Sangeng Sin Jeova A Liaung Ma Sap Lal
“Sangeng sin God a liaung ma sap lal. Tu pa inge orekma mwo kemwa lun metu.”—EKKLISIASTIS 12:13.
1, 2. (a) Fuka sangeng ku in kurungin kut liki me sensen nu ke manosr? (b) Efu ku papa a nine lalmetmet elos luti ke sangeng paye nu sin tulik nutulos?
“PULAIK el oru moul nu ke me sensen, a sangeng el kurunganang ma inge,” pa inge ma Leonardo da Vinci el liye. Pulaik su tia orekmakin inkanek lalmetmet, el oru sie met in tia loang nu ke me sensen, tusruktu sangeng el akismakinye in sensenkin. Ke sie me pupulyuk, kut fwin muta sisken an fulat a kut liye la fulat na paye an se inge kut fwin putatla, paenang kut nu kemwa silaklak in foloko nu ke an se su kut etu la kut tia sensen in putatla we. In oupanu, ke sangeng su tia akkeye mukena futoto lasr nu sin God, oanu ma kut lotela tari ke me lutlut somla a, a el ouyepa kurungin kut liki me keok.
2 Tusruktu, sangeng ke me sensen puspis ke len inge enenu in lutiyuk. Ke sripen tulik srisrik elos nukin me sensen su tuku ke sarom, ke sitosa ke inkanek, paenang fwusesr nu selos in sun ongoiye.a Papa a nine su lalmetmet elos arulanu oaru in lutiyung nu ke nunuk a ke insien tulik nutulos in etu in sangeng, elos sang pa kas in sensen nu selos pal nu kemwa ke me sensen su raunelosla. Papa a nine elos etu la sangeng inge ku in molela moul lun tulik nutulos.
3. Efu a fuka Jeova el ase nu sesr kas in sensen ke me sensen lun ngun?
3 Jeova el nunku ou inge pa ke insemowmwo lasr. Oanu sie Papa su lungse kut, el luti kut ke inkanek lun Kas lal a u lal in akinsemwomwoye kut. (Isaia 48:17) Ipen me luti mutal inge pa kas in sensen nu sesr “pal nu kemwa” ke me sensen lun ngun tu kut in etu in akkalemye sangeng paye nu ke me sensen inge. (2 Kronikel 36:15; 2 Piter 3:1) Ke lusen me sramsram nu kemwa oasr ongoiye puspis lun ngun a me keok puspis su tia sikyuk ‘fwin oasr sie inse ou inge nu sin met, tu elos in sangeng sin God a liaung ma sap lal.’ (Duteronomi 5:29) Ke pal in “ongoiye se inge su upa in muteng,” fuka kut ku in akkeye sie inse su sangeng sin God a fwasr liki me sensen lun ngun?—2 Timote 3:1.
Fwasr Liki Ma Koluk
4. (a) Kain in srunga fuka met Kristian nu kemwa enenu in akkalemye? (b) Mea pulakin lun Jeova ke orekma koluk? (Srike liye footnote.)
4 Baibel el aketeye la “sangeng sin Jeova me srunga ma koluk.” (Soakas 8:13) Oasr sie Baibel lexicon el akkalemye ke srunga oanu “sie kain in nunuk in pulakin nu sin met a ke me lain, srunga, me srungeyuk nu sel a ke ma se su el srunga in sun ku in esal nu ka.” Ke ma inge sangeng paye el akkeye kut in srunga ku koase ma koluk nu kemwa ye mutun Jeova.b (Sam 97:10) Ma inge mokle kut in fwasr liki ma koluk, oanu ke kut fwasr liki an fulat ke pal se su kut pulakin me sensen. “Ke sangeng sin Jeova metu fwasr liki ma koluk,” Baibel el fwak.—Soakas 16:6.
5. (a) Fuka kut ku in akkeye sangeng lasr sin God a srunga lasr ke ma koluk? (b) Mea me sramsram ke mutanfwal Israel luti kut ke ma se inge?
