Luti In Oru Met Tuma Lutlut
“A ke Akuila a Prisila eltal longol, eltal esal [Apollos] nu yuroltal a aketeye a akkalemye sumwos inkanek lun Leum nu sel.”—OREKMA 18:26.
1. (a) El fwinne “moniyuk in ngun” mea ma inge su wangin yurol Apolus? (b) Mea Apolus el enenu in akfwalye ke ma wangin yurol in ngun?
PRISILA A Akuila, sie met Kristian payuk in century se meet, elos liyel Apolus ke pal se el oru sramsram lal ke sie imwen lolngok ke siti lun an Efesus. Ke inkanek lalmetmet lal a pulaik, Apolus el oru met puspis in porongo ma el fwak. El “moniyuk in ngun,” a el “kaskas a luti sumwos ma ke Jisus.” Tusruktu, arulanu kalem la Apolus el “etuna baptais lun Jon.” Ma Apolus el luti kel Kraist arulanu paye tusruktu supus. Ma inge sikyuk ke sripen etauk lal kel Kraist srakna srik. Apolus el enenu in akyokye etauk lal ke kunokon lun Jisus Kraist ke akpayeyen akmwuk lun Jeova.—Orekma 18:24-26.
2. Kain in ma upa fuka Prisila a Akuila elos enenu in sun?
2 Ke sie oiye pulaik, Prisila a Akuila elos akmwesasyelos sifwanu in kasrel Apolus in ekla sie met su ku in liaung “ma nu kemwa” Kraist el sapkin nu selos in oru. (Mattu 28:19, 20) Me sramsram inge el fwak la elos esel Apolus “nu yuroltal a aketeye a akkalemye sumwos inkanek lun God nu sel.” Aok, oasr ma puspis kel Apolus su ku in oru kutu met Kristian in alollo in lotel. Mea ma puspis inge? A mea kut ku in lotela ke kaifweung lal Prisila a Akuila in sramsramkin Ma Simusla nu sel Apolus? Efu ku kut fwin kalweni me sramsram inge el ku in kasre kut in loang yok nu ke orekma in mutamwauk Baibel study?
Loang Akmwoye Ke Me Enenu lun Met
3. Efu ku an se ma Apolus el kapek we tia kutongyel Prisila a Akuila in lotel?
3 Meyen el sie met Ju, paenang kalem la el kapek na ke siti lun Alexandria. An Alexandria pa capital lun an Ijipt a center lun lutlut fulat, a el arulanu pengpeng ke library lulap lal. Oasr met Ju puspis ke siti se inge, wekunang scholar puspis. Ke ma inge, Ma Simusla lun Hibru su langasyukla nu ke kas Greek pangpang Septuagint orekla in an inge. Tia me lut fwin Apolus el arulanu “pulaik in Ma Simusla”! Akuila a Prisila elos met orek loom nuknuk. Ya lalmetmet lal Apolus sang alollo nu seltal tu elos in kasrel? Mo. Ke sripen lungse, elos nunku ke met inge, ke me enenu lal, a fuka elos ku in kasrel.
4. Oya a fuka Apolus el eis kasru su el enenu?
4 Fwinne Apolus el arulanu lalmetmet, tusruktu el enenu kasru. Me kasru su el enenu tia ku in konoiyukyuk ke kutena loom lutlut pangpang university, a el ku in konaok ma inge inmaslon met lili wiel ke congregation lun met Kristian. Apolus el akola in eis ma lane yok su tuku ke me lutlut yok ke etauk sumwos ke akmwuk lun God ke molela. Prisila a Akuila “eltal esal nu yuroltal a akketeye a akkalemye sumwos inkanek lun God nu sel.”
