Аңыз емес, тарих
“Мен де бәрін басынан бастап мұқият зерттедім” (ЛҰҚА 1:3).
КИЕЛІ КІТАП ҚАЙ ЖАҒЫНАН ЕРЕКШЕ? Аңыздарда көбіне қияли оқиғалар айтылады әрі онда нақты жерлердің атаулары, даталар мен тарихи тұлғалардың есімдері кездеспейді. Ал Киелі кітапқа келсек, онда егжей-тегжейлі тарихи мәліметтер өте көп. Бұл оқырманды онда жазылғандардың “түп-тамырымен ақиқат” екеніне сендіреді (Забур 118:160).
КИЕЛІ КІТАПТАН МЫСАЛ: Киелі кітаптың айтуынша, “Набуходоносор [Бабыл патшасы]... Ехонияхтың өзін де [Яһуда патшасын]... Бабылға жер аударды”. Кейінірек, “Еуил-Меродах Бабылға патшалық құра бастады. Жаңа патша Ехонияхты түрмеден шығарып, азат етті”. Оған қоса, “өмірінің соңына дейін Ехонияхтың күнделікті мұқтаждықтарын Бабыл патшасы [Еуил-Меродах] қамтамасыз етіп отырды” (Патшалықтар 4-жазба 24:11, 15; 25:27—30).
АРХЕОЛОГТАР НЕНІ АШТЫ? Археологтар ежелгі Бабылдың үйіндісі арасынан Набуходоносор ІІ билік еткен уақытына сәйкес келетін әкімшілік құжаттарды тауып алды. Онда азық-түлікпен қамтамасыз етілген Бабылдағы тұтқындар мен жұмысшылардың тізімі бар екен. Сол тізімдердің ішінде “Йаһуд [Яһуда] жерінің патшасы” болған “Йаукин [Ехониях]” мен оның үй-ішіндегілерінің есімдері кездеседі. Ал Набуходоносордың мұрагері Еуил-Меродахтың есімі жайлы не деуге болады? Ежелгі Суза қаласының маңынан табылған қыш ыдыстағы жазуда: “Бабыл патшасы, Набуходоносордың ұлы Амил-Мардуктың [Еуил-Меродах] сарайы”,— деген сөздер кездескен.
СІЗ ҚАЛАЙ ОЙЛАЙСЫЗ? Басқа көне қасиетті кітаптардың қайсысында нақты және тура тарихи мәліметтер кездеседі? Әлде бұл тек Киелі кітаптың ерекшелігі ме?
[5-беттегі сөздер]
“Киелі кітаптағы хронологиялық және географиялық мәліметтер басқа кез келген көне құжаттардан анағұрлым тура және сенімді”. (Р. УИЛСОН “A SCIENTIFIC INVESTIGATION OF THE OLD TESTAMENT”)
[5-беттегі сурет]
Яһуди патшасы ехонияхтың есімі кездесетін бабылдық құжат
[Түпдерек]
© bpk, Berlin/Vorderasiatisches Museum, SMB/Olaf M. Tessmer/Art Resource, NY