Жасөспірім балаңыз дініңізге күмән келтірсе

СІЗ ұстанып жүрген дініңіздің Құдай туралы шындыққа үйрететініне сенімдісіз. Сондай-ақ Киелі кітап талаптары бойынша өмір сүрудің ең жақсы өмір жолы екеніне де еш күмәнданбайсыз. Сондықтан ұстанатын құндылықтарыңызды балаңыздың бойына сіңдіргіңіз келетіні түсінікті-ақ (Заңды қайталау 6:6, 7). Бірақ есейе бастаған балаңыздың рухани нәрселерге деген қызығушылығы суып кетсе ше? Кішкентай кезінде қуана қабылдаған наным-сенімдеріне күмән келтіре бастаса ше? (Ғалаттықтарға 5:7).

Сіздің отбасыңызда осындай жағдай орын алса, өзіңізді жаман ата-ана санауға асықпаңыз. Төменде көретініміздей, бұған басқа жайттар себеп болуы мүмкін. Қалай болған күнде де, мынаны есте ұстағаныңыз маңызды: балаңыздың ұстанымдарыңызға күмән келтіргенін қалай қабылдайтыныңыз оның сіздің дініңізге бет бұруына не одан бас тартуына әсер етуі мүмкін. Балаңызға осы мәселеде “соғыс” жарияласаңыз, онда бар күш-қуатыңыздан айырылып, ақырында жеңіліске ұшырауыңыз ғажап емес (Қолостықтарға 3:21).

Мұндайда елші Пауылдың мына кеңесіне құлақ асқаныңыз әлдеқайда дұрыс: “Иеміздің құлы жанжалдаспау керек. Ол бәріне мейірбан, тәлім беруге қабілетті және ұстамды болуы керек” (Тімөтеге 2-хат 2:24). Сонымен, балаңыз сеніміңізге күмән келтірсе, “тәлім беруге қабілетті” екеніңізді қалай көрсете аласыз?

Көреген болыңыз

Алдымен, жасөспірім балаңыздың көзқарасына не әсер етіп жатқанын аңғаруға тырысыңыз. Мысалы, мыналар жайлы ойланып көріңізші:

• Ол мәсіхшілер қауымында дос таппай, жалғызсырап жүрген жоқ па? “Достарымның болғанын қалағандықтан, сыныптастарыммен тығыз араласа бастадым. Осының кесірінен жылдар бойы рухани өсе алмай жүрдім. Рухани істерге араласқым келмей кеткені де осы жаман ортаның әсері еді. Қазір мен бұған қатты өкінемін”,— дейді 19 жасар Лаура.

• Ол өз-өзіне сенімсіз болғандықтан, басқаларға ұстанымдары жайлы айтудан тартына ма? “Мен сыныптастарыма сенімім жайлы айтуға қорқатынмын. Олар мені “әулие” деп мазақтап, “біртүрлі адам” ретінде қарай бастайтындай көрінетін. Басқалардан ерекшеленіп жүретіндерден бәрі теріс айналатын, ал мен өзіммен осылай болғанын қаламадым”,— дейді 23 жастағы Арман.

• Ол мәсіхшілерге қойылатын талаптарға сай өмір сүру тым үлкен жауапкершілік деп ойлай ма? “Мен үшін Киелі кітаптағы мәңгілік өмір жайлы уәде ұзын сатының ең жоғарғы жағында тұрғандай көрінетін, ал мен болсам бұл сатыға әлі тұрмаған да едім. Мен одан әлдеқайда алыс болдым. Бұл сатыға шығудан қорыққаным соншалық, ұстанымдарымнан мүлдем бас тарта салсам ба деп ойлап жүрдім”,— дейді 16 жасар Роза.

Ішіндегісін сарқып алыңыз

Ал сіздің жасөспірім балаңызды не нәрсе мазалайды? Бұны білудің ең жақсы жолы — оның өзінен сұрау. Алайда әңгіменің дау-дамайға ұласып кетуіне жол бермегеніңіз жақсы. Қайта, Жақып 1:19-ғы: “Әркім тыңдауға жүйрік, сөйлеуге және ашулануға баяу болсын”,— деген кеңесті қолданған дұрыс. Басқа адамдармен ізетпен сөйлесетініңіз сияқты, балаңызбен де “тәлім беру шеберлігін барынша қолданып, зор шыдамдылықпен” сөйлескеніңіз жөн (Тімөтеге 2-хат 4:2).

Мысалы, балаңыз мәсіхшілердің қауым кездесулеріне барғысы келмесе, бұның себебі неде екенін анықтауға тырысыңыз. Алайда бұл ретте зор шыдамдылық танытқаныңыз маңызды. Егер ата-ана баласымен мынадай мәнерде сөйлесетін болса, жақсы нәтижеге қол жеткізуі екіталай:

Жасөспірім: Менің қауым кездесулеріне барғым келмейді.

Әкесі: [дауысын көтеріп] Мұныңмен не демексің?

Жасөспірім: Ол жерде менің ішім пысады!

Әкесі: Сонда сен Құдай жайлы осылай ойлайсың ба? Ол сені жалықтырып жіберген екен ғой! Мұндайды сенен күтпедім! Осы үйде тұрғандықтан, қаласаң да, қаламасаң да, менің айтқанымды істейсің!

Құдай ата-аналардан балаларына өзі жайлы тәлім беруін, ал балалардан ата-аналарына бағынуын талап етеді (Ефестіктерге 6:1). Алайда балаңыздың қауым кездесулеріне бару сияқты рухани істерді сіздің түртпектеуіңізбен емес, өз ықтиярымен істегенін қалайтыныңыз анық.

