Len In Nununku Lun Jeova Apkurun!
“Len lulap lun Jeova apkurun. Apkurun a arulanu sa.”—ZEFENAIA 1:14.
1. Kain in kas in sensen fuka God el sang ke inkanek lal Zefenaia?
JEOVA GOD el akola in oru orekma in lain ma koluk. Porongo! Pa inge kas in sensen lal: “Nga fwa kunausla met . . . Nga fwa otela met liki mutun foko.” (Zefenaia 1:3) Kas inge lun Leum Ku Liki Ku Jeova sramsramkinyuk meet ke inkanek lun met palu Zefenaia, el great-great-grandson se lun Togusra mwomwo Hezekaia. Kas inge, su orekla in len lun Togusra mwomwo Josia, tia palye yok ke pal mwomwo lun met koluk su muta fwin an Juda.
2. Efu orekma lal Josaia tia kutongye len in nununku lun Jeova?
2 Wangin alollo ke kas palu lal Zefenaia la purakak pwar lal Josaia su srakna fwusr ke me enenu in aknasnasye an Juda liki alu fokfok. Tusruktu, kaifweung lun Togusra in aknasnasye an lal liki alu kikiap tia orala ma koluk nu kemwa in wanginla liki metu ku ma inge ella ma koluk lun papa matu tumal, Togusra Manassa, su “nekla Jerusalem ke sra su wangin meta.” (2 Togusra 24:3, 4; 2 Kronikel 34:3) Ke ma inge, len in nununku lun Jeova e fwa tuku na paye.
3. Fuka kut ku in etu na paye la sie met el ku in moliyukla liki “len in koskosrok lun Jeova”?
3 Aok, oasr met su ku in moula liki len in me aksangeng inge. Ke ma inge, met palu lun God el fwak: “Meet liki ma sap sikyuk, meet liki len sa alukela oanu kulin witu, meet liki koskosrok lun Jeova tuku nu fwomwos, meet liki len in mulat lun Jeova tuku nu fwomwos, suk Jeova komwos met fulpap lun fwalu nu kemwa, su liaung ma sap Lal, suk sumwosmwos, suk fulpap. Saap komwos fwa mwukinyukla in len in mulat lun Jeova.” (Zefenaia 2:2, 3) In oasr fwinsrak in moul ke lusen len in nununku lun Jeova, lela kut in loang akmwoye nu ke buk lal Zefenaia in Baibel. Simusyukla fwin an Juda meet liki 648 B.C.E., sie ipen “kas palu” lun God pa inge, su kut nu kemwa enenu in loang mwo ke insiesr kemwa.—2 Piter 1:19.
Poun Jeova El Asroela
4, 5. Fuka Zefenaia 1:1-3 akpayeyuk nu sin met koluk fwin an Juda?
4 “Kas lun Jeova” nu sel Zefenaia mutamwauk ke kas in sensen meet. God el fwak: “ ‘Nga fwa arulanu kunausla ma nu kemwa liki mutun foko,’ Jeova el fwak.’ ‘Nga fwa kunausla met a kosro. Nga fwa kunausla mwon yen engyengu, a ik in mwea, a me tukulkul wi met koluk, a Nga fwa otela met liki mutun foko, Jeova el fwak.”—Zefenaia 1:1-3.
5 Aok, Jeova el akola in aksafyela ma koluk upa in an Juda. Su God el orekmakin in “kunausla ma nu kemwa likin foko”? Ke sripen Zefenaia el palye ke mutamweyen kolyuk lal Togusra Josaia, su mutamwauk ke 659 B.C.E., kas palu ka inge akpayeyuk ke kunanela lun an Juda a capital siti lal, Jerusalem ke poun an Babulon in yiu 607 B.C.E. Ke pal inge, “otela” lun met koluk fwin an Juda sikyuk.
6-8. Kas palu fuka akkalemyeyuk in pal meeta in Zefenaia 1:4-6, a fuka kas palu inge akpayeye fwin an Juda in pal meeta?