5. Mea kom ku in fwak ke ku in ngun lal Prisila a Akuila?
5 Prisila a Akuila elos arulanu fukoko ke lalalfongi. Wangin alollo elos ‘akola pal nu kemwa in sang topuk nu sin met nu kemwa su siyuk selos sripen fwinsrak se su elos srukye,’ fwinne met inge su siyuk el sikasrup, met scholar, ku sie met kos. (1 Piter 3:15) Akuila a mutan kiel elos ku in ‘orekmakin Kas lun God ke inkanek sumwos.’ (2 Timote 2:15) Arulanu kalem, elos tulik lutlut mwo na paye ke Ma Simusla. Apolus el arulanu mokleyuk ke me luti su tuku ke Kas lun God, su moul a ku,’ a purakak insien met.—Hibru 4:12.
6. Fuka kut ku in etu la Apolus el insemwomwo ke me kasru su el eis?
6 Apolus el sang kulo ke me srikasrak lun met luti lal a el ekla sie met usrnguk in orala met tuma lutlut. El orekmakin lalmetmet lal ke orekma in sulkakin peng mwo, yokna nu sin met Ju puspis. Apolus el ekla oanu sie kofwen orekma fukoko in purakak met Ju in akilen Kraist. ‘Meyen el pulaik in Ma Simusla,’ paenang el ku in sang me akpayeye nu selos la met palu nu kemwa in pal meeta elos ngetuk nu ke pal in tuku lun Kraist. (Orekma 18:24, Kingdom Interlinear Translation) Me sramsram inge akkalemye la Apolus el som nu Akaia toko, in an se inge “el arulanu kasrelos su lalalfongi ke lungkulang lun God; tu ke kulanu el topuk nu sin met Ju in lemtalaiuk, a fwakak ke Ma Simusla tu Jisus el Kraist.”—Orekma 18:27, 28.
Lutlut ke Me Srikasrak lun Kutu Met Luti
7. Fuka Akuila a Prisila elos ekla met luti usrnguk?
7 Fuka Akuila a Prisila elos ekla met luti mwomwo ke Kas lun God? Sayen moniyuk lalos in lutlut a wi meeting pal nu kemwa, asrouki mwo lalos nu sin met sap Poul arulanu kasrelos na paye. Ke lusen malem 18 Poul el muta in loom sel Prisila a Akuila in an Korint. Elos tukeni oru orekma in oru loom nuknuk. (Orekma 18:2, 3) Nunku ke me sramsram yok ke Ma Simusla su elos sramsramkinyuk pal nu kemwa. Asrouki lalos nu sel Poul arulanu akkeye na paye ku lalos in ngun! “Fwafwasyesr yurin met lalmetmet, a kom fwa lalmetmet,” pa inge ma Soakas 13:20 el fwak. Asrouki mwo sie me purakak mwo na paye ke ku lalos in ngun.—1 korint 15:33.
8. Mea Prisila a Akuila elos lotela ke ma elos liye ke orekma lun forfor lal Poul?
8 Ke pal se Prisila a Akuila elos liyel Poul oanu sie met sulkakin Togusrai, elos liye sie me srikasrak mwo ke met luti. Me sramsram ke buk lun Orekma akkalemye la Poul “el luti in imwen lolngok [in an Korint] Sabat nu kemwa a eis insien met Ju a met Grik.” Tok, ke pal se Sailas a Timote elos welul, insiel Poul “purikyukyuk ke kas a el fwakak nu sin met Ju tu Jisus el Kraist.” Ke pal se arulanu srik me insemwomwo su elos konaok inmaslon met nu kemwa su wi ke imwen lolngok, Prisila a Akuila elos liye la Poul el ekulla center lun orekma in luti lal nu ke sie an su oasr met puspis su insemwomwo in long we, ke sie loom futoto nu ke imwen lolngok. Ke an sasu inge Poul el kasrel Krispus, “leum lun imwen lolngok,” in ekla met tuma lutlut. Arulanu kalem, Prisila a Akuila elos liye la ke pal se met se inge el ekla met tuma lutlut ma inge purakak met puspis ke territory. Me sramsram inge el fwak: “Krispus . . . el lalalfongi Leum wi met in loom sel nu kemwa. A met Korint puspis ke elos long, elos lalalfongi a baptaisla.”—Orekma 18:4-8.
