Соғыстың әкелер зардабы
“Екінші дүниежүзілік соғыс кезінен бері болған қарулы қақтығыстардың саны бүгінде ең жоғарғы көрсеткішке жетіп отыр: 2 миллиард адам, яғни бүкіл адамзаттың төрттен бір бөлігі, осындай қақтығыстар болып жатқан жерлерде тұрады”.
БҰҰ-ның бас хатшысының орынбасары Амина Джейн Мохаммед, 26 қаңтар, 2023 жыл.
Соғыс пен қарулы қақтығыс бейбіт өмір кешіп жатқан елдерде әп-сәтте басталып кетуі мүмкін. Соғыс ошағынан алыс жатқан елдер де зардап шегеді, өйткені бүгінде елдер бір-бірімен біте қайнасып жатыр. Соғыстың салған ауыр жарасы, әсте, ұзақ уақыт жазылмайды. Мұның бірнеше мысалын көрейік.
Азық-түлік тапшылығы. Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасының мәлімдеуінше, “соғыс аштықтың бірден-бір себепшісі болып отыр. Бір үзім нанға жарымай жүрген адамдардың 70 пайызы соғыс болып жатқан аумақтарда тұрып жатыр”.
Тән мен жан азабы. Соғыстың әкелер зардабы кім-кімді де титықтатып жібереді. Мұндайда адамның тән саулығына да, жан саулығына да қауіп төнеді. Бір өкініштісі, олардың дертіне дауа болар дәрігердің көмегі тапшы болып жатады.
Бассауғалау. 2023 жылдың қыркүйегінде әлем бойынша 114 миллионнан аса адам үйлерін тастап кетуге мәжбүр болған (БҰҰ-ның босқындар ісі жөніндегі жоғарғы комиссарының басқармасының есебіне сай). Халықты бұған мәжбүрлеген сұрқия соғыс болып отыр.
Экономикалық қиындықтар. Соғыс жиі қымбатшылыққа алып келеді. Денсаулық пен білімге арналған қаражат соғыстың қажетіне жұмсалғандықтан, бұдан қарапайым халық жапа шегеді. Ал соғыс біткеннен кейін келтірілген залалдың орнын толтыру қиынның қиыны болады.
Қоршаған ортаның ластануы. Адамдардың күнделікті тәндік қажетін қамдайтын табиғат ресурстары бүлінгенде, бұның зардабы ауыр болады. Судың, ауаның, топырақтың ластануы денсаулыққа айтарлықтай зақым келтіреді. Соғыс біткеннен кейін жердің астында қалып қойған миналардың қаупі ұзақ уақытқа сақталады.
Көріп отырғанымыздай, соғыстың кесапаты еш өлшеуге келмейді.