“Mise E Fwa Wanginla”

“Met lokwalok se tok el fwa ella, mise.”—1 KORINT 15:26.

“NGA lalalfongi ke . . . sifwil moulyuk lun mano, a moul ma patpat.” Pa inge ma Apostles’ Creed ku lalalfongi lun met sap el akkalemye. Alu lun Catholic a Protestant elos kemwanu kalweni pal nu kemwa kas inge oanu sie kunokon lalos, tusruktu elos tianu akilen la lalalfongi lalos tuku ke lalmetmet lun Greek a tia tuku ke ma met sap in pal meeta elos lalalfongi. Aok, met sap Poul el lain lalmetmet lun Greek, a el tia lalalfongi ke sie ngun su tia ku in mise. Tusruktu, met sap Poul el lalalfongi fukoko ke sie moul ke pal fwasru a el simusla ou inge ye koko lun ngun mutal: “A met lokwalok se tok el fwa ella, mise.” (1 Korint 15:26) Mea kalmen ma inge nu sin met nu kemwa su ku in mise?

² In sang top nu ke ma inge, lela kut in folokla nu ke me sramsram lal Poul ke sifwil moulyuk su simusyukla 1 Korint sapter 15. Kom ku in esam la ke kutu fus su ikasla me sramsram lal, Poul el liksreni in oakiye la sifwil moulyuk el sie ip saok ke me luti lun met Kristian. Ke pal inge el srukak sie kusensiyuk yok: “A sie met el fwa fwak: ‘Fuka akmoulyeak met mise? A mea oiyen mano elos tuku ka.’ ”​—1 Korint 15:35.

Kain in Mano Fuka?

³ Ke pal se ma el srukak kusensiyuk inge, Poul el nunku in lain me purakak su tuku ke me luti lal Plato. Plato el luti la oasr ngun lun met su tia ku in mise tokin mise lun mano. Nu selos su orekmakin kain in me luti inge, elos nunku la me luti lun met Kristian luman tia eneneyuk. Fwin ngun el moul na tokin mise lun mano, na me mea sifwil moulyuk? Sayen ma inge, me luti ke sifwil moulyuk luman tia me luti lalmetmet se. Tokin kulamwi lun mano a folok lal nu ke kutkut, na fuka tu in oasr sifwil moulyuk? Met se su sang aketeye ke ma Baibel el fwak pangpang Heinrich Meyer el fwak la me lain su tuku sin kutu met Korint saap el tuku ke “lalmetmet lun met su aketeye la sifwil akmwoye lun mano tia ku in sifwil sikyuk.”

⁴ Poul el tukakin kaskas losrongten lalos inge su wangin sripe: “Kom lalfon! Ma su kom sifwanu taknelik tia kapek, fwin tia mise; a ma kom taknelik, kom tia taknelik mano su kom fwa ma la, a fute mukena, oanu wit ku siena kain; a God el sang mano oanu el lungse, a nu sin kais sie fute mano la.” (1 Korint 15:​36-​38) God el tia sifwil akmoulyeak mano sena su oasr yurin met ke pal se ma elos srakna moul fwin fwalu. A, oasr sie ma ekla.

⁵ Poul el pupulyukin sifwil moulyuk nu ke kapek lun fute se. Sie fute srisrik lun wit siena liki luman sak su tuku ka. The World Book Encyclopedia el fwak: “Ke pal se ma fute se el mutamwauk in kapek, el enenu kof pukanten. Na kof inge el ekulla ma pukanten ke fute sa. El ku in oru pa fute sa in yokelik a sifwanu fokwelik kolin fute sa a el mutamwauk in kapek.” Paenang el mise oanu sie fute tusruktu el ekla oanu sie sak. “God el sang nu sel mano,” oanu el orekmakin ku oakiye ma sap lun science su kurunganang kapek lal, a kais sie fute el eis mano fwal nu ke lumalos. (Genesis 1:11) In oupanu ou inge, met Kristian akmusrala elos mise oanu sie met. Na, ke pal pakiyuki lun God, el sifwil akmoulyelosla ke sie mano sasu. Oanu Poul el fwak nu sin met Filippai, “Jisus Kraist . . . fwa aksasuye monin pusisel lasr, tu in ekla oanu monin mwolanu lal.” (Filippai 3:​20, 21; 2 Korint 5:​1, 2) Elos inge sifwil moulyuk ke mano in ngun a elos muta ke nien muta lun ngun.​—1 Jon 3:⁠2.

