Nunuk Lun God Ke Oiyen Mmoul Nasnas

“Nga Jeova God lom, su luti nu sum ma kom fwa insemwomwo ka, su kol kom ke inkanek su fwal tu kom in fwasr we.”​—ISAIA 48:17.

1, 2. (a) Mea nunuk lun met puspis ke oiyen moul nasnas? (b) Kain nunuk fuka oasr yurin met Kristian ke oiyen moul nasnas?

KE len inge, in an puspis fwin fwalu, oiyen moul nasnas el ekla fwal nu ke sulela lun kais sie met el fwin lungse in oru ku tia. Met puspis elos nunku mu la tukeni on lun mokul a mutan su tia payuk fwal nu ke sie inkanek in akkalemye lungse a elos ku in oru ou inge ke kutena pal elos lungse, a ma inge tia ma nu sin met payuk mukena. Elos pulakin la fwin wangin kutena met su ngal, wangin ma koluk ke sulela lun met se met se ke oiye su elos lungse in akkalemye. Ke nunuk lalos, met nu kemwa tia enenu in nununkeyuk fwal nu ke oiyen moul nasnas, yokna ke inkanek in orala fwako.

² Tusruktu, elos nu kemwa su etu Jeova siena ma elos nunku. Elos insemwomwo in fwasr tokin kai lun Baibel meyen elos lungse Jeova a elos lungse in akinsemwomwoyel. Elos akilen la Jeova el lungse elos a el kololos ke inkanek su ku in akinsemwomwoyelos, su ku in sang ma lane na paye nu selos a orelos in insemwomwo. (Isaia 48:17) Ke sripen God pa Sropon moul, paenang sie inkanek lalmetmet nu selos in ngetuk nu sel ke kolyuk fuka elos ku in orekmakin ke manolos, yokna ke akmwuk nu ke inkanek in orala tulik.

Sie Me Sang Su Tuku Sin Met Orekutla Su Lungse

3. Mea met puspis ke Christendom elos eis ke lutlut ke orek fwako, a fuka kut ku in srikeye ma inge ke ma Baibel el luti?

³ In akkalemye la siena ma elos nunku ke fwal se inge, kutu alu su ekin Kristian elos luti la orek fwako sie me mwekin, ma koluk se, a “ma koluk se meet” ke imae lun Eden pa ke nunuk lal If nu sel Edam in tukeni oan. Kain in nunuk inge tia fwal nu ke ma Baibel el fwak. Baibel el sramsramkin seanyen se meet oanu “mokul se inge a mutan kiel.” (Genesis 2:25) God el sapkin nu selos in orala fwako lalos, el fwak: “Komwos in kapek a yokelik a nekla fwalu.” (Genesis 1:28) Luman tia sumwos fwin God el sapkin nu sel Edam a If in orala fwako a tok el kaelos ke pal se elos oru ou inge.​—Sam 19:8.

4. Efu God el sang ku nu sin met in orala fwako lalos?

⁴ Ke ma sap inge su etukyung nu sin papa a nine se meet kiesr, su sifwilpa kalweni nu sel Noa a tulik nutul, kut ku in liye la mea akmwuk na paye lun tukeni on lun mokul a mutan: in orala fwako lalos. (Genesis 9:1) Tusruktu, Kas lun God akkalemye la met kulansap nu kemwa lal su payuk elos tia tukeni on in orek fwako mukena. Kain in orekma inge lun seanyen payuk ku in nekla ma enenu lalos ke mano a pulakin lun insielos a ma inge sropon me insemwomwo nu selos. Pa inge sie inkanek in akkalemye futoto na paye lun sie sin sie.​—Genesis 26:8, 9; Soakas 5:18, 19; 1 Korint 7:3-5.

Me Kutong Mutal

5. Kain in ma sap fuka God el oakiye ke ku lun met in orala fwako?

⁵ Fwinne me sang lun God nu sin met in orek fwako, tusruktu ma inge tia enenu in orek ke inkanek sukosok. Akmwuk inge fwal pa fwinne nu ke akmwuk lun payuk. (Efesus 5:28-30; 1 Piter 3:1, 7) Tukeni on fwinne tia payuk ma inge sufwal a tia enenu in orek. Aketeye lun Baibel ke ma se inge arulanu kalem. Ke Ma Sap su God el sang nu sin mutanfwal Israel, el akkalemye kas inge: “Nik kom kosro.” (Exodus 20:14) Tok, Jisus el toeni “kosro lun met lolap luo” a “kosro lun met payuk” nu ke “nunuk koluk” su tuku ke inse a akfokfokye sie met. (Mark 7:21, 22) Met sap Poul el eis kolyuk sin ngun mutal in sang kai nu sin met Kristian fwin an Korint: “Komwos in kaengla liki kosro.” (1 Korint 6:18) A ke leta lal nu sin met Hibru, Paul el simusla: “Lela met nu kemwa in akfulatye mare, a lela nien on in mutal, tu God el fwa nununku met kosro nu kemwa.”​—Hibru 13:4.

