Ya Baibel El Luti ke Lalalfongi ke Moul Su Pakiyuki Tari?
KIKIAP! KAS SE INGE TIA PAYE! Fwin sie met pengpeng lun sie an su akfulatyeyuk sin met we el long a lalalfongi la e mwomwo lal akkolukyeyuk ku kunausyukla ke sie report kikiap, el lungse in aksumwosye ma inge. Saap el srike pa in som nu ke court in lain met su kaskas kikiap kel inge.
Aok, lalalfongi la ma nu kemwa pakiyuki tari sin God oanu kas kikiap lain God Su Ku Liki Ku. Lalalfongi se inge akkalemye la oasr kunokon lun God ke ongoiye a ma upa nu kemwa su akkeokye metu. Kom fwin lalalfongi la ma nu kemwa pakiyuki sin God, saap kom nunku la Leum Su Fulat Liki Nu Kemwa el nekla ke sie pepu ma nu kemwa su e fwa orek a kom ku ridi oana: “Ke len inge, Jon el sun ongoiye ke sitosa, Fatou el e fwa sun mas inge Malaria, loom sel Mamadou e fwa musalla ke paka’! Ya kom akola in kulansap ke kain in God inge?
‘Tusruktu fwin wangin kunokon lun God ke ma upa a ongoiye nu kemwa su sun kut, na su oru ma inge?’ pa inge kusensiyuk lun sie met su lalafongi la ma nu kemwa pakiyuki sin God. Mokul fwusr inge, Ousmane su oasr ke me lutlut se meet, el alollo nu ke ma se inge. Tusruktu el tia enenu in srike ma puspis ku nunku ma puspis tu lan etu ma paye. El konaok la God el aknasnasye el sifwanu liki kas kikiap inge ke inkanek in lutlut su ku in konoiyukyuk ke Kas Mutal Lal, Baibel. (2 Timote 3:16) Ke ma inge lela kut in tuni, mea Baibel el fwak ke ma se inge.
Su Oru Ma Koluk?
Sronot, paka, kusrusr—kain in ongoiye inge nu kemwa kutupal met puspis pangony orekma lun God. Tusruktu Baibel el tia akkalemye la God pa orala ongoiye inge. Tuni sie ongoiye su sikyuk century puspis somla fwin an Middle East. Baibel el akkalemye nu sesr la met siefwunu su lula ke ongoiye se inge el fwak kas inge: E lun God [kalmen ma inge pal nu kemwa ke kas Hibru pa sarom] putati in kosrao me, a isisyuk sip a met kulansap a kunauselosla.”—Job 1:16.
Fwinne mokul se inge su arulanu sangeng el nunku la oasr kunokon lun God ke e, tusruktu Baibel el akkalemye la ma koluk tia ku in sis nu sin God. Ridi Job 1:7-12, a kom ku in konaok la sarom el sikyuk, tusruktu tia tuku sin God, a nu sin met lokwalok lal—Setan su Devil! Tia ongoiye nu kemwa tuku sel Setan. Tusruktu arulanu kalem la, wangin sripe kut in sis ma koluk nu sin God.
Ke ma paye, nu sin met pa enenu in sis ma koluk pal puspis fwin oasr ongoiye sikyuk. Ma upa sikyuk ke loom lutlut, nien orekma, ku ma upa ke oiye su enenu in akkalemye nu sin kutu met sikyuk ke sripen kaifweung na srisrik a srikla akpa lun sie met ku saap el tia nunku kutu met. Aok, mas, accident, a mise ku in sikyuk ke sripen metu pilesru in oru mwo nu ke akmwuk. Meyen orekmakinyen seatbelt ke pal se ma sie met el kasrusr ke sitosa arulanu kasrel ku srikeni sensen lal in mise fwin accident ke sitosa sikyuk. Wangin sripen seatbelt fwin moul lun sie met “pakiyuki” tari. Ouyepa, in kurunganang mano ke ono, a oiyen nasnas arulanu ku in aksrikye pisen awowo su mise ke sripen isusla lalos fwinne sonna pal. Ongoiye puspis inge elos pangon mu “orekma lun God” mo tia ma inge, orekma lun met pa inge—pa inge me usru lalos ke sripen elos kunausla fwalu se inge.—Srike liye Fwakyuk 11:18.
