Lela Lungse Nu Sin Met Lili In Onnu!

“Lela lungse nu sin met lili in onnu.”​—HIBRU 13:1.

SENSEN na paye in muta likinum ke sripen musrisr, a musrisr inge som nu ke upa. Sropon me akfosfos lom in looom sum tuku ke e ke nien e. Moul lom oakiyuki nu ke ku lom in kurunganang ma inge tu in tia kunla. Ya kom muta na a liye e se inge in kunla a mulot srasra inge in ekla nu ke apet? Paye kom tia oru ou inge. Kom kaifweung na in sang etong ka tu in tia kunla. Oanu me pupulyuk inge, kais sie sesr oasr orekma fwin ke “e” su saok liki​—⁠e su furur ke insiesr​—⁠lungse.

² Kut moul misinge ke sie pal, su Jisus el palye in pal meeta, su lungse lun met puspis su ekin Kristian fwin fwalu nu fon eoula. (Mattu 24:12) Jisus el sramsram ke lungse su yok emeet, lungse nu sin Jeova a ke Kas lal, Baibel. Kutu oiyen lungse ouyepa mutamwauk in wanginla. Baibel el palye la ke “len safla,” met puspis elos “tia lungse met in sou lalos sifwanu.” (2 Timote 3:​1-5) Arulanu paye pa inge! Sou pa sropon lungse sie sin sie inmaslon met nu kemwa in sou, tusruktu, fwinne ke sou, orekma silolel a akkoluk​—⁠kutupal orekma koluk na upa​—⁠arulanu pengpeng ka. Fwinne ou inge, ke fwalu koluk inge, tia sapkinyuk mukena nu sin met Kristian nu kemwa in lunse sie sin sie, a elos enenu pa in akkalemye lungse su akola in kisekin moul lalos sifwanu, elos in nunku kutu met oanu yok lukelos. Kut enenu in akkalemye kain in lungse se inge tu in kalem nu sin met nu kemwa, oanu pa inge akul lun congregation lun met Kristian paye.​—Jon 13:34, 35.

³ Met sap Poul el mokleyuk sin ngun mutal in fwak: “Lela lungse nu sin met lili in onnu.” (Hibru 13:⁠1) Fwal nu ke sie orekma lun sie scholar, kas Grik inge langasyukla “lungse nu sin met lili” (phi·la·del·phiʹa) “el sramsram ke lungse futoto kulang, pakomuta, su akola in sang kasru.” A mea Poul el lungse in akkalemye ke pal se ma el fwak la lungse lasr enenu in onnu? “In tia eoula ke kutena pal,” orekma senpanu inge el tuni. Ke ma inge tia fwal nu sesr in futoto mukena nu sin met lili; kut enenu in akkalemye ma inge. Sayen ma inge, kut enenu in orala lungse se inge in onnu a tia lela ma inge in eoula. Sie me srifwe pa inge? Aok, tusruktu ngun mutal lun Jeova ku in kasru kut in akkapye lungse nu sin met lili a in oru ma inge in onnu. Lela kut in tuni inkanek tulo in purakak e se inge ke lungse in onnu ke insiesr.

Akkalemye Pakoten

⁴ Kom fwin lungse in yok lungse lom nu sin met lili Kristian wiom, kom enenu meet in akkalemye pakomuta nu selos oanu kom pula pa me srifwe a ma upa su elos pulakin in moul. Met sap Piter el sapkin ou inge ke pal se ma el simusla: “Ma tok, komwos nu kemwa in nunuk siefwunnu, komwos in pakoten sie sin sie, lungse oanu met lili, fusasr inse, fulpap in nunuk.” (1 Piter 3:8) Kas Grik su el orekmakin ke inkanek in akkalemye “pakoten sie sin sie” pa “in keok oanu elos.” Sie met lulap ke kas Grik lun Baibel el sramsram ke kas inge a fwak: “El akkalemye luman nunuk su oasr yurosr ke pal se ma kut pulakin ma met saye elos pula oanu ma lasr.” Ke ma inge, in pulakin ma kutu met elos pula arulanu yok sripe. Sie met matu oaru, su kulansap nu sin Jeova ke sie pal el fwak: “Empathy pa kom pulakin ngal ke ma ngal ke insiuk.”