6. Ke Baibel, kas se inge “kosro” el sramsram ke mea”?

⁶ Mea kalmen kas se inge “kosro”? Ma inge tuku ke kas Greek inge por·neiʹa, su kutupal orekmakinyuk in akkalemye kosro inmaslon met lolap. (1 Korint 6:9) Ke kutu an, oanu in Mattu 5:32 a Mattu 19:9, kas se inge oasr kalme yok a el sramsram ke kosro inmaslon met payuk, pukasr, a on yurin kosro. Kutupa orekma koluk inmaslon met lolap nu kemwa pa, oral a anal sex a in kal ikwen kutu met in purakak kena koluk lal, ma inge nu kemwa ku in pangpang por·neiʹa. Orekma inge nu kemwa me srungeyuk​—ke inkanek in aketeye sumwos a kalem ku in kapsreni ma inge nu ke sie ma su sikyuk—​ke Kas lun God.​—Livitikus 20:10, 13, 15, 16; Rom 1:24, 26, 27, 32.a

Ma Lane Su Tuku ke Oiyen Moul Nasnas lun God

7. Ma lane fuka kut ku in eis kut fwin srukye na oiyen moul nasnas?

⁷ Akos ke ma sap lun God ke oiye su enenu in akkalemye ke orek fwako tia fwusesr nu sin met sesumwos. Sie met philosopher pengpeng ke century ak12 pangpang Maimonides el simusla: “Wangin ma sap ke Torah [Ma Sap lal Moses] nu fon su upa liki ma sap ke tukeni on ke inkanek sesumwos.” Aok, kut fwin akos ma sap lun God ke ma se inge, kut fwa eis ma lane yok. (Isaia 48:18) Ke sie me pupulyuk, akos ke ma se inge ku in karungin kut liki mas su fwusesr in fwasrelik ke sripen kosro, kutu mas inge wangin ono nu ka a ku in uniye met.b Kut nu kemwa kurunginyukla liki puteteyuk su wangin papa tuma. Orekmakinyen lalmetmet lun God ase nu sesr sie ela nasnas. Akos nu ke ma inge akkeye akfulatyeyen ke moul lasr sifwanu a ma inge purakak kutu met in akfulatye kut, wekunang sou lasr, mutan kiesr ku mokul tumasr, tulik nutusr, a met lili Kristian wiesr mokul a mutan. Ma inge ouyepa kasre kut in srukye nunuk sumwos nu sin kutu met mutan ku mokul in kasru akyokye ke insemwomwo lun moul in payuk. Sie met Kristian el simusla: “Ma paye ke Kas lun God pa me loeyuk mwo emeet. Nga sano pa in payukyak, a fwin Nga payuk Nga insemwomwo in fwakak nu sin mokul Kristian la Nga payukyak a Nga nasnas na tia tafongla.”

8. Ke inkanek puspis fuka oiyen moul nasnas lasr ku in akkeye alu nasnas?

⁸ Ke kut srukye sie moul nasas, kut ku in lain yok pa nunuk tafongla nu ke alu paye a kasru kutu met nu sin God su kut alu nu se. Met sap Piter el simusla: “A in fwal orekma lomwos in maslon met Pegan; tu in ma elos kaskas lain komwos ka oanu met orek koluk, tu ke orekma mwo lomwos su elos liye, elos kaksakin God in len el tuku nu yurin metu.” (1 Piter 2:12) Fwinne met nu kemwa su tia kulansap nu sin Jeova elos akilen ku insese ke moul nasnas lasr, tusruktu kut ku in lalalfongi la Papa tumasr in kosrao el liye ma nu kemwa, el insese, a insemwomwo ke kaifweung lasr in fwasr tokin ma sap lal.​—Soakas 27:11; Hibru 4:13.

