Toeni Nu Ke Etauk Lom Sifwanu Leumi
“Toeni . . . nu ke etauk lom sifwanu leumi.”—2 PITER 1:5-8.
1. Ma upa puspis lun met tuku ke munas lun met in akkalemye mea?
KE lusen pal in campaign lulap lain ono koluk, met fwusr nu kemwa in an United States akkeyeyuk in fwak: “Fwak na mo.” Arulanu mwo na paye fwin met nu kemwa elos ku in fwak na mo tia ke orekmakinyen ono koluk mukena, a ouyepa ke nimnim alukela ma fwal, orekma lun kosro, business kutasrik, a ke “kena lun ikwe”! (Rom 13:14) Aok, su ku in fwak la arulanu fwusesr in fwak na mo pal e nu kemwa?
2. (a) Kain in me srikasrak puspis fuka akkalemye la ma upa in fwak mo tia ma sasu se? (b) Mea me srikasrak inge akkeye kut in oru?
2 Ke sripen oasr ma upa nu sin met sesumwos nu kemwa in akkalemye sifwanu leumi, paenang kut enenu in pwar in lutlut fuka in kutangla ke munas lasr sifwanu su kut sun. Baibel el sramsram ke met puspis in pal meeta su kaifweung in kulansap nu sin God tusruktu kutupal elos pulakin ma upa in fwak mo. Esam Devid a orekma koluk lal ke kosro nu sel Batsiba. Ma inge kol nu ke mise lun tulik nutul su elos orala ke kosro a ke mise lun mokul tumal Batseba, aok wangin meta lun met luo inge. (2 Samuel 11:1-27; 12:15-18) Ku nunku kel met sap Poul, su sifwanu fwak: “Tu ma mwo su Nga lungse, a ma koluk su Nga tia lungse, ma inge Nga oru.” (Rom 7:19) Ya oasr pal kom pulakin pa ou inge? Poul el tafwela in fwak: “Tu Nga engun in ma sap lun God ke insiuk, a Nga liye siena lo in laak, su meuni nu ke lo lun nunkuk, a Nga sruo ka ye ma sap lun ma koluk su on in laak. O Nga met keoklanu! Su e fwa tulayula liki monin mise se inge?” (Rom 7:22-24) Me srikasrak puspis in Baibel enenu in akkeye kut in tia fwuleak ke kaifweung lasr in srukye sifwanu leumi.
Sifwanu Leumi, Sie Me Lutlut Su Kut Enenu in Lotela
3. Aketeye efu kut ku in fwak la tia fwusesr in akkalemye sifwanu leumu.
3 Sifwanu leumi, su toeni nu ke ma inge pa ku lun sie met in fwak mo, el akkalemyeyuk in 2 Piter 1:5-7 wikin lalalfongi, mwona, etauk, mongfwusesr, mutal, lungse lun met lili, a lungse. Oiye mwomwo inge nu kemwa wangin yurosr ke pal in isusla lasr. Ma inge nu kemwa enenu in akkapye ke moul lasr. Kut enenu in orekma a kaifweung kut fwin lungse in akkalemye ma inge ke inkanek yok. Ke sripe se inge ya kut ku in fwak la fwusesr in akkapye sifwanu leumi liki na kutu oiye mwomwo inge
4. Efu ku met puspis elos pulakin la wangin ma upa lalos in akkalemye sifwanu leumi, tusruktu ma inge akkalemye mea?
4 Paye, saap million puspis sin met elos pulakin la wangin ma upa lalos in akkalemye sifwanu leumi. Elos moul fwal nu ke lungse lalos sifwanu, elos fwinne etu ku tia elos oru na ma nu kemwa fwal nu ke ma ikwe sesumwos lalos moklelos in oru a elos tia nunku ke fwokin ma inge—nu ke moul lalos sifwanu ku nu sin kutu met. (Jud 10) Wanginla ku a insemwomwo lun met misinge in fwak mo arulanu kalem liki meet. Sie akul pa inge la kut moul na paye ke “len safla” su Poul el akkalemye ke pal se ma el fwak: “Pal in ongoiye su arulanu upa in muteng a fwa tuku. Tu met elos fwa sifwanu lungselos, elos fwa lungse mani, met konkun, fulang wenteis, . . . tia sifwanu leum fwelos.”—2 Timote 3:1-3, NW.
