Insemwomwo Yurin Met Su Fwafwasyesr In Kalem
“A lela kut in fwasr in kalem lun Jeova.”—ISAIA 2:5.
1, 2. (a) Efu arulanu yok sripen kalem? (b) Efu kas in sensen su akkalemye la losr e fwa afwunye fwalu nu fon tia me aksruskruk se?
JEOVA el Sropon kalem. Baibel el pangnol “su se fwatu tu in me kalem ke len, a ma sap lun malem a itue tu in me kalem ke fong.” (Jeremaia 31:35; Sam 8:3) El pa orala fwatu nu sesr, su oanu fwanyu orek fururrur ke nuklear, orala ku lulap lal in fwasrelik ke yen engyengu, kutu ke inkanek lun kalem a fol. Ip srisrik ke ku se inge su sun kut ke inkanek lun kalem akkeye ma moul fwin fwalu. Fwin wangin kalem su tuku ke fwat, kut tia ku in moul. Wangin ma moul fwin fwalu..
2 Ke kut srukye ma inge ke nunuk lasr, kut ku in kalem ke ma upa yok ke sie luma su met palu Isaia el akkalemye. El fwak: “Tu, liye! losr a fwa afwunye fwalu, a losr matoltol mutanfwalu.” (Isaia 60:2) Paye, ma inge el tia sramsram ke sie pal in losr na paye. Isaia el tia sramsram ke sie len su wanginla kalem lun fwat, malem, a itue. (Sam 89:36, 37; 136:7-9) A, el sramsram ke losr in ngun. Tusruktu, losr in ngun sie me sensen yok in moul. Ke sie pal loes, kut tia ku in moul fwin wangin kalem in ngun, oanu kalem na paye fwin wangin ma inge kut tia ku in moul.—Luk 1:79.
3. Fwal nu ke kas lal Isaia, mea met Kristian nu kemwa enenu in oru?
3 Ke sripe se inge, loang akmwoye eneneyuk na paye ke kas inge lal Isaia, fwinne ma inge akpayeyuk tari fwin an Juda in pal meeta, tusruktu, ma inge el akpayeyuk ke inkanek yok in len lasr. Aok, in len lasr misinge, losr in ngun afwunye fwal se inge. Ke sie me sensen lulap inge, kalem in ngun arulanu yok sripe. Pa inge sripe paenang met Kristian nu kemwa elos enenu in porongo kas in kaifwe lun Jisus: “Komwos sang kalem lomwos in tolak ye mutun metu.” (Mattu 5:16) Met Kristian oaru nu kemwa elos ku in oru kalem lalos in tolak nu sin met fwokpap, a sang nu selos pal mwo in eis moul.—Jon 8:12.
Pal In Losr Fwin An Israel
4. Nge akpayeyuk se meet lun kas palu lal Isaia, tusruktu kain in luma a ma sikyuk fuka ku in liyeyuk in len lal?
4 Akpayeyuk se meet lun kas lal Isaia ke losr matoltol su afwunye fwalu sikyuk ke pal se mutanfwal Juda el ekla yen mwesis a met nu kemwa lal utukla nu in Babulon oanu met sruo. Tusruktu, meet liki pal inge, in len lal Isaia, losr in ngun afwunye tari mutanfwal puspis, sie me akpayeye pa inge paenang ma inge moklel in kaifwe nu sin met lal: “O loom sel Jekob, fwasru komwos, a lela kut in fwasr in kalem lun Jeova”!—Isaia 2:5; 5:20.
5, 6. Kain in orekma fuka sang kasru nu ke losr matoltol in len lal Isaia?
5 Isaia el palye in an Juda “in len lal Uzzaia, Jotam, Ehas a Hezekaia, togusra lun an Juda.” (Isaia 1:1) Ke sie pal in ma upa pa inge ke akmwuk koluk lun politic, orek luma ke alu, nununku sesumwos, a orekma koluk nu sin met sikasrup. Fwinne ke pal in kolyuk lun togusra oaru puspis, oanu Jotam, me loang lun god kikiap ku in liyeyuk ke an fulat puspis. Ye koko lun togusra koluk puspis, oasr ma koluk upa. Ke sie me pupulyuk, Togusra koluk Ehas el oru ma koluk upa ke pal se el kisekin tulik nutul ke pal in alu lal nu ke god inge Molech. Sie pal in losr na paye pa inge!—2 Togusra 15:32-34; 16:2-4.
