok lun ngun. (Jon 8:32; Hibru 4:12) Kutlas in ngun inge ku in karungin ku kasre kut fwin kut akkolukyeyuk ke me srifwe puspus ku fwin me luti kikiap lun met elos srike in sang kanausla lalalfongi lasr. (2 Korint 10:4, 5) Lela kut in sang kulo ke inkanek yok ke sripen ‘Ma simusla nukemwa tuku sin God a oru kut in arulanu fwal nu ke orekma mwo nukemwa’!—2 Timote 3:16, 17.
15 Ke pal se el srifeyuk sel Setan yen mesis, Jisus el orekmakin mwo kutlas in ngun in sang lain nunak kikiap a me srife koluk puspus. Ke kais sie me srife lun Setan, Jisus el topuk: “Ma simusla.” (Mattu 4:1-11) Devid, sie sin Met Lo lun Jeova in an Spain, el koneak pa la Ma simusla el kasrel in kutangla me srife. Ke el yea 19 matwe, oasr sie mutan kato su orekma pa ke company se inge su el orekma oana met aknasnas se el fwak mu elos in “tukeni engankin pal mwo lalos.” Devid el srunga pwepa se lun mutan se inge a el siyuk sin met kol lal elan orekma ke sie an saye ke sripen me sruf inge in tia sifwil sikyuk. “Nga esam me srikasrak lal Josef,” Devid el fwak. “El pilesru orekma lun kosro a el silaklak in kaengla. Pa inge ma Nga oru pa.”—Genesis 39:10-12.
16. Aketeye la efu ku kut enenu in akpa nu ke ‘orekmakinyen kas lun God ke inkanek sumwos.’
16 Jisus el orekmakin pa kutlas in ngun in kasru met puspus in kaengla liki ku lun Setan. “Me luti luk tia ma luk,” Jisus el fwak, “a ma lal su supweyume.” (Jon 7:16) In etawi inkanek mwomwo lal Jisus in luti, kut enenu in oru akpa. Nu sin met meun nukemwa lun an Rom, Met sim ke me sramsram lun met Ju pangpang Josefus el fwak: “Kais sie met meun el akpa len nukemwa, a elos akpa ke inkanek yok, oana elos oasr tari ke meun a pa inge sripe paenang elos ku in muteng a tia sa totola.” Ke meun lasr in ngun, kut enenu in orekmakin Baibel. Oayepa, kut enenu ‘in oru ke ku lasr kemwa in akkeye kut tu God lan liye kut mwo, sie met orekma su tia enenu in mwekin, su orekmakin sumwosna kas lun God.’ (2 Timote 2:15) Yok engan lasr kut fwin orekmakin Ma simusla in sang topuk kusensiyuk mwomwo lun met su insemwomwo in lutlut!
Pre Pal Nukemwa
17, 18. (a) Fuka pre el ku in sang kasru in lain Setan? (b) Sang me pupulyuk in akkalemye ke saokyen pre.
17 Tokin ke aketeyuki me meun nukemwa lun ngun, Poul el sifwil tafwela sie pa me kai yok sripe. In lain Setan, met Kristian elos enenu in eis pal mwo “ke pre nukemwa a kaifwe siyuk.” Ke pal ekasr? “Pre nukemwa a kaifwe siyuk pal e nukemwa,” Poul el simusla. (Efesus 6:18) Kut fwin sun me srifwe puspus, me kai puspus, ku me akasor yok, pre el ku in akkeye kut ke inkanek yok. (Mattu 26:41) Jisus “el kise ke pre in kaifwe ke tung ma lulap a sroninmet nu Sel su ku in molella liki mise, a longyuk tari el ke sangeng sin God lal.”—Hibru 5:7.
18 Milagros, su karungunang mokul tumal su oasr ke mas upa ke lusen yea 15, el fwak: “Ke Nga pulakin asor yok, Nga forla nu sin Jeova ke pre. El mukena ku in kasre yu ke inkanek yok. Paye la, oasr pal Nga pulakin mu nga tia ku in tafwela in muteng. Tusruktu ke pal puspus tokin nga pre nu sin Jeova, nga pula la ku luk sifwilpa yokelik a pulakin luk mwo liki meeta.”
19, 20. Mea kut enenu in oru in kutangla meun lasr in lain Setan?
19 Devil el etu tu pal lal futoto, a el akyokye kaifweang lal in akkolukye kut. (Fwakyuk 12:12, 17) Kut enenu in lain met lokwalok fukoko inge a “meuni meun mwo lun lalalfongi.” (1 Timote 6:12) In oru ma inge kut enenu yok lun ku su tuku sin God me a tia ma sesr sifwana. (2 Korint 4:7) Kut enenu pa kasru lun ngun mutal lun God a ke sripe inge kut enenu in siyuk ma inge ke pre. Jisus el fwak: “Na komwos, fwinne met koluk etu fuka in sang me sang mwo nu sin tulik nutumwos, fuka yokiyen Papa tumomwos su in kosrao el fwa sang ngun mutal nu selos su siyuk sel!”—Luk 11:13.
20 Arulanu kalem, arulanu yok sripe kut in nukomang me meun nukemwa su Jeova el akola. In nukomang me meun inge lun ngun kut enenu in akyokye oiya mwo puspus su akinsemwomwoye God, su yoklana lalalfongi a sumwosmwos ka. Kut enenu pa in lungse ma paye oana in me lolani nu sesr, kalme pa kut enenu in akola pal nukemwa in sulkakin peng mwo, a kut nunku pal nukemwa ke fwinsrak ke pal fwasru. Kut enenu in lotela mwo in orekmakin kutlas lun ngun. Ke inkanek in nukomang me meun nukemwa lun God, kut ku in kutangla me lain nukemwa lasr yurin un ngun fokfok nukemwa a in sang mwolana nu ke e mutal lun Jeova.—Rom 8:37-39.
[Footnote]
a Ke kas palu lal Isaia, Jeova sifwana el akkalemyeyuk oana el nukomang ma “sumwosmwos oana me loeyuk.” Ke sripe se inge, el siyuk la met liaung nukemwa ke congregation elos orekmakin nununku sumwos a oru orekma sumwos.—Isaia 59:14, 15, 17.
Kom E Topuk Fuka?
• Su akkalemye me srikasrak mwo emeet in nukomang me meun in ngun, a efu kut enenu in nunku mwo ke me srikasrak lal?
• Fuka kut ku in karunganang nunak lasr a inse lun ngun lasr?
• Fuka kut ku in ekla met usrnguk in orekmakinyen kutlas in ngun?
• Efu kut enenu in tafwela in pre pal e nukemwa?
[Pictures on page 13]
Kaifweang yok in lutlut Baibel ku in mokle kut in sulkakin peng mwo pal nukemwa
[Pictures on page 14]
Fwinsrak paye lasr kasre kut in muteng ke me srife puspus
[Pictures on page 15]
Ya kom orekmakin “kutlas in ngun” ke orekma in luti?