Ендеше бұған қол жеткізу үшін балаңыздың көзқарасына не әсер етіп жатқанын түсінуге тырысқаныңыз жақсы. Осыны ойда ұстай отырып, жоғарыда келтірілген әңгімені қалай дұрыс құруға болатынын қарастырайық:

Жасөспірім: Менің қауым кездесулеріне барғым келмейді.

Әкесі: [жұмсақ үнмен] Неге барғың келмейді?

Жасөспірім: Ол жерде менің ішім пысады!

Әкесі: Иә, бір-екі сағат тапжылмай отыру қиын шығар. Бірақ не нәрсе ішіңді пыстырады?

Жасөспірім: Білмеймін. Бірақ қауымда басқа жерде болғанымда ғой деп отырамын.

Әкесі: Сенің достарың да солай ойлай ма?

Жасөспірім: Қайдағы достар? Менің бірде-бір досым жоқ. Ең жақын досым көшіп кетті, енді қауымда сөйлесетін ешкімім қалмады! Барлығы жақсы көңіл көтеріп жүреді, ал мен өзімді шетте қалғандай сезінемін!

Бұл әңгімедегі әке баласының ішіндегісін сарқып алу арқылы оның проблемасы өзін жалғыз сезінуінде екенін аңғара алды. Бұған қоса, оған ұрсып тастамауымен өзімен әрдайым еркін сөйлесуге болатынын да көрсетті (“Сабыр түбі — сары алтын!” деген қоршауды қараңыз.).

Жиі жастар рухани өсуге кедергі ететін қиындықтарға төтеп берер болса, өз-өздеріне және діни ұстанымдарына деген сенімділіктері арта түсетінін байқап жатады. Мектепте өзінің мәсіхші екенін айтуға жүрексінген Арманның мысалына оралайық. Тіпті келеке-мазаққа қалса да, өзгелерге сенімі жайлы айтудың соншалықты қорқынышты емес екеніне оның көзі жетті. Ол былай дейді:

Бірде сыныптасым мені дінім үшін келемеждей бастады. Сонда мен қобалжып кеттім және барлығының назары бізде екенін байқадым. Бірақ әңгімені оған қарай бұрып, оның өз сенімі жайлы сұрадым. Бір қызығы, ол менен де қатты қобалжып кетті! Сол кезде мен көп жастардың өз сенімдерін өздері түсіндіріп бере алмайтынын байқадым. Ал мен, тым болмағанда, не нәрсеге сенетінімді түсіндіріп бере алатыныма қуандым. Иә, дін туралы сөз қозғалғанда, мен емес, менің сыныптастарым өздерін ыңғайсыз сезінулері керек!

Балаңызға ой жүгіртуге көмектесіңіз

Ата-аналар мен мамандардың байқауынша, кішкентай бала мен жасөспірімнің ой түзу қабілеті екі түрлі болады (Қорынттықтарға 1-хат 13:11). Әдетте кішкентай бала айтылған нәрсені дұрыс я бұрыс деп қана қабылдайды, ал жасөспірімдер бір жақты емес, кеңірек ойланады. Мысалы, кішкентай балаға “бәрін жаратқан Құдай” деп үйретуге болады (Жаратылыс 1:1). Алайда жасөспірім балада бұған қатысты қосымша сұрақтар туындауы мүмкін: “Құдайдың бар екенін қайдан білеміз? Құдай сүйіспеншілік болса, зұлымдыққа неге жол береді? Құдайдың о бастан-ақ бар болғанына қандай дәлелдер бар?” (Забур 89:3).

Балаңыз осындай сұрақтар қойып жатса, сенімі әлсіреп жатыр екен деп ойламаңыз. Қайта, осының арқасында оның сенімі нығаюы әбден мүмкін. Иә, мәсіхшінің сұрақтар қоюы рухани өсуі үшін аса маңызды (Елшілердің істері 17:2, 3).

Оның үстіне, осы шақта балалар ой жүгіртуге үйренеді (Римдіктерге 12:1, 2). Осының арқасында балаңыз кішкентай кезінде түсіне алмаған “шындықтың ұзындығы мен енін, биіктігі мен тереңдігін” ұғына алады (Ефестіктерге 3:18). Сондықтан осы уақытты жіберіп алмай, жасөспірім балаңызға діни нанымдары жайлы ой жүгіртіп, соларға деген сенімін нығайтуға көмектескеніңіз абзал (Нақыл сөздер 14:15; Елшілердің істері 17:11).

“Көз жеткізуге” көмектесіңіз

Киелі кітапта Тімөте есімді жас жігіттің “нәресте кезінен” жазбалармен таныс болғаны жазылған. Алайда елші Пауыл оны “үйренген әрі көзі жеткен нәрселерді бұдан былай да ұстана беруге” шақырған (Тімөтеге 2-хат 3:14, 15). Тімөте іспетті, сіздің жасөспірім балаңыз да Киелі кітаптағы өсиеттерді кішкентай кезінен біліп өскен болар. Алайда қазір оған білгендеріне “көз жеткізіп”, өз сенімділігін арттыруға көмектескеніңіз маңызды.

“Жастардың сауалдары. Пайдалы кеңестер” кітабының 1-томында былай делінген: “Жасөспірім балаңыз сіздің қамқорлығыңыздан шықпайынша, одан отбасының рухани істеріне қатысуды талап етуге құқылысыз. Алайда сіздің негізгі мақсатыңыз — айтқандарыңызды күштеп орындату емес, баланың жүрегіне Құдайға деген сүйіспеншілікті ұялату”. Осыны есте ұстасаңыз, балаңызға “сенімде берік болуға” көмектесе аласыз. Сонда шындық сіздің ғана емес, оның да өмірлік жолы боладыb (Петірдің 1-хаты 5:9).