Ya Kom Akola Ke Len Lun Jeova?
“Len lulap lun Jeova apkurun me. Apkurun a arulanu sa.” —ZEFENAIA 1:14.
“LEN lulap” lun Jeova apkurun in tuku ke fwal koluk se inge. Ma Simusla el akkalemye len lun Jeova oanu sie len in meun, losr matoltol, koskosrok, ongoiye a keok, sukela a kunausten. Aok, oasr kutu met su ku in moul, meyen “elos nu kemwa su pangon nu ke en Jeova elos fwa moliyukla.” (Joel 2:30-32; Emos 5:18-20) Aok, God el kunausla met lokwalok lal nu kemwa ke pal inge, a molela met lal.
2 Met palu lun God elos kapsreni sie pal in silaklak ke len lun Jeova. Ke sie me pupulyuk, Zefenaia el simusla: “Len lulap lun Jeova apkurun me. Apkurun a arulanu sa.” (Zefenaia 1:14) Ke len inge oiyen silaklak arulanu eneneyuk meyen Met Kunausten lun God, Togusra Jisus Kraist, apkurun in ‘kapriye kutlas nutul finyepal a sroang kasrusr kapkapek, meyen paye a fwokpap a sumwosmwos.’ (Sam 45:3, 4) Ya kom akola ke len inge?
Elos Fwinsrak Yok
3 Fwinsrak yok lun met puspis ke len lun Jeova tia akpayeye. Kutu sin met Kristian fwin an Tessalonika elos fwak, ‘len lun Jeova e fwa tuku ingenu!’ (2 Tessalonika 2:2) Tusruktu oasr sripe luo paenang ma inge tia ku in tuku in pal lalos. In akkalemye sie nu ke ma inge, met sap Poul el fwak: “Ke elos fwak: ‘Misla a nikmet sangeng!’ na kunausten a fwa tuku nu fwelos.” (1 Tessalonika 5:1-6) Ke “len safla” se inge, kut nu kemwa sano akpayeyen kas se inge. (Daniel 12:4) Oasr pa sie me akpayeye su wangin yurin met Tessalonika su akkalemye la len lun Jeova el tuku tari, meyen Poul el fwak nu selos: “Tu meet liki len se a fwa tuku, met koluklanu se el fwa sikme.” (2 Tessalonika 2:3) Ke pal se ma Poul el simusla kas inge (apkurun 51 C.E.), “met koluklanu se” su tuku ke met Kristian paye sonna kapkapek na paye. Ke len inge, kut ku in liye la ma inge arulanu kapkapek ke Kristendom. Fwinne ma yok su elos sano tia akpayeyuk, elos nu kemwa su met akmusrala oaru fwin an Tessalonika, su tafwela in kulansap nu sin God nu ke pal elos mise, elos eis me sang nu selos in kosrao. (Fwakyuk 2:10) Kut ku in eis pa me sang kut fwin muta na oaru ke kut sano len lun Jeova.
4 Baibel el kapsreni “len lulap lun Jeova” ke “oasr tari lun Leum lasr Jisus Kraist.” (2 Tessalonika 2:1, 2) Met inge su pangonyuk meet Church Fathers elos srukye kain in nunuk puspis ke folok lal Kraist, ke oasr tari lal, a ke Kolyuk Lal ke Lusen Tausen Yiu. (Fwakyuk 20:4) Ke century akluo C.E., Papias lun an Hierapolis el lalalfongi a sano sie pal mwolanu a kapkapek lun ma nu kemwa fwin fwalu ke lusen Tausen Yiu Kolyuk lal Kraist. Justin Martyr el sramsram pal puspis ke oasr tari lal Kraist a el sano ke Jerusalem su sifwil musaiyuk oanu an in tron lun Togusrai Lal. Irenæus lun an Lyons el luti la tukun kunanela lun Togusrai lun Rom, Jisus el sikme, kapriyel Setan, a mutamwauk in kol ke Jerusalem fwin fwalu.
