Fuka Lipufon Elos Ku In Kasru Kom
KAS lun God el aketeye na paye la oasr lipufon. El aketeye nu sesr la oasr million puspis ke ma orekla in ngun inge. Met kulansap lun God pangpang Daniel el eis sie arurumu ke ma oasr in kosrao paenang el simusla: “Tausen lun tausenu kulansap nu Sel [God], a siengoul tausen pal siengoul tausen tu ye mutal.”—Daniel 7:10.
Esam la kas lal Daniel el ase nu sesr me sramsram yok ke lipufon yok liki me sramsram ke piselos. El ouyepa aketeye la lipufon elos kulansap nu sin God. Elos met kulansap lal. In fwal nu ke ma inge, met sim lun Sam el on: “Akinsemwomwoye Jeova, komwos lipufon lal, su kui in ku, su akpayeye kas lal, in porongo pusren kas lal. Akinsemwomwoye Jeova, komwos nu kemwa un met meun lal, komwos met orekma lal, su oru ma lungse lal.” [New World Translation]—Sam 103:20, 21.
Baibel el ouyepa aketeye la elos tia mutamwauk in moul fwin fwalu oanu sie met. Jeova el orala lipufon in kosrao meet liki el orala fwalu. Ke pal se ‘God el filiye foundeson lun fwalu, mwen nutin God nu kemwa sala ke engun.’—Job 38:4-7.
Lipufon nu kemwa elos ma orekla in ngun—tia ku in liyeyuk, fukoko, a lalmetmet. In Baibel, kas Hibru inge mal·ʼakhʹ a kas Greek inge agʹge·los elos kemwanu lungasyukla “lipufon” fwin elos sramsram ke ma orekla in kosrao. Kas inge ku in liyeyuk in Baibel pus liki pal 400. Kas luo inge oasr kalme siefwunnu, pa “met tutafpo.”
Osun Puspis ke Lipufon
Lipufon nu kemwa elos met tutafpo na paye. Saap kom arulanu etu ke me sramsram lun Baibel ke pal se ma lipufon Gabriel el sonol Mary. El fwak nu sel la el fwinne sie mutan virgin, el e fwa isusla sie tulik su pangpang el Jisus. (Luk 1:26-33) Sie lipufon el ouyepa sikme ke met seperd puspis su muta in imae. El fwakak nu selos: “Tu isusla nu sumwos misinge sie met Lango, su Leum Kraist.” (Luk 2:8-11) In oupanu ma sikyuk inge, lipufon puspis elos sikme a fwakak kas nu sel Hegar, Ebream, Lot, Jacob, Moses, Gideon, Jisus, a kutupa met ke me sramsram lun Baibel.—Genesis 16:7-12; 18:1-5, 10; 19:1-3; 32:24-30; Exodus 3:1, 2; Met Nununku 6:11-22; Luk 22:39-43; Hibru 13:2.
Tuni akmwoye meyen kas inge nu kemwa su lipufon elos wis fwal nu ke akmwuk a orekma lun God a tia ke amwuk lun met su eis kas lalos. Lipufon elos sikme oanu met tutafpo lun God, fwal nu ke ma lungse a pal pakiyuki lal. Met el tia pangnolos paenang elos tuku.
Ya Kut Enenu in Pangon Lipufon in Siyuk ke Kasru?
Ya fwal kut fwin siyuk kasru sin lipufon ke pal in ma upa? Fwin aok, na kut enenu in etu enen lipufon se su ku in kasru kut na paye. Aok, kutu buk su kukakinyuk elos simusla enen lipufon puspis, wikin mwal, a kunokon lalos. Sie buk el simusla ma se ma el pangpang “lipufon siengoul su fulat emeet,” a “lipufon pengpeng fwin an Roto.” Wikin ma elos simusla inge nu kemwa elos toeni sie kas in kai nu sin met in kaliye mutalos, kalweni enen lipufon pal pukanten, in momong yok, in momong kukasrisrik, a “akola moul lom in osun selos.”
Tia oanu buk inge, Baibel el wise na e luo lun lipufon oaru lun God, elos pa Maikael a Gebriel. (Daniel 12:1; Luk 1:26) Oanu sripe’u efu e inge etuku nu sesr pa in akkalemye la kais sie lipufon elos tia oanu sie ke oiye lalos a oanu ma orekla in ngun su oasr e lalos, a elos tia oanu sie ku su tia ku in liyeyuk.
