Mutan Puspis Su Oru Insien Jeova In Engun

“Jeova lan moli orekma lom, a ma lane yok in etukot nu sum sin Jeova.”​—RUT 2:12.

1, 2. Fuka kut ku in eis ma lane kut fwin nunku ke me srikasrak lun mutan puspis in Baibel su oru insien Jeova in engun?

SANGENG sin God akpulaikye mutan luo in tia akos ma Fero el sapkin nu selos in oru. Lalalfongi purakak sie mutan kosro in filiye moul lal ke me sensen in kurunganang met kalngeyuk luo lun Israel. Lalmetmet a inse pusisel ke sie pal in ma upa kasru sie mutan in molela moul lun met puspis a kutongye met akmusrala lun Jeova in eis meta ke aksuroryen sra. Lalalfongi nu sin Jeova God wikin sie ngun in kulang purakak mutan katinmas a nine in sang me mongo safla lal nu sin met palu lun God. Pa inge kutu nu ke me srikasrak ke mutan puspis in Baibel su oru insien Jeova in engun.

² Ma Jeova el oru nu sin mutan puspis inge a me insemwomwo su el sang nu selos el akkalemye la ma yok emeet su akinsemwomwoyel pa oiye mwo puspis in ngun, sie kain in oiye pa inge su saok liki gender lun sie met. Fwal se inge in len lasr, arulanu kafofo ke ma lun fwalu, paenang in nunku meet ke ma lun ngun tia fwusesr na paye. Tusruktu, sie met el srakna ku in suk ma lun ngun meet, oanu ma akkalemyeyuk sin mutan puspis su sangeng sin God su piselos oasr ke million puspis paenang elos orala ip lulap lun met God ke pal inge. Mutan Kristian puspis inge elos etawi, lalmetmet, oiye kulang, a kutupa oiye mwomwo su akkalemyeyuk sin mutan puspis mwo su sangeng sin God su akkalemyeyuk in Baibel. Paye, mokul Kristian pa, elos lungse in etawi oiye mwo puspis su akkalemyeyuk sin mutan mwo puspis in pal meeta. In liye fuka kut ku in oru ou inge ke inkanek mwo, lela kut in loang akmwoye ke me sramsram lun Baibel ke mutan puspis su akkalemyeyuk ke mutamweyen me lutlut inge.​—Rom 15:4; Jemes 4:8.

Mutan Su Tia Akos Ma Fero El Sapkin Nu Selos in Oru

3, 4. (a) Efu ku Sifra a Pua elos srunga in akos Fero ke pal se el sapkin nu selos in uniye tulik mokul Israel nu kemwa su tufwanu isusla? (b) Fuka Jeova el akinsemwomwoye mutan akisus inge ke pulaik a sangeng lalos nu sin God?

³ Ke sie trial ke court in an Nuremberg, su orekla in an Germany tokin Meun Lulap Akluo, met puspis su lisyukla ke sripen akmas lulap lalos elos kaifweung in suk sumwos lalos ke ma koluk su elos oru ke pal se elos fwak la elos akos na ma met kol lalos fwak. Inge srikeye met inge su lisyukla ke orekma koluk lalos nu sin mutan Ju akisus luo pangpang, Sifra a Pua, su muta in an Ijipt ke lusen pal in kolyuk lun sie Fero koluk. Meyen el sangeng ke pisen met Hibru su yokyokelik, paenang Fero el sapkin nu sin mutan isus luo in uniye awowo mokul nu kemwa lun met Hibru. Mea mutan luo inge elos oru ke ma koluk su sapkinyuk nu selos in oru? “Elos tia oru ma togusra lun Ijipt el sap nu selos, a elos liaung moul lun tulik mokul.” Efu ku mutan luo inge tia sremla nu ke sangeng sin met? Meyen elos “sangeng sin God.”​—Exodus 1:15, 17; Genesis 9:6.

⁴ Aok, mutan akisus inge elos oru Jeova in nien molela lalos, a ke ma inge, el ekla oanu “me loeyuk” nu selos, el kurunganelos liki mulat lal Fero. (2 Samuel 22:31; Exodus 1:18-20) Tia pa inge me insemwomwo mukena su Jeova el sang nu selos. El akinsemwomwoyel Sifra a Pua in oasr sou lalos sifwanu. El akfulatye mutan luo inge ke pal se el lela elos a orekma lalos in simusyukla nu ke Baibel, paenang fwil puspis toko ku in ridi ma inge, a fono ke en Fero ma inge mulkunyukla tari.​—Exodus 1:21; 1 Samuel 2:30b; Soakas 10:7.