9. Efu kut enenu in lalalfongi ke kolyuk lun God, fwinne kut tianu arle kalem ke sripe lal? Aketeye.

⁹ Wikin lalalfongi in God pa in fwinsrak tupan la el etu ma mwo nu kemwa nu sesr, fwinne kut tianu kalem na paye ke sripe nu kemwa la efu el kol kut ke inkanek su el lungse. Nunku ke sie me srikasrak su tuku ke Ma Sap lal Moses. Sie ma sap nu ke nien aktuktuk lun met meun pa ke fok lun metu enenu in pukpuki likin nien aktuktuk. (Duteronomi 23:13, 14) Saap met Israel elos nunku la mea sripen ma sap inge; saap kutu selos nunku mu la ma inge tia eneneyuk. Tusruktu, mutamwauk in pal ingo, lutlut ke science elos akilenak tok la ma sap se inge sie me kasru yok in oru unon in kof nu kemwa in nasnas a kurunginelos liki mas puspis su tuku ke mwon srisrik puspis. In oupanu, oasr sripe in ngun, ke fwal, ke mano, ke pulakin, a ke nunuk la efu God el lela met payuk mukena in tukeni on. Lela kut in tuni ingenu kutu me srikasrak in Baibel lun met nu kemwa su srukye na moul nasnas.

Josef​—Akinsemwomwoyeyuk ke Oiyen Moul Nasnas Lal

10. Su srike in purakak Josef in orala ma koluk, a fuka el topuk?

¹⁰ Wangin alollo la kom arulanu etu me srikasrak in Baibel kel Josef, mwen nutul Jekob. Ke pal se el yiu 17 matwe, el sie met kos lal Potiphar, met kol fulat lun met topang nu kemwa lal Fero lun an Ijipt. Jeova el akinsemwomwoye Josef, a tokin sie pal el pakiyuki in liaung loom sel Potiphar nu kemwa. Ke pal se el sun yiu 20 matwe, Josef el ekla “oasku a mwo luma.” Mutan kiel Potiphar el suilye Josef a moklel in orek kosro nu sel. Josef el akkalemye na paye srunga lal, el aketeye la el fwin insese ke ma el lungse ma inge tia sie orekma koluk mukena lain leum lal, a ma inge sie “ma sito lain God.” Efu Josef el kaskas ou inge meet?​—Genesis 39:1-9.

11, 12. Fwinne wangin ma sap mutal su simusyukla su akkalemye srunga lun God ke orekma lun kosro inmaslon met lolap a orekma lun kosro inmaslon met payuk, efu Josef el orekma a nunku oanu in oasr tari meet?

¹¹ Arulanu kalem, sulela lal Josef in oru ou inge tia tuku ke sangeng lal fwin konoiyukyuk sin metu ke orekma koluk inge. Sou lal Josef elos muta ke an loes, a papa tumal el nunku mu la el mise tari. Fwin Josef el oru orekma lun kosro, sou lal tia ku in etu ma inge. Kain in ma koluk inge saap ku in okanyukla pa sel Potiphar a mokul kulansap lal nu kemwa, meyen pal puspis elos nu kemwa wangin in loom’u. (Genesis 39:11) Fwinne ou inge, Josef el etu la kain in ma koluk inge tia ku in okanyukla yurin God.

¹² Saap Josef el nunku ke ma el etu tari kel Jeova. Wangin alollo la el etu ma Jeova el fwak ke imae lun Eden: “Ke ma inge sie met el fwa filiye papa tumal a nine kiel, a fwa fulyung nu sin mutan kiel, a eltal fwa ekla ikwe siefwunnu.” (Genesis 2:24) Sayen ma inge, Josef el etu ma Jeova el fwak nu sin sie togusra Filistia su akola in oru ma koluk nu sin nine matu kiel Josef pangpang Sera meet. Jeova el fwak nu sin togusra inge: “Liye kom oanu sie met mise, meyen mutan se kom eisla; tu el mutan kien siepa met. . . . A Nga ouyepa srukkomi liki ma koluk lain yu. Ke ma inge Nga tia lela kom in kalilye.” (Genesis 20:3, 6) Ke ma inge, fwinne Jeova el sonna orala ma sap su simusyukla, tusruktu, pulakin lal ke moul in payuk arulanu kalem. Oiyen moul nasnas lal Josef, wekunang kena lal in akinsemwomwoye Jeova, oru el an fwasr liki kosro.