9. Oiye fuka Prisila a Akuila elos akkalemye ke me srikasrak lal Poul?
9 Met sulkakin puspis ke Togusrai elos etawi me srikasrak lal Poul ke orekma lun forfor, kutu selos pa Prisila a Akuila. Met sap Poul el kaifwe nu sin kutu met Kristian: “Komwos in met etawi yu, oanu Nga ouyepa etawi Kraist.” (1 Korint 11:1) Fwal nu ke me srikasrak lal Poul, Prisila a Akuila elos kasrel Apolus in akilen me luti lun met Kristian ke inkanek sumwos. Ke ma inge, el kasru pa kutu met. Wangin alollo Prisila a Akuila elos kasru in orala met tuma lutlut in an Rom, Korint, a Efesus.—Orekma 18:1, 2, 18, 19; Rom 16:3-5.
10. Mea kom lotela ke Orekma sapter 18 su ku in kasre kom ke orekma in oru met tuma lutlut?
10 Mea kut ku in lotela ke lutlut lasr ke buk lun Orekma sapter 18? Aok, oanu Akuila a Prisila su lotela ma puspis kel Poul, kut ku in akkapye pa ku lasr in oru met tuma lutlut kut fwin etawi me srikasrak lun met luti mwomwo ke Kas lun God. Kut ku in asrouki nu selos su “purikyukyuk ke kas” a nu selos su “kaifweung na paye in orek ma lo” nu sin kutu met. (Orekma 18:5, Kingdom Interlinear Translation) Kut ku in tuni fuka elos sun insien kutu met ke pal se elos orekmakin akmwuk mwomwo in luti su purakak insien met. Kain in etauk inge ku in kasre kut in oru met tuma lutlut. Ke pal se sie met el lutlut Baibel nu sesr, saap kut ku in kaifwe nu sel in suli pa kutu met in sou lal ku met tulan lal in wi kut ke lutlut Baibel. Ku kut ku in siyuk selos in akkalemye nu sesr fwin oasr pa kutu met su lungse in lutlut Baibel.—Orekma 18:6-8.
Suk Pal Mwo Puspis in Orala Met Tuma Lutlut
11. Oya met tuma lutlut ku in konoiyukyuk?
11 Poul a met lili Kristian wiel nu kemwa elos oru met tuma lutlut ke inkanek in luti lalos loom nu ke loom, ke nien kuka, a ke pal in fwafwasyesr lalos—aok, in an nu kemwa. Oanu sie met orekma moniyuk lun Togusrai su suk inkanek in orala met tuma lutlut, ya kom ku in akyokye orekma lun forfor lom? Ya kom ku in orekmakin pal mwo puspis lom in suk met su fwal a luti nu selos? Mea inkanek puspis su kasre met lili wiesr su sulkakin peng mwo in konaok met tuma lutlut? Lela kut in liye meet akmwuk in orek ma lo ke inkanek lun telefon.
12-14. In sang me pupulyuk nu ke ma lane su tuku ke orek ma lo ke inkanek lun telefon, sromon experience lom sifwanu ku ke ma oasr ke paragraph inge.