5 Met sim pengpeng pangpang Philip Schaff el tuni la “me luti yok” ke lusen pal meet liki Council lun Nicaea ke yiu 325 C.E. pa ke “lalalfongi ke kolyuk mwolanu lal Kraist fwin fwalu su ku in liyeyuk a sifwil moulyuk lun met mutal ke lusen tausen yiu, meet liki sifwil moulyuk lun met nu kemwa a pal in nununku.” A Dictionary of the Bible, simusyukla sel James Hastings, el fwak: “Tertullian, Irenæus, a Hippolytus elos srakna sano ke tuku lal Kraist ke pal sa; tusruktu ke pal lun met luti inge pangpang Alexandrine Fathers kut ilyuk nu ke sie inkanek in nunuk. . . . ke sripen Augustine el akilen Millinnium wikin pal lun Church militant, pal in Tuku Akluo elos ekulla nu ke pal fwasru.” [7]
Len lun Jeova a Oasr Tari Lal Jisus
6 Tafongla ke nunuk kol nu ke me asor, tusruktu lela kut in tia nunku la len lun Jeova srakna pat. Oasr tari lal Jisus, su oasr in Ma Simusla, el mutamwauk tari. The Watchtower a kutu me rid lun Met Lo lun Jeova pal nu kemwa elos sang me akpayeye su tuku ke Ma Simusla su akkalemye la oasr tari lal Kraist mutamwauk ke 1914.a Ke ma inge, mea Jisus el fwak fwin ke oasr tari lal?
7 Oasr tari lal Jisus’ sie me sramsram yok meet liki el mise. Tukun elos long kas palu lal ke kunanela lun tempel fwin an Jerusalem, met tumal lutlut lal, Piter, Jemes, Jon, a Andru elos siyuk: “Ma inge fwa sikyuk nge, a mea akulin oasr tari lom, a saflaiyen akmwuk se inge?” (Mattu 24:1-3; Mark 13:3, 4) In topuk nu ke ma inge, Jisus el palye ke meun, sral, kusrusr, a kutu ip lun “akul” ke oasr tari lal a saflaiyen akmwuk se inge. El ouyepa fwak: “A el su muteng nu ke safla, el nu fwa moul.” (Mattu 24:13) Kut fwa moul kut fwin muteng nu ke saflaiyen moul lasr misinge ku ke saflaiyen akmwuk koluk se inge.
8 Meet liki safla, sie nu ke akul ke oasr tari lal Jisus enenu in akpayeyuk. Fwin ke ma inge, el fwak: “A mwosasu inge lun togusrai fwa sulkakinelik fwin fwalu nu fon tu in ma lo nu sin mutanfwal nu kemwa; a na safla e fwa tuku. (Mattu 24:14) Meet liki met Rom el kunausla Jerusalem a akmwuk lun met Ju ke yiu 70 C.E., Poul el ku in fwak la peng mwo se inge “lutiyuk nu sin met e nu kemwa ye kosrao.” (Kolosse 1:23) Aok, ke len inge, sie orekma su yok liki Met Lo lun Jeova elos oru “fwin fwalu nu fon.” Ke lusen yiu ekasr somla, God el ikasla inkanek in orek lo lulap fwin an Eastern Europe. Nien orek buk a ofus puspis lun Met Lo lun Jeova fwin fwalu nu fon, akkalemye la u lun Jeova el akola nu ke orekma yok fwinne ke “territory puspis su sonna sun.” (Rom 15:22, 23) Ya insiom mokle kom in kaifweung in orek lo meet liki safla tuku? Fwin aok, God el ku in akkeye kom tu in oasr ip lom ke orekma mwo ke pal fwasru.—Filippai 4:13; 2 Timote 4:17.
9 Orekma in luti ke Togusrai a kutu ipen akul ke oasr tari lal Jisus akpayeye tari ke len lasr. Ke ma inge, saflaiyen akmwuk koluk se inge apkurun. Paye, Jisus el fwak: “A wanginu met etu ke len sa a aur se, a tia lipufon in kosrao, ku Mwen, a Papa mukena. (Mattu 24:4-14, 36) Aok kas palu lal Jisus ku in kasru kut in akola ke “len a aur” se inge.
Elos Akola
10 Tu in moula liki len lulap lun Jeova, kut enenu in akola pal nu kemwa a tu ku ke alu paye. (1 Korint 16:13) Kut etu la kut ku in oru ou inge, meyen sie sou su sangeng sin God in pal meeta elos oru ou inge a moula liki sronot su kunausla met koluk in 2370 B.C.E. In srikeye ma sikyuk inge ke pal in oasr tari lal, Jisus el fwak: “A oanu in len lal Noa, a fwa ou inge ke Mwen nutin met el tuku. Tu oanu in len ingo meet liki sronot elos mongo a nim, elos mari a sang in mari, nu ke len se ke Noa el sroak nu fwin oaku; a elos tia etu nu ke pal se sronot tuku, a wiselosla nu kemwa, a fwa ou inge ke Mwen nutin met el tuku.—Mattu 24:37-39.