13. Ke sripen sie luma, efu Josef el tia ku in fwasr liki mutan kiel Potiphar?

¹³ Tusruktu, mutan kiel Potiphar el kaifweung na, el kaskas nu sel Josef “len nu kemwa” in onnu yurol. Efu Josef el tia ku in som lukel? Meyen, oanu sie met kulansap oasr kunokon lal su el enenu in oru a wangin ku lal in ekulla ma inge. Me akpayeye ke Archaeology ku nu sin met su pukunak an we akkalemye la aten loom nu kemwa lun met Ijipt lu siena, kom enenu meet in sasla ke an lulap lun loomu meet liki kom sun storeroom ku an su kofwen orekma a ma enenu nu kemwa lun loomu oasr we. Ke ma inge, arulanu upa nu sel Josef el lan fwasr liki mutan kiel Potiphar.​—Genesis 39:10.

14. (a) Mea sikyuk nu sel Josef tokin el kaengla liki mutan kiel Potiphar? (b) Fuka Jeova el akinsemwomwoye oaru lal Joseph?

¹⁴ Sie len a ke eltal mukena muta in loomu. Mutan kiel Potiphar el srukilye Josef ke nuknuk lal a fwak: “Onnu yurok!” El kaengla a illa liki loomu. Meyen el toasrla ke pal se Josef el tia insese nu ke lungse lal paenang, el fwak la Josef el lungse in oru ma koluk nu sel. Mea fwokin ma inge? Ya Jeova el silaklak in akinsemwomwoyel ke sumwos lal? Mo. Josef el sisilla nu in kalpous a elos kaprilye. (Genesis 39:12-20; Sam 105:18) Jeova el liye nununku sesumwos, ke saflaiye el fililye Josef nu ke an fulat, mutamwauk ke kalpous nu ke loom lun togusra. El ekla met kol fulat akluo lun an Ijipt nu fon a akinsemwomwoyeyuk el ke sie mutan a tulik. (Genesis 41:14, 15, 39-45, 50-52) Sayen ma inge, me sramsram ke sumwos lal Josef simusyukla 3,500 yiu somla in kasru met kulansap nu kemwa lun God in tuni ma inge mutamwauk ke pal ingo. Me insemwomwo lulap tuku na paye ke akos lun ma sap sumwosmwos lun God! In oupanu, kut nu kemwa misinge, saap kut sonna liye ma lane ke pal se kut fwin srukye oiyen moul nasnas, tusruktu kut ku in lalalfongi na paye la Jeova el liye ma nu kemwa a el fwa akinsemwomwoye kut ke pal fwal.​—2 Kronikel 16:9.

‘Mwuleuang ke Mutal’ Job

15. Mea ‘mwuleuang lal Job ke mutal’?

¹⁵ Siepa met su srukye moul sumwos pa Job. Ke lusen pal in me srifwe nu sel su tuku sin Devil, Job el kalweni oiyen moul lal a el akkalemye la el insemwomwo in eis kai upa el fwin kunausla, inmaslon ma puspis, ma sap lun Jeova ke oiyen moul nasnas ke orek fwako. Job el fwak: “Nga oru sie mwuleung ye mutuk. Na fuka Nga ku in ngetnget nu sin sie mutan virgin?” (Job 31:1) Ke ma inge, Job el lungse in akkalemye la ke kaifweung lal in sumwos nu sin God, el sulela in tia ngetnget in purakak kena koluk lal nu sin sie mutan. Paye, el ku in liye mutan ke len nu kemwa a kalem la el kasrelos fwin oasr enenu lalos. Tusruktu, in loang nu selos in purakak kena koluk, el tia lela ma inge in sikyuk. Meet liki me srifwe nu sel sikyuk, el sie met su arulanu kasrup, “yok liki tulik nutin an kutalap nu kemwa.” (Job 1:3) Tusruktu, el tia orekmakin ku lun me kasrup in purakak mutan puspis. Arulanu kalem la, el tia nunku ke kutena pal in sroang nu ke orekma lun kosro nu sin mutan fwusr.

16. (a) Efu Job el sie me srikasrak mwo nu sin met Kristian payuk nu kemwa? (b) Fuka oiye lun mokul puspis in len lal Malakai siena liki oiye lal Job, a fuka in len lasr?

