Ya Me Kasrup El Orekom In Engun?
Togusra Solomon el etu sripen mani. El simusla: “Sie kofwo orek nu ke israsr, a wain akinsemwomwoye moul; a mani fwal nu ke ma nu kemwa.” (Ekklisiastis 10:19) In asrouki mongo nu sin kamwuk lom sie me insemwomwo na paye, tusruktu kom fwin lungse in eis bred ku wain, kom enenu mani. Ke sripen mani pa inkanek in molela ma puspis paenang, “el fwal nu ke ma nu kemwa.”
FWINNE arulanu sakuruk na paye me kasrup lal Solomon, tusruktu el etu la oasr saflaiyen me kasrup. El akilen la sie moul su lungse ma puspis lun fwalu el tia ikasla srungal nu ke insemwomwo. El simusla: “El su lungse silfer fwa tia muti ke silfer, ku el su lungse ma puspis, ke ma yokelik.”—Ekklisiastis 5:10.
Lela kut in fwak la sie met kasrup el eis ma yokelik. Solomon el fwak: “Ke me kasrup yokelik, met kangla yokelik.” (Ekklisiastis 5:11) Ke pal se ma yokelik “ma mwo puspis,” ku ma puspis lun fwalu, na met puspis eneneyuk in kurunganang ma inge. Met su orala ma inge fwin musalla, met liaung, met kulansap, met topang, a kutupa—molin orekma lalos nu kemwa eneneyuk. Ke sripe se inge, mani yok eneneyuk.
Kain in luma a ma sikyuk inge el orekma yok ke insemwomwo lun sie met. Sie met sramsram Greek pangpang Xenophon, su moul ke century akakosr B.C.E., el simusla me sramsram lun sie mokul sikasrup su ekla met kasrup:
“Efu, kom nunku mu . . . fwin yok ma oasr yurok, ma inge akyokye insemwomwo luk in moul? Kom tianu etu.” El tafwela, “ma inge tia akyokye insemwomwo luk fwinne ma srisrik ke mongo a nim a in mutol ke pal inge, tia oanu meet ke Nga srakna sikasrup. Ma kapek mukena su Nga eis ke sripen ma pukanten su oasr yurok pa, kunokon in kurunganang ma puspis, in kitelik ma puspis nu sin kutu met, a fosrnga in kurunganang ma puspis yok liki ma oasr yurok meet. Meyen ke pal inge met puspis elos lalalfongi ke me kasru su tuku nu sik fwin ke me mongo, me nimnim, ke nuknuk, a kutu selos enenu taktu; a kutu met elos tuku nu sik a wis me sramsram ke sip su anwuki ke kosro wolf, ku ke cow su mise ke sripen putatla lal ke an loal, ku kutu met elos fwak la oasr kain in mas upa su sa in fwasrelik ke cow. Ke ma inge, ke Nga liye . . . luman yok me fosrnga nu sik misinge ke Nga kurunganang ma puspis liki na in kurunganang ma srisrik in pal meeta.”
Siepa sripe efu met puspis elos srakna suk me kasrup yok elos fwinne kasrup tari pa, elos inge keapeyukla ke ma Jisus Kraist el pangpang “kutusrik lun me kasrup.” (Mattu 13:22) Elos inge keapeyukla meyen ke me kasrup inge su elos kaifweung in suk, elos tia kunaok me insemwomwo su elos nunku in eis ka. Elos akukuin a fwak la ma me kasrup sriksrik elos tia ku in wise, me kasrup lulap el ku. Ke sripe se inge elos kaifweung na in suk ke ma puspis.
Lungse Mani Tia Kol nu ke Insemwomwo
Nunuk yok ke me kasrup lal oru sie met kasrup in tia insemwomwo ku eis sie motul folosomwos ke fong. Solomon el simusla: “Motul lun sie met orekma mwona, el fwin mongo srik ku yok; a sesesla lun met kasrup a el tia ku in motulla ka.”—Ekklisiastis 5:12.
Fwin fosrnga ke me kasrup su sensen in tula arulanu yok liki ma fwal, na tia motul mukena pa ku in tula liki sie met. Ke pal se ma el akkalemye ma sikyuk nu sin sie met su lungse mani, Solomon el fwak: “Len nu kemwa lal pa el mongo in losr, a el arulanu ongoiye, a oasr mas a mulat yurol.” (Ekklisiastis 5:17) El tia konaok insemwomwo ke me kasrup lal, a el mongo ke ‘ongoiye,’ oanu el saokin mani su el orekmakin ke me mongo. Kain nunuk koluk inge su oanu mas ku in kol nu ke mano munas. Ke sripe se inge, mano munas ku in toeni nu ke me fosrnga lun sie met su lungse mani, meyen el fwin ou inge el pulakin la ma inge oanu sie me kutong nu sel tu lan tia eis me kasrup.