⁶ Ya upa nu sin met in lalalfongi ma inge? Mo. Poul el fwak la oasr kain in mano nu kemwa lun kosro. In toeni nu ke ma inge, el aketeye ma tia oanu sie inmaslon lipufon in kosrao a mano in ikwe, el fwak: “Ouyepa oasr mano in kosrao, a mano fwin fwalu.” Oasr pa ma tia oanu sie ke ma orekla su wangin moul. “Tu sie itu tia oanu siepa itu in mwolanu la.” Poul el fwak ou inge, pal loes somla meet liki science el konaok a lutlut ke ma orekla in kosrao oanu blue stars ku itu folfol puspis, red giants ku itu lulap srasra puspis, a white dwarf ku itu srisrik puspis. Ke ma inge, ya tia fwal nu sin God in sang kain in mano in ngun fwal nu sin met akmusrala su sifwil moulyuk?​—1 Korint 15:39-​41.

⁷ Ke ma inge Poul el fwak: “Ouyepa ou inge moulyuk lun met mise. Taknelik in punoela, moulyuk in tia punoela.” (1 Korint 15:42) Sie monin met, el fwinne sumwosmwos, el ku in kolukla. El ku in anwuki. Ke sie me pupulyuk, Poul el fwak la Jisus su sifwil moulyuk tari “el tia sifwil folokla nu ke punoela.” (Orekma 13:34) El tia sifwil folokla nu ke moul su ku in kulamwi, fwinne ke mano sumwosmwos, in ikwe. Kain in mano su God el sang nu sin met akmusrala su sifwil moulyuk tia ku in kulamwi​—tia ku in mise ku kulokla. Poul el tafwela in fwak: “Taknelik in fokfok, moulyuk in mwolanu. Taknelik in munas, moulyuk in ku. Taknelik mano in luman met, moulyuk in mano in luman ngun.” (1 Korint 15:43, 44) In tafwela nu ke ma inge, Poul el fwak: “Tu ma punoela inge fwa nukomang ma tia punoela.” Ma tia punoela inge ku in kalmekin wangin safla, a sie kain in moul su tia ku in musallla. (1 Korint 15:53; Hibru 7:​16) Ke inkanek se inge, met su sifwil moulyuk elos ekla oanu “met inge in kosrao,” Jisus, su oru tu in oasr sifwil moulyuk lalos.​—1 Korint 15:​45-​49.

⁸ Fwinne oasr kain in ma ekla inge, tusruktu met su sifwil moulyuk inge elos srakna srukye oiye lalos su oasr yurulos meet liki elos mise. Esam lalos on yurolos wekunang oiye mwo lun met Kristian. (Malakai 3:3; Fwakyuk 21:10, 18) Ke ma inge, elos oanu Jisus Kraist. El ngun ke mutamwauk, na el ekla in luman met. Na el mise a akmoulyeak in ngun. Tusruktu, “Jisus Kraist oanu ekea, a misinge, a nu tok ma patpat.” (⁠Hibru 13:⁠8) Fuka sie me sang mwolanu na paye oasr yurin met akmusrala! Poul el fwak: “A ke ma punoela inge el fwa nukomang tari ma tia punoela, a ma mise inge fwa nukomang tari ma tia ku in mise, na e fwa te oru oanu ma simusla: ‘Mise okomyukla in kutangla.’ O mise, piye kutangla lom? O mise piye me anwuk lom?’ ”​—1 Korint 15:​54, 55; Isaia 25:8; Hosia 13:14.

