Met Kristian Elos Enenu Sie Sin Sie
“Tu kut laan sie sin sie.”—EFESUS 4:25.
1. Mea sie encyclopedia el fwak ke oiyen monin metu?
MONIN metu orekla ke luma usrnguk a me aksangeng! In oanu ke buk inge The World Book Encyclopedia el akkalemye: “Kutupal metu elos pangon monin met oanu sie machine—sie ma orekla usrnguk emeet. Paye, la mano el tia machine se. Tusruktu, el ku in lumeyuk oanu sie machine ke sripen mokuikui puspis la. El oanu sie machine, ke sripen oasr kain in ip puspis sang orala. Kais sie ip ke mano oasr orekma la, oupanu kais sie ip ke machine oasr pa orekma la. Paenang kais sie ip inge tukeni orekma in sang orala sie mano mwo a fukoko in oupanu ke kais sie ip puspis lun sie machine ke elos tukeni orekma in sang akmwo sie machine in kasrusr mwo.”
2. Ke inkanek fuka monin met se el oupanu congregation lun met Kristian?
2 Aok, monin metu tingtingi ke kain ip srisrik puspis, ku laa puspis, a kais sie laa inge yok orekma la nu ke mano. Kais soko alko, ikwe, a kutupanu ip lun mano tia wangin sripe. Oiye se inge e oupanu nu ke met in congregation lun met Kristian su ku in oru kutena kain in kasru nu ke akmwuk lun ngun a in akkeye kutena kain in me enenu su eneneyuk. (1 Korint 12:14-26) Ke ma inge wangin sie sin met in congregation ku in fwak mu el fulat liki siena, a lela in wangin pa met in sifwanu nunkel mu el tia eneneyuk.—Rom 12:3.
3. Fuka Efesus 4:25 el akkalemye la met Kristian enenu kasru lun sie sin sie?
3 In oanu ke kais sie laan mano enenu kasru lun kutupa laan mano, ou inge met Kristian elos enenu pa akesrui lun sie sin sie. Met sap Poul el fwakak nu sin met wiel in lalalfongi su akmusrala in ngun: “Ke ma inge, komwos sisla kikiap tari, komwos in kaskas paye nu sin sie sin sie, tu kut laan sie sin sie.” (Efesus 4:25) Ke sripen ‘elos ma siefwunnu,’ paenang oasr kaskas paye a akesrui paye orekmakinyuk in maslon sie sin sie yurin met Israel in ngun pal nu kemwa—“su monin Kraist.” Aok, kais sie selos akola in akesrui pal nu kemwa. (Efesus 4:11-13) Met Kristian nu kemwa su oasr fwinsrak lalos in usrui fwalu elos engun ma lulap in wi pa sang kasru lalos.
4. Ke inkanek fuka ku in kasreyuk met sasu ka?
4 Yiu nu kemwa, tausen puspis sin met su oasr fwinsrak lalos in usrui paredais fwalu elos eis baptais lalos. Oasr kutupa sin met in congregation elos engun in kasrelos tu elos in ku in “akmwot nu ke sumwosmwoslanu.” (Hibru 6:1-3) Kain in me kasru inge orek yok nu ke kutena kain in kusensiyuk su siyukyuk ke Ma Simusla lun Baibel ku in sang me kasru mwomwo nu ke pal in orekma lun forfor. Kut ku pa in sang me kasru mwomwo nu sin met sasu fwin kut oakiye srikasrak mwo nu selos ke me top lasr pal e nu kemwa a in wi meeting lun met Kristian pal nu kemwa. Ke pal in ongoiye, kut ku in akkeyelos ku akpwaryelos. (1 Tessalonika 5:14, 15) Kut enenu in suk inkanek in sang kasru kutu met elos in “fwafwasyesr in ma paye.” (3 Jon 4) Fwinne kut met matu ku met fwusr, a kut tufwanu koneak ma paye ku muta in ma paye ke lusen yiu puspis, kut ku in akkeye moul in ngun lun met wiesr in lalalfongi—a elos enenu kut na paye.