6 In palye nu ke orekma lun God lain met su alu nu ke ma kikiap, Zefenaia 1:4-6 el fwak: “A Nga fwa asroela pouk fwin Juda, a fwin met muta Jerusalem nu kemwa, a Nga fwa otela met lula lal Beal liki an se inge, a en met tol nu ke me srulela wi met tol, a elos su alu nu ke u in kosrao fwin mangon loomu, a elos su alu, su fulak nu sin Jeova a fulak kel Malkam; a elos su forla liki fwasr tokin Jeova; a elos su sumwena suk Jeova, ku siyuk kel.”
7 Poun Jeova el asroela lain met lun Juda a Jerusalem. El kaifweung na paye in otela ku uniye met nu kemwa su alu nu ke god lun orek fwako lun met Kenan pangpang Beal. Kain in god kikiap puspis elos pangon Beal meyen met nu kemwa su alu nu sel elos lutiyuk in oasr ku lal ke ma puspis. Ke sie me pupulyuk, oasr kain in Beal su met Moab a met Midia elos orekmakin ke alu lalos fwin Eol Peor. (Oekyuk 25:1, 3, 6) In an Juda nu kemwa, Jeova el otela met tol lun Beal, wekunang met tol lun Livai nu kemwa su kunausla ma sap lun Jeova ke pal se elos asrouki nu selos.—Exodus 20:2, 3.
8 God el ouyepa otelolosla nu kemwa su ‘alu nu ke u in kosrao,’ wekunang elos nu kemwa su orekmakin inutnut ke ma elos liye in kosrao a elos su alu nu ke fwat. (2 Togusra 23:11; Jeremaia 19:13; 32:29) Koskosrok lun God ku in tuku pa nu selos nu kemwa su orani alu paye a alu kikiap ke elos ‘fulak nu sin Jeova a fulak kel Malkam.’ Malkam pa sie e lal Molek, god fulat emeet lun met Ammon. Orek kise ke tulik srisrik arulanu pengpeng ke alu lun Molek.—1 Togusra 11:5; Jeremaia 32:35.
Saflaiyen Kristendom Arulanu Apkurun!
9. (a) Oasr meta lun Kristendom ke mea? (b) Tia oanu met Juda suoaru, mea kut nu kemwa kaifweung in oru?
9 Ma inge nu kemwa akismakinye kut na paye ke alu kikiap a inutnut ke ma elos liye in kosrao su arulanu yokyokelik ke alu lun Kristendom. A, ke kunokon lal in kisekin million puspis lun moul ke me loang lun met kol lun alu su insese in kasru orekma lun meun el sie me srungeyuk na paye! Lela kut in tia oanu met Juda su fuleak lalalfongi lalos ke kutu pal, su ‘forla liki in fwasr tokin Jeova,’ elos ekla met koluk a tia sifwil sokol ku suk kas in kai lal. A, lela kut in srukye lalalfongi lasr nu sin God.
10. Fuka kom ku in aketeye ma saok su tuku ke kas palu lun Zefenaia 1:7?
10 Kas in palu lun met palu tok inge fwal nu sin met koluk fwin an Juda a ke len lasr. Zefenaia 1:7 el fwak: “Kom in misla ye mutun Leum Jeova; tu len lun Jeova apkurun me, tu Jeova el akou sie me kise; el akmutalye met sral su pangonyuk.” Kalem la met su “pangonyuk” inge pa met Kaldia su met lokwalok lun met Juda. “Me kise” pa Juda sifwanu, wekunang capital siti lal. Ke ma inge Zefenaia el sulkakin akmwuk lun God in kunausla Jerusalem, a kas in palu inge el sramsramkin pa ke kunanela lun Kristendom. In akpayeye, ke len in nununku lun Jeova su arulanu apkurun ke pal inge, mutanfwal nu kemwa elos fwa ‘misla ye mutun Leum Jeova’ a loang nu ke ma el fwak ke inkanek lun “u srisrik” akmusrala lun Jisus a ke met su asrouki nu sel, “sip ngie” nutul. (Luk 12:32; Jon 10:16) Kunanela se inge sanoyuk nu sin met nu kemwa su srunga in long a akkeyelos sifwanu in lain kolyuk lun Togusrai lun God.—Sam 2:1, 2.