Sifwil Moulyuk fwin Fwalu?

⁹ Ya oasr kutena fwinsrak nu sin million puspis sin met su wangin fwinsrak ke sie moul in ngun in kosrao? Aok, oasr! Tokin el aketeye la sifwil moulyuk in kosrao e fwa siyuk ke pal in oasr tari lal Kraist, Poul el akkalemye kain in ma sikyuk puspis tokin ma inge, el fwak: “Na tuku saflaiye, ke el fwa sang togusrai nu sin God, aok Papa tumal, ke el ella tari leumi lun leum nu kemwa, a mwal lalos nu kemwa, a ku lalos nu kemwa.”​—1 Korint 15:23, 24.

¹⁰ “Saflaiye” inge pa saflaiyen Kolyuk lal Kraist ke Lusen Tausen Yiu ke pal se ma el sang togusrai lal ke inse pusisel a oaru nu sin God a Papa tumal. (Fwakyuk 20:4) Akmwuk lun God in “esani nu sie ma nu kemwa in Kraist” akpayeyeuk tari ke pal inge. (Efesus 1:​9, 10) Tusruktu, ma se meet, Kraist el enenu in kunausla “guferment a kolyuk nu kemwa a ku” su lain sumwos lun God in Kol. Oasr pa kutu ma sikyuk sayen orekma in kunausla ke Armageddon. (Fwakyuk 16:16; 19:11-​21) Poul el fwak: “[Kraist] El fwa Leum, nu ke pal el likiye met lokwalok lal nu kemwa ye niel. Met lokwalok se tok el fwa ella. Mise.” (1 Korint 15:​25, 26) Aok, ipen ma koluk nu kemwa a mise su tuku sel Edam e fwa wanginla. Ke ma inge God el oru in wanginla koano “kalyuk” ke el akmoulyeyuk met mise nu kemwa.​—Jon 5:​28.

¹¹ Kalmen ma inge pa sifwil orekla ke ngunmoul. Ya ma inge tia ku in siyuk? Mo, meyen Sam 104:​29, 30 el akkalemye nu sesr la God el ku in oru ou inge: “Kom eis momong lalos, elos mise, a fulokla nu ke kutkut lalos. Kom supwela ngun lom, na elos orekla tari.” Fwinne met inge su sifwil moulyuk elos srakna esam ma nu kemwa su oasr ke nunuk lalos meet liki elos mise, tusruktu, elos tia enenu in oasr mano se na oanu mano su elos orekmakin meet liki elos mise. Nu selos nu kemwa su sifwil moulyuk in kosrao, God el sang nu selos sie mano su fwal nu ke lungse lal. Wangin alollo, kain in mano sasu lalos inge arulanu fukoko a lumal oanu sie ke mano su elos orekmakin meet liki elos mise, oru sou lalos su elos lungse in akilenyelos.

¹² Nge sifwil moulyuk inge fwin fwalu e fwa orek? Pa inge ma Martha el fwak fwin ke ma loul su mise, pangpang Lazarus: “Nga etu tu el fwa sifwil moulyuk in pal in sifwil moulyuk in len se safla. (Jon 11:24) Efu el etu ou inge? Meyen oasr akukuin yok su orek ke me sramsram ke sifwil moulyuk in len lal, meyen met Farisi elos lalalfongi nu ka tusruktu met Sadusse elos tia. (Orekma 23:⁠8) Sayen ma inge, Marta el etu kutu sin met lo meet liki pal lun met Kristian su lalalfongi ke sifwil moulyuk. (Hibru 11:35) Ouyepa, el akilen ke ma simusla in Daniel 12:13 su akkalemye la sifwil moulyuk e fwa orek ke len se safla. Saap el lotela ma inge nu sel Jisus. (Jon 6:39) “Len safla” se inge el kapsreni nu ke Tausen Yiu Kolyuk lal Kraist. (Fwakyuk 20:⁠6) Nunku ke me insemwomwo yok ke lusen “len” inge ke pal se ma inge mutamwauk in orek!​—Srike liye Luk 24:41.