5 Kut ku in akkeye sangeng paye inge a srunga ma koluk kut fwin nunku yok ke fwako koluk su tuku ke orekma koluk. Baibel el akkalemye nu sesr la kutena ma kut taknelik kut fwa ouyepa kosrani—fwinne kut taknelik nu ke ikwe ku fwinne kut taknelik nu ke ngun. (Galetia 6:7, 8) Ke sripe se inge el akkalemye na paye ke fwokin orekma in lain nu ke ma sap lal a ke orekma su paenang in som liki alu paye. Ke pal se wangin kasru mwomwo sin God, mutanfwal srisrik, a munas lun an Israel el enenu pakoten lun mutanfwal ku puspis siskel. (Duteronomi 28:15, 45-48) Ongoiye su tuku ke seakos lun Israel simusyukla in Baibel “tu in me srikasrak” tu kut in lutlut a akyokye sangeng sin God.—1 Korint 10:11.
6. Mea kutu me srikasrak in Ma Simusla su kut akola in tuni ke kut lutlut in sangeng sin God? (Srike liye footnote.)
6 Sayen ma sikyuk nu ke mutanfwal Israel, Baibel el aketeye pa ke experience puspis lun met puspis su akkolukyeyuk ke sripen sok, kosro, ku inse fulat.c Kutu sin met inge kulansap nu sin Jeova ke lusen yiu puspis, tusruktu ke sun pal saok su eneneyuk in moul lalos, sangeng lalos nu sin God munasla, a elos kosrani ma koluk. Esam lasr ke me srikasrak puspis lun Baibel inge ku in akkeye kut in kaifweung in tia etai ma tafongla lalos. Me asor yok kut fwin tupan na ne ke na pal me ongoiye el sikyuk nu sesr na kut fwa sang insiesr nu ke kas in kai lun God! Tia oanu ma met puspis lalalfongi, pulakin—yokna ke oiyen moul sukosok—su tia pa inge me luti mwo emeet.—Sam 19:7.
7. Su Jeova el suli nu ke loom sel?
7 Siepa sripe yok la efu ku kut enenu in akyokye sangeng sin God pa ke sripen kut lungse in kurunganang futoto lasr nu sin God. Kut sangeng in aksupwarye Jeova meyen kut arulanu aksaokye kamwuk lasr nu sel. Su God el pangon kamwuk lal, su el akola in suli in muta in loom sel in ngun? Elos mukena “su fwafwasyesr in sumwos, a orekma sumwosmwos.” (Sam 15:1, 2) Kut fwin aksaokye futoto lasr inge nu sin Met Orekutla, na kut fwa arulanu sensenkin oiyen fwasr lasr ye mutal.
8. Fuka kutu sin met Israel in len lal Malakai elos tianu aksaokye kamwuk lalos nu sin God?
8 Sie me asor, ke kutu sin met Israel in len lal Malakai elos tianu aksaokye kamwuk lalos nu sin God. Elos tia sangeng a akfulatye Jeova, elos kisekin kosro mas a fuka ke me loang lal. Wanginla sangeng lalos nu sin God su akkalemyeyuk ke oiye lalos nu ke akmwuk lun payuk. Meyen elos lungse in payuk nu sin mutan fwusr, elos sisla mutan kielos ke elos met fwusr ke sripe na srisrik. Malakai el fwak nu selos la Jeova el srunga “sisla” a orekma kutasrik lalos kunausla futoto lalos nu sin God. Fuka God el ku in insemwomwo ke me kise lalos ke sripen elos orekmakin me loang lalos in me na luma in afwunye ke sroninmuta—su tuku ke tung a mongi lun mutan kielos su elos sisla? Kain in orekma sesumwos ke akmwuk lal inge mokle Jeova el an siyuk: “Piye sangeng luk?”—Malakai 1:6-8; 2:13-16.
9, 10. Fuka kut ku in akkalemye la kut aksaokye kamwuk lasr nu sin Jeova?
9 Ke len inge, Jeova el liye pa ke keok lun inse lun mutan kie a mukol tuma puspis su wangin meta a tulik nu kemwa su akkolukyeyuk ke rapku a kosro lun mokul tuma puspis, ku papa puspis, ku mutan kie a nine puspis. Paye, ma inge aksupwaryel na paye. Met kamwuk nu kemwa lun God elos liye ma nu kemwa fwal nu ke liye lun God nu selos a elos kaifweung in orekmakin in sang akkeye oiyen moul in payuk lalos, elos fwasr liki nunuk lun fwal se inge su pilesru me kapur lun payuk, a elos “kaengla liki kosro.”—1 Korint 6:18.