6 Luma a ma sikyuk in an nu kemwa arulanu losr pa. An Moab, Edom, a Filistia elos tu sano ke sisken masrol lun Juda akola in oru ma koluk. Togusrai lun Israel fwin an Eir, elos fwinne sou lun an Juda, tusruktu elos sie met lokwalok upa. Leyen loes lun Eir, pa mutanfwal Syria su akola in kunausla misla lun an Juda. Sie me sensen yok emeet pa mutanfwal Assyria su arulanu silolel, su pal nu kemwa el suk inkanek in akyokye ku lal. Ke lusen pal in palye lal Isaia, mutanfwal Assyria el kutangla mutanfwal lun Israel a apkurun in kunausla an Juda. Ke kutu pal, apkurun siti nu kemwa su oasr pot fulat ka fwin an Juda sayen an Jerusalem elos putatla nu in paon met Assyria.—Isaia 1:7, 8; 36:1.
7. Inkanek fuka Israel a Juda elos sulela, a oiye fuka Jeova el akkalemye?
7 Met lun God su muta ke mwoleaung lal pulakin ma upa inge nu kemwa meyen Israel a Juda elos koluk nu sel. Oanu ma akkalemyeyuk in buk lun Soakas, elos “fwasr liki inkanek sumwos in fwasr inkanek lun losr.” (Soakas 2:13) Aok, fwinne Jeova el mulat nu sin met lal, tusruktu el tia sisilosla. A, el orekmakunul Isaia a kutupa met palu in sang kalem nu sin kutena met ke mutanfwal inge su suk in kulansap nu sin Jeova ke oaru. Kalem su etukyung nu selos ke inkanek lun met palu inge nu kemwa arulanu saok na paye. Ma inge ku in sang moul.
Sie Pal in Losr Ke Pal Inge
8, 9. Kain in ma sikyuk puspis fuka sang kasru nu ke losr matoltol fwin fwalu misinge?
8 Luma a ma sikyuk in len lal Isaia oanu sie ke ma sikyuk ke len inge. Ke pal lasr misinge, met kol lun met elos forla liki Jeova a ke Togusra su el sulela in kol, Jisus Kraist. (Sam 2:2, 3) Met kol lun alu lun Kristendom elos keapela met lalos. Kain in met kol inge elos fwakak la elos kulansap nu sin God, tusruktu ke ma paye, elos akkeye god lun fwal se inge—lungse ke mutanfwal, kofwen me meun a met meun, a met pengpeng—sayen ma inge elos luti me luti lun met Pegan.
9 In an puspis, alu lun Kristendom elos wi ke meun lulap a meun srisrik su akkalemye ethnic cleansing ku srunga ke met saye a kutupa orekma koluk su me aksangeng na paye. Sayen ma inge, elos tia tu ku akkeye oiyen moul nasnas su tuku ke Baibel, alu puspis elos tia loang ku elos akkeye orekma lun kosro, mokul nu sin mokul, a mutan nu sin mutan. Ke sripen srunga lalos inge nu ke ma sap lun Baibel, met lun Kristendom nu kemwa elos oanu ma met sim lun Sam el fwak in pal meeta: “Elos tia etu, a elos tia kalem; elos fwafwasyesr in losr.” (Sam 82:5) Paye, Kristendom, el oanu an Juda in pal meeta, el muta in losr matoltol.—Fwakyuk 8:12.
10. Fuka kalem el tolak nu ke losr ke len inge, a fuka met fwulpap nu kemwa elos eis me insemwomwo?
10 Fwinne losr matoltol, Jeova el oru kalem in tolak in kasru met fwokpap. Ke sripe se inge, el orekmakin met kulansap akmusrala lal fwin fwalu, “met kulansap oaru a lalmetmet,” a elos “sikme oanu kalem lun fwalu.” (Mattu 24:45; Filippai 2:15) Un met kulansap inge, su akkeyeyuk sin million puspis lun “sip ngie” su met asrouki lalos, elos lela kalem lalos in ngun su tuku ke Kas lun God, Baibel in tolak. (Jon 10:16) Ke fwal se inge su arulanu losr, kain in kalem inge sang fwinsrak nu sin met fwokpap, kasrelos in futoto nu sin God, a kasrelos in fwasr liki me sruf. Sie ma saok pa inge su wise moul.