Tuni akmwoye, meyen kutu lipufon elos srunga in akkalemye elos nu sin met. Ke pal se ma Jekob el siyuk sin lipufon ke enel, lipufon el srunga in fwak. (Genesis 32:29) Ke pal se ma Josua el siyuk sin lipufon su sonol in akkalemyel, lipufon inge el fwak na la el “leum lun met meun lun Jeova.” (Josua 5:14) Ke pal se ma papa a nine kiel Samsom elos siyuk sin lipufon ke enel, lipufon inge el fwak: “Efu kom ku siyuk ke ek, ke ma sakuruk?” (Met Nununku 13:17, 18) Ke pal se ma el tia ase nu sesr enen lipufon puspis, Baibel el kurungin kut tu kut in tia sang nu sin lipufon akfulat a alu su tia fwal in orek. Oanu ma kut akola in etu, el ouyepa tia luti kut in siyuk selos ke kasru.
Pangpang Nu Sin God
Baibel el aketeye nu sesr ma nu kemwa su kut lungse in etu ke ke orekma lun ma orekla su kut tia ku in liyeyuk. Met sap Poul el simusla: “Baibel nu kemwa etuku ke ngun lun God a oasr sripe in luti . . . tu met lun God in sumwosna, a akola fwal nu ke orekma mwo nu kemwa.” (2 Timote 3:16, 17) Fwin God el lungse kut in etu enen lipufon puspis, el akkalemye ou inge ke Kas lal, pa Baibel. A fwin God el lungse in luti kut fuka in osun nu sin lipufon a in sramsram nu selos ke pre, el akkalemye ou inge ke Ma Simusla.
Aok, tia ou inge, Jisus Kraist el luti kut: “A kom, ke kom pre, utyuk nu infwokil sum su on lu . . . Ke ma inge komwos pre ou inge: “Papa tumasr su in kosrao, Em in akmutalyeyuk.’ ” (Mattu 6:6, 9) Ma Simusla el luti nu sesr: Lela kut in tia pang nu ke lipufon ku pre selos, a kut enenu in osun nu sin El Su Orala lipufon ke pre, nu sin God mukefwunnu. Tia ma lukma pa enel, a tia enenu met saye su liye arurumu in akkalemye e se inge. Fwinne oasr orekma koluk puspis su srike in okanla e mutal inge, tusruktu el oasr ke Baibel pal 7,000. Ke sie me pupulyuk, met sim lun Sam el sramsram ke Papa tumal in kosrao ke pal se ma el on: “Su Em pangpang Jeova, kom el su fulatlanu fwin fwalu nu fon.”—Sam 83:18.
Jeova el tianu arle kafofo tu lan tia long kut kut fwin sonol ke inkanek sumwos lun pre. Baibel el aketeye nu sesr ma paye se inge: “Tu mutun Jeova kasrut, kasrmu alukela fwalu nu fon, in fwakulak sifwanu ku kalos su insielos sumwosna nu sel.”—2 Kronikel 16:9.
Lipufon a Oiye
Tia oanu ma kutu me rid lun fwalu se inge el sromon a akkalemye, lipufon elos tia oru nununku nu sin met. Ma inge arulanu sumwos, meyen wangin sumwos lun lipufon in oru nununku nu sin met. Jeova pa “met nununku lun ma nu kemwa,” el fwinne “sang nununku nu kemwa nu sin Mwen,” Jisus Kraist. (Hibru 12:23; Jon 5:22) Fwinne ou inge, sie tafongla pa in nunku la lipufon elos tia loang fuka inkanek in orekmakin moul lasr. Jisus el fwak: “Oasr engun ye mutun lipufon lun God ke sie met koluk su auliyuk.”—Luk 15:10.