10 Ke akmwuk lun moul in payuk wekunang kutupa oiye lun moul, in srunga ma nu kemwa su koluk ye mutun Jeova, wekunang in akfulatye oiyen kamwuk nu sel, fwa wise insemwomwo lun Jeova. Met sap Piter el akkalemye na paye: “Paye Nga liye tu God el tia sulosol met. A in mutanfwal e nu kemwa el su sangeng sel, a oru ma sumwosmwos el akinsemwomwoyel.” (Orekma 10:34, 35) Oasr me pupulyuk puspis lasr su tuku ke Ma Simusla su akkalemye la fuka sangeng sin God mokle met puspis in oru ma sumwos fwinne elos muta ye me srifwe puspis.
Met Tolu Su Sangeng Sin God
11. Ye kain in luma fuka Ebream el pangpang “met sangeng sin God”?
11 Oasr sie met in Baibel su Jeova el akkalemye oanu met kamwuk lal—pa met patriarch se inge Ebream. (Isaia 41:8) Sangeng lal Ebream nu sin God srikeyuk ke pal se God el siyuk sel in kisekin mwen nutul, Isaak, el su God el orekmakin in akpayeye mwolela lal nu sel Ebream ke sie mutanfwal lulap su tuku ke tulik nutul. (Genesis 12:2, 3; 17:19) Ya “kamwuk lun Jeova” el kutangla ke me srifwe inge? (Jemes 2:23) Ke pal se ma Ebream el asroela paol a srukak kutlas nutul in unilye Isaak, lipufon lun Jeova el fwak: “Nik kom filiye poum fwin tulik mokul se inge, a nik kom oru kutena ma nu sel, tu inge Nga etu tu kom sangeng sin God, meyen kom tia srukye mwen nutom, mwen siefwunnu nutom liki yu.”—Genesis 22:10-12.
12. Mea ma inge su purakak sangeng lal Ebream nu sin God, a fuka kut ku in akkalemye kain in ngun inge?
12 Fwinne Ebream el akpayeye tari meet liki pal inge la el sangeng sin Jeova, tusruktu ma el oru ke pal inge akkalemye sangeng lulap lal nu sin God ke sie inkanek mwo emeet. Lungse lal in kisekin Isaak tia tuku ke akfulat in akos mukena. A Ebream el mokleyuk ke lalalfongi fukoko la Papa tumal in kosrao el ku in akpayeye ma El mwolela ke inkanek in akmoulyelak Isaak fwin ma inge eneneyuk. Oanu met sap Poul el simusla, Ebream el “arulanu etu, tu ma el mwoleaung ka, el ouyepa ku in oru.” (Rom 4:16-21) Ya kut akola in oru ma lungse lun God fwinne ma inge siyuk nu sesr in kisekin ma yok? Ya kut lalalfongi la kain in akos lasr inge e fwa wise ma lane ma patpat, meyen kut etu la Jeova el “met sang moul nu selos sukol”? (Hibru 11:6) Pa inge sangeng nu sin God.—Sam 115:11.
13. Efu oasr sumwos lal Josef in akkalemyel sifwanu oanu sie mokul su ‘sangeng sin God paye’?
13 Lela kut in tuni siepa me srikasrak ke sangeng sin God su oasr orekma ka—ke ma kel Josef. Oanu sie met kos ke sou lal Potiphar, len nu kemwa Josef el enenu in muteng ke ma upa su tuku ke me srifwe in orek kosro. Wanginla inkanek saye su el ku in orekmakin tu el an ku in fwasr liki mutan kien leum lal, su pal nu kemwa moklel in oan yurol. Ke saflaiye, ke pal se el “srukilyel,” el “kaengla a illa liki loomu.” Mea moklel in fwasr liki ma koluk ke pal na sa? Wangin alollo, la me kasru yok nu sel pa sangeng sin God, kena lal in fwasr liki “ma koluk lulap se inge, a oru ma sito lain God.” (Genesis 39:7-12) Josef el ku in akkalemyel na paye oanu sie met su ‘sangeng sin God paye.’—Genesis 42:18.