“Pal a Ma Sikyuk”
Paye, oasr ma sikyuk puspis su akasorye met su srupon ma inge tia kalem na paye. Tuni, ma Baibel el fwak in Ekklisiastis 9:11: “Nga folokla, a liye ye fwatu, tu akutun tia nu sin met mula, ku meun nu sin met ku, ke me mongo pa nu sin met lalmetmet, ke me kasrup pa nu sin met etauk, ku oi pa nu sin met usrnguk; a pal a ma sikyuk tuku nu selos nu kemwa.” Ke ma inge tia fwal in lalalfongi la ma inge tuku sin Met Su Orekutla ke kutena accident ku met su sun ongoiye la el eis kai inge sin God me.
Jisus Kraist el lain lalalfongi ke ma pakiyuki tari. Ke pal se ma el sramsram ke sie ongoiye su pengpeng nu sin met longol el fwak: “Ku met siengoul alkosr ingo, su imwen san Sailoam putatla nu fwelos, a onelosla, ya komwos nunku tu elos orek ma koluk yok liki met e nu kemwa su muta Jerusalem? Nga fwak nu sumwos, Mo.”(Luk 13:4, 5) Ke ma inge Jisus el lungse in akkalemye la ongoiye tia tuku sin God, ma inge tuku ke sripen “pal a ma sikyuk tuku nu sin met nu kemwa.”
Ma Koluk Su Tuku Ke Moul Sesumwosmwos
Ke ma inge, fuka mise a mas, ma inge tuku ya me? Baibel el akkalemye luma koluk inge su sikyuk nu sin metu: “In Edam met nu kemwa elos mise.” (1 Korint 15:22) Mise el akkolukye metu tukun papa matu se meet lasr Edam el fwasr tukun inkanek lun seakos. Oanu kas in sensen su God el sang nu sel Edam, paenang Edam el sang mise oanu me usru nu sin tulik nutul nu fon. (Genesis 2:17; Rom 5:12) Ke ma inge, mas nu kemwa tuku sin papa matu tumasr Edam. Ouyepa, me usru lasr ke munas in ma nu kemwa pa srupon me asor a ma koluk nu kemwa su kut sun ke moul.—Sam 51:5.
Tuni ma upa su tuku ke moul sikasrup. Lalalfongi ke moul su pakiyuki tari pal nu kemwa purakak met su sun ma upa se inge in tila kaifweung in akmwoye moul lalos. ‘Pa inge ma pakiyuki sesr,’ elos lalalfongi ou inge. Tusruktu, Baibel el akkalemye la moul sesumwos lun met a tia moul su pakiyuki tari pa oasr kunokon ke ma upa inge. Met puspis elos ekla met sikasrup ke pal se ma elos ‘kosrani ma elos taknelik’ ke inkanek lun alsrungesr ku tia kurungin me kasrup lalos. (Galetia 6:7; Soakas 6:10, 11) Million puspis sin met elos muta in moul sikasrup meyen met rapku su ku oru ma koluk nu selos. (Srike liye Jemes 2:6.) “Oasr ku yurin sie met fwin siepa met nu ke ongoiye lal,” Baibel el fwak.(Ekklisiastis 8:9) Wangin me akpayeye su akkalemye la moul in sikasrup nu kemwa tuku sin God ku pakiyuki sel me.
Lalalfongi ke Ma Nu Kemwa Su Pakiyuki—Ma Koluk Su Tuku Ka
Siepa me sramsram yok lain lalafongi ke pakiyuki pa fwokin ma inge nu sin met nu kemwa su lalalfongi ka. Jisus Kraist el fwak: “Ou inge sak mwo nu kemwa isus fwako mwo, ouyepa sak koluk isus fwako koluk.” (Mattu 7:17) Lela kut in tuni “fwako” ke lalalfongi ke ma pakiyuki tari—inkanek se ma purakak metu ke pulakin lalos in eis kunokon.