5. Efu ku Met Lo lun Jeova elos arulanu pwar ke me lutlut ke sifwanu leumi, a kain in kas in kai fuka eneneyuk?
5 Met Lo lun Jeova elos arulanu etu la arulanu upa in akkalemye sifwanu leumi. Oanu Poul, elos arulanu akilen ke moul lalos sifwanu sie kain in meun inmaslon kena in akinsemwomwoye God ke inkanek in moul fwal nu ke ma sap lal a kena in fwasr tokin inkanek sufwal su ikwe sesumwos lalos moklelos in oru. Ke sripe se inge, ke lusen pal loes elos arulanu pwar in etu fuka elos ku in kutangla ke meun inge. In yiu 1916, sie issue lun magasin su kom ridi ingenu el sramsram ke “inkanek sumwos su kut enenu in oru in kurunganang moul lasr sifwanu, nunuk lasr, kas lasr, a oiyesr.” Ma inge el kaifwe kut in esam pal nu kemwa ma simusla in Filippai 4:8. Kai mutal su oasr ke fus inge arulanu sumwos, fwinne ma inge etukyung nu sesr yiu 2,000 kutu somla a kut etu la saap ke pal inge arulanu upa in orekmakin ma inge liki na meet, ku in yiu 1916. Fwinne ou inge, met Kristian elos kaifweung na paye in fwak mo ke kena koluk lun fwal se inge, meyen elos etu la ke pal se elos oru ou inge elos fwak aok nu sin Met Orekutla.
6. Efu kut tia enenu in asor ke pal se kut akkalemye sifwanu leumi?
6 Galetia 5:22, 23 el sramsram pa ke sifwanu leumi oanu ipen “fwako lun ngun [mutal].” Kut fwin akkalemye kain in oiye se inge wikin “lungse, engun, misla, mongfwusesr, kulang, oaru, lalalfongi, a fwokpap,” na kut e fwa eis ma lane yok. Piter el aketeye la kut fwin oru ma inge, el ku in kasre kut in “tia alsrungesr a tia talap” ke orekma in kulansap lasr nu sin God. (2 Piter 1:8) Tusruktu, lela kut in tia fuleak ku selngawi moul lasr sifwanu kut fwin kofla in akkalemye oiye mwo puspis inge ke inkanek pisrpisr su fwal nu ke lungse lasr. Saap kom kom ku in liye pa la fwinne ke loom lutlut kutu tulik lutlut elos sa in srukye me lutlut liki na kutu tulik. Ku ke nien orekma sie met el sa na in srukye orekma sasu lal liki na kutu met orekma su welul orekma. Oupanu, kutu met elos sa na in srukye a akkalemye oiye mwo puspis lun met Kristian liki na kutu met. Ma yok emeet pa kut enenu in kaifweung in akkapye oiye mwo puspis lun God ke ku lasr kemwa. Ma inge kut ku in oru kut fwin orekmakin mwo me kasru lun Jeova su el ase nu sesr ke inkanek lun Kas Lal a congregation. Kaifweung lasr in kapkapek el yok liki sa na in sun nien sun lasr.
7. Mea ma inge su akkalemye la sifwanu leumi el arulanu yok sripe?
7 El fwinne simusyukla oanu ma se safla ke fwako lun ngun mutal, tusruktu, sifwanu leumi el tia ku in srik liki kutu oiye mwomwo inge. Aok, tia ou inge. Kut enenu in esam la “orekma lun ikwe nu kemwa” kut ku in fwasr liki fwin oasr yurosr sifwanu leumi sumwosmwos. Aok, fwinne met sesumwos el fwusesr in putatla nu ke kutu “orekma lun ikwe . . . , kosro, fokfok, sarnget, alu nu ke me srulela, susfwe, srunga, amei, lemta, koskosrok, kineuk, srisri, srukasrak kas.” (Galetia 5:19, 20) Ke ma inge, kut enenu in meun pal nu kemwa, kaifweung in sisla liki kut kutena kena koluk ke insiesr a nunkesr.
