Amerikami eqqillit akornanni ileqqutoqaq

SILARSUARMI sumunnaraluaruilluunniit takussavat sumiiffiit tamarmik immikkut ittunik eqqumiitsulioriaasitoqaqartut. Qalipakkat, inuusaliaaqqat, qisummik qiperukkat, marrarmik ilusilersukkat allalluunniit pisiniarfinni pisiarineqarsinnaagajuttut. Illit immaqa taamaattunik angerlarsimaffinnut pisisimavutit. Taamaappat, nunami sumi sanaajunersut misissoriakkit. Tupaallaatiginiaqinagu nunami pisiffigisanni sanaajunngippata.

Ukiuni hundredelikkuutaani eqqumiitsuliortut naqinnerit atimik aallaqqaataat sanaamik ataanni allattarpaat kia sanaarisimanerai takutinniarlugu. Ullumikkut sanaat nipititsivigineqartarput naqissuserneqartarlutilluunniit assammik sanaajunatik amerlasuunngorlugit sanaajuneq takutinniarlugu. Assiliilluni amerlasuunngorlugit sanaat tamakku piumaneqaraluttuinnarput, eqqumiitsulioriaasitoqqallu malillugit sanaat pissarsiarineq ajornakusuulersimapput.

Amerikami nunamut eqqilinnut immikkoortitamut tikeraarneq

Sulili inuiaqatigeeqarpoq ileqqutoqaq malillugu eqqumiitsuliortartunik. Tamanna paasivarput Amerikami eqqillit ikinngutivut tikeraaratsigik. Eqqilinnut naggueqatigiinnut Santa Clara Pueblonut ilaapput, taakkua ilisimaneqaatigineruaat qillertunik qernertunik marriortarnertik — silarsuarmi marriat kusanarnersaasa ilaannik. Ileqqutoqaq malillugu marriarisartagaat USA-p kujataata kitaani pisiniarfinni pisiassanik amerlasuunngorlugit sanaanit allaaneroqaat.

Ikinngutivut Joe Anitalu ileqqutoqaq malillugu ukiorpassuarni marriortarsimapput. Anita arfinilinnik ukioqarluni anaanamini ilinnialersimavoq. Anitap marriaasa ilaat Washington, D.C.-mi, Smithsonian Institutionimi, Amerikami eqqillit eqqumiitsuliaannik saqqummersinneqarfigisaanni takuneqarsinnaavoq.

Marriugassat nutaat piareersaaffigileruttoraat Joep Anitallu angerlarsimaffiannut tikippugut. Sananeq aallaqqaataaniit malinnaaffigissallugu periarfissaqarpugut. Siornatigut nammineq marriulaartarsimavugut. Sanariaatsit nutaaliaanerusut atortarsimavavut — kuitsiviit, qalliineq ikuallaaviillu. Sanariaasitoqarli, kinguaariit kingornuttagaat, maanna malinnaaffigilerparput. Atortorissaarutit nutaaliaanerusut matumani atorneqanngillat, naqqaniit suliaq assammik suliarineqarpoq.

Sanaassat katersorneqarput

Joe Anitalu sanaassaminnik katerseqqaartariaqarput. Biiliannut ilaalluta qaqqap sivingarnanut marralimmukarpugut. Nunap immikkoortitap iluaniimmat, naggueqatigiinnut Santa Clara Pueblonut ilaasortanut 2400-t missaaniittunut taamaallaat marraq taanna tikeqqusaavoq. Maani eqqillit amerlanersaat ileqqutoqaq, 1500-kunneersoq, malillugu marriortarput. Qaqqap sivingarnani Joe marrarmik tuggaalerpoq.

Sivingarnup killingani marraq ippoq. Marraq angusinnaajumallugu Joe sannerluni innartariaqarpoq, marrarlu qarmasissiatut atsigisukkuutaarlugu piialerlugu. Tamanna navianarsinnaavoq, piiaaffimmi itisiartortillugu naakkaattooriataarsinnaaneq aarlerinarsiartortarmat. Marrarmik 60-70 kiilumik pitsaalluinnartumik taasaminik Joe piiaareermat, ingerlaqqinnissamut piareerpugut. Aperinngitsoorsinnaanngilanga sooq marrarmik kiilunik hundredelinnik marlussunnik ataatsikkut piiaannginnersoq, uteqqinnginniassagamik. Anita akivoq: „Eqqillit taamaaliorneq ajorput.“ Maannakkut atorsinnaasaannarminnik nunamit piiaasarput. Marraq manngertippat ilarujussua maangaannassaaq.