⁵ Ya oasr kain in pulakin inge nu sin Jeova? Aok oasr. Ke sie me pupulyuk, kut ku in rid ma el pula ke ongoiye lun met Israel su met lal: “In keok lalos nu kemwa El keok.” (Isaia 63:9) Jeova el tia liye mukena keok lalos; a el keok pa ka. Yokiyen ma el pula, Jeova el sifwanu orala me pupulyuk ka ke kas lal nu sin met lal, su simusyukla in Zekaraia 2:8: “Tu el su kalkomwosi kalye atron mutuk.”a Oasr sie met sramsram el tuni ke fus se inge: “Atron muta el sie laan mano su arulanu sakuruk a enenu kurungin yok inmaslon laan mano nu kemwa, a ma sralsral lun muta​—⁠oanu windo su kalem lun kosrao el ilyuk nu we oru sie met in ku in liye​—⁠pa arulanu yok sripe a enenu kurungin yok. Wangin kutena met su ku in aketeye lungkulang yok na paye lun Jeova nu sin sie met su el lungse.

⁶ Jisus el ouyepa akkalemye pakoten nu sin kutu met ke el akkalemye la el oanu wi pa keok. Pal puspis “pakomuta moklel” ke ongoiye lun met saye ke sripen mas ku keok. (Mark 1:41; 6:34) El akkalemye la kutena met su tia akkalemye kulang nu sin met tumal lutlut akmusrala lal, el pulakin pa oiye sikulang inge lalos. (Mattu 25:41-​46) Ke len inge oanu “met tol fulat” lasr, el ku in akkalemye “kulang ke munas lasr.”​—Hibru 4:​15.

⁷ “Kulang ke munas lasr”​—ya ma inge tia me pwarak ke nunuk lasr? Paye, ke ma inge, kut lungse in oru pa ou inge nu sin kais sie sesr. Paye, tia fwusesr in liye munas lun kutu met. (Mattu 7:​3-5) Tusruktu fwin met lili wiom el sulpa akkoskosrokye kom, efu kom tia srike in orekmakin ma inge? Filiye moul lom ke luma a ma sikyuk nu sin met inge, ke oiyen kapek lal, ke oiye lal su oakiye ma tafongla su kom enenu in kutangla. Ya kom ku in fwak na paye la kom tia ku in tafongla​—⁠ku saap ma kom oru upa liki? Lela kut in tia nunku la met lili wiesr elos oru ma sumwos pal nu kemwa, a kut enenu in akkalemye pakoten, meyen ma inge ku in kasru kut in srukye nunuk sumwos oanu Jeova, su ‘esam la kut kutkut.’ (Sam 103:14; Jemes 3:17) El etu lupan ku lasr. El tia sano kut in oru ma yok liki ku lasr. (Srike liye 1 Togusra 19:​5-7.) Lela kut nu kemwa in akkalemye pakoten nu sin kutu met.

⁸ Poul el simusla a fwak la congregation el oanu sie mano su oasr laa puspis su enenu in akesrui ke orekma. El fwak: “A sie laa fwin keok, laa nu kemwa wi keok.” (1 Korint 12:12-​26) Kut enenu in wilulos keok, ku pakomuta, nu selos nu kemwa su sun keok. Met elder nu kemwa enenu in kol ke ma se inge. Poul el ouyepa simusla: “Su munas, a Nga tia munas? Su aktukulkulyeyuk, a tia fwol insiuk?” (2 Korint 11:29) Met elder nu kemwa a met fwafwasryesr enenu in etawi Poul ke ma se inge. Ke sramsram lalos, ke orekma in liaung sip, a fwinne ke orekma lalos in oru nununku, elos enenu in akkalemye pakoten. Poul el kaifwe: “Engun yurolos su engun, tung yurolos su tung.” (Rom 12:15) Fwin sip el pula la met seperd el pakomuta na paye selos, nunku ku lalos, a pakomuta ke sripen keok lalos, elos insemwomwo in eis kas in kaifwe, kas in kol, a kas in kai. Elos insemwomwo in wi meeting, elos lalalfongi la fwin an we elos fwa konaok ‘mongle ke ngunalos.’​—Mattu 11:29.

Akkalemye Insemwomwo

⁹ Inkanek akluo in purakak lungse nu sin met lili pa ke orekma in akkalemye insemwomwo lom nu selos. Tu in akkalemye insemwmwo nu sin kutu met, kut enenu in loang mwo a aksaokye oiye a orekma mwo lalos. Kut fwin oru ou inge, kut etawi Jeova. (Efesus 5:1) Len nu kemwa el nunuk munas nu ke ma koluk srisrik puspis lasr. El ouyepa nunuk munas nu ke ma koluk upa fwin sie met el akkalemye auliyuk na paye. Tukun el nunuk munas nu ke ma koluk lasr, el tia sulpa esam ma inge. (Ezekiel 33:14-​16) Met sim lun Sam el siyuk: “Jeova kom fwin akilenye ma koluk, O Jeova, su e fwa tu?” (Sam 130:3) Ma Jeova God el loang yok pa orekma mwo nu kemwa su kut oru ke kut kulansap nu sel.​—Hibru 6:​10.