14. Fuka pakoten lal Josef akkalemye sangeng paye sin God?
14 Yiu puspis toko, Josef el osun nu sin tulik wiel, su kukakunulla el in ekla sie met kos. Fwusesr nu sel in orekmakin pal in enenu lalos ke mongo in suk foloksak ke ma koluk su elos oru nu sel. Tusruktu, orekma silolel nu sin met tia akkalemye sangeng sin God. (Livitikus 25:43) Ke ma inge, ke pal se Josef el liye me akpayeye yok la tulik wiel nu kemwa elos ekla tari, el pakoten in akkalemye nunuk munas nu selos. Oanu Josef, sangeng lasr sin God e fwa mokle kut in kutangla ma koluk nu ke ma mwo, a kasru kut in tia putatla nu ke me srifwe.—Genesis 45:1-11; Sam 130:3, 4; Rom 12:17-21.
15. Efu oiye lal Job akinsemwomwoye insien Jeova?
15 Job el siepa me srikasrak mwo ke sangeng sin God. Jeova el fwak nu sel Devil: “Ya kom nunku kel Job met kulansap luk, tu wangin sie oanu el fwin fwalu, sie met sumwosmwos a sumwos, sie su sangeng sin God, a forla liki ma koluk?” (Job 1:8) Ke lusen yiu puspis, moul sumwosmwos lal Job akinsemwomwoye na paye insien Papa tumal in kosrao. Job el sangeng sin God meyen el etu la pa inge ma sumwos el lan oru a pa inge inkanek mwo emeet nu ke moul. “Liye! Sangeng sin Jeova—pa inge lalmetmet,” Job el fwak, “a fwasr liki ma koluk, pa inge etauk.” (Job 28:28) Oanu sie mokul payuk, Job el tia loang nu sin mutan fwusr, ku el srukye nunuk lun kosro in on insiel. El fwinne met kasrup se, el srunga in filiye lalalfongi lal nu ke me kasrup, a el fwasr liki kain in alu nu kemwa nu ke me srulela.—Job 31:1, 9-11, 24-28.
16. (a) IKe inkanek puspis fuka Job el akkalemye lungkulang? (b) Fuka Job el akkalemye la el tia srunga in sang nunuk munas?
16 Tusruktu, sangeng sin God ku in kalmekin in oru ma mwo a in fwasr liki ma koluk. Ke ma inge, Job el akkalemye nunuk kulang nu sin met kun, met sikapas a met sikasrup. (Livitikus 19:14; Job 29:15, 16) Job el etu la “fwal tu met kamwuk lal in fwakak kulang nu sel su apkurun in mulalla; aok nu sel su fwasr liki sangeng sel su Ku Liki Ku.” (Job 6:14) Srunga in sang nunuk munas ku srukye mulat ku in kalmekin srunga in fwakak kulang. Ke kolyuk lun God, Job el pre ke insemwomwo lun met asrouki tolu lal, su sang nu sel me keok upa. (Job 42:7-10) Ya kom ku in akkalemye kain in ngun inge su akola in sang nunuk munas nu sin met lili wiom su saap akngalye kom ke kutu inkanek? Pre se su tuku ke inse lun insemwomwo nu sin met su oru ma koluk nu sesr ku in kasru yok in kutangla me aktoasr. Ma mwomwo nu kemwa su Job el eis ke sripen sangeng lal sin Jeova ase nu sesr pitse nu ke ‘yokiyen mwo lun Jeova, su el elosak nu selos su sangeng sel.’—Sam 31:19; Jemes 5:11.
Sangeng Sin God Lain Sangeng Sin Met
17. Mea sangeng sin met ku in oru nu sesr, a efu ku kain in sangeng inge ma lalfon?
17 Fwinne sangeng sin God ku in mokle kut in oru ma sumwos, tusruktu sangeng sin met ku in akmunasye lalalfongi lasr. Ke ma inge, el kaifwe nu sin met luti lal elos in ekla met luti moniyuk ke peng mwo, Jisus el fwak nu selos: “A nik komwos sangeng selos su uniye mano, a koflanu uniye ngun; a mwo tu komwos in sangeng sel su ku in kunausla ngun a mano in Gehenna.” (Mattu 10:28 NW) Sangeng sin met sie ma lalfon, Jisus el aketeye, meyen wangin ku lun met in kunausla fwinsrak lasr ke moul ke pal fwasru. Sayen ma inge, kut sangeng sin God meyen kut akilen ku sakuruk lal, kut fwin srikeye ku nu kemwa lun mutanfwal nu kemwa ma inge wangin sripe. (Isaia 40:15) In oanu Ebream oasr yurosr lalalfongi yok ke ku lun Jeova in akmoulyeak met kulansap oaru lal. (Fwakyuk 2:10) Ke ma inge, kut ku in lalalfongi in fwak: “God el fwin wi kut, su ku in lain kut?”—Rom 8:31.