Su E Fwa Foloko?

¹³ Fwakyuk 20:​12-​14 el akkalemye arurumu lal Jon ke sifwil moulyuk fwin fwalu: “A Nga liye elos su mise, met lulap a met sisrik, elos tu ye mutun tron, a ikakla buk. A ikakla siepa buk; su buk in moul. A met mise elos nununkeyuk ke ma simla in buk inge, fwal nu ke orekma lalos. A mwea sang elos su mise we, a mise a Hedis sang elos su mise in eltal, a nununkeyuk kais sie selos fwal nu ke orekma lalos. A sisila mise a Hedis nu in lula in e. Pa inge mise akluo, lulu lun e.”

¹⁴ Sifwil moulyuk el orekma nu sin “met lulap a met srisrik,” met pengpeng a met tia pengpeng su moul a mise. Aok, fwinne awowo su mise elos wi ka! (Jeremaia 31:​15, 16) In Orekma 24:​15, siepa me sramsram yok akkalemyeyuk: “A fwa oasr sifwil moulyuk nu sin met sumwos a met sesumwos.” Wikin met pengpeng ke “met sumwosmwos” oaru inge pa mokul a mutan in pal meeta, oanu Ebel, Inuk, Noa, Ebream, Serah, a Rehab. (Hibru 11:​1-40) Nunku ke kom sramsram nu sin met inge nu kemwa a sromon nu sum ma elos liye na paye ke ma sikyuk in pal meeta su simusyukla in Baibel! Wikin “met sumwos” inge pa tausen puspis sin met su sangeng sin God su tufwanu mise ke yiu ekasr somla a wangin fwinsrak lalos in kosrao. Ya oasr sou lom ku sie met su kom lungse su ku in wi ke met inge nu kemwa su akola in sifwil moulyuk? Su “met sesumwos” inge su ouyepa akola in sifwil moulyuk? Wikin ma inge pa million puspis ku billion puspis sin met su tianu eis pal mwo in lutlut ma paye lun Baibel a orekmakin ma inge ke moul lalos meet liki elos mise.

¹⁵ Fuka met inge su sifwil moulyuk elos “nununkeyuk ke ma simla in buk, fwal nu ke orekma lalos”? Tia simusyukla ke buk inge ma elos oru meet liki elos mise; meyen ke pal se ma elos mise, elos aksumwosyeyuk tari liki ma koluk lalos su elos oru meet liki elos mise. (Rom 6:​7, 23) Tusruktu, met inge nu kemwa su sifwil moulyuk elos srakna muta ye ma koluk lal Edam. Ke sripe se inge, buk inge el akkalemye me lutlut a ma sap mutal su met nu kemwa enenu in akos tu elos in eis ma lane yok su tuku ke me kise lal Jisus Kraist. Ke pal se ma wanginla kutena ipen ma koluk lal Edam na ‘mise iyukla tari’ ku wanginla. Ke saflaiyen Tausen Yiu, God el fwa ma nu kemwa in ma nu kemwa.” (1 Korint 15:28) Met nu kemwa elos tia sifwil enenu kasru lun Met Tol Fulat ku Met Lango. Met nu kemwa elos folokla tari ke sie moul sumwosmwos oanu kain in moul se ma oasr yurol Edam in pal meeta.