¹⁰ Arulanu yok sripe in orekmakin ma inge ke sou. Ke pal se ma papa a nine elos akkalemye insemwomwo sie sin sie, na elos filiye sou ke inkanek sumwos. Ke pal se inge su arulanu pengpeng fwasrelik, arulanu fwusesr in pilesru mutan kie ku mukol tuma a in akyokye ma koluk lun sie met a pilesru ma mwo. Kain in oiye koluk inge akkolukye moul in payuk, a pulakinyuk ou inge oanu me toasr. Fwin insemwomwo lom nu sin mutan kiom ku mukol tumom mutamwauk in munasla, na siyuk sum sifwanu, ‘Ya wangin na paye oiye mwo lun mutan kiuk ku mokul tumuk?’ Nunku ke sripe efu kom lungse el a payuk nu sel in pal meeta. Ya sripe puspis paenang kom lungse mutan ku mokul inge in pal meeta wanginla ke pal inge? Tia ku in ou inge; ke ma inge kom enenu in kaifweung in akkalemye insemwomwo ke orekma mwo lun mutan kiom ku mukol tumom, a akkalemye insemwomwo ke kas.​—Soakas 31:28.

¹¹ Insemwomwo sie sin sie ku in kasru pa seanyen payuk tu in wangin kutusrik ke lungse lalos. (Srike liye 2 Korint 6:6; 1 Piter 1:​22.) Kain in lungse se inge, su mokleyuk ke insemwomwo su tuku ke inse, tia lela tu in oasr orekma silolel in lukma, tia lela kas upa ku kas koluk su akngalye a akmwekinye sie met, tia lela kain in oiye su wangin sramsram inmaslon seanyen payuk se ke lusen len puspis a tia lela anwuk ke mutan ku mokul. (Efesus 5:​28, 29) Sie mokul tuma a mutan kie su arulanu insemwomwo sie sin sie elos ouyepa akfulatye sie sin sie. Elos oru ou inge tia ye mutun metu mukena, a in an nu kemwa ye mutun Jeova​—⁠ke kas saye, pal nu kemwa.​—Soakas 5:​21.

¹² Tulik srisrik nu kemwa elos enenu pa in pulakin insemwomwo su tuku sin papa a nine. Tia kalme la papa a nine elos kaskas nu selos ke kas in kaksak puspis su wangin sripe, a elos enenu in sang kaksak ke oiye mwo a orekma mwo na paye su tulik nutulos elos oru. Esam me srikasrak lun Jeova ke el akkalemye insemwomwo lal nu sel Jisus. (Mark 1:​11) Esam pa, me srikasrak lal Jisus oanu sie “Leum” ke sie me pupulyuk. El sang kaksak nu sin ‘met kulansap mwo a oaru luo,’ kemwanu fwinne tia oanu sie ma elos sang a tia oanu sie kapek ke ma su elos oru. (Mattu 25:20-​23; srike liye Mattu 13:23.) Papa a nine lalmetmet elos suk inkanek puspis in akkalemye insemwomwo lalos ke kais sie oiye mwo, ku, a ma kais sie tulik nutulos elos oru. A in pal se na elos srike in tia akfulatye kutena orekma su purakak tulik in orek akutun nu sin kutu met. Elos tia lungse tulik nutulos in kapek ke mulat ku asor.​—Efesus 6:4; Kolosse 3:​21.

¹³ Ke congregation lun met Kristian, met elder a met fwafwasyesr elos enenu in kol ke orekma in akkalemye insemwomwo nu sin kais sie met ke u lun God. Oasr orekma upa lalos, meyen oasr pa kunokon lalos in sang kai ke inkanek sumwos, in aksumwosyelos su koluk in ngun lun fwokpap, a in sang kai upa nu selos su enenu in eis ma inge. Fuka elos akfwalye kain in konokon inge nu kemwa?​—Galetia 6:1; 2 Timote 3:​16.

¹⁴ Me srikasrak lal Poul pa sie me kasru yok. El sie met luti mwo, met elder, a met seperd. El sang kasru yok meet ke congregation su oasr ma upa yok, a el tia sangeng in sang kai upa fwin ma inge eneneyuk. (2 Korint 7:​8-​11) Kut fwin tuni mwo orekma lun forfor lal Poul kut ku in liye la el tia arle orekmakin kai upa ke luti lal​—⁠ma inge el orekmakin na fwin eneneyuk a fwal. Ke ma inge el akkalemye lalmetmet lun God.