11 Oanu kut, Noa a sou lal elos moul ke sie fwalu koluk. Lipufon seakos su “mwen nutin God paye” elos ekla in luman met a eis mutan kielos oru mutan kielos in isusla met ku pangpang Nephilim—met silolel su oru pal meeta in arulanu koluk. (Genesis 6:1, 2, 4; 1 Piter 3:19, 20) Tusruktu, “Noa el fwafwasyesr yurin God” in lalalfongi. El akkalemye la el mwo a sumwosmwos in fwil lal”—fwil koluk in len lal. (Genesis 6:9-11) Ke kut pre in lalalfongi nu sin God, kut ku in oru pa ou inge ke fwalu koluk se inge ke kut sano len lun Jeova.
12 Noa el arulanu pengpeng oanu met musa oak in molela ma moul ke sronot. El ouyepa “met luti lun sumwosmwos,” tusruktu fwil lal “tia loang” ke peng mwo lal su tuku sin God me. Elos mongo a nim, mari, orala sou, a kafofo na ke orekma len na len nu ke sronot tuku a wiselosla nu kemwa. (2 Piter 2:5; Genesis 6:14) Elos tia lungse in long ke sramsram a oiye sumwos, oupanu fwil koluk ke len lasr elos kaliye insrilos ke ma Met Lo lun Jeova elos fwak ke “auliyuk nu sin God,” lalalfongi Kraist, ma sumwosmwos, a ke “nununku se su e fwa tuku.” (Orekma 20:20, 21; 24:24, 25) Wangin record ke len lasr ke pisen met su muta fwin fwalu ke pal se ma Noa el sulkakin kas lun God. Tusruktu kut ku in etu na paye, la pisen met su muta fwin fwalu ke yiu 2370 B.C.E srikeni na paye! Sronot el kunausla na fon met koluk, tusruktu elos su akola ke orekma lun God inge elos moul—Noa a met itkosr ke sou lal.—Genesis 7:19-23; 2 Piter 3:5, 6.
13 God el tia sang nu sel Noa len ku aur in tuku lun sronot. Tusruktu, ke pal se ma Noa el 480 matwe, Jeova el fwak: “Ngunik a fwa tia kai met ma patpat, tu el ouyepa ikwe mukena. Tusruktu len lal a fwa yiu siefok longoul na.” (Genesis 6:3) Noa el filiye nu fon lalalfongi lal ke nununku mutal inge lun God. Tukun el sun 500 matwe, ke el “oswela Shem, Ham, Jefet,” a fasin in pal meeta akkalemye la tulik nutul elos payuk ke pal se ma elos sun 50 ku 60 matwe. Ke pal se ma sapkinyuk nu sel Noa in orala oaku tu elos in ku in moula liki sronot, tulik nutul inge wekunang mutan kielos elos kasrel ke orekma inge. Orekma lal in musai oaku el kapsreni nu ke orekma lal oanu “met luti lun sumwosmwos,” paenang el arulanu kafofo ke lusen yiu 40 nu ke 50 meet liki sronot. (Genesis 5:32; 6:13-22) Ke lusen yiu ingo nu kemwa, Noa a sou lal elos akkalemye lalalfongi. Lela kut in in ouyepa akkalemye lalalfongi ke kut orekma in luti ke peng mwo a sano len lun Jeova.—Hibru 11:7.
14 Ke el liye la oak soko inge apkurun in tari, saap Noa el mutamwauk in nunku la sronot arulanu apkurun fwinne el tia etu na paye pal e ma inge sikyuk. Ke saflaiye Jeova el fwak nu sel Noa: “Tu len itkosr lula, a Nga fwa supwema af nu fwin fwalu in len angoul; a fong angoul.” (Genesis 7:4) Ma inge sang nu sel Noa a sou lal pal fwal tu elos in ku in oreni nu fon kain in kosro nu kemwa in oaku meet liki sronot tuku. Kut tia enenu in etu len a aur ku pal in mutamwauk lun kunanela lun fwal se inge, moul lun kosro tia filiyuki nu ke paosr, a met nu kemwa su oasr fwinsrak in moul elos mutamwauk tari in utyuk nu ke oak, su aoliyen paredais in ngun lun met lun God.