Kutu Met Elos Arulanu Upa In Akkalemye Sifwanu Leumi
8. Mea ma puspis inge su orala in arulanu upa nu sin kutu met in akkalemye sifwanu leumi?
8 Arulanu upa nu sin kutu met Kristian in akkalemye sifwanu leumi liki kutu met. Efu? Akpa su tuku sin papa a nine ku experience lun sie meet in pal meeta ku in oru in arulanu upa nu sel in akkalemye sifwanu leumi. Fwin luman tia upa nu sesr in akkapye a in akkalemye sifwanu leumi, na kut enenu in insemwomwo ke ma se inge. Tusruktu, kut enenu in akkalemye pakoten a nunkelos su sun ma upa in orekmakin ma inge, fwinne kutupal ma elos oru ke sripen wangin sifwanu leumi lalos sang ma upa nu sesr. Ke sripen sesumwos lasr sifwanu, su inmaslosr oasr sumwos in akkalemye sifwanu oanu met sumwosmwos?—Rom 3:23; Efesus 4:2.
9. Kain in munas fuka oasr yurin kutu met, a nge munas inge e fwa wanginla ma patpat?
9 Ke sie me pupulyuk: Saap kut etu la kutu sin met lili Kristian wiesr su tui tari in orekmakinyen tobacco ku ono koluk kutupal oasr kena yok lalos in sifwil orekmakin ma inge. Ku saap kutu met elos koneak la arulanu upa in kutongye ku lalos in mongo a nim ke alcohol. Kutu met elos pulakin ma upa in kurunganang loalos, ke ma inge elos tukulkul pal nu kemwa in kas. In aksumwosye kain in munas inge enenu kaifweung yok in akkapye sifwanu leumi. Efu? Jemes 3:2 el fwak: “Tu in ma puspis kut nu kemwa tukulkul. Kutena met fwin tia tukulkul in kas, el inge met fwal, a el ku pa in kutkutong manol nu fon.” Aok, kutu met elos pulakin kena yok in sritel mani. Ku saap elos pulakin la upa nu selos in kutangla ke mongsa lalos. Saap enenu pal in lutlut fuka in kutangla ke ma inge ku kutupa me munas lasr. Fwinne kut ku in oru kapkapek yok ke pal inge, tusruktu kena koluk ku in wanginla ma patpat mukena kut fwin ekla tari met sumwosmwos. Ke pal inge, kaifweung in orekmakinyen sifwanu leumi ku in kasre kut in tia sifwil foloko nu ke ma koluk lun moul. Ke kut kaifweung in oru ou inge, lela kut in kasru sie sin sie in tia fuleak.—Orekma 14:21, 22.
10. (a) Efu ku in akkalemye sifwanu leumi ke orek fwako sie ma upa nu sin kutu met? (b) Kain in ekla lulap fuka sie brother el oru? (Srike liye pok ke sra 22.)
10 Siepa an su tia fwusesr nu sin met puspis in akkalemye sifwanu leumi pa ke orek fwako. Ku lun met in orek fwako el sie ipen akmwuk lun Jeova God efu el orekutla. Fwinne ou inge, arulanu upa nu sin met puspis in orekmakin akmwuk in orek fwako ke inkanek sumwos su fwal nu ke akmwuk lun God. Saap ma upa lalos yokyokelik ke sripen oasr kena lalos in orek fwako alukela ma fwal. Kut moul misinge ke sie fwal su arulanu lungse in purakak kain in kena se inge ke inkanek puspis. Ma inge ku in orala ma upa nu sin met Kristian puspis su lungse in muta na lolap—ke lusen sie pal—tu elos in ku in kulansap nu sin God ke kain in moul su sukosokla liki me kutong su tuku ke moul payuk. (1 Korint 7:32, 33, 37, 38) Tusruktu, fwal nu ke ma sap lun Baibel su fwak, “Tu mwo in mari liki in fururrur,” elos ku in sulela in payuk fwin elos lungse, ma inge tia koluk. In pal se na, elos kaifweung in “mari in Leum mukena,” oanu Ma Simusla el fwak. (1 Korint 7:9, 39) Kut ku in lalalfongi na paye la Jeova el insemwomwo ke kaifweung lalos in akos ma sap sumwosmwos lal. Met lili Kristian wielos elos insemwomwo in asrouki nu sin met lili wielos su srukye kain in moul nasnas inge a oaru.