¹⁵ Fwin orekma lun forfor lun met elder ye mutun congregation oanu sie on, na kai a kas in kai upa oanu sie ipen on inge. Ip se inge ke on fwal nu ke an lal. (Luk 17:3; 2 Timote 4:2) Nunku fwin sie on su oasr ip inge, kalweni na pal nu kemwa. Ma inge sa na in akngalye insresr. In oupanu, met Kristian elder nu kemwa enenu in akmwoye me luti lalos a oru ou inge ke kain in puspis. Elos tia oru ou inge mukena ke pal in aksumwos ke ma upa sa. A, sramsram lal nu fon enenu in purakak nunuk sumwos. Oanu Jisus Kraist, met elder su lungse elos tuni meet ma mwo a sang kas in kaksak nu ka, a tia suk ma tafongla tu in akkolukye ma inge. Elos engunkin orekma upa su met lili Kristian wielos elos oru. Elos lalalfongi la ke inkanek yok, kais sie selos oru orekma ke ku lalos nu kemwa in kulansap nu sin Jeova. A met elder nu kemwa elos akola in akkalemye ma elos pula ke kas.​—Srike liye 2 Tessalonika 3:4.

¹⁶ Wangin kusensiyuk nu ka, apkurun met Kristian nu kemwa su Poul el kulansap nu sa elos akilen la el insemwomwo nu selos a el oanu pulakin ma elos pula. Efu kut etu ma inge? Tuni ma elos pula nu sel Poul. Elos tia sangeng sel, fwinne oasr mwal lulap lal. Aok, elos lungse el a el fwusesr in siyukyuk. Aok, ke pal se ma el som liki sie an, met elder we ‘elos kui nu in kaiwel a ngokmutal’! (Orekma 20:17, 37) Fuka yokiyen kulo lun met elder inge nu kemwa​—a kut nu kemwa⁠—meyen oasr yurosr me srikarak lal Poul su kut ku in etawi. Aok, lela kut in akkalemye insemwomwo nu sin sie sin sie.

Orekma lun Lungkulang

¹⁷ Sie nu ke me purakak yok ke lungse nu sin met lili pa orekma kulang. Oanu Jesus el fwak, “insemwomwo in sang yok liki insemwomwo in eis.” (Orekma 20:35) Kut fwin sang ma lun ngun, ku ma lun ikwe, ku pal a ku, kut tia akinsemwomwoye kutu met mukena a kut ouyepa pulakin ou inge. Kulang el me purakak na paye in congregation. Sie orekma kulang ku in purakak kutu met in akkalemye pa ou inge. Kitin pal na, lungse nu sin met lili arulanu kapkapek!​—Luk 6:​38.

¹⁸ Jeova el sapkin nu sin met Israel in akkalemye kulang. In Maika 6:​8, kut ku in rid: “El fwakak nu sum, O met, ma mwo. A mea Jeova el suk sum, a in oru ma sumwos, a in lungse kulang, a in fwasr wi inse fwokpap yurin God lom.” Mea kalmen in “lungse kulang”? Kas Hibru su orekmakin ke kas se inge “kulang” pa (cheʹsedh) su ouyepa langasyukla ke kas English inge “pakoten.” Fwal nu ke The Soncino Books of the Bible, kas se inge “akkalemyeyuk ke sie orekma a tia oanu ke kas English inge pakoten su oasr kalme puspis. Kalmen ma inge pa ‘pakoten su akkalemye ke orekma,’ orekma mwo lun sie met ke lungkulang, tia nu sin met sikasrup a nu selos su oasr enenu mukena, a el wi pa met nu kemwa.” Ke ma inge siepa scholar el fwak la kas se inge cheʹsedh ku in kalmekin “lungse su akkalemyeyuk ke orekma.”

¹⁹ Lungse lasr nu sin met lili enenu in kalem na paye. Sie me akpayeye fukoko pa inge. Ke ma inge, suk inkanek puspis fuka in oru orekma kulang nu sin met lili wiom, mokul ku mutan. Etawi me srikasrak lal Jisus, su tia sano pal nu kemwa met in siyuk sel ke kasru a pal nu kemwa el orekmakin lalmetmet lal su lungse in kasru. (Luk 7:​12-​16) Nunkelos su oasr enenu yok. Ya sie met matu ku met mas el enenu muteta ku kasru? Ya sie ‘tulik srisrik su wangin papa’ el enenu sie met in loang sel? Ya sie met asor el enenu sie met in longol ku kutu kas in akkeye? Kut fwin ku, lela kut in orekmakin pal lasr ke kain in oiye kulang inge. (Job 29:12; 1 Tessalonika 5:​14; Jemes 1:​27) Lela kut in tia mulkunla la ke sie congregation su nenela ke met sesumwos, sie orekma kulang yok emeet pa in sang nunuk munas​—tia srukye mulat, fwinne oasr yurin kutena met kas in lain siepa. (Kolosse 3:​13) Sie nunuk su akola in sang nunuk munas kasru congregation in sukosok liki srisri, mulat, a amei, su ma inge nu kemwa oanu si kaot sroksrok su kunela e su aoliyen lungse inmaslon met lili.