5. Fuka mutan Kristian puspis ke len inge elos akkalemye kain in oiye su oanu lal Sifra a Pua, a fuka Jeova el e fwa akinsemwomwoyelos?

⁵ Ya oasr mutan puspis su oanu Sifra a Pua ke len inge? Aok, oasr! Ke kais sie yiu, tausen puspis ke kain in mutan inge elos tia sangeng in luti ke kas in molela lun Baibel ke an puspis su “togusra el tia lela ma inge,” ke ma inge elos filiye ke me sensen sukosok lalos a moul lalos. (Hibru 11:23; Orekma 5:28, 29) Meyen elos mokleyuk ke lungse nu sin God a nu sin met tulan lalos, paenang mutan pulaik puspis inge elos tia lela kutena met in kutongyelos ke orekma in luti lalos ke peng mwo lun Togusrai lun God nu sin kutu met. Ke sripe se inge, mutan Kristian puspis elos sun me lain a kolyai. (Mark 12:30, 31; 13:9-13) Oanu Sifra a Pua, Jeova el arulanu etu orekma mwo lun mutan pulaik puspis inge, a el fwa akkalemye lungse lal nu selos ke pal se el kurunganang e lalos ke “buk in moul,” fwin elos muteng nu ke safla.​—Filippai 4:3; Mattu 24:13.

Sie Mutan Kosro in Pal Meeta El Oru Insien Jeova in Engun

6, 7. (a) Mea Rehab el etu kel Jeova a met lal, a fuka etauk lal inge purakak insiel? (b) Fuka Kas lun God el akfulatye Rehab?

⁶ In yiu 1473 B.C.E., sie mutan kosro su e pangpang Rehab el muta in an Kenan ke siti lun Jeriko. Arulanu kalem, Rehab el etu ma pukanten. Ke pal se met kalngeyuk luo lun Israel elos tuku in mwukla nu in loom sel, el sromon nu selos ma sakuruk puspis ke pal se met Israel elos som likin an Ijipt, fwinne ma inge sikyuk ke yiu 40 somla! El arulanu etu pa kutangla lun met Israel su tufwanu sikyuk lain Togusra luo lun Amor pangpang Sihon a Og. Loang akmwoye fuka etauk lal inge purakak na paye insiel. Nu sin met kalngeyuk, el fwak: “Nga etu tu Jeova el sot nu sumwos fwal se inge, . . . tu Jeova God lomwos el God in kosrao lung, a fwin fwalu ten.” (Josua 2:1, 9-11) Aok, ma Rehab el lotela kel Jeova a ke orekma lal nu kemwa in kasru met Israel arulanu purakak na paye insiel a moklel in filiye lalalfongi lal nu sel.​—Rom 10:10.

⁷ Lalalfongi lal Rehab moklel in oru orekma. El eis met kalngeyuk lun Israel “in misla,” a el akos kas lalos su ku in molella fwin met Israel el meuni lain Jeriko. (Hibru 11:31; Josua 2:18-21) Wangin alollo la orekma lal Rehab wikin lalalfongi lal oru insien Jeova in engun, meyen el kol met tuma lutlut Kristian su pangpang Jemes in simusla el sisken e lal Ebream, met kamwuk lun God, in oanu me srikasrak nu sin met Kristian nu kemwa su elos ku in etawi. Jemes el simusla: “A ouyepa Rehab, el sie mutan koluk, ya el tia aksumwosyeyuk ke orekma, ke el eis met sap, a supalosla ke siena inkanek?”​—Jemes 2:25.

8. Fuka Jeova el akinsemwomwoyel Rehab ke lalalfongi a akos lal?

⁸ Jeova el akinsewomwoyel Rehab ke inkanek puspis. Ma se meet, el molela ke inkanek sakuruk moul lal a moul lun met nu kemwa su muta in loom sel​—elos inge pa, “papa tumal a nine kiel, a met loul, a ma lal nu kemwa.” Na, el lela met inge nu kemwa in muta “inmaslon met Israel,” oanu el su isusla yen selos. (Josua 2:13; 6:22-25; Livitikus 19:33, 34) Tusruktu, tia pa inge saflaiyen me insemwomwo lun Jeova nu sel. Jeova el sang pa nu sel Rehab sie ma mwolanu in ekla nine matu lun Jisus Kraist. Sie orekma sakuruk pa inge ke lungkulang su akkalemyeyuk nu sin sie mutan Kenan su ke sie pal el alu nu ke me srulela!a​—Sam 130:3, 4.