Tia Pat Oasr—Sie Len in Tung!
11. Mea kalmen Zefenaia 1:8-11?
11 In len lun Jeova, Zefenaia 1:8-11 el sisani kas inge: “ ‘A a fwa te oru in len lun me kise lun Jeova, Nga fwa kai met leum, a mwen nutin togusra, a elos nu kemwa su nuknukyung nuknuk belung. A in len sa Nga fwa kaelos nu kemwa su srola fwin nien utyuk, su nekla loom sin met kato lalos ke ma silolel a kutasrik. A in len sa,’ Jeova el fwak, ‘a fwa oasr pusren tung Mutunpot in Iku me, a tungtutaf ke ip se akluo me, a srufwalfwal lulap fwin toktok me. Tung, komwos met muta Maktesh, tu met Kenan nu kemwa wanginla; elos nu kemwa su tanyuki ke silfer wanginla.’ ”
12. Ke inkanek fuka kutu met elos konoiyukyuk nukomang “nuknukyung belung”?
12 Tokin Togusra Josaia, Togusra nu kemwa su aolul pa Jehoahaz, Jehoiakim, a Jehoiachin. Na tok kolyuk lal Zedekaia tuku, su arulanu pengpeng ke pal se kunanela lun Jerusalem. Fwinne ongoiye se inge apkurun in tuku nu selos, kutu selos srakna suk me insemwomwo lun kutena mutanfwal su “nuknukyung nuknuk belung.” Oupanu ma sikyuk in pal inge, met puspis in len inge elos akkalemye na paye ke inkanek puspis la elos tia wi u lun Jeova. Akkalemyelos oanu u lal Setan su elos inge nu kemwa fwa eis kai.
13. Fwal nu ke kas palu lal Zefenaia, mea fwa sikyuk ke pal se met meun lun Babulon elos tuku in kunausla Jerusalem?
13 “Len” in lolngok lun an Juda oanu len in nununku lun Jeova in kunausla met lokwalok lal nu kemwa, in aksafyela ma koluk, a in akkalemye la el Ku Liki Ku. Ke pal se met Babulon elos meun lain Jerusalem, oasr sie pusren tung ke Mutunpot lun Iku me. Meyen fwal e se inge futoto nu ke fish market. (Niemaia 13:16) Met meun lun Babulon elos ilyuk nu in an se su pangpang an se akluo, a oasr “srufwalfwal lulap tuku fwin an toktok me” ku in kalmekin la pusra lulap su tuku sin met Kaldia futotoeni. Oasr “sie tung” su tuku sin met su muta in an Maktesh, saap pa inge an lung ke infalfwal lun Tyropoeon. Efu elos tung? Meyen akmwuk in kuka, wekunang met nu kemwa su “tanyuki ke silfer,” wanginla.
14. Lupaka orekma lun God in tuni met nu kemwa su fwakak la elos alu nu sa?
14 Fuka lupan orekma lun Jeova in tuni met nu kemwa su fwakak la elos alu nu sel? Kas in palu el tafwela: “A a fwa te oru in pal sa, Nga fwa tuni Jerusalem ke lamu, a Nga fwa kai met su on fwin mee lalos, su fwak insielos, ‘Jeova el fwa tia oru ma mwo, a el fwa tia oru ma koluk.’ A me kasrup lalos fwa ekla ma wap, a loom selos an sikiyukla. Aok elos fwa musai loom, a elos fwa tia muta lu; a elos fwa eoki nien grepu, a fwa tia nim wain ka.”—Zefenaia 1:12, 13.
15. (a) Mea akola in sikyuk nu sin met tol kikiap fwin an Jerusalem? (b) Mea ma inge su sano met nu kemwa su wi ke alu kikiap in len lasr?