Sifwil Moulyuk ke Inkanek Sumwos a Takla

¹⁶ Ke sripen sifwil moulyuk in kosrao arulanu sumwos a takla, “kais sie in takla lal sifwanu,” paenang arulanu kalem la sifwil moulyuk fwin fwalu arulanu sumwos a takla pa a tia oraru ke sripen oasr met pukanten su moulyuk ke pal siefwunnu. (1 Korint 15:23) Kut kalem ka la, met sasu su tufwanu sifwil moulyuk elos enenu kurungin. (Srike liye Luk 8:​55.) Elos enenu me kasru in ikwe a​—yok liki nu kemwa⁠—me kasru in ngun tu elos in ku in eis etauk kel Jeova a Jisus Kraist su kol nu ke moul ma patpat. (Jon 17:⁠3) Fwin met inge nu kemwa su mise elos sifwil moulyuk ke pal siefwunnu, na arulanu upa na paye in sang ma enenu lalos ke inkanek fwal. Paenang sie nunuk lalmetmet nu sesr in nunku la sifwil moulyuk lun met mise e fwa orek ke inkanek takla. Met Kristian oaru su tufwanu mise ke yiu ekasr somla meet liki saflaiyen akmwuk lal Setan elos fwa sifwil moulyuk meet. Ouyepa kut ku in tawi pa ke sifwil moulyuk sa lun mokul oaru in pal meeta su akola in oru orekma oanu “met fwisrak.”​—Sam 45:16.

¹⁷ Fwinne ou inge, lela kut in tia sang aketeye lasr sifwanu ke ma puspis su Baibel el tianu aketeye. El tianu aketeye fuka, nge, a oiye sifwil moulyuk lun met mise e fwa orek. El tia aketeye nu sesr fuka nien muta lalos, mongo, a nuknuk lun met inge su sifwil moulyuk. Kut tia ku in fwak na paye fuka akmwuk lun Jeova ke orekma in kurungin a liaung tulik srisrik nu kemwa su akola in sifwil moulyuk ku fuka akmwuk lal ke kutu ma sikyuk fwin ke kamwuk lasr a met su kut lungse. Paye, tia koluk in nunuk nu ke ma puspis inge; tusruktu tia sie inkanek lalmetmet in orekmakin pal yok ke kom srike in eis top nu ke ma puspis su wangin top ke pal inge. Nien sun yok lasr misinge pa in kulansap nu sin Jeova ke oaru a in eis moul ma patpat. Met Kristian akmusrala elos filiye fwinsrak lalos ke sifwil moulyuk mwolanu in kosrao. (2 Piter 1:​10, 11) “Sip ngie” elos fwinsrak ke sie moul ma patpat fwin fwalu ye koko lun Togusrai lun God. (Jon 10:16; Mattu 25:​33, 34) Fwin ke aketeye nu fon ke kusensiyuk ke sifwil moulyuk su sonna kalem sesr, kut ku in lalalfongi nu sin Jeova ke topuk nu ke ma inge. Insemwomwo lasr ke pal fwasru arulanu kurunginyuk sin El su ku in ‘akkupye ma lungse lun ma nu kemwa su moul.’​—Sam 145:16; Jeremaia 17:7.

¹⁸ Poul el aksafyela me sramsram lal ke pal se ma el fwak: “A kulo nu sin God, su ase nu sesr kutangla ke Leum lasr Jisus Kraist.” (1 Korint 15:57) Aok, kutangla oakiyuki lain mise su tuku sel Edam ke inkanek lun lango a me kise lal Jisus Kraist, a met akmusrala a “sip ngie” su arulanu puseni misinge, oasr pal mwo lalos in moula liki “ongoiye lulap” a tianu mise! (Fwakyuk 7:​9, 14) Tusruktu, fwinne elos nu kemwa su mise ke sripen “pal a ma sikyuk” ku elos su mise ke paon met kulansap lal Setan elos ku in filiye lalalfongi lalos ke sifwil moulyuk.​—Ekklisiastis 9:​11.