18. Ke inkanek fuka Jeova el akinsemwomwoyelos su sangeng sel?
18 Fwinne met su lain kut tuku ke sou lasr sifwanu ku tuku sin tulik koluk in loom lutlut, kut ku in konaok la “in sangeng sin Jeova oasr lalalfongi ku.” (Soakas 14:26) Kut ku in pre nu sin God ke kasru, a etu la el long kut. (Sam 145:19) Jeova el tia mulkunla ke kutena pal elos nu kemwa su sangeng sel. Ke inkanek lun met palu lal inge Malakai, el akkeye kut: “Na elos su sangeng sin Jeova kaskas nu sin sie sin sie; a Jeova el lipsre, a long, a sie buk in esmakin simusla ye mutal, ke elos su sangeng sin Jeova, a su nunku ke el.”—Malakai 3:16.
19. Kain in sangeng fuka e fwa safla, tusruktu kain in sangeng fuka a fwa on nu tok ma patpat?
19 Pal futoto e fwa tuku ke pal se met nu kemwa su muta fwin fwalu elos fwa alu nu sin Jeova a sangeng sin met e fwa wanginla. (Isaia 11:9) Sangeng ke sra, mas, orekma silolel, a meun e fwa wanginla pa. Tusruktu, sangeng sin God e fwa oan nu tok ma patpat meyen met tuma lutlut oaru lal in kosrao a fwalu elos fwa tafwela in akkalemye nu sel akfulat, akos a sunak. (Fwakyuk 15:4) Ke pal inge, lela kut in sang insiesr nu ke kas in kai lal Solomon su tuku sin God: “Nik kom lela insiom in sok sin met koluk, a kom muta in sangeng sin Jeova len na fon. Tu paye oasr me mol, a fwinsrak lom fwa tia mwotla.”—Soakas 23:17, 18.
[Footnotes]
a Kutu sin met matu wanginla sangeng lalos ke pal se orekma lalos orelos in sun me sensen pal nu kemwa. Ke pal se kusensiyuk siyukyukla efu ku carpenter puspis wanginla kofinpaolos, sie met usrnguk ke orekma el fwak: “Elos tila sangeng ke tata sarom su arulanu kasrusr mui.”
b Jeova el pulakin srunga. Ke sie me pupulyuk, Efesus 4:29 akkalemye la kas koluk oanu “kas fokfok.” Kas Greek su orekmakin nu ke “fokfok” ku in kalmekin fwokinsak, ik, ku ikwe su kolukla. Kain in kas inge akkalemye na paye srunga su kut enenu in akkalemye ke kas koluk. In oupanu, me srulela, pal nu kemwa akkalemyeyuk ke Ma Simusla oanu “fok.” (Duteronomi 29:17; Ezekiel 6:9 NW) Srunga yok lasr ke fok, ku ma fwasr liki met, kasru kut in kalem ke pulakin lun God ku srunga lal ke kutena akmwuk in alu nu ke me srulela.
c Ke inkanek lun me srikasrak, loang akmwoye nu ke me sramsram sel Kein in Ma Simusla (Genesis 4:3-12); David (2 Samuel 11:2–12:14); Gihesai (2 Togusra 5:20-27); a Uzzaia (2 Kronikel 26:16-21).
Ya Kom Esam?
• Fuka kut ku in lutlut in srunga ma koluk?
• Fuka kutu sin met Israel in len lal Malakai elos tia aksaokye kamwuk lalos nu sin Jeova?
• Mea kut ku in lotela kel Ebream, Josef, a Job ke sangeng sin God?
• Kain in sangeng fuka e fwa tia wanginla, a efu?
[Picture on page 25]
Papa a nine lalmetmet elos luti tulik nutulos ke sangeng paye
[Picture on page 26]
Oanu sangeng su oru kut in fwasr liki me sensen, sangeng sin God mokle kut in fwasr liki ma koluk
[Picture on page 29]
Job el srukye na sangeng lal sin God fwinne el sun met kamwuk kikiap tulo lal
[Credit Line]
From the Bible translation Vulgata Latina, 1795