“Nga Fwa Kaksakin Em”
11. Kain in me lutlut fuka Jeova el sang in len lal Isaia?
11 Ke lusen len in losr in pal lal Isaia a ke pal losru upala liki meeta met meun lun Babulon elos wisla met lun Jeova nu in an sel oanu met sruo, kain in me kasru fuka Jeova el sang? Sayen me kasru ke oiyen moul nasnas, el akkalemye ke pal sa la fuka el akpayeye akmwuk lal nu sin met lal. Ke sie me pupulyuk, loang akmwoye, ke kas palu puspis su kut ku in liye in Isaia sapter 25 nu ke 27. Kas nu kemwa ke sapter inge akkalemyela fuka Jeova el oru orekma in pal meeta a mea el akola in oru in len lasr.
12. Kain in kas in kaksak fuka su tuku ke insiel Isaia el oru?
12 Ma se meet, Isaia el fwak: “O Jeova, Kom God luk. Nga fwa akfulatye kom, Nga fwa kaksakin em.” Sie kas in kaksak na mwomwo pa inge su tuku ke inse! Tusruktu, mea mokle met palu se inge in fwak kain in pre inge? Sie sripe yok akkalemyeyuk ke ip se akluo lun fus sepanu inge, kut ku in rid: “Tu kom [Jeova] orala ma sakuruk, aok papu lun meeta, ke oaru a paye.”—Isaia 25:1.
13. (a) Kain in etauk fuka akkeye insemwomwo lun Isaia nu sin Jeova? (b) Mea kut ku in lotela ke me srikasrak lal Isaia?
13 In len lal Isaia, Jeova el oru ma sakuruk puspis ke met Israel, a ma inge nu kemwa simusyukla. Arulanu kalem la Isaia el etu ma inge nu kemwa. Ke sie me pupulyuk, el etu la Jeova el aksukosokye met lal liki sruo lalos in an Ijipt a molelosla liki koskosrok lun met meun lal Fero ke Mwea Srasra. El etu la Jeova el kol met lal ke yen mwesis a wiselosla nu ke Fwal Mwolela. (Sam 136:1, 10-26) Kain in me sramsram inge akkalemye la Jeova God el oaru a paye. “Papu” lal—akmwuk lal nu kemwa—akpayeye. Etauk sumwos su tuku sin God akkeyel Isaia in kaifweung in fwasr ke kalem. Ke ma inge, el oakiye sie me srikasrak mwo nu sesr. Kut fwin kaifweung in lutlut ke Kas lun God su simusyukla, a orekmakin ma inge ke moul lasr, kut ku in kaifweung pa in muta in kalem.—Sam 119:105; 2 Korint 4:6.
Sie Siti Musalla
14. Kas palu fuka orekla ke sie siti, a su siti se inge?
14 Sie me srikasrak ke papu lun God ku in konoiyukyuk in Isaia 25:2, kut ku in rid: “Tu kom nuna orala sie siti sie eol, sie siti su oasr pot we sie an kunausten, sie imwen leum lun met sa tu in tia sie siti; a fwa tianu musaiyuk.” Mea siti se inge? Kalem la Isaia el sramsram ke kas palu ke Babulon. Paye, oasr sie pal an Babulon el ekla na paye sie siti sie eol.
15. “Siti lulap” fuka oasr ke len inge, a mea fwa sikyuk nu sel?
15 Ya siti se inge su Isaia el fwak oasr ma el pitse ka ke len inge? Aok. Buk lun Fwakyuk el sramsram ke “siti lulap se su togusra fwin togusra fwin fwalu.” (Fwakyuk 17:18) Siti lulap inge pa “Babulon Lulap,” un alu kikiap nu kemwa fwin fwalu nu fon. (Fwakyuk 17:5) Ke len inge, ip yok ke Babulon Lulap pa Kristendom, su met kol nu kemwa elos kol in lain orekma in luti ke Togusrai lun met lun Jeova. (Mattu 24:14) Tusruktu, in oanu Babulon in pal meeta, Babulon Lulap el e fwa musalla ke lusen pal na futoto, a el tia sifwil sikyuk.
16, 17. Fuka met lokwalok lun Jeova elos sang mwolanu nu sel in pal meeta a ke len lasr?