12 Ke pal se el oru orekma lun forfor sie loom nu ke sie loom in an Brazil, sie met Kristian e Maria el kitakut sie tract nu sin mutan fwusr se su akola in tofwoki ke apartment lal. Ke pal se el orekmakin sifwen tracts lal oanu kas in mutamwauk, Maria el siyuk, “Ya kom lungse in akyokye etauk lom ke Baibel?” Mutan se inge el topuk a fwak: “Nga lungse. Oasr na problem luk meyen Nga sie met luti, a orekma luk in luti tulik lutlut el eisla pal luk nu fon.” Maria el aketeye la elos ku in sramsramkin me lutlut ke Baibel ke inkanek lun telefon. Mutan se inge el sang telefon number lal nu sel Maria, a ke eku senpanu el mutamwauk in lutlut ke Baibel ke inkanek lun telefon orekmakinyen buk srisrik inge Mea God El Siyuk Sesr?a
13 Ke pal in orek ma lo lal ke telefon, sie met orekma lun forfor pal nu kemwa in an Etiopia el lut ke pal se el long pusren met su arulanu fornga. Mokul se inge el siyuk sel in sifwil pang toko. Ke pal se el oru ou inge, mokul se el sisla koluk nu sel ke ma sikyuk ke muteta se meet lal meyen el a mutan kiel eltal akukuin a fos. Sister se inge el orekmakin ma el fwak oanu sie pal mwo tu lan ku in akkalemye kai lalmetmet lun Baibel ke inkanek in kurunganang ma upa in sou. El aketeye nu sel la sou puspis elos eis kasru yok su tuku ke buk inge The Secret of Family Happiness, me rid pa inge su orekla sin Met Lo lun Jeova. Len ekasr somla tokin el likiye buk inge, sister se inge el pang ke telefon nu sin mokul inge a sulpa sramsram nu sel. Mokul se inge el fwak: “Buk se inge el molela moul in payuk luk!” Aok, el orala sie toeni lun sou tu lan ku in aketeye me lutlut mwomwo su el ridi ke buk. Sie lutlut ke Baibel oakiyuki nu sel, a tia pat toko mokul se inge el mutamwauk in wi ke meeting lun met Kristian pal nu kemwa.
14 Sie met sulkakin Togusrai in an Denmark su oakiye sie Baibel study ke inkanek in orek ma lo ke telefon el fwak: “Service overseer el kaifwe nu sik in wi ke orek ma lo ke telefon. Ke mutamwauk Nga luman alollo, a fwak: ‘Tia pa inge ma Nga sulela in oru.’ Tusruktu, sie len Nga akkalemye pulaik a mutamwauk in pang ke telefon nu sin met loomu se meet. Sonja el topuk a, tokin me sramsram futoto, el insese in eis me rid su tuku ke Baibel. Ke sie eku kut sramsramkin ma orekla, a el lungse in rid buk inge Life—How Did It Get Here? By Evolution or by Creation.b Nga fwak la arulanu mwo kut fwin osun a sramsramkin me lutlut se inge. El insese. Sonja el akola na paye ke lutlut ke pal se Nga tuku, a tokin lutlut se meet lasr inge, kut tafwela na in lutlut ke kais sie wik.” Sister Kristian lasr inge el aksafyela kas lal: “Ke lusen yiu puspis Nga pre a siyuk ke Baibel study, tusruktu Nga tia nunku la Nga ku in eis sie ke inkanek in orek ma lo ke telefon.”
15, 16. Kain in experience fuka kom ku in sromon su akkalemye ma lane su tuku ke akola in orekmakin inkanek puspis in mutamwauk Baibel study?
15 Met puspis elos engunkin kapkapek lalos ke sripen elos orekmakin me kasru nu kemwa fuka in orek ma lo nu sin met in an nu kemwa. Sie mutan Kristian in an United States el park sitosa okwel sisken sie van su orekmakinyuk ke business ke sie nien park lun sitosa. Ke pal se mutan ke van el liyel, sister se inge el mutamwauk in aketeye nu sel akmwuk lun orekma in luti lasr ke Baibel. Mutan se inge el loang mwo, el srola liki van lal, a el som futoto nu ke sitosa okwen sister wiesr. El fwak: “Nga arulanu engun ke pal se kom tui a sramsram nu sik. Nga tia eis me rid lomtel ke lusen pal loeloes. Sayen ma inge, Nga lungse in sifwil lutlut ke Baibel. Ya kom lungse in lutlut Baibel nu sik?” Sister wiesr inge el orala sie luma mwomwo tu lan ku in sulkakin peng mwo.
