Suk Jeova Meet Liki Len In Koskosrok Lal
“Suk Jeova . . . Suk sumwosmwos, suk fwulpap. Saap komwos fwa mwukinyukla in len in mulat lun Jeova.”—ZEFENAIA 2:3.
1. Fuka luman Juda ke ma lun ngun ke pal se Zefenaia el mutamwauk in oru orekma lal oanu sie met palu?
ZEFENAIA el mutamwauk ke orekma lal oanu sie met palu ke sie pal in ma upa ke me sramsram lun an Juda. Ma lun ngun ke mutanfwal se inge arulanu koluk. Metu elos filiye lalalfongi lalos nu sin met tol, a met inutnut lun met pegan ke me kasru, a elos tia tupan Jeova. Alu lun Beal wikin, alu lal in orek fwako, arulanu pengpeng ke an inge. Met kol lun an—met fwisrak, met lulap, a met nununku—elos akkeokye met su elos enenu in kurungin. (Zefenaia 1:9; 3:3) Wangin alollo la Jeova el akola in ‘asroela paol’ lain Juda a Jerusalem in kunauselosla!—Zephaniah 1:4.
2. Kain in fwinsrak fuka oasr yurin met kulansap oaru lun God fwin an Juda?
2 Tusruktu, fwinne arulanu koluk ma sikyuk, oasr sie fwinsrak kalem. Mwen nutul Amon pangpang Josaia el mutamwauk in kol ke pal inge. El fwinne srakna tulik, Josaia el lungse na paye Jeova. Fwin togusra sasu inge el sifwil folokonak alu nasnas fwin an Juda, sie me akkeye yok pa inge nu sin met ekasr na su kulansap ke oaru nu sin God! Kutu metu saap fwa mokleyuk in welulos a fwa moliyukla pa in len in koskosrok lun Jeova.
Ma Enenu ke Molela
3, 4. Kain in ma enenu tolu fuka sie met el enenu in sun el fwin lungse in mwukinyukla in “len in mulat lun Jeova”?
3 Ya oasr kutu met fwa moliyukla in len in koskosrok lun Jeova? Aok, elos fwin sun me enenu tolu su akkalemyeyuk in Zefenaia 2:2, 3. Ke kut rid fus inge nu kemwa, lela kut in loang akmwoye nu ke me enenu yok inge. Zefenaia el simusla: “Meet liki ma sap sikyuk, meet liki len sa alukela oanu kulin witu, meet liki koskosrok lun Jeova tuku nu fwomwos, meet liki len in mulat lun Jeova tuku nu fwomwos, suk Jeova, komwos met fwulpap lun fwalu nu kemwa su liaung ma sap Lal. Suk sumwosmwos, suk fwulpap. Saap komwos fwa mwukinyukla in len in mulat lun Jeova.”
4 Ke ma inge, sie met el enenu in (1) suk Jeova, (2) suk sumwosmwos, a (3) suk fwulpap. Ma enenu inge nu kemwa eneneyuk yok nu ke nunuk lasr ke len inge. Efu? Meyen fwin Juda a Jerusalem elos sun sie len in nununku ke century akitkosr B.C.E., na mutanfwal lun Kristendom—aok, met koluk nu kemwa—fwa orek pa nu se in meun lain Jeova God ke len in “ongoiye lulap.” (Mattu 24:21) Kutena met su lungse in moliyukla ke pal inge enenu in oralla sulela ingenu. Ke inkanek fuka? Ke inkanek in suk Jeova suk sumwosmwos, a suk fwulpap meet liki wanginla pal!