15 Met tol su luti ma kikiap fwin an Jerusalem elos orani alu lun Jeova nu ke alu kikiap. Elos fwinne pulakin misla, tusruktu God el fwa sukolos oanu ke lam kalem su ku in tolak losr lalos in ngun su elos oasr ka oanu me loeyuk lalos. Wangin kutena met su ku in kaengla liki nununku sumwos. Met luti koluk inge nu kemwa elos oanu mee su muta ke kapun sufwa in wain. Elos srunga in mokleyuk elos ke kutena me fwakak ke mutal lun God in lain mokuikui lun met, tusruktu elos tia ku in kaengla liki nununku lun God nu selos. E fwa wangin pa inkanek in kaengla nu sin met nu kemwa su wi ke alu kikiap, wekunang met nu kemwa lun Kristendom a elos su som liki alu lun Jeova a luti ma kikiap. Elos srunga in lalalfongi ke insielos la pa inge “len safla,” elos fwak insielos “Jeova el fwa tia oru ma mwo, a el fwa tia oru ma koluk.” Fuka lupan tafongla yok na paye lalos!—2 Timote 3:1-5; 2 Piter 3:3, 4, 10.
16. Mea sikyuk ke pal se nununku mutal orekla nu ke mutanfwal Juda, a fuka etauk lasr ke ma inge purakak nunuk lasr?
16 Met luti kikiap lun an Juda eis kas in sensen la met Babulon elos fwa tuku in eis me kasrup lalos, kunausla loom selos, a eisla fwako lun nien grep lalos. Kutena me kasrup wangin sripe ke pal in nununku mutal lain Juda. Ma inge akpayeye pa nu ke pal se nununku lun Jeova tuku nu ke fwal koluk inge ke len lasr. Ke ma inge, lela kut in srukye ke nunuk lasr ma lun ngun a ‘elosak ma saok lasr in kosrao’ ke kut suk meet orekma lun Jeova ke moul lasr!—Mattu 6:19-21, 33.
“Len Lulap lun Jeova Apkurun”
17. Fwal nu ke Zefenaia 1:14-16, mea lupan futoto lun len in nununku lun Jeova?
17 Fuka lupan futotoyen len in nununku lun Jeova? Fwal nu ke Zefenaia 1:14-16, God el liksreni in fwak kas inge: “Len lulap lun Jeova apkurun me. Apkurun a arulanu sa, aok pusren len lun Jeova. Met ku arulanu tung we. Len sa sie len in koskosrok, sie len in ongoiye a keok, sie len in kunausten a sukela, sie len in losr a ok, sie len in pukunyeng a losr matoltol, sie len in ukuk a pang nu ke meun lain siti su oasr pot we a lain imwen meun fulat.”
18. Efu kut tia enenu in nunku la len in nununku lun Jeova srakna loes?
18 Met tol koluk, met fwisrak a met nu kemwa eis tari kas in sensen la ‘len lulap lun Jeova apkurun.’ In an Juda oasr ‘len lun Jeova arulanu apkurun.’ In len lasr pa, lela in wangin kutena met in nunku mu nununku lun Jeova in lain met koluk nu kemwa srakna loes. A, oanu ke God el oru nu sin mutanfwal Juda in pal sa, len in nununku e ku in “sa” pa tuku. (Fwakyuk 16:14, 16) Sie pal in keok na paye nu sin met nu kemwa su pilesru kas in sensen lun Jeova ke inkanek lun Met Lo lal a elos su pilesru in sroang nu ke alu paye!
19, 20. (a) Mea kutu nu ke luma a ma sikyuk ke koskosrok lun God lain Juda a Jerusalem? (b) Ke sripen kunanela su sulosol met su apkurun in tuku nu ke akmwuk koluk inge, kusensiyuk fuka sikyuk?
19 Koskosrok lun God lain Juda a Jerusalem pa “sie len in ongoiye a keok.” Met meun lun an Babulon elos oru me keok lulap nu sin met Juda, wekunang me fosrnga lulap su oan ye mutun mise a kunausyukla. Sie len in kunausten a sukela,” sie len in losr a ok, pukunyeng, a losr matoltol, ma inge paye a tia me pupulyuk na, meyen kulas a met mise ku in liyeyuk in an nu kemwa. “Sie len in ukuk a pang nu ke meun,” tusruktu pang inge wangin sripe.