Elos Sang Me Kasru Su Eneneyuk
5. Fuka Akuila a Priska akkalemye kasru mwomwo nu sel Poul?
5 Met Kristian su payuk tari wi pa pulakin me insemwomwo ke me kasru su elos oru nu sin met lalalfongi wiesr. Nu ke me pupulyuk, Akuila a mutan kiel, Priska (Prisca), elos sang me kasru nu sel Poul. Elos esel nu in loom selos, elos welul orek loom nuknuk, a kasrel in musaiyuk congregation sasu nu fwin an Korint. (Orekma 18:1-4) Oasr kutupa orekma in kasru lalos tia akkalemyeyuk, elos filiye moul lalos ke me sensen ke sripen Poul. Elos muta pa fwin an Rom ke pal se Poul el sapkin nu sin met Kristian in an we elos in: “Paing Priska a Akuila, met orekma yuruk in Kraist Jisus, su likiye kaiwelos sifwanu ke moul luk, a tia Nga mukena sang kulo nu selos, a ouyepa surs nu kemwa lun met Pegan.” (Rom 16:3, 4) In oupanu Akuila a Priska, oasr met Kristian in pal inge elos kasru in musaiyuk congregation puspis a in sang kasru nu sin met wielos in lalalfongi ke kain in inkanek puspis, a ke kutupal elos filiye moul lalos ke me sensen ke sripen elos tia lungse kutena me keok in sun kutu met kulansap lun God ku elos in anwuki ke sripen met lokwalok lalos.
6. Me kasru fuka Apollos el eis?
6 Akuila a Priska elos ouyepa sang kasru nu sin sie met Kristian pangpang Apollos, su luti nu sin met Efesus ke Jisus Kraist. In pal se inge, Apollos el etu ke akmwuk in baptais su orek sel Jon in sang auliyuk a aksumwosyeyukla lun sie met liki ma koluk el oru lain mwoleaung lun Ma Sap. Ke oasr akilenye mu Apollos el enenu kasru, paenang Akuila a Priska elos “aketeye a akkalemye sumwos inkanek lun Leum nu sel.” Saap elos aketeye nu sel ke baptais lun met Kristian la enenu in tilmakinya mano nu fon nu in kofu a in eis pa ngun mutal nu selos. Apollos el orekmakin ma el lotela inge. Tok in an Akaia “ke el tuku tari el arulanu kasrelos su lalalfongi ke lungkulang lun God; tu ke kulanu el topuk nu sin met Ju in lemtulaiuk a fwakak ke Ma Simusla tu Jisus el Kraist.” (Orekma 18:24-28) Kas in kasru lun met wiesr in lalalfongi ku in orala me kasru mwo nu sesr in sroukye ku etauk lasr ke Kas lun God. Ke sripe se inge, kut enenu akesrui lun sie sin sie.
Sang Kasru nu ke Me Enenu
7. Fuka met Kristian fwin an Filippai elos oru kasru lalos nu sin met Kristian wiyelos ke pal elos enenu kasru ke ma lun ikwe?
7 Met nu kemwa ke congregation lun an Filippai elos arulanu lungse Poul a elos supala me kasru puspis nu sel ke pal el muta in an Tessalonika. (Filippai 4:15, 16) Ke pal se met lili in lalalfongi fwin an Jerusalem elos enenu me kasru, met fwin an Filippai elos akkalemye engun lalos in sang me kasru lalos su alukela liki ku lalos. Yok kaksak. Poul el arulanu sang kulo ke ngun lun met lili mokul a mutan wiel fwin an Filippai a orekmakunulos oanu me srikasrak nu sin met lili wielos.—2 Korint 8:1-6.