Sie pulakin mwo in eis kunokon arulanu yok sripe. Pa inge paenang papa a nine elos sang ma enenu lun sou lalos, me purakak nu sin met orekma in oru orekma ke insielos, me purakak nu sin met kuka in akmwoye ma elos orala a kuka. Lalafongi ka pakiyuki tari akkolukye pulakin in eis kunokon inge. Ke sie me pupulyuk, nunku ke sitosa lun sie mokul su koluk me ikwek ka. Fwin el nunku ku pulakin kunokon, el in orala ma musalla inge meyen el nunku ke moul lal a ke moul lun met nu kemwa su wilul ke sitosa. Tusruktu, sie met su lalalfongi mu pakiyuki tari, el pilesru me sensen inge, meyen el lalalfongi la ongoiye ku in sikyuk mukena fwin ‘Lungse lun God’!
Aok, lalalfongi ke ma pakiyuki tari ku in paenang sie met el pilesru, ku orala alsrungesr, srunga in eis kunokon ke kutena ma el oru, a kutupa orekma sufwal.
Sie Me Kutong ke Futoto Lasr nu Sin God?
Ma koluk su yok emeet pa, lalalfongi ke ma pakiyuki tari ku in akkulokye pulakin lun sie met ke kunokon, ku kunokon lal nu sin God. (Ekklisiastis 12:13) Met sim lun Sam el kaifwe nu sin met nu kemwa in “pulakin a liye tu Jeova el mwo.” (Sam 34:8) God el orala kutu ma enenu nu selos nu kemwa su engunkin oiye mwo lal.—Sam 51:1-5.
Sie nu ke ma enenu inge pa auliyuk. (Orekma 3:19; 17:30) Wikin ma inge pa kut eis ma tafongla lasr, a ekla liki. Oanu sie met sesumwos, kut nu kemwa nenela ke ma puspis su kut enenu in auliyuk liki. Tusruktu fwin sie met el sroukyena lalalfongi la el sie met su muta ye koko ku lun lalalfongi la ma inge ma pakiyuki tari sin God, arulanu upa nu sel in pulakin me enenu lun auliyuk ku in eis kunokon ke tafongla lal.
Met sim lun Sam el fwak ke God: “Tu lungkulang Lom mwo liki moul.” (Sam 63:3) Aok, lalalfongi ke ma pakiyuki tari paenang oru met puspis in lalalfongi la God pa oru ma upa lalos inge.a Paye, ma inge orala met puspis in fwak kas tia mwo nu sel, oanu elos kaliye srungal tu elos in tia futoto nu sin Met su Orekutla. Meyen, fuka kom ku in pulakin lungse nu sin sie met su kom nunku oanu srupon ma upa lom nu kemwa a me srifwe? Ke ma inge lalalfongi ke ma pakiyuki tari orala nunuk tia mwo se inmaslon God a met.
Ke kom kapek ke etauk sumwos lun Baibel, kom ku in engunkin meyen kom konaok la pal fwasru lom tia oakiyuki nu ke ma pakiye tari su wangin ku lom nu ka. Kas lal Moses nu sin met Israel in pal meeta arulanu sumwos: “Nga filiye tari ye mutom moul a mise, me insemwomwo a me selnga; ke ma inge sulela moul, tu kom fwa ku in moul, kom a fute lom, in lungse Jeova God lom, in akos pusral, a in fulyung nu sel.” (Duteronomi 30:19, 20) Aok, Oasr pal mwo lom in sulela ke pal fwasru lom. Ma inge tia pakiyuki tari.
[Footnote]
a For a thorough discussion of God’s foreknowledge, see The Watchtower, July 15, 1984, pages 3-7.
[Pictures on page 5]
Ongoiye inge tia ‘orekma lun God’
[Credit Lines]
Pitse lun U.S. Coast Guard
WHO
UN PHOTO 186208 /M. Grafman