20 Wangin ku lun met san lun Jerusalem ke kofwen me meun lun Babulon apunla “imwen meun fulat.” Me loeyuk ke pot fulat lun akmwuk koluk se inge tia ku in oru kutena ma in lain kofwen me meun lun God in kosrao, su el akola in orekmakin in sang kunausla ma el lungse in oru. Ya kom fwinsrak nu ke moul? Ya kom sulela tari in tu ku ke leyen lun Jeova, ‘su liyelosyung nu kemwa su lungse el; a met koluk nu kemwa el e fwa kunauselosla’?—Sam 145:20.
21, 22. Fuka Zefenaia 1:17, 18 fwa akpayeye in len lasr?
21 Sie len in nununku sakuruk na paye pa Zefenaia 1:17, 18 el palye! “A Nga fwa wise ongoiye nu fwin metu, tu elos fwa fwasr oanu met kun, meyen elos orek ma koluk lain Jeova; a sralos fwa okwokla oanu kutkut, a ikwelos oanu fok. Silfer lalos a gold lalos koflanu molelosla in len in koskusrok lun Jeova; a fwal se inge nu fon fwa kangyukla ke e in lemta lal; tu el fwa aksafyela, aok sie safla me aksangeng, nu selos nu kemwa su muta in fwal se inge.”
22 Oanu ma el oru in len lal Zefenaia, Jeova el fwa wise ongoiye “nu selos nu kemwa su muta fwin fwalu,” elos su srunga in porongo kas in sensen lal. Meyen elos oru ma koluk lain God, paenang elos fwasr oanu met kun su wangin kasru yuro, kofla in konaok molela lalos. In len in nununku lun Jeova, sralos fwa “okwokla oanu kutkut,” oanu ma wangin sripe. Sie me mwekin na paye saflaiyelos, meyen God el fwa siselik manolos nu in an nu kemwa—foko wet—lun met koluk inge fwa “oanu fok” fwin fwalu.”
23. Fwinne met koluk elos tia ku in kaengla “in len in koskosrok lun Jeova,” tusruktu, kain in fwinsrak fuka kas palu lal Sefenaia el akkalemye?
23 Wangin kutena met su ku in molela met nu kemwa su lain God a met lal. Silfer ku gold lalos koflanu molela met koluk nu kemwa fwin an Juda, fwinne me kasrup su elos okanla ku kutena me eyeinse koluk tia ku in molelosla ku kasrelos in kaengla liki “in len in mulat lun Jeova” nu sin Kristendom a akmwuk koluk inge nu kemwa. Ke len in meun inge, “fwalu nu fon fwa kangyukla” ke e in lemta lun God ke pal se el kunausla met koluk. Meyen oasr lalalfongi lasr ke kas palu lun God, paenang kut lalalfongi la kut oasr tari ingenu ke saflaiyen “len safla.” (Daniel 12:4) Len in nununku lun Jeova apkurun, a kitin pal lula el fwa sang foloksak nu sin met lokwalok lal. Fwinne ou inge kas palu lal Zefenaia aketeye ke fwinsrak nu ke molela. Ke ma inge, mea kut enenu in oru tu kut in moliyukla ke len in koskosrok lun Jeova?
Fuka Kom Topuk?
• Fuka kas palu lal Zefenaia ke Juda a Jerusalem akpayeyuk?
• Mea ma inge su sano Kristendom a ma koluk nu kemwa in len lasr?
• Efu kut tia enenu in nunku la len in nununku lun Jeova e fwa srakna pat?
[Picture on page 7]
Zefenaia el pulaik in sulkakin la len in nununku lun Jeova apkurun
[Credit Line]
Tuku ke Self-Pronouncing Edition of the Holy Bible, su oasr King James a Revised versions ka
[Picture on page 8]
Len lun Jeova tuku nu ke an Juda a Jerusalem ke inkanek lun Bubulon in yiu 607 B.C.E.
[Picture on page 10]
Ya kom fwinsrak in moliyukla liki ke pal se Jeova el kunausla met koluk?