5. Mea ma inge su weang nu ke ‘suk Jeova ke len inge?
5 Saap kom ku in fwak: ‘Nga sie met su mwolela a baptais tari oanu met kulansap lun Jeova, sie sin Met Lo lun Jeova. Ya Nga sonna sun me enenu inge?’ Paye, oasr me enenu yok sayen mwolela lasr mukena nu sin Jeova. Mutanfwal Israel el sie mutanfwal su eis mwolela tari, tusruktu in len lal Zefenaia met puspis in an Juda elos tia moulkin moul fwal nu ke mwolela lalos. Ke sripe se inge, ke saflaiye mutanfwal inge sisyukla. In ‘suk Jeova’ ke len inge ku in kalmekin nu ke enenu lun akkapye a srukye sie moul futoto nu sel a nu ke u lal fwin fwalu. Kalmen ma inge pa in kaifweung in etu ke nunuk lun Jeova ke ma puspis a in loang nu ke ma el pula. Kut suk Jeova ke pal se kut kaifweung in lutlut ke Kas lal, nunku ke ma inge pal nu kemwa, a orekmakin kai lal ke moul lasr. Ke kut kaifweung pa in suk kolyuk lun Jeova ke inkanek lun pre pal nu kemwa a fwasr tokin kolyuk lun ngun mutal lal, futoto lasr nu sel yokelik a kut nu kemwa mokleyuk in kulansap nu sel ‘ke insiesr kemwa, ngunasr kemwa, a ku lasr kemwa.’—Duteronomi 6:5; Galetia 5:22-25; Filippai 4:6, 7; Fwakyuk 4:11.
6. Fuka kut “suk sumwosmwos,” a fuka kut ku in oru ou inge fwinne ke fwal inge?
6 Me enenu akluo su sramsramkinyuk in Zefenaia 2:3 pa “suk sumwosmwos.” Apkurun kut nu kemwa suk in oru ekla lulap ke moul lasr tu kut in fwal nu ke baptais lun met Kristian, tusruktu, kut enenu in srukye na akmwuk sumwosmwos lun God ke moul lasr kemwa. Kutu sin met su ke mutamwauk elos arulanu mwo ke oiye se inge tusruktu elos lela moul lalos in akfokfokyeyukla ke fwalu se inge. Tia fwusesr in suk sumwosmwos, meyen kut nu kemwa rauneyukla ke met su nunku ke orek kosro, kikiap, a kutupa ma koluk mu mwo a met nu kemwa ku in oru. Aok, lungse yok in akinsemwomwoye Jeova ku in kutangla kutena me akpwar in eis insemwomwo lun fwal se inge ke inkanek in asrouki nu selos. An Juda el tula liki insemwomwo lun God meyen el etai mutanfwal koluk saye su futoto nu sel. Lela kut in “met etawi God” a tia met etawi lun fwal se inge, akkapye “met sasu su fwal nu sin God orekla tari in sumwosmwos a mutal lun paye.”—Efesus 4:24; 5:1.
7. Fuka kut “suk fwulpap”?
7 Me lutlut aktolu su Zefenaia 2:3 el aketeye pa, kut fwin lungse in mwukinyukla in len in mulat lun Jeova, kut enenu in “suk fwulpap.” Len nu kemwa, kut osun nu sin mokul, mutan, a met fwusr su tia fwulpap. Nu selos nu kemwa, inse fwokpap sie kain in oiye munas. Inse pusisel el sie kain in oiye su munas upa. Elos siyuk ma puspis, rapku, a fwusesr in wi nunuk lun met saye, a lalalfongi la “sumwos” lalos sifwanu a sulela lalos pa enenu in akfulatyeyuk pal nu kemwa. Sie me asor na paye pa inge fwin kutu oiye inge kut sun! Pa inge pal in “suk fwulpap.” Efu? Meyen kut fwin fwulpap ye mutun God, kut insemwomwo in eis kai lal a kut akola in akfwalye moul lasr nu ke ma lungse lal.
Efu ku “Saap” Fwa Mwukinyukla
8. Mea kas se inge “saap” in Zefenaia 2:3, lungse in akkalemye?
8 Loang akmwoye nu ke ma Zefenaia 2:3 el fwak: “Saap komwos fwa mwukinyukla in len in mulat lun Jeova.” Efu ku kas se inge “saap” orekmakinyuk ke pal se el sramsram ke “met fwulpap lun fwalu nu kemwa”? Aok, met fwulpap inge elos oru sulela mwo, tusruktu elos tia enenu in lalalfongi ke ku lalos sifwanu. Meyen elos sonna sun saflaiyen moul lalos ke oaru. Aok, kut ku in nunku la saap kutu selos ku in putatla ke ma koluk. Ma inge paye pa nu sesr kemwa. Jisus el fwak: “A el su muteng nu ke safla, el nu fwa moul.” (Mattu 24:13) Aok, molela ke len in mulat lun Jeova akmwuk nu ke kaifweung in oru ma sumwos ye mutul. Ya pa inge sulela na paye su kom lungse in oru?