“Ke Ma Inge Sano”
15 Fwin ke oasr tari lal, Jisus el aketeye: “Na met luo fwa muta [orekma] in imae: fwa utukla sie, a filiye sie; mutan luo fwa ilil ke sie me ilil; fwa utukla sie, a filiye sie. Ke ma inge sano, tu komwos tia etu in len su Leum lomwos fwa tuku. A komwos in etu ma se inge, tu met kato lun loomu fwin etu in aur su met pusrapasr fwa tuku, el lukun sano, a tia lela loom sel in musalla. Ke ma inge komwos ouyepa ako; tu in sie aur komwos tia nunku ka Mwen nutin met el fwa tuku.” (Mattu 24:40-44; Luk 17:34, 35) Ke sripen kut tia etu pal in tuku lal Jisus in akpayeye foloksak lun God paenang ma inge mokle kut in akola pal nu kemwa a ma inge ase nu sesr pal mwo in akpayeye la kut kulansap nu sin Jeova tia ke sripen rapku.
16 Wikin kais sie met su “filiyuki” tu in musalla wikin met koluk pa elos nu kemwa su eis tari etauk tusruktu tukun sie pal el fuleak a sremla nu ke inkanek rapku lun fwalu. Lela kut nu kemwa in oanu elos su “utukla liki,” elos su tu liyen Jeova na paye a sang kulo ke me sang lal ke ma lun ngun ke inkanek lun “met kulansap oaru a lalmetmet.” (Mattu 24:45-47) Nu ke saflaiye, lela kut in kulansap nu sin God ke “lungse liki inse paye, a ella mwo, a lalalfongi paye.”—1 Timote 1:5.
Orekma Mutal Eneneyuk
17 Met sap Piter el simusla: “A len lun Leum a tuku oanu met pusrapasr, in su kosrao a fwa wanginla wikin ngurngur lulap, a ma in kosrao a fwa kofelik ke fwol lulap, a fwalu a fwa fururyuk a ma su oan lu.” (2 Piter 3:10) Kosrao a fwalu se inge ke kas pupulyuk e tia ku in moula liki fol a koskosrok lun God. Ke ma inge Piter el tafwela: “Ke ma inge, meyen ma inge nu kemwa fwa kunausyukla ou inge, yen met su fwa fwal nu sumwos in muta in moul mutal a sumwosmwos!” (2 Piter 3:11) Wikin orekma mwo inge pa in wi pal nu kemwa ke meeting lun met Kristian, oru mwo nu sin kutu met, a in akesrui mwo pal nu kemwa ke orekma in luti ke peng mwo.—Mattu 24:14; Hibru 10:24, 25; 13:16.
18 “Moul mutal a orekma sumwosmwos” ma inge siyuk nu sesr in ‘kurunginkutyung in tia oasr tunesr ke fwalu.’ (Jemes 1:27) Tusruktu fuka kut fwin mutamwauk in futoto nu ke fwalu se inge? Saap kut mokleyuk in muta ke me sensen ye mutun God ke kut suk me akengun koluk ku ke kut long on su purakak a akkeye ngun koluk lun fwalu se inge. (2 Korint 6:14-18) Fwin ma inge sikyuk nu sesr, lela kut in siyuk kasru lun Jeova ke pre tu kut in tia wanginla wikin fwalu se inge a, kut in tu sumwosmwos ye mutun Mwen nutin met. (Luk 21:34-36; 1 Jon 2:15-17) Kut fwin mwolela tari moul lasr nu sin Jeova, paye kut lungse in oru ma nu kemwa ke ku lasr in musaiyuk a srukye moul futoto nu sel a ke ma inge kut akola nu ke len lulap lun Jeova
19 Noa a sou lal su sangeng sin God elos moulla liki sronot su kunausla fwalu in pal meeta. Kais sie met su sumwos elos moula liki kunanela lun akmwuk lun met Ju ke yiu 70 C.E. Ke sie me pupulyuk, met sap Jon el srakna kafofo ke orekma lal ke yiu 96-98 C.E., ke pal se ma el simusla buk lun Fwakyuk, a Gospel lal, a leta tulo lal su etuku ke ngun. Tausen puspis su eis lalalfongi paye ke len lun Pentecost 33 C.E., pus selos sasla nu ke saflaiyen akmwuk lun met Ju. (Orekma 1:15; 2:41, 47; 4:4) Ke len inge u lulap lun met sulkakin Togusrai elos fwinsrak in sasla liki saflaiyen akmwuk koluk inge.