16 Oasr sie experience lun sie sister in an United States ke pal se el oru muteta nu ke sie nursing home. El osun nu sin sie director ke kutu orekma ke an inge a el aketeye nu sel la el lungse in kisekin pal lal in sang kasru ke me enenu in ngun lun met nu kemwa su muta ke loom inge. Sister wiesr se inge el aketeye la el insemwomwo in oru lutlut ke Baibel su wangin molo nu sin met nu kemwa su lungse in wi. Director el fulela lan muteta nu ke kais sie infwokil lun met su muta in loom inge. Tia pat toko, el mutamwauk in oru Baibel study pal tolu ke wik se nu sin met 26 nu fon su muta ke loom inge, sie selos el ku in wi ke meeting pal e nu kemwa.
17. Kain in osun fuka pal nu kemwa arulanu fukoko ke orekma in mutamwauk Baibel study?
17 Nu sin kutu met sulkakin lun Togusrai, sie kaifwe sumwos nu sin met in lutlut Baibel oswela fwako mwomwo. Ke sie lututeng, sie congregation su oasr met orekma 105 el kaifweung in suli kais sie met su elos osun nu se in lutlut ke Baibel. Alngoul onkosr sin met orekma elos akesrui ke orekma lun forfor, a tokin elos orekmakin aur luo ke orekma lun forfor, elos konaok la oasr Baibel study siengoul limekosr sasu su oakiyuki.
Kaifweung In Suk Met Su Fwal
18, 19. Kain in ma sap lun Jisus fuka kut enenu in esam pal nu kemwa, a ke ma inge mea kut nu kemwa kaifweung in oru?
18 Oanu sie met sulkakin Togusrai, saap kom lungse in srike me kasru nu kemwa su akkalemyeyuk ke me lutlut inge. Paye, arulanu yok sripe in loang nu ke fasin lun kais sie an ke pal se kut orekmakin sie akmwuk in orek ma lo. Yok liki nu kemwa, lela kut in filiye ke nunuk lasr kas in kaifwe lun Jisus in suk met su fwa fwal a kasru met inge nu kemwa in ekla met tuma lutlut.—Mattu 10:11; 28:19.
19 In akpayeye akmwuk inge, kut enenu in ‘orekmakin Kas lun God ke inkanek sumwos.’ Kut ku in oru ou inge ke pal se kut orekmakin kas in purakak mwo su tuku ke Ma Simusla. Ma inge ku in kasre kut in purakak insien met su insemwomwo in long a ku in moklelos in oru orekma. Ke kut lalalfongi nu sin Jeova a pre pal nu kemwa, kut ku in akesrui in kasre kutu met in ekla met tuma lutlut lun Jisus Kraist. Aok, orekma se inge wise me insemwomwo na paye! Ke ma inge lela kut in ‘akkeye kut tu God lan liye kut mwo,’ akfulatye Jeova pal nu kemwa oanu sie met sulkakin moniyuk lun Togusrai, su luti in oru met tuma lutlut.—2 Timote 2:15.
[Footnotes]
a Orekla sin Met Lo Lun Jeova.
b Orekla sin Met Lo Lun Jeova.
Ya Kom Esam?
• Efu ku Apolus el enenu in eis aketeye yok ke inkanek lun God?
• Ke inkanek fuka Prisila a Akuila elos lutlut kel met sap Poul?
• Mea kom ku in lotela ke orekma in oru met tuma lutlut in Orekma sapter 18?
• Fuka kom ku in orala pal mwo puspis in oru met tuma lutlut?
[Picture on page 14]
Prisila a Akuila elos “aketeye a akkalemye sumwos inkanek lun God nu sel” Apolus
[Picture on page 16]
Apolus el ekla met usrnguk in orala met tuma lutlut
[Picture on page 17]
Poul el luti in an nu kemwa su el som nu we
[Pictures on page 19]
Orala pal mwo puspis in luti