Aok, lipufon elos tia muta na oanu wangin ma elos oru. In pal meeta, elos oru orekma oanu met kunausten, in akpayeye nununku lun God. Ke sie me pupulyuk, God el orekmakin lipufon puspis lain mutanfwal Ijipt in pal meeta. Fwal nu ke ma simusla in Sam 78:49, “el sisla nu fwelos silolel lun mulat lal, silung a koskusrok, a keok, sie un lipufon koluk.” In oupanu ma inge, Baibel el reporti la ke fong siefwunnu sie lipufon lun God el uniye 185,000 met solse lun an Assyria.—2 Togusra 19:35.
In oupanu, ke pal fwasru, lipufon puspis elos akola in kunausla met nu kemwa su srunga in akfwalye moul lalos ke akmwuk lun God a filiye ke me sensen moul lun kutu met. Jisus el e fwa tuku “wi lipufon in ku lal in e furrurur, in eis foloksak selos su tia etu God, a nu selos su tia akos mwosasu.”—2 Tessalonika 1:7, 8.
Ke ma inge Ma Simusla el akkalemye la lipufon oaru nu kemwa lun God elos pal nu kemwa oru ma lungse lal ke pal se ma elos akpayeye ma el sapkin nu selos in oru a ke pal se ma elos akpayeye akmwuk sumwosmwos lal. Arulanu kalem, kut fwin lungse lipufon lun God in kasru kut, na kut enenu in etu ma lungse lun God a kaifweung in oru ma inge.
Lipufon Su Kurungin Met
Ya lipufon elos liuang a kurunganang met lain me sensen? Met sap Poul el siyuk: “Ya elos nu kemwa tia met orekma su ngun, su supeyukot in orekma nu selos, su fwa met usru lun lango?” (Hibru 1:14) Arulanu kalem, topuk ke kusensiyuk lal Poul pa aok.
Ke sripen elos srunga in epasr ke me srulela gold su Togusra Nebukadnezzar el oru, met Hibru tulo inge pangpang Shadrak, Misak, a Abed-nigo, siselosla nu infwulwen fwunyu se su furrurur ke e. Fwinne ou inge, met kulansap oaru inge lun God elos tia mise ke e. Ke pal se ma togusra el liye fwunyu, el liye “met akosr taltala,” a el fwak la “luman el si akakosr oanu mwen nutin god.” (Daniel 3:25) Tokin yiu ekasr somla, Daniel konoilak sifwanu ke lufin laion ke sripen oaru lal. El tia pa mise a el fwak: “God luk el supamu lipufon lal, a kaliye oalin laionu.”—Daniel 6:22.
Tokin oakiyuki lun congregation lun met tumal lutlut lal Kraist ke century se meet C.E., lipufon elos sifwil sikme, elos aksukosokye met sap ke nien kapur. (Orekma 5:17-24; 12:6-12) A ke pal se ma moul lal Poul oasr ke me sensen ke mwea, sie lipufon el fwak nu sel la el e tia mise ke kof a el e fwa sun an Rom.—Orekma 27:13-24.
Met kulansap lun Jeova God ke len inge elos lalalfongi na paye ke un lipufon lun God su tia ku in liyeyuk elos arulanu paye a elos ku in sang kasru in kurungin met, oanu ma elos oru nu sel Elaisa a met kulansap lal. (2 Togusra 6:15-17) Paye, “lipufon lun Jeova el muta in kalsalosyuk su sangeng sel, a molelosla.”—Sam 34:7; 91:11.
Mwosasu Su Lipufon El Wis
Fwinne lipufon elos nunku yok ke me insemwomwo lun met kulansap lun Jeova God, tusruktu elos ouyepa kaifweung in kasru kutu met in etu God a akmwuk lal. Met sap Jon el simusla: “A Nga liye siepa lipufon el soksok yen engyengu, a yurol mwosasu ma patpat tu el fwa fwakak nu selos su muta fwin fwalu, a nu sin mutanfwal a fwil a loa a sruf nu kemwa, a el fwak ke pusra: ‘Komwos in sangeng sin God, a sang mwolanu nu sel.’ ”—Fwakyuk 14:6, 7.
Ya kom lungse in etu koanon “mwosasu ma patpat” inge? Fwin aok, siyuk sin Met Lo lun Jeova. Elos engun in fwakak ma inge nu sum.
[Pictures on page 7]
Sie lipufon soksok yen engyengu el sulkakin mwosasu ma patpat. Ya kom lungse in etu ma inge?