8. Kain in ngun fuka Epafrodaitus el akkalemye?
8 Ke pal se Poul el muta in kapur, Met Filippai elos tia supala me kasru lun mano mukena nu sel, a elos ouyepa supalla met roso lalos pangpang Epafrodaitus. “Meyen ke orekma lun Leum el [Epafrodaitus] apkurun nu ke mise, filiye moul lal ke me sensen,” Poul el fwak, “in akfwalye enenu luk in ma komwos sufwal in oru.” (Filippai 2:25-30; 4:18) Wangin akkalemye la Epafrodaitus el elder se ku ministerial servant se. Tusruktu, el moniyuk in orekma lal a sang me kasru mwomwo oanu met Kristian, paenang Poul el enenel yok. Ya oasr met in congregation lom su oanu Epafrodaitus?
Elos ‘Me Kasru Mwomwo’
9. Kain in me srikasrak fuka kut ku in eis sel Aristarkus?
9 Lungse lun met lalalfongi mokul a mutan, in oanu Akuila, Priska, a Epafrodaitus, arulanu yok kaksakinye in congregation nu kemwa. Saap oasr kutu sin met lalalfongi in congregation lasr elos oanu met Kristian in century se meet su oanu Aristarkus. Ke el a kutupa sayel elos “me akkeye,” in kutena kain in inkanek su me kasru eneneyuk nu ka ku ke kutena me kasru su fwal. (Kolosse 4:10, 11) Ke inkanek in kasru nu sel Poul, Aristarkus el akkalemye la el sie met kasru mwomwo oanu sie kamwuk in pal in ongoiye. El fwal nu ke kain in met su akkalemyeyuk in Soakas 17:17: “Sie met kamwuk el lungse pal nu kemwa, a sie met lili el isusla tu lan met kasru in pal in ongoiye.” Ya tia fwal nu sesr nu kemwa ‘in oanu sie me kasru’ nu sin met Kristian wiesr in lalalfongi? Yok eneneye pa kut in tafwela me kasru lasr nu sin met nu kemwa su sun kutena kain in me keok.
10. Kain in me srikasrak fuka Piter el oakiye nu sin met Kristian elder?
10 Yok eneneye nu sin met Kristian elder elos in orekmakin me srikasrak mwo in sang akkeye met lili in ngun mokul a mutan. Kraist el sapkin nu sel Piter: “Kom akkeyela met lili lom.” (Luk 22:32) Piter el ku in oru oanu ma sapkinyuk nu sel ke sripen el akkalemye ku lun lalalfongi lal oanu, sie eot ku, yok na tokin sifwal moulyuk lun Jisus. Met elder nu kemwa, enenu in oakiye me srikasrak mwomwo in oupanu ma akkalemyeyuk a in orek ke lungse paye, meyen met lili mokul a mutan wiomwos elos enenu komwos.—Orekma 20:28-30; 1 Piter 5:2, 3.
11. Me kasru fuka kut ku in eis ke moul in ngun lal Timote?
11 Oasr sie met lili su pangpang Timote el sie met elder su welul Poul in fwafwasyesr lal a el nunku yok ke moul lun met lili Kristian wiel. Paenang fwinne oasr me keok lun mas el pulakin in manol, Timote el akkalemye lalalfongi paye lal a el ‘kulansap welul Poul orekma nu ke kapkapek lun mwosasu.’ Met sap inge ku pa in fwak nu sin met Filippai: “Wangin met yuruk oanu el, su fwa arulanu liaung ma lomwos in paye.” (Filippai 2:20, 22; 1 Timote 5:23; 2 Timote 1:5) Kut ku in orala me insemwomwo nu sin met wiesr su lalalfongi Jeova ke ma nu kemwa kut oru ke ma lun ngun oanu Timote el oru. Aok, kut enenu in liyekutyung liki me munas lasr a kutena me sruf su sun kut, tusruktu kut enenu in akkalemye lalalfongi fukoko lasr a lungse lasr nu sin met lili mokul a mutan wiesr in ngun. Lela kut in esam pal nu kemwa la elos enenu kut.