9. Kain in orekma sumwos fuka mokul fwusr Togusra Josaia el oru meet?
9 In topuk nu ke kas lal Zefenaia, Togusra Josaia el mokleyukyak in “suk Jeova” Ma Simusla el fwak: “Tu in yiu se akolkosr in togusra lal, ke el [Josaia] srakna fwusr [apkurun nu ke yiu 16 matwe], in mutamwauk in suk God lal Devid papa tumal.” (2 Kronikel 34:3) Josaia el kaifweung pa in ‘suk sumwosmwos,’ meyen kut ku in rid: “A in yiu se aksiengoul luo el mutamwauk in aknasnasye Juda a Jerusalem liki an fulat, a Ashira, a me srulela, a me srulela orek ke e. A elos fukulye loang lun Beal ye mutul.” (2 Kronikel 34:3, 4) Josaia el ‘suk fwulpap,’ el akpusisilyel sifwanu in akinsemwomwoye Jeova ke pal se el aknasnasye an lal ke alu ke me srulela a alu kikiap nu kemwa. Kutu met fwulpap elos arulanu insemwomwo ke ma sikyuk inge!
10. Mea sikyuk in an Juda in yiu 607 B.C.E., tusruktu, su met inge moleyukla liki?
10 Met Ju puspis elos forla nu sin Jeova ke pal in kolyuk lal Josaia. Tusruktu, tokin mise lun Togusra inge, apkurun met nu kemwa elos folokla nu ke inkanek in moul lalos meet—in oru orekma sesumwos su tia akinsemwomwoye God. Oanu Jeova el palye tari, met Babulon el kutangla Juda ke meun a kunausla capital siti lal inge Jerusalem in yiu 607 B.C.E. Aok, tia ma nu kemwa tula. Met palu Jeremaia, met Ethiopia pangpang Ebed-melech, tulik nutul Jonadab nu kemwa, a kutu met su oaru nu sin God elos mwukinyukla in len in mulat lun Jeova.—Jeremaia 35:18, 19; 39:11, 12, 15-18.
Met Lokwalok lun God—Loang Akmwoye!
11. Efu sie me srifwe na paye in muta na oaru nu sin God ke len inge, tusruktu mea met kulansap lun Jeova elos enenu in nunku a efu?
11 Ke kut sano len in mulat lun Jeova nu ke fwal koluk se inge, “me sruf puspis apinkutla.” (Jemes 1:2) In an puspis su fwak la elos aksaokye sukosok in alu, met kol koluk lun alu elos orekmakin ku lalos nu sin met kol lun guferment in sang kolyai upa nu sin met lun God. Met koluk elos kaskas kikiap lain Met Lo lun Jeova, a fwak la, elos “sie cult ku alu srisrik ye koko lun met su sang me sensen nu sin kutu met.” God el etu orekma lalos—a elos eis kai ke ma se inge. Met lokwalok lal elos enenu in nunku yok ke ma sikyuk nu sin met lokwalok lun met kulansap lal in pal meeta pangpang met Filistia. Kas palu el fwak: “Tu Gaza fwa filiyukla, a Askilon fwa me sikeyukla, elos fwa lusla Ashdod ke infwulwen len, a Ekron fwa fufyuk.” Siti lun met Filistia inge Gaza, Askilon, Ashdod, a Ekron fwa musalsalla.—Zefenaia 2:4-7.
12. Mea sikyuk nu ke Filistia, Moab, a Ammon?
12 Kas palu tafwela: “Nga long tari angang lal Moab, a me aksruksruk lun tulik nutul Amon, su elos akangonye met srak ka, a sifwanu akfulatyelos lain siskenfwal selos.” (Zefenaia 2:8) Paye, Ijipt a Ethiopia sun ongoiye sin met meun Babulon. Tusruktu mea nununku lun God nu sin mutanfwal Moab a Ammon, su tuku ke sou lal Ebream sin nephew lal pangpang Lot? Jeova el palye: “Paye, Moab fwa oanu Sodom, a tulik nutul Ammon oanu Gomorra.” Tia oanu nine matu kielos—sin tulik mutan luo nutul Lot, su moul la liki kunanela lun an Sodom a Gomorra—Moab a Ammon ke insefulat lalos elos tia ku in mwukinyukla in len in nununku lun God. (Zefenaia 2:9-12; Genesis 19:16, 23-26, 36-38) Ke len inge, piye an Filistia a siti lal nu kemwa? A fuka Moab a Ammon su insefulat ke sie pal? Fwinne kom sukolos, kom tia ku in konoilosyuk.