Taava qaqqap sivingarnanut allamut sioqqanik qaqortunik aallerpugut. Tamanna ajornannginnerujussuuvoq — qattaq ataaseq marlulluunniit immiinnassavavut. Taava angerlamut aallarpugut.

Marriorneq

Marraq ulluni marlussunni imermi aqilisinniarlugu kininneqaqqaartarpoq. Taava pingasoriarlugu sisamariarluguluunniit issingerneqartarpoq. Aamma sioqqat arlaleriarlugit sukuluiarneqartarput. Taava Joep sioqqat marrarlu taqamut akuleruppai. Misilittagaqarneq tassani apeqqutaavoq. Sioqqat aalajangersimasumik annertussusillit marrarmut akuleruttariaqarput marriap ikuallanneqareernermi kingorna ilutsini pigiinnassappagu. Sioraqarpallaaruni siorakippallaruniluunniit — marriaq qupisinnaavoq katagalalerluniluunniit. Anita oqaluttuarpoq nammineq marriortalerami sanaassani anaanaminukaattarsimallugu sioraqarnera naammannersoq misilitsinniarlugu. Taamaallilluni erniinnaq nammineq ilikkarsimavaa.

Joep kamillaangalluni issikkaminik marraq sioqqallu naammatsitserlugit naqittarpai. Maanna marraq ilusilersorneqarsinnaanngorpoq. Kuitsiviit atorneqanngillat. Tamarmik assammik ilusilersorneqarput. Marriaq panersertinnagu Anitap nalunaaquttap-akunnerpassuini ilusilersortarpaa. Paningajaleraangat amertullu manngertigileraangat, titartaavigineqarsinnaalersarpoq allalersorneqarsinnaalersarluniluunniit. Taava panivitsinneqartarpoq — sapaatip-akunnera naallugu panerserneqarsinnaasarpoq, silaannaap isugutanera apeqqutaalluni. Maanna sioqqanik moreerneqarsinnaanngorpoq. Qaava manissisarpoq, qillersaruminarnerulerlunilu.

Marriaq ujaqqamik manissumik kuummeersumik qillersarneqartarpoq. Mianersoqqissaarluni taamaaliortariaqarpoq marriarmi qillersarnikippallaaruni qillersarneqarpallaarunilluunniit ikuallanneqarnermi kingorna qillarlersimassammat. Marriaq ineraangat qalipanneqarneq ajorpoq — qillersarneqarnerata marriap qaava kusanartumik qillersunngortittarpaa.

Immikkut ittumik ikuallaaneq

Sananerup naggataa tikipparput: marriap ikuallanneqarnera. Silami ikumatitaq piareersarneqarpoq. Maani ikuallaavik atorneqarneq ajorpoq. Ikuallaavik qisunnik nappakkanik sannersitanillu sananeqartarpoq. Maanna kipparissumik ikuallaaveqalerpoq marriap ilitsivissaanik ammasulimmik. Taava qisuit ikuallanneqarput. Joep Anitallu misilittakkatik naapertorlugit nalunngilaat qaqugu ikuallaaviup kissassusia marriap ikuallaavimmut ilineqarnissaanut naammalissanersoq.

Ikuallaanerup ingerlanerani marriap qaava aappillerpoq, taamaalineranilu Joe eqqumiilluinnartumik iliuuseqarpoq — hiistit anaannik innermut miloriussivoq. Tamatuma marriap qaava qernertunngortittarpaa. Ikuallaavik silaannakilligaangat marrarmi jernoxid aappaluttoq kemi aqqutigalugu qernertunngortarpoq. Marrianik ikuallaaneq takorusukkaanni tikka maliinnartariaqarpoq!

Sanaap inernera marriortup tulluusimaarutigisinnaavaa, kusarnarneralu silarsuarmi sumi tamaani amerlasuut nuannaarutigisarpaat. Siornatigut marriat arlaannut atorneqartarput, soorlu nerisassiassanut pooralugit. Silarsuup ilaani suli taamatut atorneqartarput. Kusarnartulli ilaat angerlarsimaffitsinni pinnersaatitut atussavavut Santa Clara Pueblomi, Amerikami eqqillit ileqqutoqaannik atuilluarfiusumi, tikeraarnitsinnut eqqaassutissatut. — Nassiussaq. (gE 8/3 96)

[Qupp. 25-mi assiliartat]

Marraq qarmassisiatut atsigisukkaarlugu piiarneqarpoq

Marraq assammik ilusilersorneqarpoq

Marriaq ikuallanneqarpoq