20 Ke sripen molela nu ke fwalu sasu oasr tari ye mutusr, paenang lela kut in moniyuk oanu ‘met luti lun sumwosmwos.’ Fuka yokiyen me sang nu sesr in kulansap nu sin God ke len safla se inge! A fuka sie me insemwomwo yok in kolla met puspis nu ke “oak” ke len lasr, paredais in ngun su engunkin tari sin met lun God! Kut fwinsrak la million puspis tari su oasr ka in mutana oaru, tia mutol in ngun, a akola ke len lulap lun Jeova. Tusruktu mea ma inge su ku in kasru kut in tia mutol?
[Footnote]
a Srike liye sapter 10 a 11 ke buk inge Etauk Su Kol Nu Ke Moul Ma Patpat, orekla sin Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
Fuka Kom Topuk?
◻ Kain nunuk fuka met puspis elos srukye fwin ke len lun Jeova a oasr tari lal Kraist?
◻ Efu kut ku in fwak la Noa a sou lal elos akola ke sronot?
◻ Mea sikyuk nu selos su “kaifweung in sano” a nu selos su tia?
◻ Efu ku orekma mutal arulanu yok sripe, yokna ke kut futotoeni nu ke len lulap lun Jeova?
[Study Questions]
1. Fuka Ma Simusla el akkalemye len lun Jeova?
2. Efu kut enenu in pulakin silaklak ke len lun Jeova?
3. Nunuk fuka in sano oasr yurin met Kristian Tessalonika, a ke sripe luo fuka oru ma elos nunku in tafongla?
4. (a) Len lun Jeova el kapsreni nu ke mea in 2 Tessalonika 2:1, 2? (b) Mea nunuk lun un met luti inge pangpang Church Father ke folok lal Kraist a ke ma saye su kapsreni nu ka?
5. Mea kutu scholar elos fwak ke “Tuku Akluo” lal Kraist a ke Kolyuk Lal Ke Lusen Tausen Yiu?
6. Efu kut tia ku in fwak la len lun Jeova srakna loes?
7. (a) Mea kutu nu ke ipen akul ke oasr tari lal Jisus ke saflaiyen akmwuk se inge? (b) Fuka kut ku in moliyukla?
8. Meet liki saflaiyen fwal lun met Ju, mea ma inge su enenu in akpayeye meet, a orekma fuka kut oru ke ma se inge ke len lasr?
9. Me sramsram yok fuka Jisus el oru, oanu ma simusla in Mattu 24:36?
10. Efu kut etu la kut ku in oru in tia mutol in ngun?
11. Kain in inkanek fuka Noa el fwasr tuko fwinne orekma silolel arulanu pengpeng ke len lal?
12. (a) Sayen orekma in musai oaku, kain in orekma saye fuka Noa el kafofo? (b) Fuka pulakin lun met puspis ke orekma in luti lal Noa, a mea sikyuk nu selos ke sripen ma elos oru?
13. Noa el filiye lalalfongi lal nu fon ke kain in nununku fuka, a fuka el oru orekma tu in fwal nu ke ma inge?
14. Ke saflaiye mea Jehova el fwak nu sel Noa, a efu?
15. (a) Ke kas lom sifwanu, fuka kom ku in aketeye kas lal Jisus in Mattu 24:40-44? (b) Ke sripen tia etu pal in oasr tari lal Jisus in oru foloksak lun God paenang mea ma inge el oru nu sin met?
16. Mea sikyuk nu sin met su “filiyuki” a nu selos su “utukla liki”?
17. (a) Mea ma inge su akkalemye in 2 Piter 3:10? (b) Mea kain in orekma su 2 Piter 3:11 el kaifwe nu sesr in oru?
18. Kut fwin mutamwauk in futoto ke fwalu se inge, mea kut enenu in oru?
19. Efu ku u lulap lun met fwakelik ke Togusrai elos lalalfongi in moula liki saflaiyen akmwuk koluk inge?
20. Efu kut enenu in moniyuk oanu ‘met luti lun sumwosmwos’?