Mutan Puspis Su Nunku ke Met Saye
12. Kain in me srikasrak fuka kut ku in lotela kel Dorcas?
12 Inmaslon mutan su etu God su nunku kutupa met saye pa Dorkas. Ke pal se el mise, met tuma lutlut elos pangon Piter a wiselak nu ke sie infwokil su on lung. Ke pal inge, “katinmas nu kemwa elos tuyuk yurol tung a elos fwakak koat a nuknuk su Dorkas el oru ke el muta yurolos.” Tok Dorkas el sifwil moulyuk a wangin alollo el sifwil tafwela in ‘oru orekma mwo a pakoten su el oru.’ In pal inge ke congregation lun met Kristian, oasr mutan su oru orekma la oupanu Dorkas ke el tuta nuknuk a oru pa kutena kain in orekma mwo nu sin kutu pa met saye su oasr enenu lalos. Aok, orekma mwomwo lalos inge elos oru in akkeye orekma lun Togusrai a in akesrui ke orekma in oru met tuma lutlut.—Orekma 9:36-42; Mattu 6:33; 28:19, 20.
13. Fuka Lidia el akkalemye kasru lal nu sin met Kristian wiel?
13 Oasr siepa mutan su akfulatye God pangpang Lidia el engunkin pa in sang kasru nu sin met saye. El mutan Taietaira, tusruktu el muta fwin an Filippai ke pal se Poul el oru orekma lal we in yiu 50 C.E. Saap Lidia el sie met Ju proslyte, a oasr pa kutu met Ju su muta we tusruktu wangin an in alu lalos pangpang synagogue fwin an Filippai. El a ouyepa kutu sin mutan su oasr lalalfongi la elos tukeni nu sie in oru alu lalos sisken infwal soko ke pal se met sap elos sulkakin peng mwo nu selos. Ou inge Ma Simusla el fwak: “Jeova el ikasla insiel [Lidia] in long ma Poul el fwakak ka. A ke el a met in sou lal elos baptaisla, el kaifwe a fwak: ‘Komwos fwin nunku mu Nga oaru nu sin Jeova, fwasru nu in loom sik a muta we.’ A el eis insiesr.” (Orekma 16:12-15) Ke sripen Lidia el lungse in oru mwo nu sin kutu met paenang el esel Poul a met nu kemwa su welul in muta yurol. Fuka yokiyen me insemwomwo lasr kut fwin liye met Kristian misenge elos oru kain in akmwuk inge!—Rom 12:13; 1 Piter 4:9.
Kut Enenu Komwos Met Fwusr
14. Jisus Kraist el akkalemye oiye fuka nu sin tulik srisrik?
14 Congregation lun met Kristian oakiyuki sin Mwen nutin God su arulanu kulang a mwo, pangpang Jisus Kraist. Met puspis elos sukosok in fwasr nu yurol meyen oasr lungse a pakoten lal. Oasr sie pal metu lungse in wis tulik srisrik nu yurol, a met tuma lutlut elos lungse in ikololosi. Tusruktu, Jisus el fwak: “Lela tulik fwusr in tuku nu yuruk; nik komwos ikololosi, tu togusrai lun God ma lalos su ou elos. Payenu Nga fwak nu sumwos, el su tia eis togusrai lun God oanu sie tulik fwusr, el fwa tia ilyuk nu lu.” (Mark 10:13-15) In eis me insemwomwo lun Togusrai, kut enenu in moulkin moul inse pusisel a fwusesr in lutiyuk oanu tulik srisrik. Jisus el akkalemye lungse lal nu sin tulik srisrik ke pal se el lela tulik srisrik in tuku nu yurol, sruklalosyuk a el akinsemwomwoyelos. (Mark 10:16) A fuka nu sumwos tulik fwusr misenge? Lela komwos in etu la congregation el arulanu lungse komwos a enenu komwos.
15. Mea akkalemyeyuk ke oiye lal Jisus oanu ma simusyukla in Luk 2:40-52, a me srikasrak fuka el oakiye nu sin tulik fwusr?