²⁰ Lela kut nu kemwa in kaifweung in lela e se inge in furur na ke insiesr. Lela kut in tuni moul lasr sifwanu. Ya kut akkalemye la kut pula ma kutu met elos pula? Ya kut akkalemye insemwomwo nu sin kutu met? Ya kut akkalemye oiye kulang nu sin kutu met? Ke kut oru ma inge, na e se inge ke lungse el tafwela na in akfosrfosrye un met lili fwinne musresr ke pulakin lun fwalu se inge arulanu yokyokelik. Ke ma inge, ke inkanek nu kemwa, “lela lungse lom nu sin met lili in onnu”​—ke pal inge nu tok!​—Hibru 13:1.

[Footnote]

Mea Kom Nunku?

◻ Mea se inge lungse nu sin met lili, a efu kut enenu in lela ma inge in tafwela?

◻ Fuka orekma lasr in nunku pulakin lun kutu met kasru kut in srukye lungse lasr nu sin met lili?

◻ Mea orekma lun insemwomwo nu sin kutu met ke lungse nu sin met lili?

◻ Fuka orekma kulang ku in oru lungse nu sin met lili in kapkapek in congregation lun met Kristian?

[Study Questions]

1. Mea kom enenu in oru tu in tia kunla e su furur ke sie eku su arulanu musrisr, a kunokon fuka su apkurun in oanu ou inge oasr yurosr nu kemwa?

2. (a) Efu kut ku in fwak la lungse el eoula ke len safla se inge? (b) Efu arulanu yok sripe lungse nu sin met Kristian paye?

3. Mea se inge lungse nu sin met lili a mea kalmen lela ma inge in onnu?

4. Mea se inge in pulakin ma kutu met elos pula?

5. Efu kut etu la Jeova el nunku ke ma kutu met elos pula?

6. Fuka Jisus Kraist el akkalemye la el nunku ma kutu met elos pula?

7. Fuka pulakin lasr ke ma kutu met elos pula ku in kasru kut fwin met lili wiesr elos akkoskosrokye kut?

8. Oiye fuka kut enenu in akkalemye fwin sie brother ku sister el sun ma upa?

9. Fuka Jeova el akkalemye la el engunkin ma mwo su oasr yurosr?

10. (a) Efu arulanu sensen nu sin met payuk elos fwin tula insemwomwo lalos sie sin sie? (b) Mea sie met el enenu in oru el fwin mutamwauk in tula insemwomwo lal nu sin met se su el payuk nu sa?

11. Tu in wangin orek luma ke lungse inmaslon seanyen payuk, kain in orekma fuka kut enenu in fwasr liki?

12. Efu papa a nine elos enenu in akkalemye insemwomwo ke ma mwo su elos liye nu sin tulik nutulos?

13. Su enenu in kol ke orekma in akkalemye insemwomwo nu sin kais sie met in congregation?

14, 15. (a) Fuka Poul el akkalemye nunuk sumwos fwin ke orekma in akkalemye kai upa? (b) Fuka met elder Kristian elos ku in akfwalye orekma in aksumwosye ma koluk a in pal se na in sang kas in akkeye su eneneyuk? Sang me pupulyuk.

16. Mea fwokin insemwomwo a nunuk lal Poul nu sin met lili Kristian wiel?

17. Mea kutu fwako mwomwo su tuku ke orekma kulang in congregation?

18. Mea kalmen “kulang” inge su sramsramkinyuk in Maika 6:8?

19. (a) Ke inkanek puspis fuka kut ku in orekmakin lalmetmet ke orekma in akkalemye kulang nu sin kutu met in congregation? (b) Sang me srikasrak fuka lungse nu sin met lili akkalemyeyuk nu sum.

20. Fuka kut nu kemwa enenu in tafwela in tuni moul lasr sifwanu?

[Picture on page 29]

Oiye kulang a insemwomwo lal Poul nu sin kutu met oru met in futoto nu sel