9. Fuka oiye lal Jeova nu sel Rehab a nu sin kutu mutun Kristian in century se meet sie me akkeye na paye nu sin kutu mutan ke len inge?

⁹ Oanu Rehab, kutu sin mutan Kristian, mutamwauk ke century se meet nu ke len inge, elos sisla moul fokfok lalos meyen elos lungse in akinsemwomwoye God. (1 Korint 6:9-11) Wangin alollo, kutu selos kapek nu ke sie an su ku in srikeye nu ke an Kenan meeta, su orekma lun kosro arulanu pengpeng a metu elos nunku ma inge oanu tia ma koluk se. Fwinne ou inge, elos ekulla inkanek lalos, meyen elos mokleyuk ke lalalfongi su tuku ke etauk sumwos nu ke Ma Simusla. (Rom 10:17) Ke ma inge, ku in fwal pa in fwak nu sin mutan inge nu kemwa la “God el tia mwekin kelos, tu elos in pangnol God lalos.” (Hibru 11:16) Sie akfulat na yok pa inge nu selos!

Akinsemwomwoyeyuk ke Sripen Lalmetmet Lal

10, 11. Kain in luma a ma sikyuk inmaslon Nebal a Devid purakak Abigeil in oru sie orekma?

¹⁰ Mutan oaru puspis in pal meeta elos akkalemye lalmetmet lalos ke inkanek mwo emeet, ma inge oralos in oanu ma saok se inmaslon met lun Jeova. Sie sin mutan inge pa Abigeil, mutan kiel Nebal, sie met Israel kasrup su yok an lal. Lalmetmet lal Abigail kol nu ke molela lun met puspis a kutongyel Devid, su fwa ekla togusra, in tia eis meta ke sripen aksurorye sra. Kut ku in rid kel Abigeil ke me sramsram su simusyukla in 1 Samuel sapter 25.

¹¹ Ke mutamweyen me sramsram inge, Devid a met nu kemwa su welul elos orala imwen aktuktuk lalos futoto nu ke un kosro nutul Nebal, in pal se na elos kurunganang ma inge len a fong meyen elos lungse in akkalemye kulang nu sin met lili Israel wielos. Ke pal se me enenu lal Devid mutamwauk in lusr, el supwela mokul fwusr siengoul lal nu sel Nebal in siyuk ke mongo. Ke pal inge, oasr pal mwo lal Nebal in akkalemye kulo nu sel Devid a in akfulatyel oanu sie met akmusrala lun Jeova. Tusruktu, Nebal el tia akkalemye ou inge. Ke sie mulat na upa, el pilesru Devid a el sapkin nu sin mokul fwusr in som a tia sang kutena ma nu selos. Ke pal se Devid el long ma inge, el oreni met meun 400 lal a akola in suk foloksak. Ke pal se Abigeil el lotela ma koluk su mokul tumal el oru el silaklak in suk inkanek in aksumwosye ma inge a ke inkanek lalmetmet in akfwusesrye mulat lal Devid el supwela me kasru pukanten. Na el sifwanu som in sunol Devid.​—Fus 2-20.

12, 13. (a) Fuka Abigeil el sang me akpayeye la el lalmetmet a oaru nu sin Jeova a nu sin met akmusrala lal? (b) Mea Abigeil el oru ke pal se el folokla nu in loom sel, a mea sikyuk nu sel ke saflaiye?

¹² Ke pal se Abigeil el sunol Devid, inse pusisel lal in siyuk ke nunuk munas akkalemye akfulat yok nu sin met akmusrala lun Jeova. “Tu paye Jeova el e fwa oakiye lom sin leum luk, tu leum luk el meuni meun lun Jeova,” el tafwela in fwak la Jeova el akfulatye Devid leum fwin Israel. (Fus 28-30) In pal se na, Abigeil el akkalemye pulaik ke pal se el fwak nu sel Devid la orekma lal in suk foloksak fwin tia kurunginye, ma inge ku in kol nu ke meta ke sripen aksurorye sra. (Fus 26, 31) Devid el sifwil etauk insiel ke sripen inse pusisel, akfulat, a lalmetmet lal Abegeil. El topuk a fwak: “Insemwomwo Jeova, God lun Israel, su supekomme misinge in sun yu! A insemwomwo nunuk mwo lom, a insemwomwo kom, su srukyuwi misinge liki metik ke sra, a liki suk foloksak ke pouk sifwanu.”​—Fus 32, 33.