16 Mea pa kas palu lal Isaia el fwak ke “sie siti su oasr pot we”? El sramsram kel Jeova, Isaia el fwak: “Ke ma inge sie mutanfal ku fwa nawe kom la; sie siti in mutanfwal aksangeng fwa sangeng sum.” (Isaia 25:3) Fuka siti in aksangeng inge, “siti in mutanfwal akasangeng,” fwa sang mwolanu nu sin Jeova? Aok, ya kom esam mea sikyuk nu sin togusra kulanu lun an Babulon, Nebuchadnezzar. Tokin el pulakin ke sie ma sikyuk su akkalemye ke munas lal sifwanu, el mokleyuk in fwakak mwolanu lun Jeova a ku liki ku lal. (Daniel 4:34, 35) Ke pal se Jeova el akkalemye ku lal, fwinne met lokwalok lal elos fwa akilen, fwinne elos srunga, orekma sakuruk lal.
17 Ya Babulon Lulap el akilen orekma sakuruk lun Jeova ke kutena pal? Aok. Ke lusen meun lulap se meet, met kulansap akmusrala lun Jeova elos luti ye ma upa lulap. In yiu 1918 elos ekla met sruo in ngun ke pal se met kol lun Watch Tower Society elos filiyuki nu in kalpous. Orekma in luti ke inkanek mwo a takla tui na paye. Na, in yiu 1919, Jeova el sifwil pa folokonang insemwomwo lal nu selos a akkeyelos ke ngun mutal lal, mutamwauk ke pal inge elos sulela ke insielos in akpayeye kunokon lalos in luti ke peng mwo fwin fwalu nu fon. (Mark 13:10) Ma inge nu kemwa buk lun Fwakyuk el palye, wekunang pulakin lun met lokwalok lalos. Elos inge “sangeng a sang mwolanu nu sin God in kosrao.” (Fwakyuk 11:3, 7, 11-13) Tia kalme la elos nu kemwa ekla met lalalfongi, a elos mokleyuk in akilen orekma sakuruk lun Jeova ke pal inge, oanu Isaia el palye elos fwinne srunga.
“Sie Nien Ku Nu Sin Met Sikasrup”
18, 19. (a) Efu met lokwalok nu kemwa elos tia kutangla in kunausla oaru lun met lun Jeova? (b) Fuka “on lun met aksangeng” fwa akpusisilyeyuk?
18 In kolla nunuk lal ke pal inge nu ke orekma kulang lun Jeova nu sin met nu kemwa su fwasr in kalem, Isaia el fwak kel Jeova: “Tu kom nuna sie nien ku nu sin met sikasrup, sie nien ku nu sin met enenu in ongoiye lal, sie nien molela liki paka, sie lul liki fwolu, ke foru lun met aksangeng oanu sie paka lain potu. Oanu fwol in sie an pao, kom fwa wisye wowon lun met sa, oanu fwol ke lulin pukunyeng, on lun met aksangeng fwa akpusisilyeyuk.”—Isaia 25:4, 5.
19 Mutamwauk ke yiu 1919, met aksangeng elos srike ma nu kemwa in kunausla oaru lun met alu paye, tusruktu elos tia kutangla. Efu? Meyen Jeova pa nien ku nu sin met lal. El sang nu selos lul liki fwol su tuku ke kolyai a el tu oanu pot fukoko lain paka lun me lain. Kut nu kemwa su fwasr ke kalem lun God ku in lalalfongi na paye ke kut ngetla nu ke pal se ‘on lun met aksangeng akpusisilyeyuk.’ Aok, kut sano na paye ke me insemwomwo, ke len se met lokwalok nu kemwa lun Jeova wanginla.
20, 21. Kain in kofwo fuka Jeova el akola, a mea ku in toeni nu ke kofwo se inge ke fwalu sasu?
20 Jeova el tia kurunganang mukena met kulansap lal. El sang ma enenu lalos oanu sie Papa su lungse. Tokin el aksukosokye met lal liki Babulon Lulap in yiu 1919, el filiye ye mutalos sie kofwo lulap in kutangla, mongo in ngun su arulanu yok. Ma inge Isaia 25:6 el palye meet, kut ku in rid: “A fwin eol soko inge Jeova lun un met meun el fwa oru nu sin mutanfwal nu kemwa sie kofwo in ma fat, sie kofwo lun wain fwin mes, in ma fat sesesla ke maro, lun wain fwin mee arulanu aknasnasyeyuk.” Sie me insemwomwo na paye nu sesr in wi ke kofwo se inge! (Mattu 4:4) “Tebu lun Jeova” nenela na paye ke ma mwomwo nu kemwa in mongo. (1 Korint 10:21) Ke inkanek lun “met kulansap oaru a lalmetmet,” ituku nu sesr kemwa ma nu kemwa su kut enenu ke ma lun ngun.