11. Fuka kut ku in kasru sie brother ku sie sister su lungse in payuk tusruktu tia ku in oru ou inge?
11 A fuka fwin wangin mokul ku mutan lolap su elos ku in koneak? Nunku ke me asor lulap lun met su lungse in payuk tusruktu el tia ku in oru ou inge! Saap ke el srakna suk mutan ku mokul su el lungse in payuk se, kamwuk puspis lal elos payuk tari a sun sie lupan insemwomwo lun moul. Nu sin kutu met su muta ke kain in ma upa inge, oiye fokfok lun masturbation ku in siepa ma upa nu selos su wangin safla. Ke kutena luma a ma sikyuk, wangin kutena met Kristian su lungse in aksupwarye kutena met su kaifweung na in nasnas. Kut ku in aksupwaryelos kut fwin tia nunku ma kut fwak oanu, “Kom e payuk nge?” Saap kut tia nunku in aksupwaryel ke pal se kut fwak ou inge, tusruktu arulanu mwo kut fwin orekmakin sifwanu leumi a liaung loasr! (Sam 39:1) Elos nu kemwa su muta in maslosr su kaifweung na in nasnas ke pal in lolap lalos elos fwal in eis kas in kaksak. Lela kut in tia fwak kutena ma su ku in aksupwaryelos, a kut enenu in me akkeye nu selos. Ke sie me pupulyuk, kut ku in kaifweung in suli met lolap inge ke pal se un met matu in ngun elos tukeni nu sie ke sie mongo ku ke sie aenguni mwomwo lun met Kristian.
Sifwanu Leumi ke Moul Payuk
12. Efu ku sifwanu leumi eneneyuk fwinne nu sin met nu kemwa su payuk tari?
12 Tia kalme la kut fwin payuk kut tia enenu in akkalemye sifwanu leumi kut fwin sramsram ke orek fwako. Ke sie me pupulyuk, saap me enenu in mano lun mokul tuma a mutan kiel tia oanu sie. Ku saap ma upa ku mas in mano lun sie mokul ku sie mutan ku in orala kutupal in arulanu upa ku elos tia ku in osun na paye in mano. Saap ke sripen experience lal meet, arulanu upa nu sin sie mutan ku sie mokul in akos ma sap inge: “Lela mokul in sang ma fwal nu sin mutan kiel; a ouyepa mutan mutan nu sin mokul tumal.” Ke kain in oiye se inge, sie selos enenu in akkalemye sifwanu leumi. Tusruktu, elos kemwanu enenu in esam kas in kai lal Poul ke kulang nu sin met Kristian payuk nu kemwa: “Komwos in tia riela nu sin sie sin sie, fwin tia ke inse siefwunnu sie pal, tu komwos fwa eskomwosyung nu ke pre, a sifwilpa muta yurin sie sin sie, tu Setan lan tia srifwe komwos ke munas lomwos.”—1 Korint 7:3, 5.
13. Mea kut ku in oru in kasrelos su kaifweung in akkalemye sifwanu leumi?
13 Yok na paye me insemwomwo lun seanyen payuk nu kemwa elos fwin tukeni lutlut in orekmakin sifwanu leumi ke inkanek sumwos ke moul futoto lalos. In pal se na, arulanu mwo fwin elos akkalemye la elos akilen met lili wielos in lalalfongi su srakna kaifweung in orekmakin kain in oiye se inge. Lela kut in tia mulkunla in pre nu sin Jeova a siyuk sel in kasru met lili wiesr in eis lalmetmet, pulaik, a in tafwela ke kaifweung in akkalemye sifwanu leumi a in suk inganek in kutangla liki kena koluk.—Filippai 4:6, 7.
Kaifweung in Kasru Sie Sin Sie
14. Efu ku kut enenu in akilen a akkalemye pakoten nu sin met lili Kristian wiesr?
14 Kutupal kut koneak la arulanu upa in muteng nu sin met lili Kristian wiesr su kaifweung in akkalemye sifwanu leumi ke kain in orekma su tia upa nu sesr in oru. Tusruktu, kais sie met tia oanu sie ku lalos. Kutu met arulanu fwusesr in munasla ke sripen ma elos pula; kutu met elos tia ou inge. Kutu met elos koneak la arulanu fwusesr nu selos in kurunginelos sifwanu, paenang in sifwanu leumi tia upa nu selos. Kutu elos sun ma upa ke ma se inge. Aok, kut enenu in esam la, sie met el tia met koluk se el fwin kaifweung na in fwasr ke inkanek sumwos. Met lili Kristian wiesr elos enenu mongfwusesr lasr a pakoten. Insemwomwo lasr sifwanu ku in tuku ke kaifweung lasr sifwanu in akkalemye pakoten nu sin met nu kemwa su kaifweung in akalemye sifwanu leumi. Kut ku in liye ma inge ke kas lun Jisus su simusyukla in Mattu 5:7.