Saap ma inge akismakinye kut ke ma met sap Poul el simusla: “A elos su lungse tu elos in kasrup, elos putatyung nu in me sruf, a me kaisrip a lung in ikwe puspis su lalfon a me fosrnga, su akmwalomye met in kunausten a nien tula. Tu lungse mani okan kain in koluk nu kemwa, a kutu ke elos suk ma inge . . . sifwanu fwaksilosi ke me asor puspis.” (1 Timote 6:9, 10) Ke sripen lungse mani, met puspis elos ekla kutusrik, met kikiap, met pusrapasr, mokul ku mutan koluk, a met akmas. Fwokin ma inge pa sie met su fwaksilosi ke ngal lun inse, ngal ke mano, ngal in ngun ke sripen kaifweung lal in eis a srukye me kasrup. Ya kut ku in fwak la pa inge inkanek su kol nu ke insemwomwo? Mo na mo!
Inse Misla ke Ma Oasr Yurosr
Solomon el srakna ku in fwak ma pukanten fwin ke sie nunuk sumwos ke me kasrup. El simusla: “Oanu el illa liki insien nine kiel, koflufol el fwa sifwil som oanu el tuku, a tia eis kutena ke orekma lal, su el ku in wisla in paul. Liye! Ma Nga liye tu ma mwo a ma fwal, tu sie in mongo a nim, a engun ke ma mwo in orekma lal nu kemwa, su el orekma ka ye fwatu, in len nu kemwa in moul lal su God el sang nu sel, tu ma se inge ma kunel.”—Ekklisiastis 5:15, 18.
Kas inge nu kemwa akkalemye la insemwomwo tia tuku ke kaifweung lun sie met in akyokye me kasrup ma nu ke pal fwasru su kut tia etu kut fwin srakna moul. Mwo liki in inse misla a engunkin fwokin orekma lun paosr. Met sap Poul el akkalemye pa ou inge ke leta lal su etuku ke ngun lun God nu sel Timote, el fwak: “Tu kut tia wise kutena ma nu ke fwal se inge, a ouyepa kut koflanu wisla kutena ma liki. A fwin oasr yurosr me mongo a nuknuk, lela kut in inse misla ke ma inge.”—1 Timote 6:7, 8; srike liye Luk 12:16-21.
Key ke Insemwomwo
Kemwanu oasr yurol Solomon me kasrup lun fwalu a lalmetmet lun God. Tusruktu el kapsreni insemwomwo nu ke lalmetmet, a tia ke mani. El fwak: “Insemwomwo met se su konoiyuk lalmetmet, a met se su sun etauk, tu ma laesla ka mwo liki ma laesla ke silfer, a ma yokelik ka mwo liki gold nasnas. Lalmetmet saok liki eot rubi, a wangin ma su kom ku in kena ka fwal in lumeyuk nu ka. Lusen lenu on in paul leyut; a in paul lese me kasrup a sunak. Inkanek lal inkanek in insemwomwo, a innek lal nu kemwa misla. El soko sak in mol nu selos su srukilye, a insemwomwo kutena met su srukilye.”—Soakas 3:13-18.
Efu lalmetmet el mwo liki me kasrup? Solomon el simusla: “Tu lalmetmet sie me loeyuk, oanu mani sie me loeyuk; a pa inge sripen etauk, tu lalmetmet me liaung moul lun el su ma la.” (Ekklisiastis 7:12) Fwinne mani el ku in sang me loeyuk, el kasru met su ma la in moli kutena ma enenu lal, tusruktu lalmetmet el kurunganang sie met tu lan tia oru kutena sulela su ku in filiye moul lal nu ke me sensen. Lalmetmet paye el tia sang kasru mukena nu sin sie met in akloesye moul lal, a meyen lalmetmet lal oakiyuki nu ke sangeng sumwosmwos nu sin God, paenang ma inge ku in kol nu ke moul ma patpat.
Efu ku lalmetmet su tuku sin God kol nu ke insemwomwo? Meyen insemwomwo na paye ku in tuku mukena nu sin Jeova God. Experience puspis akkalemye la insemwomwo na paye ku in eis mukena ke inkanek in akos nu sin El Su Ku Liki Ku. Insemwomwo ma patpat oakiyuki nu ke insemwomwo lun God nu sin sie met. (Mattu 5:3-10) Ke kut orekmakin ma kut lotela tari ke Baibel, ma inge kasru kut in akkapye “lalmetmet lung me.” (Jemes 3:17) Ma inge ku in ase nu sesr insemwomwo su me kasrup el tia ku in oru.
[Pictures on page 4, 5]
Togusra Solomon el etu mea ma su akinsemwomwoye met. Ya kom etu pa?