¹⁶ Ke ma inge, ke pal mwo a pal koluk, Job el akkalemye sumwos ke oiyen moul nasnas. Jeova el liye ma inge nu kemwa a el akisensemwomwoyel na paye. (Job 1:10; 42:12) Job el sie me srikasrak mwo na paye nu sin met Kristian payuk, mokul a mutan! Tia me lut Jeova el arulanu lungse el! Tia oanu misinge, oiyen met puspis ke len inge ku in pupulyukinyuk nu ke ma sikyuk in len lal Malakai. Met palu se inge el selngawi inkanek lun mokul puspis su sisla mutan kielos, in payuk nu sin mutan fwusr. Me loang lun Jeova arulanu nenela ke sronin muta lun mutan inge nu kemwa su sisila, a God el selngawelos nu kemwa su “orek kutasrik” nu sin mutan kielos.​—Malakai 2:13-16.

Sie Mutan Nasnas

17. Fuka mutan Shulammite el oanu “sie imae kauli”?

¹⁷ Met sumwos aktulo pa sie mutan Shulammite. El srakna fwusr a kato, el purakak lungse tia lun mokul fwusr seperd mukena, a ouyepa lungse lun togusra kasrup lun Israel, Solomon. Ke me sramsram mwolanu se inge nu fon su sromonyuk ke On lal Solomon, mutan Shulammite se inge arulanu sumwos, ke ma inge el eis kaksak lun met nu kemwa su etel. El fwinne tia esel Solomon, God el purakulak Solomon el an simusla me sramsram se inge. Met seperd se su el lungse el ouyepa akfulatye oiye nasnas lal. Sie pal a el fwakla mutan Shulammite se inge el oanu “sie imae kauli.” (On lal Solomon 4:12) In an Israel in pal meeta, oasr kain in fokinsak mwo puspis, ros kato, a sak mwomwo. Kain in imae se inge raunyukla ke sie pot ku kalkal a sie met el ku in utyuk mukena ke srungal su kauli. (Isaia 5:5) Nu sin met seperd, oiyen moul nasnas lun met Shulammite a lungse lal oanu imae se inge su arulanu kato. El nasnas na paye. Lungse paye lal fwal nu sin mokul tumal mukena su el akola in payuk se.

18. Me sramsram kel Josef, Job, a mutan Shulammite akismakinye kut ke mea?

¹⁸ Fwin ke sumwos nu ke oiyen moul nasnas, mutan Shulammite se inge el oakiye me srikasrak mwo nu sin mutan Kristian nu kemwa ke len inge. Jeova el liye a insemwomwo ke oiyen moul nasnas lun mutan Shulammite a el akinsemwomwoyel oanu ma el oru nu sel Josef a Job. In kasru kut, ke orekma sumwos lalos simusyukla ma inge nu ke Kas lun God. Fwinne kaifweung lasr in oaru ke pal inge tia simusyukla in Baibel, tusruktu oasr “buk in esmakin” lun Jeova nu sin met nu kemwa su lungse in oru ma lungse lal. Lela kut in tia mulkunla la Jeova el “lipsre” a insemwomwo ke kut kaifweung in srukye oiyen moul nasnas.​—Malakai 3:16.

19. (a) Nunuk fuka kut enenu in akkalemye ke oiyen moul nasnas? (b) Mea ma inge su e fwa sramsramkin ke me lutlut toko?

¹⁹ Fwinne met nu kemwa su wangin lalalfongi yuro elos aksruksruk koluk, tusruktu, kut nu kemwa insemwomwo ke akos lasr nu sin Met Orekutla su lungse kut. Oasr yurosr oiyen moul nasnas mutal, sie oiyen moul nasnas su fwal nu ke akmwuk lun God. Sie kain in oiye pa inge su purakak insiesr in pulakin insemwomwo, sie su kut kuin aksaokye. Ke kut oaru in srukye oiyen moul nasnas, kut ku in engunkin me insemwomwo lun God a kut ku in srukye na fwinsrak nu ke me insemwomwo ma patpat ke pal fwasru. Aok, ke sie inkanek mwo, mea kut ku in oru in srukye na oiyen moul nasnas? Me lutlut toko e fwa sramsramkin kusensiyuk saok inge.

[Footnotes]

Ya Kom Ku In Aketeye?

• Mea Baibel el luti ke orek fwako?

• Kas se inge “kosro” in Baibel el sramsram ke mea?

• Fuka kut ku in eis ma lane kut fwin srukye na oiyen moul nasnas?

• Efu ku Josef, Job, a mutan Shulammite elos akkalemye me srikasrak mwo nu sin met Kristian nu kemwa ke len inge?

[Picture on page 9]

Josef el kaengla liki kosro

[Picture on page 10]

Mutan Shulammite el oanu “sie imae kauli”

[Picture on page 11]

Job el oru ‘sie mwuleuang yurin mutal’