13. Mea ma inge su konaoiyukyuk ke inkanek lun archaeological fwin an Nineve?
13 In len lal Zefenaia, Kolyuk lun an Assyria arulanu ku. In aketeye sie infwokil lun loom sin togusra su elos konaok ke capital lun an Assyria pangpang Nineveh, met archaeologist se pangpang Austen Layard el simusla: “Ceiling . . . el kitakatelik nu ke square puspis, sroleyukla ke ros puspis, ku ke kain in kosro puspis. Kutu selos afwunyuki ke ivory, kais sie ip siske naweyukla ke border a moulding kato. Sru nu fon ka, wekunang sisken chamber, naweyukla, ku afwunyukla ke gold a silfer, a ke kain in sak su yok molo emeet, a pengpeng, cedar pa elos orekmakin oanu me musa orek ke sak.” Tusruktu, in oanu kas palu lal Zefenaia ke el palye; Assyria fwa musalsalu a capital siti lal inge Nineveh, fwa ekla “yen sikeyukla.”—Zefenaia 2:13.
14. Fuka kas palu lal Zefenaia akpayeye fwin an Neneve?
14 Yia 15 tokin Zefenaia el fwak kas palu inge, an kulanu lun Neneveh musalla, loom sin togusra musalla. Aok, siti su insefulat inge kunausyukla na paye. Lupan ma musalla ka akkalemyeyuk ke kas inge meet: “Pelikan a ouyepa porkupain fwa muta in sifwen sru we [su ikori tari]. Pusrelos fwa on in windou. Sikeyukla fwa on ke nien utyuk.” (Zefenaia 2:14, 15) Loom mwolanu puspis fwin an Nineveh fwal nu ke porkupain a pelikan mukena oanu nien muta lalos. Wanginla pusren met kuka ke inkanek we, pusren met meun, ku pusren met tol. Ke inkanek inge su ke sie pal a arulanu kafofo, a inge pusra on mukefwunnu ku in longyuk ke windo, saap on lun mwon srisrik ku pusren engyengu na. In oiye su sikyuk inge, e fwa oupanu nu sin met lokwalok nu kemwa lun God ke saflaiyelos!
15. Mea ma inge su ku in lotela ke ma sikyuk ke Filistia, Moab, Ammon, a Assyria?
15 Mea kut ku in lotela ke ma sikyuk ke mutanfwal Filistia, Moab, Ammon, a Assyria? Pa inge: Oanu met kulansap lun Jeova, kut tia enenu in sangeng sin kutena met lokwalok lasr. God el liye ma met lokwalok elos oru nu sin met kulansap lal. Jeova el oru orekma in lain met lokwalok in pal meeta, a nununku lal e fwa orek fwin fwalu nu fon ke len inge. Aok, oasr met fwa moula—‘u lulap su tuku ke mutanfwal nu kemwa.’ (Fwakyuk 7:9) Saap kom sie selos su fwa ou inge—fwin kom tafwela na in suk Jeova, suk sumwosmwos, a suk fwulpap..
We Nu Selos Su Likeke in Oru Ma koluk!
16. Mea kas palu lal Zefenaia el fwak ke met fwisrak, met kol lun alu, a efu kas inge fwal pa ke Kristendom?
16 Kas palu lal Zefenaia sifwilpa srusrngiye nu ke an Juda a Jerusalem. Zefenaia 3:1, 2 el fwak: “We nu sin mutan se su tunyuna a akkolukyeyuk nu ke siti su akkemkatu! El tia akos pusra; el tia eis me lutlut. El tia lalalfongi Jeova; el tia kalukyung nu sin God lal.” Fuka lupan me kai upa su sikyuk wangin kutongye nu sin met lun Jeova ke elos tia akos kai nu selos. Upa na paye, orekma koluk lun met fwisrak, met lulap, a met nununku. Zefenaia el selngawi met kol lun alu su tia mwekin ke pal se ma el fwak: “Met palu lal elos met losrongten a kutasrik. Met tol lal akkolukye loom mutal; elos kunausla ma sap.” (Zefenaia 3:3, 4) Kas inge arulanu fwal nu ke luma a ma sikyuk nu sin met palu a met tol lun Kristendom ke len inge! Ke orekma tia sumwos, elos eisla e mutal inge ke leng lalos liki Baibel nutulos a elos luti me lutlut kikiap ke Met su elos fwak mu elos alu nu se.