15. Efu ku kas lun Sam 130:3 sie me akkeye na paye kut fwin sramsram ke sifwanu leumi?
15 Lela kut in tia tafongla in oru nununku nu sin met lili Kristian wiesr su ke kutupal tia akkalemye oiyen met Kristian. Sie me insemwomwo na paye in etu la el fwinne liye fwuleak lasr ke pal se, tusruktu el liye kaifweung puspis lasr ke pal se kut tia fwuleak, fwinne ma inge nu kemwa tia akilenyukla sin met lili Kristian wiesr. Sie me insemwomwo na paye in esam pal nu kemwa kas lun Sam 130:3: “Jeova, kom fwin akilenye ma koluk, O Jeova, su e fwa tu?”
16, 17. (a) Fuka kut ku in orekmakin Galetia 6:2, 5 kut fwin sramsram ke sifwanu leumi? (b) Mea kut e fwa srasramkin ke sifwanu leumi ke me lutlut toko?
16 In akinsemwomwoye Jeova, kais sie sesr enenu in akkapye sifwanu leumi, aok kut ku in lalalfongi kasru lun met lili Kristian wiesr. Fwinne kais sie sesr sifwanu utuk me toasr lasr, tusruktu, kut nu kemwa akkeyeyuk in kasru kais sie sesr in kutangla ke munas puspis lasr sifwanu. (Galetia 6:2, 5) Kut ku in aksaokye na paye papa a nine, mokul tumasr ku mutan kiesr, ku kamwuk lasr su kutongkuti in tia som nu ke an puspis su kut tia enenu in som nu we, kutungkuti in tia liye ma puspis su kut tia enenu in liyeyuk, ku in oru ma se su kut tia enenu in oru. Elos kasre kut in akkalemye sifwanu leumi, in oasr ku lasr in fwak mo a in oaru na ke ma kut fwak inge!
17 Met Kristian arulanu insemwomwo ke ma kut tufwanu lotela ke sifwanu leumi, tusruktu, saap elos pulakin la elos srakna enenu in kapkapek ka. Elos lungse in akkalemye sifwanu leumi ke inkanek yok, ke sie lupa su elos etu la fwal nu sin met sesumwos. Ya kom pula ou inge? Ke ma inge, mea kom ku in oru in akkapye fwako lun ngun mutal lun God inge? A fuka kaifweung lom in oru ou inge ku in kasre kom in sun nien sun su ku in oan na oanu sie met Kristian? Lela kut in liye ke me lutlut toko.
Ya Kom Esam?
Efu ku sifwanu leumi . . .
• yok sripe nu sin met Kristian nu kemwa in akkapye?
• sie ma upa nu sin kutu met?
• yok sripe ke moul in payuk?
• sie kain in oiye su kut ku in kasru sie sin sie in akkapye?
[Box/Picture on page 22]
El Lutlut Fuka in Fwak Mo
Sie sin Met Lo lun Jeova su muta in an Germany el orekma oanu sie technical communications clerk. Kutu nu ke orekma lal pa in taran ke kain in program 30 lun television a radio. Ke pal se oasr interferences ku me fos, el enenu in loang mwo ke program tu lan ku in etu piye ma upa. El fwak: “Interferences ku me fos luman sikyuk pal nu kemwa ke sie pal koluk, ke pal se ma oasr ke pitse pa orekma silolel ku kosro. Luma koluk inge el luman sremla na ke nunuk luk ke len puspis ku wik puspis, ma inge el oanu simusyukla tari ke nunuk.” El akilen la ma inge arulanu akkolukye ku lal in ngun: “Nga mutamwauk in mongsa, ke ma inge, pitse ke orekma silolel oru in arulanu upa nu sik in akkalemye sifwanu leumi. Orek kosro ke pitse sang me fos ku ma upa nu sik a mutan kiuk. Nga enenu in meun ke len nu kemwa lain me purakak koluk inge. Meyen Nga srunga in kuf ke meun luk inge paenang Nga sulela in suk orekma saye, fwinne srik molin orekma inge. Ke lusen pal futoto somla Nga kutangla in koneak ma se. Ma Nga lungse akpayeyukla.”
[Pictures on page 21]
Etauk su kut eis ke lutlut Baibel kasru kut in akkalemye sifwanu leumi