¹³ Tokin el folokla nu in loom sel, Abigeil el suk inkanek in sramsram nu sin mokul tumal ke pulaik in akkalemye nu sel me sang lal nu sel Devid. Tusruktu, ke pal se el konielak, el “arulanu srui.” Ke ma inge el sano nu ke pal el tila srui a el fwakak ma sikyuk nu sel. Mea Nebal el oru? El arulanu lut a insiel mise in el a el ekla oanu eotu. Tokin len siengoul el mise ke poun God. Ke pal se Devid el long mise lal Nebal, el siyuk sel Abegeil el fwin lungse in ekla mutan kiel, meyen el arulanu pwar sel a arulanu akfulatyel. Abigeil el insese ke ma Devid el siyuk sel.​—Fus 34-42.

Ya Kom Ku In Oanu Abegeil?

14. Kain in oiye fuka lal Abigeil kut lungse in akkapye?

¹⁴ Ya kom ku in liye oiye mwo puspis lal Abegeil su kom​—fwinne mokul ku mutan—​lungse in akkapye ke inkanek yok ke moul lom? Saap kom lungse in akkalemye lalmetmet yok fwin ma upa puspis tuku. Ku saap kom lungse in sramsram ke inkanek kulang a sumwos ke pal se met nu kemwa su raunikomla elos mulat. Fwin pa inge lungse lom, efu kom tia pre nu sin Jeova ke ma se inge? El mwolela in sang lalmetmet, liyaten, a ku in nunuk nu selos nu kemwa su “siyuk ke lalalfongi.”​—Jemes 1:5, 6; Soakas 2:1-6, 10, 11.

15. Ye kain in luma a ma sikyuk fuka arulanu yok sripe nu sin mutan Kristian nu kemwa in akkalemye oiye lal Abigeil?

¹⁵ Kain in oiye se inge arulanu yok sripe nu sin sie mutan su payuk nu sin mokul silalalfongi su tia loang nu ke ma sap lun Baibel. Saap el nimnim alukela ma fwal. Kut fwinsrak la kain in mokul inge el ekla ke inkanek in moul lal. Met puspis elos oru ou inge​—ke sripen topuk kulang, akfulat, a oiye nasnas lun mutan kielos.​—1 Piter 3:1, 2, 4.

16. Ke kutena ma sikyuk nu sel in loom sel, fuka sie mutan Kristian el akkalemye la el aksaokye futoto lal nu sin Jeova oanu pa inge ma yok emeet?

¹⁶ Ke kutena ma upa in loom sum su kom enenu in muteng ka, kom enenu in esam la Jeova el kurungin kom pal nu kemwa. (1 Piter 3:12) Ke ma inge kaifweung in akkeye kom sifwanu ke ma lun ngun. Pre ke lalmetmet a inse misla. Aok, kalukyung nu yurin Jeova ke inkanek in lutlut Baibel pal nu kemwa, pre, nunku ke me lutlut, a asrouki nu sin met lili Kristian wiom. Lungse lal Abigeil nu sin God a ke oiye su el akkalemye nu sin met akmusrala lun God tia akkolukyeyuk fwinne mokul tumal el tia nunku ke ma lun ngun. El orekma fwal nu ke ma sap sumwosmwos. Fwinne ke sie loom su mokul tuma el sie met kulansap mwo lun God, mutan Kristian elos akilen la el enenu in kaifweung in musaiyuk a srukye na ku lal in ngun. Paye, oasr kunokon lun mokul tumal su tuku ke Baibel in sang me enenu in ngun a ikwe lun sou, tusruktu, ke saflaiye, mutan el enenu pa in sifwanu orekmakin “lango lalos ke sangeng a rarrar.”​—Filippai 2:12; 1 Timote 5:8.

El Eis “Sie Me Sang lun Met Palu”

17, 18. (a) Mutan katinmas in an Sarefat el eis kain in me srifwe sakuruk fuka ke lalalfongi lal? (b) Mea mutan katinmas el oru ke me siyuk lal Elaija, a fuka Jeova el akinsemwomwoyel ke ma se inge?