17. Fwinne metu elos long ku tia, efu kut enenu in tafwela in sulkakin peng mwo?
17 Jeova el sang kas in sensen nu sin met kulansap lal in pal meeta ke orekma su el akola in oru. El supwela met kulansap lal, met palu—Zefenaia a Jeremaia, a kutupa met—in oru metu in auliyuk. Aok, “Jeova . . . el fwa tia oru ma koluk. El akkalemye nununku sumwosmwos lal. Lututeng nu kemwa el tia fuleak.” Fuka topuk lalos? “A met sesumwos tia etu mwekin,” Zefenaia el fwak. (Zefenaia 3:5) Kas in sensen inge akkalemyeyuk pa ke pal inge. Kom fwin sie met su sulkakin peng mwo, oasr ip lom ke orekma in sang kas in sensen inge. Kaifweung in sulkakin peng mwo a tia tui! Fwinne metu long ku tia, orekma lun forfor lom arulanu yok sripe ye mutun God kom fwin oru ou inge ke oaru; kom tia enenu in mwekin ke kom oru orekma lun God ke moniyuk.
18. Fuka Zefenaia 3:6 akpayeyuk?
18 Nununku lun God tia orek nu sin Kristendom mukena. Jeova el akyokye kas in lain lal nu sin mutanfwal nu kemwa: “Nga otela mutanfwalu; tauer in meun lalos sikeyukla. Nga oru inkanek lalos yen mesis, tu ou inge wangin sie in alukela. Siti lalos kunausyukla.” (Zefenaia 3:6) Kas inge fwa akpayeyuk na paye paenang Jeova el kaskas oanu ma inge in sikyuk tari. Mea sikyuk ke siti puspis lun Filistia, Moab, a Ammon? A fuka capital lun Assyria, pangpang Nineve? Kunanela lalos orek oanu sie me pupulyuk a kas in sensen nu sin mutanfwal nu kemwa ke len inge. God el tia ku in aksruksrukyeyuk.
Kaifweung in Suk Jeova
19. Kain kusensiyuk fuka su purakak nunuk kut ku in siyuk?
19 In len lal Zefenaia, mulat lun God akkalemyeyuk nu sin met koluk nu kemwa su “akkulamye orekma lalos nu kemwa.” (Zefenaia 3:7) Ma inge fwa sikyuk pa in len lasr. Ya kom ku in liye me akpayeye su akkalemye la len lun Jeova apkurun? Ya kom kaifweung in “suk Jeova” ke kom rid Kas lal pal nu kemwa—len nu kemwa? Ya kom suk “sumwosmwos” ke kom kaifweung in moulkin moul nasnas fwal nu ke akmwuk lun God? A ya kom ‘suk fwulpap’ ke kom akkalemye fwulpap, inse pusisel nu sin God a ke akmwuk lal ke molela?
20. Kain in kusensiyuk fuka kut akola in sramsramkin ke me lutlut safla ke kas palu puspis inge lal Zefenaia?
20 Kut fwin kaifweung in oaru in suk Jeova, ke sumwosmwos, a fwulpap, na kut ku in lalalfongi ke me insemwomwo lun Jeova ke pal inge—aok, fwinne ke pal in me srifwe nu ke lalalfongi in “len safla” inge. (2 Timote 3:1-5; Soakas 10:22) Tusruktu, lela kut in siyuk, ‘Ke inkanek fuka kut nu kemwa akinsemwomwoyeyuk oanu met kulansap lun Jeova ke len inge, a kain in me insemwomwo fuka ke pal fwasru Zefenaia el akkalemye nu sin met nu kemwa su e fwa mwokinyukla ke len in mulat lun Jeova su arulanu futotoeni?’
Fuka Kom Topuk?
• Fuka metu elos “suk Jeova”?
• Mea ma inge su ku in toeni nu ke ‘suk sumwosmwos’?
• Fuka kut ku in “suk fwulpap”?
• Efu kut enenu in kaifweung in suk Jeova, sumwosmwos, a fwulpap?
[Picture on page 12]
Ya kom suk Jeova ke inkanek lun lutlut lom ke Baibel a pre lom pal nu kemwa?
[Picture on page 15]
Meyen elos tafwela in suk Jeova, sie u lulap fwa moleyukla liki len in mulat lal