15 Ke pal se Jisus el srakna tulik, el akkalemye lungse lal nu sin God a Ma Simusla lal. Ke pal se el yiu 12 matwe, el a papa a nine kiel, su Josef a Mary, elos som liki an selos in an Nazareth nu Jerusalem in wi akfulatye Kofwen Alukela. Ke pal se elos foloko liki fwafwasyesr lalos, papa a nine kiel Jisus koneak la Jisus el wangin inmaslon met nu kemwa su welulos foloko ke fwafwasyesr se. Tok, ke elos folokla in sukol elos konalak la el oasr in tempel, el muta porongo met luti lun met Ju a kusensiyuk nu selos. El arulanu lut meyen Josef a Mary elos tia etu yen el oasr we nu ke pal se elos konalak, paenang Jisus el siyuk: “Ya komtel tia etu tu fwal nu sik in muta in loom sin Papa tumuk?” A el welulos folokla nu in loom selos, a el aksoltal in ma nu kemwa a lalmetmet lal yokyokelik a el ouyepa kapkapek ke sie mano mwomwo a fukoko. (Luk 2:40-52) Jisus el oakiye me srikasrak na mwomwo se nu sin met fwusr nu kemwa! Paye elos enenu in akos papa a nine kielos a in akkalemye insemwomwo in lutlut ke ma lun ngun.—Duteronomi 5:16; Efesus 6:1-3.
16. (a) Mea kutu tulik srisrik elos wowoyuk ka ke pal se Jisus el akkalemye ma lo paye in tempel? (b) Kain in pal mwo fuka oasr yurin met Kristian fwusr ke pal inge?
16 In oanu sie met fwusr, saap kom orek ma lo tari kel Jeova in an kom lutlut we a ke kom wi papa a nine kiom ke pal in forfor sie loom nu ke sie loom. (Isaia 43:10-12; Orekma 20:20, 21) Ke pal se Jisus el orek ma lo a akkeye met mas in tempel meet liki el mise, tulik mokul puspis elos fwak: “Molela kut pre, Mwen nutul Devid!” Ke toasr insien met tol fulat a met sim elos fwak nu sel: “Ya kom long ma elos fwak?” “Aok,” Jisus el topuk. “Ya komwos soennu rid, ‘Komwos aksumwosye kaksak liki oalin tulik srisrik a tulik fwusr’?” (Mattu 21:15-17) In oanu tulik srisrik, komwos tulik fwusr in congregation, oasr pal mwomwo lomwos in sang kaksak nu sin God a nu sin Mwen nutul. Kut lungse a kut enenu komwos in wi kut orekma in fwakelik peng mwo lun Togusrai.
Fwin Oasr Me Lain Sikyuk
17, 18. (a) Efu ku Poul el sapkin met Kristian elos in orani me kasru nu sin met Kristian fwin an Judea? (b) Mea me kasru nu sin met lili fwin an Judea el oru nu sin met Ju a met Pegan su ekla Kristian?
17 Oanu sie an su kut oasr we, lela lungse in on in kut tu kut fwa ku in sang kasru nu sin met lili Kristian wiesr su oasr enenu. (Jon 13:34, 35; Jemes 2:14-17) Lungse lal nu sin met lili mukol a mutal wiel in an Judea pa moklel Poul in oakiye akmwuk in oreni kutena me kasru ke congregation fwin an Akaia, Galetia, Macedonia, a district lun an Asia. Me kolyai, fos inmaslon met, a sral lulap su met tuma lutlut elos sun in an Jerusalem pa kol nu ke ma Poul el pangpang “me keok,” “ongoiye,” a ke “kasrpeyomwos kunausyukla.” (Hibru 10:32-34; Orekma 11:27–12:1) Ke ma inge el fosrngakin in orala sie akmwuk in orani kutu me kasru ke money in supala nu Judea in sang kasru met su sun ongoiye fwin an we.—1 Korint 16:1-3; 2 Korint 8:1-4, 13-15; 9:1, 2, 7.