¹⁷ Inkanek lun Jeova in kurunganang mutan katinmas se in len lun met palu Elaija akkalemye la el arulanu insemwomwo nu sin met nu kemwa su akkeye alu paye ke inkanek in kisekin moul lalos a ma lalos sifwanu. Ke sripen oasr sral ke kof in len lal Elaija a paola tari ma nu kemwa ke lusen pal loes, paenang met nu kemwa elos sun sral upa, wikin ma inge pa mutan katinmas se a tulik se nutul in an Sarefat. Ke pal se elos akola in mongo me mongo safla lalos, sie met el tuku muteta​—met palu Elaija. El siyuk sel ma tia fwusesr se. El fwinne etu moul lun mutan se inge, el siyuk sel in munanla “sie kek raun” in ma nel, orekmakinyen flau a oil srisrik lula lal. El tafwela in fwak: “Tu ou inge Jeova, God lun Israel el fwak, ‘Flau e fwa tia wanginla in sufwau, ku oil in sufwau, nu ke len se Jeova el supwela af nu fwalu.’ ”​—1 Togusra 17:8-14.

¹⁸ Fuka kom akola in topuk nu ke kain in me siyuk sakuruk inge? Kalem la mutan katinmas inge lun an Sarefat el akilen la Elaija el sie met palu lun Jeova paenang, “el som a oru fwal nu ke kas lal Elaija.” Fuka Jeova el sang topuk nu ke orekma kulang lal? El sang me mongo lun mutan, a mwen nutul, a Elaija ke inkanek lun menmen ke lusen pal in sral ke kof. (1 Togusra 17:15, 16) Aok, Jeova el sang nu sin mutan katinmas lun an Sarefat “me mol lun met palu,” el fwinne tia met Israel se. (Mattu 10:41) Mwen nutin God el akfulatye pa mutan katinmas inge ke pal se el orekmakunul oanu sie me srikasrak nu sin met ke an lal inge pangpang Nasaret, su tia lalalfongi.​—Luk 4:24-26.

19. Ke inkanek puspis fuka mutan Kristian pukanten ke len inge elos akkalemye ngun lun mutan katinmas in an Sarefat, a mea pulakin lun Jeova ke ma se inge?

¹⁹ Ke len inge, mutan Kristian pukanten elos akkalemye ngun lun mutan katinmas in an Sarefat. Ke sie me pupulyuk, ke kais sie wik, sister Kristian puspis su tia rapku​—pus selos sikasrup a oasr sou lalos su elos enenu in kurungin—​elos akkalemye kulang nu sin met fwafwasyesr a mutan kielos. Kutu selos kitakut me mongo nu sin pioneer lalos in congregation, elos kasru met enenu, ku ke inkanek saye elos kisekin moul lalos a ma lalos sifwanu in akkeye orekma lun Togusrai. (Luk 21:4) Ya Jeova el insemwomwo ke kain in me kise lalos inge? Aok! “Tu God el tia sesumwos in mulkunla orekma lomwos, a lungse su komwos fwakak nu ke el, ke komwos kasru met mwo meeta, a ouyepa inge.”​—Hibru 6:10.

20. Mea kut akola in sramsramkin ke me lutlut toko?

²⁰ In century se meet, kutu sin mutan su sangeng sin God elos eis pal mwo in kulansap nu sel Jisus a met sap lal. Ke me lutlut toko, kut akola in sramsramkin fuka mutan puspis inge elos oru insien Jeova in engun, a kut akola in sramsramkin me srikasrak lun mutan puspis in len lasr su kulansap nu sin Jeova ke insielos kemwa, fwinne ke pal in ma upa puspis.

[Footnote]

In Kalweni

• Fuka mutan puspis inge elos oru insien Jeova in engun?

• Sifra a Pua

• Rehab

• Abigeil

• Mutan katinmas lun Sarefat

• Fuka sifwil kalweni lasr ke nunuk lasr ke me srikasrak puspis su mutan inge elos akkalemye ku in kasru kais sie sesr? Sang me pupulyuk.

[Pictures on page 9]

Mutan oaru puspis elos kulansap nu sin God fwinne oasr “ma sap lun togusra”

[Picture on page 10]

Efu ku Rehab el sie me srikasrak mwo nu sin sie met su lalalfongi?

[Picture on page 10]

Kain in oiye fuka su Abigeil el akkalemye kom lungse in etawi?

[Picture on page 12]

Mutan Kristian puspis ke len inge elos akkalemye ngun lun mutan katinmas in an Sarefat