¹⁹ Ke ma inge, kut arulanu engun in sano len mwolanu se inge su wanginla mise. Lalalfongi lasr su tia ku in wanginla ke mwolela lun Jeova ke sifwil moulyuk ase nu sesr nunuk sumwos ke ma nu kemwa. Fwinne oasr kutena ma sikyuk nu sesr ke moul lasr misinge​—fwinne kut mise​—wangin kutena ma su ku in pusrela me sang inge su Jeova el mwolela. Ke ma inge, kas in kaifwe safla lal Poul nu sin met Korint luo tausen yiu somla arulanu fwal pa nu sesr misinge: “Ke ma inge, met lili kulu luk, komwos in tu ku, tia mokuikui, a akkeye komwos in orekma nu sin Leum pal e nu kemwa, tu komwos etu tu orekma lomwos tia pilesr in Leum.”​—1 Korint 15:58.

Ya Kom Ku In Aketeye?

◻ Fuka Poul el sang topuk ke kusensiyuk ke kain in mano fuka oasr yurin met akmusrala ke pal in sifwil moulyuk?

◻ Nge a fuka mise e fwa wanginla?

◻ Su met inge su kut ku in toeni nu ke met su sifwil moulyuk fwin fwalu?

◻ Kain in oiye fuka kut enenu in akkalemye fwin ke ma puspis su Baibel el tianu aketeye?

[Study Questions]

1, 2. (a) Kain in fwinsrak fuka met sap Poul el akkalemye ma nu sin met mise? (b) Kain in kusensiyuk fuka ke sifwil moulyuk Poul el srukak?

3. Efu kutu met elos srunga in lalalfongi ke sifwil moulyuk?

4, 5. (a) Efu oiye srunga lun met silalalfongi tia sumwos? (b) Aketeye me pupulyuk lal Poul ke “fute” se. (c) Kain in mano fuka God el akola in sang nu sin met akmusrala su sifwil moulyuk?

6. Efu arulanu sumwos in lalalfongi la God el ku in sang mano in ngun fwal nu selos su sifwil moulyuk?

7. Mea kalmen kas se inge tia ku in punoela? Tia ku in mise?

8. (a) Efu kut ku in etu la met puspis inge su sifwil moulyuk elos met sena fwin ke moul lalos meet liki elos mise fwin fwalu? (b) Kain in kas palu fuka akpayeyuk ke pal se ma sifwil moulyuk el mutamwauk?

9, 10. (a) Fwin ke kutu fus su akkeye ma simusla in 1 Korint 15:​25, mea se inge “safla,” a kain in ma sikyuk fuka kapsreni nu ke ma inge? (b) Mea ma inge su enenu in sikyuk tu in wanginla mise?

11. (a) Efu kut etu la oasr ku lun God in sifwil orala ngunmoul? (b) Kain in mano fuka etukyung nu selos kemwa su e fwa moulyuk fwin fwalu?

12. Nge sifwil moulyuk fwin fwalu e fwa orek?

13. Kain in arurumu fuka ke sifwil moulyuk simusyukla in Fwakyuk 20:​12-14?

14. Su met inge su e fwa sifwil moulyuk?

15. Mea kalmen kas se inge su akkalemye la met nu kemwa su sifwil moulyuk elos fwa “nununkeyuk ke ma simla in buk”?

16. (a) Efu sie inkanek lalmetmet in lalalfongi la akmwuk ke sifwil moulyuk e fwa orek ke inkanek takla a fwal? (b) Su met inge su saap elos fwa met se meet su e fwa sifwil moulyuk?

17. Mea kutupa me sramsram fwin ke sifwil moulyuk su Baibel el tianu aketeye, a efu met Kristian elos tia enenu in arulanu nunku yok ke ma inge?

18. (a) Kain in kutangla fuka Poul el akkalemye? (b) Efu kut lalalfongi na paye ke sifwil moulyuk?

19. Kain in kas in kaifwe fuka met Kristian nu kemwa ke len inge enenu in loang nu ka?

[Picture on page 26]

Sie fute el “mise” ke pal se ma el ekla

[Pictures on page 29]

Mokul a mutan oaru in pal meeta, oanu Noa, Ebream, Serah, a Rehab, elos wi selos su sifwil moulyuk

[Picture on page 30]

Sifwil moulyuk el sie pal in engun lulap!