18 Me kasru nu kemwa su orekeni in supeyukla nu sin met akpayeye sie akmwuk mwomwo su akkalemye lungse paye inmaslon met Ju a met Pegan su ekla met Kristian su alu nu sin Jeova. Me sang nu kemwa su orekeni a utukla nu sin met Pegan su ekla met Kristian sang pal mwo nu selos in akkalemye engun lalos nu sin met lili Kristian wielos fwin an Judea ke me insemwomwo yok lun ngun su elos eis. Ke ma inge, oasr me sang mwomwo lun ngun a lun ikwe elos akesrui ka inmaslolos. (Rom 15:26, 27) Me kasru nu kemwa orek nu sin met su oasr me enenu lalos in pal inge tuku pa ke inkanek in lungse inmaslon met Kristian paye. (Mark 12:28-31) Kut enenu akesrui lun sie sin sie in pal in ou inge in sang kasru ‘el su sifwani srik, wangin enenu lal.’—2 Korint 8:15.
19, 20. Fwakak sie me srikasrak su met lun Jeova elos akkalemye ke inkanek in kasru ke pal ongoiye lulap sikyuk.
19 Meyen kut etu la met Kristian nu kemwa elos enenu sie sin sie, paenang kut akola pal nu kemwa in kasru met lili mokul a mutan wiesr in lalalfongi. Nu ke me pupulyuk, oasr sie me keok sikyuk ke sripen kusrusr lulap a mukukla lun fok ke eol fwin an El Salvador ke mutamweyen yiu 2001. Oasr sie report el akkalemye: “Oasr me kasru yok su tuku sin brother puspis fwin an El Salvador. U puspis lun met lili fwin an Guatemala, United States, a Canada elos tuku in sang kasru . . . . Pus liki 500 loom a Kingdom Hall 3 su arulanu mwo elos musaiyuk ke lusen pal na futoto. Yoklanu me kasru su tuku ke orekma yok a akesrui lun brother puspis paenang oasr ma lo akilenyuk ka.”
20 Oasr pa sie report tuku fwin an South Africa su fwak: “Sronot lulap su kunausla an puspis lun an Mozambique sang pa ma upa nu sin met lili Kristian wiesr. Paenang branch fwin an Mozambique el orala sie akmwuk in orani kutu me kasru in supeyukla in sang kasru me enenu lalos. Ou inge elos sapkin kut in orani a supala kutu me kasru ke nuknuk su srakna mwo fwinne orekmakinyuk tari, ma nu sin brother puspis we su oasr enenu. Oasr kain in nuknuk puspis orekeni sang nekla 40-foot container se a supeyukla in sang kasru brother puspis wiesr fwin an Mozambique.” Aok, kain in inkanek ou inge akkalemye pa la kut enenu akesrui lun sie sin sie.
21. Mea me lutlut ke article se toku?
21 In oanu ma akkalemyeyuk ke mutamwauk, la laan mano ke sie met arulanu yok sripe. Oiye se inge orek oupanu ke congregation lun met Kristian. Met nu kemwa enenu akesrui lun sie sin sie. Elos enenu pa akesrui ke orekma lalos nu kemwa. Me lutlut toko fwa akkalemye kutu oiye su eneneyuk in sang kasru in ku in akpayeyuk.
Kom Topuk Fuka
• Fuka akmwuk lun mano el lumeyuk oanu sie nu sin met Kristian in congregation?
• Oiye fuka met Kristian in pal meeta elos akkalemye ke pal se met lili wielos enenu kasru?
• Mea kutu me srikasrak in Ma Simusla su akkalemye la met Kristian nu kemwa elos enenu sie sin sie?
[Picture on page 10]
Akuila a Priska elos lungse in kasru met saye
[Pictures on page 12]
Met Lo lun Jeova elos kasru sie sin sie a ouyepa met saye ke pal in ongoiye