21 A oasr pa ma sayen kofwo lulap in ngun inge. Kofwo in ngun se ingenu kut engunkin in akismakinye kut ke me mongo na paye su arulanu pukanten su kut ku in eis ke fwalu sasu su God el mwolela. Na, wekunang nu ke “kofwo in ma fat nu kemwa” pa me mongo na paye su arulanu pukanten. Wanginla kutena met su musrensral ke me mongo in ikwe a me mongo in ngun. Sie me insemwomwo na paye pa inge nu sin met oaru nu kemwa su ke pal inge arulanu keok ke sripen kas palu ke “sral” su wi ipen “akul” ke oasr tari lun Kraist! (Mattu 24:3, 7) Nu selos kemwa, kas lun met sim lun sam el me pwarak na paye. El fwak: “A fwa pus korn fwin fwalu fwin mangon eola; fwakolos fwa mokuikui.”—Sam 72:16.
22, 23. (a) Mea se inge “me afyuk” ku “luslus” su etukla liki, a ke inkanek fuka? (b) Fuka ‘angonkas lun met lun Jeova’ e fwa wanginla?
22 Porongo ingenu ke siepa mwolela su arulanu mwo. Ke el srikeye ma koluk a mise nu ke sie “luslus,” ku sie “me afyuf,” Isaia el fwak: “A el [Jeova] fwa kunausla fwin eol soko inge mutun me afyuf su afwunye mutanfwal nu kemwa, a luslus su elakelik fwin mutanfwal nu kemwa.” (Isaia 25:7) Nunku! Ma koluk a mise, su aktoasrye metu oanu nuknuk su afwunye mutasr tu kut in tia ku in momong, e fwa wanginla. Kut ngetuk na paye nu ke pal fwasru ke pal se me insemwomwo nu kemwa su tuku ke me kise lun Jisus fwa orekmakin na paye nu sin met nu kemwa su akos a oaru!—Fwakyuk 21:3, 4.
23 In srusrngiye nu ke pal mwolanu, met palu inge su eis kasru sin God el akkeye kut: “El [God] nuna okomla mise nu tok; a Leum Jeova el fwa ela sroninmet liki muta nu kemwa; a angonkas lun met sral el fwa wisla liki fwalu nu fon, tu Jeova el fwak.” (Isaia 25:8) Wanginla met su ku in mise ke sripen mas ku tung ke sripen mise lun met su elos lungse. Sie ekla lulap na mwomwo pa inge! Sayen ma inge, wangin kas in akkoluk a kikiap su ku in longyuk fwin fwalu su met lun God elos mongfwusesr in keok ke lusen yiu puspis. Efu? Meyen Jeova el akwanginyela sropon ma inge—papa tuman ma kikiap, Setan su Devil, wekunang futen Setan nu kemwa.—Jon 8:44.
24. Fuka elos nu kemwa su fwasr in kalem elos fwa topuk ke ku sakuruk lun Jeova kelos?
24 Tokin elos nunku ke orekma sakuruk inge nu kemwa lun Jeova, elos nu kemwa su fwasr in kalem mokleyuk in fwak: “Liye! Pa inge God lasr. Kut sanol, a el fwa molikutla. Pa inge Jeova. Kut sanol. Kut fwa insemwomwo a engun in lango lal.” (Isaia 25:9) Tia pat toko, met sumwosmwos nu kemwa oasr sripe lalos in insemwomwo. E fwa wanginla losr, a met oaru nu kemwa elos fwa yuyu ke kalem lun Jeova ma patpat. Ya oasr kutena fwinsrak su mwolanu liki ma inge? Mo, wangin!
Ya Kom Ku In Aketeye?
• Efu arulanu yok sripe ke len inge in fwasr in kalem?
• Efu Isaia el kaksakin en Jeova?
• Efu met lokwalok nu kemwa elos tia kutangla in kunausla oaru lun met lun God?
• Kain in me insemwomwo lulap fuka sano met nu kemwa su fwafwasyesr in kalem?
[Picture on page 22, 23]
Met su muta fwin an Juda elos kisekin tulik nutulos nu sel Molech
[Pictures on page 25]
Etauk ke orekma sakuruk lun Jeova moklel Isaia in kaksakin en Jeova